Kvarnalis75, profile picture
Uploaded byKvarnalis75
9,543 views

Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελλαδικών

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

Embed presentation

Downloaded 119 times
1 / 114
2 / 114
3 / 114
4 / 114
5 / 114
6 / 114
Most read
7 / 114
Most read
8 / 114
9 / 114
10 / 114
11 / 114
12 / 114
13 / 114
14 / 114
15 / 114
16 / 114
17 / 114
18 / 114
19 / 114
Most read
20 / 114
21 / 114
22 / 114
23 / 114
24 / 114
25 / 114
26 / 114
27 / 114
28 / 114
29 / 114
30 / 114
31 / 114
32 / 114
33 / 114
34 / 114
35 / 114
36 / 114
37 / 114
38 / 114
39 / 114
40 / 114
41 / 114
42 / 114
43 / 114
44 / 114
45 / 114
46 / 114
47 / 114
48 / 114
49 / 114
50 / 114
51 / 114
52 / 114
53 / 114
54 / 114
55 / 114
56 / 114
57 / 114
58 / 114
59 / 114
60 / 114
61 / 114
62 / 114
63 / 114
64 / 114
65 / 114
66 / 114
67 / 114
68 / 114
69 / 114
70 / 114
71 / 114
72 / 114
73 / 114
74 / 114
75 / 114
76 / 114
77 / 114
78 / 114
79 / 114
80 / 114
81 / 114
82 / 114
83 / 114
84 / 114
85 / 114
86 / 114
87 / 114
88 / 114
89 / 114
90 / 114
91 / 114
92 / 114
93 / 114
94 / 114
95 / 114
96 / 114
97 / 114
98 / 114
99 / 114
100 / 114
101 / 114
102 / 114
103 / 114
104 / 114
105 / 114
106 / 114
107 / 114
108 / 114
109 / 114
110 / 114
111 / 114
112 / 114
113 / 114
114 / 114
ΔΟΜΗ – ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΑΙΣΙΟ ΑΠΟΣΕΛΕ΢ΜΑ ΟΡΙ΢ΜΟ΢ ΑΙΣΙΟΛΟΓΗ΢Η ΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΑΝΣΙΘΕ΢Η ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ ΔΙΑΙΡΕ΢Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ Β2
Η ΓΟΜΗ ΣΗ΢ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΤ 2
3 • Πεξηέρεη ηε βαζηθή ηδέα ηεο παξαγξάθνπ, ην ζέκα πνπ ζα αλαπηπρζεί δηεμνδηθφηεξα κέζσ ησλ ζρνιίσλ πνπ αθνινπζνχλ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ΢ • Απνηεινχλ ηηο επηκέξνπο ηδέεο, ηα ζηνηρεία ή ηνπο ζπιινγηζκνχο, πνπ ρξεζηκεχνπλ γηα ηε ζηήξημε, ηελ αλάιπζε ή ην ζρνιηαζκφ ηνπ ζέκαηνο ηεο παξαγξάθνπ. ΛΕΠΣΟΜΕΡΕΙΕ΢/΢ΧΟΛΙΑ • ΢ηελ θαηαθιείδα εληνπίδεηαη ην ζπκπέξαζκα πνπ πξνθχπηεη απφ ηελ παξάζεζε ησλ ιεπηνκεξεηψλ ή θάπνηα γεληθφηεξε ζθέςε πνπ ζπκπιεξψλεη ηε λνεκαηηθή πνξεία ηεο παξαγξάθνπ. Ζ θαηαθιείδα, εληνχηνηο, αξθεηέο θνξέο παξαιείπεηαη. ΚΑΣΑΚΛΕΙΔΑ Μηα νινθιεξσκέλε παξάγξαθνο απαξηίδεηαη απφ ηξία κέξε: ηε ζεκαηηθή πεξίνδν, ηα ζρφιηα (ή ιεπηνκέξεηεο) θαη ηελ θαηαθιείδα. ΢πλήζσο, ε παξάγξαθνο μεθηλά κε ηε ζεκαηηθή ηεο πεξίνδν, ζηελ νπνία θαη ηίζεηαη ην ζέκα πνπ ζα αλαπηπρζεί ζηε ζπλέρεηα, σζηφζν, αλ θαη φρη πνιχ ζπρλά, ε ζεκαηηθή πεξίνδνο κπνξεί λα εληνπηζηεί ζην κέζν ή (ζπάληα) ζην ηέινο ηεο παξαγξάθνπ.
4 Θεκαηηθή πεξίνδνο: Κάζε ιφγνο πεξί ειεπζεξίαο ηεο εξκελείαο ρξεηάδεηαη λα ηνλ μεθηλάκε κε κηα ζπλεγνξία ηνπ θπξηνιεθηηθνχ λνήκαηνο. ΢ρόιηα / ιεπηνκέξεηεο: Κάπνηε ν Reagan, δνθηκάδνληαο ηα κηθξφθσλα πξηλ απφ κηα ζπλέληεπμε Σχπνπ, είπε κέζεο άθξεο ηα εμήο: «΢ε ιίγα ιεπηά ζα δηαηάμσ λα βνκβαξδηζηεί ε Ρσζία». Αλ ηα θείκελα ιέλε θάηη, εθείλν ην θείκελν έιεγε επαθξηβψο φηη ν νκηιεηήο, ζε κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα κεηά ηελ εθθνξά, ζα δηέηαδε λα εθηνμεπηνχλ πχξαπινη κε αηνκηθέο θεθαιέο ελαληίνλ ηεο επηθξάηεηαο ηεο ΢νβηεηηθήο Έλσζεο. Όηαλ πηέζηεθε απφ ηνπο δεκνζηνγξάθνπο, ν Reagan παξαδέρηεθε φηη είρε αζηεηεπηεί: φηη λαη κελ είρε πεη εθείλε ηε θξάζε, αιιά δελ είρε πξφζεζε λα πεη εθείλν πνπ ζήκαηλε ε θξάζε. Καηαθιείδα: Καηά ζπλέπεηα θάζε απνδέθηεο πνπ ζα πίζηεπε φηη ε intentio auctoris* ζπλέπηπηε κε ηελ intentio operis**, ζα έζθαιιε. [Umberto Eco, Σα φξηα ηεο εξκελείαο] *πξφζεζε ηνπ εηζεγεηή **πξφζεζε ηνπ γξαπηνχ θεηκέλνπ Read more: http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz570j15eY5
1. ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΜΔ ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑΣΑ 5
1. Ο ηξφπνο κε ηνλ νπνίν αλαπηχζζεηαη ε βαζηθή ηδέα κηαο παξαγξάθνπ ή ελφο νιφθιεξνπ θεηκέλνπ πνηθίιιεη θαη εμαξηάηαη απφ ηνπο ζηφρνπο θαη ηε δεκηνπξγηθφηεηα ηνπ ζπληάθηε. Σα παξαδείγκαηα απηά, ηα νπνία κπνξνχκε λα ηα αληιήζνπκε απφ ηελ • θαζεκεξηλή καο δσή, •ηελ εκπεηξία, •ηελ ηζηνξία •ή αθόκε λα ηα επηλνήζνπκε,  γηα λα εμππεξεηνχλ ηνλ ζθνπφ καο, πξέπεη λα είλαη πιήξε θαη ζαθή. 2. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε παξαδείγκαηα Θεκαηηθή πεξίνδνο: Παξνπζηάδεηαη ε ζέζε / άπνςε ηνπ ζπγγξαθέα, πνπ πξέπεη λα δηαζαθεληζηεί, δηεπθξηληζηεί θαη ππνζηεξηρηεί. Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Αλαθέξνληαη ελδεηθηηθά θαη αληηπξνζσπεπηηθά παξαδείγκαηα, ζπλήζσο νηθεία ζηνλ αλαγλψζηε. Καηαθιείδα: Ζ θαηαθιείδα είλαη ε πξφηαζε πνπ ζπλνςίδεη ηα ζρφιηα, παξνπζηάδεη ην ηειηθφ ζπκπέξαζκα. Ζ ρξήζε ηεο είλαη πξναηξεηηθή. 3. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: γηα παξάδεηγκα, παξαδείγκαηνο ράξε, ελδεηθηηθά, ιόγνπ ράξε, αο πνύκε, ραξαθηεξηζηηθό παξάδεηγκα. 6
Θεκαηηθή Πεξίνδνο Αγλννχλ νη γνλείο φηη ηα παηδηά ηνπο θαηά ηελ πεξίνδν απηή, επηζπκψληαο λα απνθηήζνπλ ηελ απηνλνκία ηνπο θαη λα επηβεβαηψζνπλ ηελ αλεμαξηεζία ηνπο, ελεξγνχλ ζπρλά αληίζεηα πξνο ηηο παηξηθέο επηζπκίεο θαη νξέμεηο. (…) Λεπηνκέξεηεο Αλ, π.ρ., αξέζνπλ ζηνπο γνλείο ηα θνληά καιιηά θαη ζπρλά κηινχλ κε εηξσλεία γηα ηνπο «καθξπκάιιεδεο», εμσζνχλ κε ηνλ ηξφπν ηνπο απηφλ πεξηζζφηεξν ηνλ έθεβν γην ηνπο λα γίλεη «καθξπκάιιεο» παξά λα πξνηηκήζεη ηα θνληά καιιηά. Αλ αξέζεη ζηνπο γνλείο ε θιαζηθή κνπζηθή ή ηα παιηά ηξαγνχδηα, ελψ ε κνληέξλα κνπζηθή αληηκεησπίδεηαη κε πεξηθξφλεζε, νη πξνηηκήζεηο ησλ παηδηψλ ζα ζηξαθνχλ κάιινλ πξνο ηε κνληέξλα έμαιιε κνπζηθή. (…) Καηαθιείδα Πάκπνιια είλαη ηα παξαδείγκαηα ηα νπνία ζα κπνξνχζε θαλείο λα αλαθέξεη ζρεηηθά κε απηήλ ηελ ηάζε ησλ εθήβσλ λα δξνπλ αληίζεηα πξνο ηηο επηζπκίεο ησλ γνλέσλ ηνπο κε πξφδειε ζπρλά ηελ πξφζεζε λα ηνπο εξεζίζνπλ. Μ. Καζζσηάθεο, Ο έθεβνο θαη ηα πξνβιήκαηά ηνπ, Αζήλα 1980. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 7
Οη Έιιελεο έδεημαλ πλεχκα αληίζηαζεο απέλαληη ζηνπο θαηαθηεηέο. .. (΢πλέρηζε) 8
2. ΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΚΑΙ ΑΝΣΙΘΔ΢Η 9
Έλαο ηξόπνο αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ είλαη θαη ε ζύγθξηζε–αληίζεζε. Απηόο ν ηξόπνο επηιέγεηαη, όηαλ ζέινπκε λα ζπγθξίλνπκε δπν πξόζσπα, αληηθείκελα, θαηλόκελα θ.ιπ. ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑ΢Η Αλαθέξνπκε ηνπο αλζξώπνπο,  ηα αληηθείκελα,  ηηο θαηαζηάζεηο, ηα θαηλόκελα ή  ηηο ηδέεο πνπ ζθνπεχνπκε λα ζπγθξίλνπκε ή λα αληηζέζνπκε. ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢ Δπηιέγνπκε θαη εθζέηνπκε ηηο πην ραξαθηεξηζηηθέο νκνηφηεηεο θαη δηαθνξέο ηνπο. Απηφ κπνξεί λα γίλεη κε δχν ηξφπνπο: 1. είηε παξνπζηάδνληαο όια ηα γλσξίζκαηα ηνπ ελόο κέινπο θαηθαηφπηλφιαηαγλσξίζκαηαηνπ άιινπ κέινπο 2. είηε θαηαγξάθνληαο ζεκείν πξνο ζεκείν ηηο νκνηφηεηεο ή δηαθνξέο ησλ κειψλ. ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ Γηαηππψλνπκε ην ζπκπέξαζκά καο απφ ηε ζχγθξηζε ή αληίζεζε πνπ έρνπκε θάλεη. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: αληίζεηα, απελαληίαο, εληνύηνηο, αιιά, σζηόζν, όκσο, παξόιν πνπ, δηαθέξσ, δηαθνξά, αληηζέησ, αληίζεζε, ζπγθξίλσ, ζύγθξηζε, από ηελ άιιε πιεπξά, αλ θαη, ελώ, κνινλόηη, θαη αλ, θαη πνπ, ελαληησκαηηθέο πξνηάζεηο θαη κεηνρέο, εκπξόζεηνη πξνζδηνξηζκνί πνπ δειώλνπλ ελαληίσζε θαη αληώλπκεο ιέμεηο. 10
Μηα θαιύβα Δζθηκώσλ δελ έρεη θακηά απνιχησο νκνηφηεηα κε κηα θαιύβα Ιλδηάλσλ. Οη ηειεπηαίνη θηηάρλνπλ ηελ θαιύβα ηνπο γύξσ από έλα πιαίζην από θνληάξηα. Σα κπήγνπλ ζην ρώκα πιάγηα, έηζη πνπ λα ελώλνληαη ζ' έλα ζεκείν ζηελ θνξπθή, ζρεκαηίδνληαο έλα είδνο ππξακίδαο. Σελ απόζηαζε αλάκεζα ζηα θνληάξηα ηελ θαιύπηνπλ κε θινύδεο ή ςάζεο ή θαη κε αθαηέξγαζηεο πξνβηέο. Μπαίλνπλ ζηελ θαιύβα ηνπο ζεθώλνληαο έλα πηεξύγην ηνπ εμσηεξηθνύ θαιύκκαηνο. Οη Δζθηκώνη αληίζεηα θηηάρλνπλ εκηππόγεηα ηελ θαιύβα ηνπο. Σε ρηίδνπλ κε πέηξεο, πνπ ηηο ζθεπάδνπλ θαηόπηλ κε βξύα. Γεκίδνπλ έπεηηα ηηο ξσγκέο κε πεξηζζόηεξα βξύα θαη ηέινο ζπζζσξεύνπλ ρηόλη ζηα πιάγηα θαη πάλσ. Γηα λα κπνπλ ζηελ θαιύβα ηνπο, ζηεξίδνληαη ζηα ρέξηα θαη ζηα γόλαηα θαη ζέξλνληαη κέζα ζ' έλα καθξύ δηάδξνκν, πνπ έρνπλ ζθάςεη θάησ από ην ρηόλη. Οχηε ε ηλδηάληθε θαιχβα νχηε ε θαιχβα ησλ Δζθηκψσλ θαίλεηαη λα είλαη κηα θαηνηθία φπνπ ζα κπνξνχζε λα δήζεη έλαο πνιηηηζκέλνο άλζξσπνο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 11
3. ΑΙΣΙΟΛΟΓΗ΢Η 12
 Πξνθεηκέλνπ λα πείζνπκε γηα ηελ νξζφηεηα ηεο άπνςήο καο, ρξεζηκνπνηνχκε ηελ αηηηνιφγεζε. Σν απνδεηθηηθφ απηφ πιηθφ κπνξνχκε λα ην νξγαλψζνπκε ζε κηα ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο ή ζε έλα επξχηεξν θείκελν/έθζεζε. Η κέζνδνο, ινηπφλ, αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ ή ηνπ θεηκέλνπ είλαη ε αηηηνιόγεζε.  Ζ αηηηνιφγεζε πξνζδίδεη πεηζηηθόηεηα, θύξνο, αληηθεηκεληθόηεηα ζηελ παξάγξαθν ή ζηελ έθζεζε, φηαλ, κάιηζηα, 1. ζηεξίδεηαη ζε ηζρπξά θαη αμηόπηζηα επηρεηξήκαηα 2. θαη ηεξαξρεί νξζά θαη θιηκαθσηά ην πιηθφ ηεο.  Ζ ππνζηήξημε ηεο ζέζεο ζε κηα παξάγξαθν ή ζε επξχηεξν θείκελν κπνξεί λα γίλεη κε πνηθίινπο ηξφπνπο αηηηνιφγεζεο θαη πεηζνχο (ζπιινγηζκνχο, ζηαηηζηηθά ζηνηρεία, παξαδείγκαηα, καξηπξίεο εηδηθψλ, πνξίζκαηα εξεπλψλ θ.ά.). Απηνί νη ηξφπνη εθθξάδνληαη κε I. αηηηνινγηθέο πξνηάζεηο πνπ εηζάγνληαη κε αηηηνινγηθνύο ζπλδέζκνπο (γηαηί, επεηδή, αθνύ, δηφηη, θαζφζνλ, εθφζνλ, θαζψο, πνπ θ.ιπ.). II. Δίλαη δπλαηφλ, φκσο, ε αηηηνιφγεζε λα γίλεη θαη κε άιια εθθξαζηηθά κέζα, π.ρ. κε ππνζεηηθνύο ζπλδέζκνπο, φηαλ ζηελ ππφζεζε (δεπηεξεχνπζα πξφηαζε) εθθξάδνπκε κε πην παξαζηαηηθφ ηξφπν απηφ πνπ ζέινπκε λα πνχκε ζηελ απφδνζε (θχξηα πξφηαζε). III. Άιινηε πάιη κπνξεί σο αηηηνινγηθφο ζχλδεζκνο λα ρξεζηκνπνηεζεί ν ζπκπιεθηηθόο ζύλδεζκνο «θαη», αιιά θαη ν ηειηθόο ζύλδεζκνο «γηα λα». • Γελ ζε αθνχσ, αλ (επεηδή) κηιάο ζηγά. • Ο αδειθφο κνπ, γηα λα (επεηδή) κελ δηαβάδεη φζν πξέπεη, απνξξίθηεθε απφ ηηο εμεηάζεηο. • Φχγε ηψξα θαη (γηαηί) δελ έρσ θαηξφ. 13
1. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε αηηηνιόγεζε Θεκαηηθή πεξίνδνο: Γηαηππψλεηαη ε ζέζε ηνπ ζπγγξαθέα. Ζ δηαηχπσζε καο παξαθηλεί λα ξσηήζνπκε «γηαηί;». Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Παξαηίζεληαη ινγηθά θαη αμηφπηζηα επηρεηξήκαηα πνπ επηβεβαηψλνπλ ηε ζέζε ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο. Καηαθιείδα: Δίλαη ε θαηάιεμε ηεο ζπιινγηζηηθήο πνξείαο πνπ επηβεβαηψλεη ηελ νξζφηεηα ηεο ζεκαηηθήο πεξηφδνπ. Δίλαη δπλαηφλ θαη λα παξαιείπεηαη. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: Δλδεηθηηθέο ιέμεηο: επεηδή, γηαηί, δηφηη. Ρήκαηα: απνδίδεηαη, επζχλεηαη, εξκελεχεηαη, αηηηνινγείηαη, πεγάδεη, θαηαινγίδεηαη, αλάγεηαη θ.ιπ. Οπζηαζηηθά: αηηία, αίηην, ιφγνο, επζχλε, παξάγνληαο, ξίδα, θίλεηξν, εζηία, ειαηήξην. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Θα ήηαλ επηθίλδπλν ζθάικα λα ζηεξηρζνύκε ζήκεξα ζηελ άπνςε όηη ν ππξεληθόο πόιεκνο κπνξεί λα απνθεπρζεί ή λα πξνιεθζεί... Πρώτο, γιατί ε ηερλνινγία κπνξεί λα θαηαζηξέςεη απηή ηελ ηζνξξνπία. Έπειτα, ε ηζνξξνπία γίλεηαη όιν θαη πην αζηαζήο. Τέλος, γιατί έλαο ηξειόο ή έλαο ςπρνπαζήο, πνπ ε ςπρνπάζεηά ηνπ δελ έρεη δηαγλσζηεί, είλαη δπλαηό λα θζάζεη λα παηήζεη ην θνπκπί. Και ακόμη, έλα απιό αηύρεκα κπνξεί λα εξκελεπηεί από ηελ αληίπαιε πιεπξά ζαλ επίζεζε θαη λα εμαπνιύζεη ην νινθαύησκα. 14
4. ΑΙΣΙΑ ΚΙ ΑΠΟΣΔΛΔ΢ΜΑΣΑ 15
΢ηε ζεκαηηθή πεξίνδν παξνπζηάδεηαη ε αηηία πνπ νδεγεί ηα πξάγκαηα ζε κία θαηάζηαζε ή ζε έλα απνηέιεζκα θαη ζηηο ιεπηνκέξεηεο παξνπζηάδεηαη ην απνηέιεζκα ηεο αηηίαο. Μπνξεί φκσο λα ζπκβεί ην αληίζεην θαη λα δηαηππσζεί ζηε ζεκαηηθή πεξίνδν έλα απνηέιεζκα ή κία ζπλέπεηα θαη ζηηο ιεπηνκέξεηεο λα δηαηππσζνχλ νη αηηίεο πνπ νδεγνχλ ζ’ απηά. ΢ε απηήλ ηελ πεξίπησζε ιέκε φηη ε παξάγξαθνο αλαπηχζζεηαη κε απνηέιεζκα–αίηην. ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ Αλαθνξά αηηίνπ Αλαθνξά απνηειέζκαηνο ή απνηειεζκάησλ ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΗΔ΢ Παξνπζίαζε ησλ απνηειεζκάησλ Παξνπζίαζε αηηίνπ ΚΑΣΑΚΛΔΗΓΑ ΢πκπέξαζκα ΢πκπέξαζκα Δλδεηθηηθέο ιέμεηο: νθείιεηαη, επζχλεηαη, αηηία, απνηέιεζκα, ζπλεπψο, επνκέλσο, άξα, πξνθαιεί. 16
Έλα θαίξην πξφβιεκα ηεο ειιεληθήο εθπαίδεπζεο είλαη ε απνκάθξπλζε - ςπρηθή θαη ζπλαηζζεκαηηθή- ηνχ καζεηή απφ ην ζρνιείν. Απηφ ζπκβαίλεη ζην ειιεληθφ ζρνιείν είηε ιφγσ ηνχ θαηαπηεζηηθνχ πξνγξάκκαηνο είηε ιφγσ ηεο ζπλαίζζεζεο ησλ καζεηψλ φηη ηειηθά δελ καζαίλνπλ ζην ζρνιείν φ,ηη ζα ηνπο είλαη ρξήζηκν είηε δηφηη αηζζάλνληαη φηη ιεηηνπξγνχλ θαζαξψο παζεηηθά, αλαπαξάγνληαο απνκλεκνλεπηηθά φγθνπο πιεξνθνξηψλ ρσξίο θακηά δηθή ηνπο ζπκκεηνρή, ρσξίο βηβιηνζήθεο, ρσξίο θάηη πνπ λα ηνπο ηνλψλεη ην εζηθφ ή λα ηνπο πξνζθέξεη δεκηνπξγηθή απαζρφιεζε, λα ηνπο αξέζεη, λα ηνπο πξνζειθχεη θαη λα ηνπο δίλεη ραξά. Σν γεγνλφο φηη ηξέρνπλ αηέιεησηεο ψξεο ζηα θξνληηζηήξηα γηα μέλεο γιψζζεο ή γηα ηηο Παλειιαδηθέο, φηη βιέπνπλ ηνπο γνλείο ηνπο λα μνδεχνπλ πνιιά ρξήκαηα (πνπ δελ έρνπλ), ελψ καζαίλνπλ φηη ε Παηδεία είλαη δσξεάλ(!), απμάλεη ηελ αλεζπρία ηνπο θαη ηελ έιιεηςε εκπηζηνζχλεο ζην ζρνιείν. Γεληθά, έρνπλ ηελ αίζζεζε φηη ην ζρνιείν, ηδίσο ην δεκφζην, είλαη μεραζκέλν απφ ηελ Πνιηηεία, ελίνηε θαη απφ ηε θξνληίδα ησλ δαζθάισλ ηνπο, θαη φηη ειάρηζηα παίξλνπλ απφ απηφ. Έρνπλ ηελ νδπλεξή αίζζεζε ηεο ρακέλεο πξνζπάζεηαο θαη ηνχ ρακέλνπ ρξφλνπ. Καη ην ηδηαίηεξα δπζάξεζην: έρνπλ αξρίζεη λα θαηαινγίδνπλ κεγάιεο επζχλεο ζηνπο δαζθάινπο ηνπο θαη λα ράλνπλ ηελ εκπηζηνζχλε ηνπο, ελίνηε θαη ηνλ ζεβαζκφ ζ’ απηνχο. Γηψξγνο Μπακπηληψηεο Καζεγεηήο ηεο γισζζνινγίαο ζην παλεπηζηήκην Αζελψλ Read more: http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz52xgfSZ67 17
5. ΟΡΙ΢ΜΟ΢ 18
Οξηζκόο Οξηζκφο νλνκάδεηαη ν θαζνξηζκφο, ε έθζεζε θαη ε επηζήκαλζε κε αθξίβεηα θαη ζαθήλεηα ησλ θχξησλ θαη ηδηαίηεξσλ γλσξηζκάησλ/ραξαθηεξηζηηθψλ/ηδηνηήησλ κηαο έλλνηαο, ψζηε λα δηαθξίλεηαη απφ θάζε άιιε. Σξία είλαη ηα ζηνηρεία ηνπ νξηζκνχ: ε νξηζηέα έλλνηα, ην γέλνο θαη ε εηδνπνηφο δηαθνξά. Οξηζηέα έλλνηα νλνκάδεηαη ε έλλνηα πνπ δίλεηαη πξνο νξηζκφ θαη πξέπεη λα νξηζηεί. Γέλνο ιέγεηαη ε ππεξθείκελε, ε επξχηεξε έλλνηα ζηελ νπνία εληάζζεηαη ε νξηζηέα έλλνηα. Δηδνπνηόο δηαθνξά νλνκάδνληαη ηα ραξαθηεξηζηηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο, ηα νπνία ηε δηαθνξνπνηνχλ/δηαθξίλνπλ απφ ηηο ππφινηπεο έλλνηεο, νη νπνίεο αλήθνπλ ζην ίδην γέλνο. Ο νξηζκφο πνπ δίλεηαη ζχληνκα, κφλν κε ηελ νξηζηέα έλλνηα, ην γέλνο θαη ηελ εηδνπνηφ δηαθνξά, ιέγεηαη πξσηνβάζκηνο. Γηα παξάδεηγκα: Παξαιιειφγξακκν (νξηζηέα έλλνηα) είλαη ην ηεηξάπιεπξν (γέλνο) πνπ έρεη ηηο απέλαληη πιεπξέο ηνπ παξάιιειεο (εηδνπνηφο δηαθνξά). Γηαθνξεηηθνί ηξφπνη δηαηχπσζεο ηνπ νξηζκνχ: • Όηαλ ιέκε παξαιιειφγξακκν, ελλννχκε ην ηεηξάπιεπξν πνπ έρεη ηηο απέλα ληη πιεπξέο ηνπ παξάιιειεο. • Με ηνλ φξν (ηε ιέμε) παξαιιειφγξακκν ελλννχκε... • Ο φξνο (ε ιέμε) παξαιιειφγξακκν ζεκαίλεη... • Σν παξαιιειφγξακκν, δειαδή ην ηεηξάπιεπξν ... (επεμεγεκαηηθά) 19
α) ηνλ ηξφπν πνπ παξνπζηάδνπλ ηελ νξηζηέα έλλνηα, ζε αλαιπηηθνχο ή ζπλζεηηθνχο/γελεηηθνχο νξηζκνχο. • Αλαιπηηθόο = Παξηζηάλεη ηελ νπζία κηαο έλλνηαο, εθζέηνληαο ηα γλσξίζκαηα πνπ πεξηέρνληαη ζηελ έλλνηα απηή (π.ρ. ΢ηξνθή είλαη ην ηκήκα πνηήκαηνο ή ηξαγνπδηνχ πνπ απνηειείηαη απφ έλαλ αξηζκφ ζηίρσλ ή πεξηφδσλ θαη έρεη κηα ξπζκηθή θαη ινγηθή ελφηεηα). • Γελεηηθόο ή ζπλζεηηθόο = Πεξηγξάθεηαη ε δηαδηθαζία ηεο γέλεζεο κηαο έλλνηαο ή ελφο πξάγκαηνο απφ ηα αλαγθαία θαη νπζηψδε ζπζηαηηθά ηεο/ηνπ (π.ρ. Ζ θνηλσληθή νληφηεηα πνπ πξνήιζε απφ ηε ζπλέλσζε πεξηζζφηεξσλ ρσξηψλ είλαη ε πφιε). β) ηελ έθηαζή ηνπο, ζε ζπληφκνπο ή εθηεηακέλνπο νξηζκνχο. •΢ύληνκνο είλαη ν νξηζκφο πνπ δίλνπλ ηα ιεμηθά ή ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα (π.ρ. Σέρλε είλαη ε ειεχζεξε, δεκηνπξγηθή έθθξαζε ηνπ αλζξψπνπ κε έξγα πνπ δηέπνληαη απφ αηζζεηηθνχο θαλφλεο). •Δθηεηακέλνο είλαη ν νξηζκφο πνπ θαιχπηεη κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο. Τπάξρεη αθφκε ε πεξίπησζε έλα νιφθιεξν θείκελν λα αζρνιείηαη κε ηνλ νξηζκφ κηαο έλλνηαο, φπσο γίλεηαη ζπλήζσο ζ’ έλα δνθίκην, έλα επηζηεκνληθφ θείκελν θ.ιπ. Γηα έλαλ εθηεηακέλν νξηζκφ ρξεηάδεηαη πάληνηε έλα ζρέδην νξγάλσζεο. Ζ πην ζπλεζηζκέλε κέζνδνο ζηηο πεξηπηψζεηο απηέο είλαη ε παξαγσγηθή: αξρίδνπκε κε έλα ζχληνκν νξηζκφ ηεο έλλνηαο, πνπ ηνλ αλαιχνπκε έπεηηα ζην ππφινηπν θείκελν (ζε κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο), αλαπηχζζνληαο μερσξηζηά ην θαζέλα απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο. Δίδε νξηζκώλ. Οη νξηζκνί ηαμηλνκνχληαη κε βάζε: 20
1. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε νξηζκό Θεκαηηθή πξόηαζε /πεξίνδνο: Οξίδεηαη ε (νξηζηέα) έλλνηα, ε νπνία εληάζζεηαη ζην γέλνο ηεο θαη επηζεκαίλεηαη ε εηδνπνηφο δηα θνξά ηεο. Αλαπηχζζνπκε, δειαδή, ην πεξηερφκελν ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο/πεξηφδνπ, απαληψληαο ζηελ πηζαλή εξψηεζε «ηη είλαη;». Λεπηνκέξεηεο /ζρόιηα: Παξνπζηάδνπκε επηπιένλ ζηνηρεία θαη γλσξίζκαηα, ηα νπνία δηαζαθελίδνπλ θαη ζπκπιεξψλνπλ ηνλ αξρηθφ νξηζκφ, ψζηε ε νξηζηέα έλλνηα λα γίλεη θαηαλνεηή ζε φιν ην εχξνο ηεο. Δίηε αλαιχνπκε δηεμνδηθά ηα βαζηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο (αλαιπηηθφο) ή πεξηγξάθεηαη ε δηαδηθαζία γέλεζεο ηεο έλλνηαο απφ ηα νπζηψδε ζπζηαηηθά ηεο κέξε (γελεηηθφο/ζπλζεηηθφο). Καηαθιείδα: Δλδέρεηαη θαη λα παξαιείπεηαη ζε απηφλ ηνλ ηξφπν αλάπηπμήο ηεο. 2. Υξήζηκε πιεξνθνξία Ζ απφδνζε ησλ νξηζκψλ είλαη κηα πνιχπινθε δηαλνεηηθή εξγαζία. Όηαλ ε έλλνηα είλαη αθεξεκέλε είλαη πνιχ δχζθνιν λα αληρλεχζνπκε, λα θαζνξίζνπκε θαη λα εθζέζνπκε ζε ιίγεο γξακκέο ηα θχξηα γλσξίζκαηά ηεο, ηα νπνία, κάιηζηα, κπνξεί λα είλαη κε ηε ζεηξά ηνπο ακθηιεγφκελεο ή πνιπδηάζηαηεο έλλνηεο. 3. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: νξηζκόο (ζε όιεο ηηο πηώζεηο εληθνύ θαη πιεζπληηθνύ), ην ξήκα νξίδσ (ζε φιεο ηηο εγθιίζεηο, ρξφλνπο, πξφζσ πα, αξηζκνχο, θσλέο), ην ξήκα είλαη, κέζα ζε γισζζηθό πεξηβάιινλ πνπ ηαηξηάδεη ζε νξηζκφ, ηα ξήκαηα ελλνώ θαη ζεκαίλσ, θπξίσο ζηηο θξάζεηο κε ηνλ όξν... ελλννύκε, ν όξνο (ε ιέμε)... ζεκαίλεη. Ο νξηζκόο κπνξεί λα δίλεηαη θαη επεμεγεκαηηθά: Τν επίζεην, δειαδή, ε θιηηή ιέμε... 21
Παξάδεηγκα: «Ραηζηζκόο είλαη ην δόγκα ην νπνίν πξεζβεύεη ηε δηάθξηζε ησλ αλζξώπσλ ζε θύζεη αλώηεξνπο θαη θαηώηεξνπο. Ιζρπξίδεηαη δειαδή πσο ππάξρνπλ άλζξσπνη πνπ είλαη από ηε θύζε ηνπο θαηώηεξνη, αθνύ αλήθνπλ ζε θπιέο, έζλε ή θνηλσληθέο νκάδεο πνπ κεηνλεθηνύλ έλαληη ησλ άιισλ αλζξώπσλ…» Δε κε ηξνκάδεη ην ηέξαο, νύηε θη ν άγγειóο κνπ νύηε ην ηέινο ηνπ θóζκνπ, κε ηξνκάδεηο εζύ Πξνζεύρεζαη θαη ζθνηώλεηο, ηξαπιίδεηο ύκλνπο νξγήο έρεηο παηξίδα ην θóβν, γπξεύεηο λα βξεηο γνλείο κηζείο ηνλ κέζα ζνπ μέλν θη óρη, δελ θαηαιαβαίλσ δελ μέξσ πνύ παηώ θαη πνύ πεγαίλσ 22
6. ΓΙΑΙΡΔ΢Η 23
Γηαίξεζε ιέγεηαη ε αλάιπζε κηαο έλλνηαο ζηα είδε ηεο, κε βάζε έλα νπζηψδεο γλψξηζκά ηνπο. Σξία είλαη ηα ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο: ε δηαηξεηέα έλλνηα, ε δηαηξεηηθή βάζε θαη ηα κέιε/ κέξε ηεο δηαίξεζεο. Γηαηξεηέα έλλνηα νλνκάδεηαη ε έλλνηα, ην φινλ (γέλνο), ην νπνίν δηαηξείηαη ζηα ζπζηαηηθά ηνπ. Γηαηξεηηθή βάζε ιέγεηαη ην ραξαθηεξηζηηθφ γλψξηζκα, ην θξηηήξην, κε βάζε ην νπνίν γίλεηαη ε δηαίξεζε. Μέιε/κέξε ηεο δηαίξεζεο νλνκάδνληαη ηα ζπζηαηηθά κέξε ηεο έλλνηαο, ηνπ φινπ πνπ δηαηξείηαη. Γηα παξάδεηγκα: Οη γσλίεο (δηαηξεηέα έλλνηα) είλαη νξζέο, νμείεο θαη ακβιείεο (κέιε ηεο δηαίξεζεο). Ζ δηαηξεηηθή βάζε είλαη «νη κνίξεο ησλ γσληψλ». Ζ έθηαζε κηαο δηαίξεζεο πνηθίιιεη, αλάινγα κε ηελ πεξίπησζε θαη ηνλ ζθνπφ ηνπ ζπγγξαθέα ηνπ θεηκέλνπ. Μπνξεί λα εθηείλεηαη ζε ιίγεο γξακκέο, νπφηε απιψο αλαθέξνληαη ηα «είδε» ηεο δηαηξεηέαο έλλνηαο. Ωζηφζν, ζπρλά, ε δηαίξεζε θαιχπηεη κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο ή έλα εθηεηακέλν θείκελν, νπφηε ζηελ αξρή δίλεηαη κηα πξσηνβάζκηα δηαίξεζε θαη ζηε ζπλέρεηα αλαπηχζζνληαη πην αλαιπηηθά ηα «είδε» ηεο δηαηξεηέαο έλλνηαο. Αλαγθαίεο πξνϋπνζέζεηο γηα κηα ζσζηή δηαίξεζε • Γηαίξεζε κε εληαία βάζε: Υξεζηκνπνηείηαηκφλνκίαθαηνξηζκέλε δηαηξεηηθή βάζε/ θξηηήξην. • Σέιεηα δηαίξεζε: Πεξηιακβάλνληαηφιαηακέιε(είδε)ηεοδηαηξεηέαοέλλνηαο.Αιιηψοείλαηαηειήο. • ΢πλερήο δηαίξεζε: Γελγίλεηαηθάπνηνάικαζηαείδεηεο,δειαδήαλαθέξνληαηήθαηεμεγνχληαηφιαηαείδε ηεο,κεηεζεηξά.Αιηψοείλαηαζπλερήο. 24
1. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε δηαίξεζε Θεκαηηθή πξόηαζε/πεξίνδνο: Γηαθξίλεηαη ε δηαηξεηέα έλλνηα (γέλνο) ζηα κέξε ηεο (είδε). Ζ δηαίξεζε πξαγκαηνπνηείηαη κε βάζε έλα θξηηήξην (δηαηξεηηθή βάζε). Λεπηνκέξεηεο/ ζρόιηα: Παξνπζηάδεηαη αλαιπηηθά, ζχκθσλα κε ηε ζεηξά αλαθνξάο, θάζε κέξνο/είδνο πνπ πξνέθπςε απφ ηε δηαίξεζε. Καηαθιείδα: Δλδέρεηαη θαη λα παξαιείπεηαη ζε απηφλ ηνλ ηξφπν αλάπηπμήο ηεο. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: δηαηξνχκε, ρσξίδνπκε, δηαθξίλνπκε, είδε, κνξθέο, κέξε, θιάδνη, ηνκείο, πξψηνλ… δεχηεξνλ… ηέινο, ην έλα – ην άιιν, ζηε κία – ζηελ άιιε πεξίπησζε. 3. Υξήζηκε πιεξνθνξία Ζ δηαίξεζε, φπσο θαη ν νξηζκφο, απνζθνπεί ζηελ νινθιεξσκέλε θαηαλφεζε θαη ηε βαζχηεξε αλάιπζε κηαο έλλνηαο. Με ηε δηαίξεζε ηεο έλλνηαο ζηα επηκέξνπο ηεο ζηνηρεία (είδε), ν αλαγλψζηεο, ν εηδηθφο εξεπλεηήο, ν επηζηήκνλαο θ.ιπ. δηεπθνιχλεηαη ζηε κειέηε θαη ηελ έξεπλά ηνπ, αθνχ έρεη ηε δπλαηφηεηα ηεο ζχλζεζεο θαη ηεο αλάιπζεο ησλ δεδνκέλσλ ηνπ. Με ηνλ νξηζκφ νξηνζεηνχκε ηε ζεκαζία ηεο έλλνηαο, ψζηε λα κελ ζπγρέεηαη κε ηηο άιιεο. ΢πλεπψο, ε δηαίξεζε θαη ν νξηζκφο ζπλδένληαη θαη απνηεινχλ ζπκπιεξσκαηηθά ζηνηρεία ηεο έλλνηαο. 25
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Πξφηαζε (δηαηξεηέα έλλνηα) ιέγεηαη ην ζπληνκφηεξν ηκήκα ηνπ ιφγνπ πνπ εθθξάδεη κηα ζθέςε, κηα επηζπκία ή έλα ζπλαίζζεκα. Σα είδε ησλ πξνηάζεσλ σο πξνο ην πεξηερφκελφ ηνπο (δηαηξεηηθή βάζε) είλαη: α) πξνηάζεηο θξίζεσο κε ηηο νπνίεο δηαηππψλεηαη κηα θξίζε, κηα ζθέςε, ή δίλεηαη κηα πιεξνθνξία β) πξνηάζεηο επηζπκίαο κε ηηο νπνίεο εθθξάδεηαη κηα επηζπκία, πξνζηαγή, επρή γ) πξνηάζεηο επηθσλεκαηηθέο κε ηηο νπνίεο εθθξάδεηαη έλα έληνλν ζπλαίζζεκα θαη δ) πξνηάζεηο εξσηεκαηηθέο κε ηηο νπνίεο δηαηππψλεηαη κηα εξψηεζε (είδε). http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz538P29dhz 26
7. ΑΝΑΛΟΓΙΑ 27
Αλάπηπμε κηαο παξαγξάθνπ κε αλαινγία  Πνιιέο θνξέο, πξνθεηκέλνπ λα θάλνπκε πεξηζζφηεξν θαηαλνεηή κηα ζέζε, κηα άπνςε, κηα έλλνηα, κηα θαηάζηαζε ή λα επεμεγήζνπκε θαιχηεξα ηε ζχζηαζε θαη ηα ζηνηρεία ή ηε ιεηηνπξγία ηνπ αληηθεηκέλνπ πνπ πεξηγξάθνπκε, δίλνπκε παξαδείγκαηα πνπ είλαη γλσζηά θαη νηθεία ζηνλ αλαγλψζηε/δέθηε. Πξνβάιινπκε, δειαδή, κηα ιαλζάλνπζα (θξπκκέλε θαη έκκεζε) νκνηφηεηα αλάκεζα ζε δχν αληηθείκελα, ηα νπνία θαηλνκεληθά θαη κε κηα πξψηε καηηά δείρλνπλ δηαθνξεηηθά θαη αλφκνηα. Ζ κέζνδνο απηή είλαη γλσζηή κε ηνλ φξν «αλαινγία».  ΢ηελ αλαινγία ππάξρνπλ δύν κέξε: ην έλα είλαη ην πεξηγξαθφκελν αληηθείκελν ή ε ηδέα/άπνςε πνπ ζέινπκε λα παξνπζηάζνπκε θαη ην άιιν είλαη ην αληηθείκελν ή ε ηδέα/άπνςε πνπ παξνπζηάδεη αλαινγίεο/ νκνηφηεηεο πξνο απηφ. Ζ αλαινγία κπνξεί άιινηε λα είλαη θαλεξή θαη άιινηε λα είλαη εχξεκα θαη έκπλεπζε ηνπ ζπγγξαθέα, πξνθεηκέλνπ λα παξνπζηάζεη κε κεγαιχηεξε ζαθήλεηα θαη θαζαξφηεηα ηε ζθέςε ηνπ. ! Υξήζηκε πιεξνθνξία: Ζ αλάπηπμε ηεο παξαγξάθνπ κε αλαινγία δελ είλαη ηίπνηε άιιν απφ ηνλ αλαινγηθφ ζπιινγηζκφ. Ζ δηαθνξά βξίζθεηαη ζηε δηαηχπσζε ηεο εξψηεζεο. •΢ηελ πξψηε πεξίπησζε ξσηάκε γηα ηνλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ, •ελψ ζηε δεχηεξε πεξίπησζε γηα ηε ζπιινγηζηηθή πνξεία ηεο παξαγξάθνπ. 28
1. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε αλαινγία Θεκαηηθή πεξίνδνο: Οξίδνληαη ηα κέξε/ζθέιε ηεο αλαινγίαο (κε κεηαθνξά ή παξνκνίσζε). Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Πξνηάζζεηαη ην κέξνο ηεο αλαινγίαο πνπ είλαη απιφ, νηθείν, γλσζηφ θαη θαηαλνεηφ ζπλήζσο απφ ηελ εκπεηξία καο. Αθνινπζεί ην κέξνο ηεο αλαινγίαο πνπ είλαη άγλσζην, δχζθνιν λα θαηαλνεζεί θαη ην νπνίν ζέινπκε λα δηαζαθελίζνπκε. Καηαθιείδα: Δληνπίδνληαη ηα θνηλά ζηνηρεία πνπ ζπλδένπλ ηα δχν κέξε ηεο αλαινγίαο. Γελ είλαη απαξαίηεηε ε χπαξμε ηεο θαηαθιείδαο. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: όπσο… έηζη, ηόζν… όζν, αλάινγνο, αλαινγία, αλαινγηθά, θαη’ αλαινγία, όκνηα ή παξόκνηα, παξνκνηάδσ, παξαιιειίδσ, παξαβάιισ. 3. Η παξάγξαθνο κε αλαινγία:  πξνζδίδεη δσληάληα, παξαζηαηηθφηεηα θαη ράξε ζηνλ ιφγν, ψζηε λα κελ είλαη άηνλνο, ςπρξφο θαη θνπξαζηηθφο.  θαζηζηά θαηαλνεηφ θαη νηθείν φ,ηη είλαη άγλσζην θαη δπζλφεην.  Ο ιφγνο έρεη αηζζεηηθή αμία, απνθηά πνιπζεκία θαη ηε γνεηεία ηεο πνίεζεο, ελψ απνθαιχπηνληαη ζπλεηξκηθέο ζρέζεηο. 29
ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑ Ζ εμάπισζε κηαο επηδεκηθήο αξξώζηηαο γίλεηαη όπσο θαη ε εμάπισζε κηαο ππξθαγηάο. Ζ θσηηά μεθηλάεη απφ έλα πεξηνξηζκέλν ζεκείν ηνπ δάζνπο θαίγνληαο ηα γχξσ μεξφρνξηα∙ χζηεξα πςψλεηαη ζηα ρακειά μεξφθιαδα ησλ δέληξσλ, θαηφπηλ αλαξξηρηέηαη απεηιεηηθή ζηα ςειά θπιιψκαηα ησλ θνληηλψλ δέληξσλ θαη, ηέινο, βνεζνχκελε απφ ηνλ αέξα, αξρίδεη θαη παίξλεη δηαζηάζεηο, θαηαβξνρζίδνληαο κε ηηο πχξηλεο γιψζζεο ηεο ηα δέληξα πνπ βξίζθνληαη ζηελ πνξεία ηεο. Κάπσο έηζη μεθαληψλεη θαη ε επηδεκία: αξρηθά εκθαλίδεηαη ζ’ έλα δχν αξξψζηνπο∙ χζηεξα θνιιάεη ζηνπο πην επαίζζεηνπο ή ιηγφηεξν πγηείο ζπγγελείο ηνπο∙ θαηφπηλ εηζβάιιεη ζηα κηθξά παηδηά θαη ζηνπο γέξνπο ηεο γεηηνληάο∙ ηέινο, παίξλεη αλεμέιεγθηα δηαζηάζεηο ζθνξπίδνληαο ηξφκν, ξίγε, εκεηνχο θαη ππξεηνχο ζ’ φιε ηε ρψξα. (Κ. Ν. Πεηξφπνπινο, Έθθξαζε – Έθζεζε, Α΄ Λπθείνπ) http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz538ORIE7A 30
8. ΜΔ ΢ΤΝΓΤΑ΢ΜΟ ΜΔΘΟΓΩΝ 31
΢σνδσαζμός μεθόδων: Σηελ πξάμε βέβαηα ζπάληα ζπλαληνύκε κνλάρα έλαλ ηξόπν αλάπηπμεο. Σπλήζσο ρξεζηκνπνηνύκε ζπλδπαζκό από δύν ή θαη πεξηζζόηεξνπο ηξόπνπο. Όηαλ π.ρ. ρξεζηκνπνηνύκε ηε κέζνδν ηνπ νξηζκνύ, κπνξεί λα ρξεηαζηεί ζπγρξόλσο λα δηθαηνινγήζνπκε κηα θξίζε καο, λα δηεπθξηλίζνπκε κηα έλλνηα κε έλα παξάδεηγκα θηι. Δεο π.ρ. πνηνη ηξόπνη ρξεζηκνπνηνύληαη ζην παξαθάησ απόζπαζκα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Η γλώζε ήηαλε, θαη είλαη πάληα, γηα ην θάζε ινγήο θαηεζηεκέλν έλα δίιεκκα, θάηη πνπ γελλάεη αληηδξάζεηο αληηθαηηθέο θαη δηθνξνύκελεο. Από ηε κηα κεξηά, ην μάπισκα ησλ γλώζεσλ θαη γεληθόηεξα ε πλεπκαηηθή αλάπηπμε ησλ αλζξώπσλ θαίλεηαη αλαγθαία γηα ηελ νηθνλνκηθή δηαδηθαζία, ηόζν ζηε θάζε ηεο παξαγσγήο όζν θαη ζηε θάζε ηεο θαηαλάισζεο. Ο θαιόο ηερλίηεο, ν θαιόο επαγγεικαηίαο, ν θαιόο δηεπζπληήο, ν θαιόο εθεπξέηεο ρξεηάδνληαη κόξθσζε, θη ν κνξθσκέλνο άλζξσπνο έρεη πξόζζεηεο αλάγθεο λα ηθαλνπνηήζεη. Από ηελ άιιε όκσο κεξηά, ν κνξθσκέλνο άλζξσπνο δε γίλεηαη κόλν θαιό ζηέιερνο ζηελ παξαγσγή θαη θαιόο πειάηεο ζηελ θαηαλάισζε· αιιά κέζα ηνπ μππλνύλ εξσηεκαηηθά θαη πξνβιεκαηηζκνί, αλαδεηήζεηο θαη ακθηβνιίεο γηα ηελ νηθνλνκηθή δηαδηθαζία θαη γηα ηελ ίδηα ηε δνκή ηεο θνηλσλίαο, πνπ κπνξνύλ λα ππνζθάςνπλ ηα ζεκέιηα ηνπ θαηεζηεκέλνπ θαη λα απνβνύλ κνηξαία γηα ηελ ύπαξμή ηνπ. Γηώξγνο Α. Κνπκάληνο, "Οη θνλζέξβεο ηεο ζνθίαο" (από ηνλ Τύπν) - Σηελ παξάγξαθν απηή έρνπκε ζπλδπαζκό κεζόδσλ: Αιηιολόγηζη (ε ζεκαηηθή πεξίνδνο απνηειεί κηα δηαπίζησζε, πνπ πξνθαιεί ην εξώηεκα γηαηί;), ζύγκριζη – ανηίθεζη (από ηε κηα κεξηά... από ηελ άιιε κεξηά...) θαη παραδείγμαηα (ν θαιόο ηερλίηεο, ν θαιόο επαγγεικαηίαο θ.ιπ.). http://latistor.blogspot.com/2014/10/blog-post_30.html#ixzz53nsqDPBU 32
https://filologika.gr/lykio/g-lykiou/genikis-pedias/neoelliniki-glossa/tropi-anaptyxis- paragrafou/ http://4gym- irakl.ira.sch.gr/new/images/stories/pdf/neoellhnikh_glossa/neo_glosa_b_serdakh/tro poi_anaptyxis_paragrafou_theoria_paradeigmata.pdf http://latistor.blogspot.gr/2014/06/blog-post_27.html http://vprassas.blogspot.gr/2011/01/blog-post_226.html http://e-keimena.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=80:-20- &catid=94:exercises&Itemid=41 http://www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/panellinies/i-paragrafos-kai-i-domi-tis-stis- panellinies-exetaseis ΒΑ΢ΗΚΖ ΠΖΓΖ ΓΗΑ ΣΖ ΘΔΩΡΗΑ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΔΛΛΖΝΟΓΛΩ΢΢Ζ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΚΑΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΗΑ ΓΗΑΠΟΛΗΣΗ΢ΜΗΚΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤ΢Ζ ΢ΣΖ ΓΗΑ΢ΠΟΡΑ» 33
ΘΔΜΑΣΑ ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΩΝ ΔΠΑΛ –ΣΔΔ 2007-2017 34
ΔΠΑΛ 2017 Παξαηεξψ αθφκα – απηφ ζπλεζέζηαηα – φηη νξηζκέλεο θνηλφηνπεο, αλψδπλεο ζπκβνπιέο κνπ – λα, ζα λα πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» – ζ’ εξεζίδνπλ απξνζδφθεηα, ζνπ πξνθαινχλ εθδειψζεηο θαλεξήο αλππνκνλεζίαο θαη δπζαξέζθεηαο. Μα μέξσ θαη θάηη άιιν πνπ κνπ ην έρεηο νκνινγήζεη. Έρεηο αλάγθε ζηε δσή ζνπ απφ κηα αμία αλψηεξε απφ ηηο άιιεο, κηα αμία-γλψκνλα, κηα αμία- ππμίδα, ζηελ νπνία λα αλαθέξεηαη θάζε ζνπ εθδήισζε, απφθαζε, θξίζε, πξάμε. Ζ αμία απηή, ε πην σξαία ζνπ ιέμε, ζνπ πξνηείλσ λα είλαη ε γλεζηόηεηα. Β2. α) ΢ηε δεχηεξε παξάγξαθν («Παξαηεξψ αθφκα … λα είλαη ε γλεζηφηεηα.») ππάξρεη αλάπηπμε κε παξαδείγκαηα. Να εληνπίζεηε ηα παξαδείγκαηα θαη λα ηα κεηαθέξεηε ζην ηεηξάδηφ ζαο. (Μνλ. 4) 35
ΔΠΑΛ 2017 Παξαηεξψ αθφκα – απηφ ζπλεζέζηαηα – φηη νξηζκέλεο θνηλφηνπεο, αλψδπλεο ζπκβνπιέο κνπ – λα, ζα λα πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» – ζ’ εξεζίδνπλ απξνζδφθεηα, ζνπ πξνθαινχλ εθδειψζεηο θαλεξήο αλππνκνλεζίαο θαη δπζαξέζθεηαο. Μα μέξσ θαη θάηη άιιν πνπ κνπ ην έρεηο νκνινγήζεη. Έρεηο αλάγθε ζηε δσή ζνπ απφ κηα αμία αλψηεξε απφ ηηο άιιεο, κηα αμία-γλψκνλα, κηα αμία- ππμίδα, ζηελ νπνία λα αλαθέξεηαη θάζε ζνπ εθδήισζε, απφθαζε, θξίζε, πξάμε. Ζ αμία απηή, ε πην σξαία ζνπ ιέμε, ζνπ πξνηείλσ λα είλαη ε γλεζηφηεηα. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Σα παξαδείγκαηα πνπ αλαθέξνληαη είλαη: πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» 36 ΔΝΓΔΙΚΣΙΚΔ΢ ΑΠΑΝΣΗ΢ΔΙ΢
ΔΠΑΛ 2016 Μπνξνχκε λα «ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά κε ζπγθεθξηκέλεο ζηξαηεγηθέο γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ απνθαηάζηαζε ησλ παηδηψλ πνπ έρνπλ πέζεη ζχκαηα ζηνλ θπβεξλνρψξν. ΢πγθεθξηκέλα, πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζηελ ελδπλάκσζε ησλ παηδηψλ θαη ησλ γνλέσλ κέζα απφ ηελ πιεξνθφξεζε γηα ηηο λέεο ηερλνινγίεο, θαζψο θαη ζηελ απζηεξή ηηκσξία φζσλ εθκεηαιιεχνληαη θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Μπνξνχκε λα «ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά … θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ». (Μνλ. 5) 37
ΔΠΑΛ 2016 Μπνξνχκε λα «ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά κε ζπγθεθξηκέλεο ζηξαηεγηθέο γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ απνθαηάζηαζε ησλ παηδηψλ πνπ έρνπλ πέζεη ζχκαηα ζηνλ θπβεξλνρψξν. ΢πγθεθξηκέλα, πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζηελ ελδπλάκσζε ησλ παηδηψλ θαη ησλ γνλέσλ κέζα απφ ηελ πιεξνθφξεζε γηα ηηο λέεο ηερλνινγίεο, θαζψο θαη ζηελ απζηεξή ηηκσξία φζσλ εθκεηαιιεχνληαη θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «Μπνξνχκε … Κπβεξλνρψξν». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «΢πγθεθξηκέλα… πεξηβάιινλ» ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: Γελ ππάξρεη. 38
ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ ΢Τ΢ΣΗΜΑ - ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ Τπάξρεη άξαγε θάπνηνο ηξφπνο λα επηθνηλσλνχλ νη άλζξσπνη κεηαμχ ηνπο, λα αληαιιάζζνπλ ηδέεο πνπ δελ είλαη θαθέθηππν4 ηειενπηηθψλ δηαιφγσλ; Σν γεγνλφο φηη ζην δξφκν νη πεξαζηηθνί δηαηππψλνπλ ηδέεο δεκνζίσο, ρσξίο λα ληξέπνληαη πηα ην κηθξφθσλν, ρσξίο λα θνβνχληαη ηελ θάκεξα, κε απίζηεπηε άλεζε, απηνπεπνίζεζε, εμνηθείσζε, ππφζρεηαη θαη θαιχηεξεο επηθνηλσληαθέο εκέξεο; Μάιινλ ην αληίζεην ζπκβαίλεη. Σα «πνιιά» πνπ έρνπκε λα πνχκε θαηαρσληάδνληαη αθφκα πην βαζηά, ηα ιίγα θαη ηα εχθνια θαη ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ. Β2. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ: "Τπάξρεη άξαγε ... ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ". Μνλάδεο 5 39
ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ ΢Τ΢ΣΗΜΑ - ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ Τπάξρεη άξαγε θάπνηνο ηξφπνο λα επηθνηλσλνχλ νη άλζξσπνη κεηαμχ ηνπο, λα αληαιιάζζνπλ ηδέεο πνπ δελ είλαη θαθέθηππν4 ηειενπηηθψλ δηαιφγσλ; Σν γεγνλφο φηη ζην δξφκν νη πεξαζηηθνί δηαηππψλνπλ ηδέεο δεκνζίσο, ρσξίο λα ληξέπνληαη πηα ην κηθξφθσλν, ρσξίο λα θνβνχληαη ηελ θάκεξα, κε απίζηεπηε άλεζε, απηνπεπνίζεζε, εμνηθείσζε, ππφζρεηαη θαη θαιχηεξεο επηθνηλσληαθέο εκέξεο; Μάιινλ ην αληίζεην ζπκβαίλεη. Σα «πνιιά» πνπ έρνπκε λα πνχκε θαηαρσληάδνληαη αθφκα πην βαζηά, ηα ιίγα θαη ηα εχθνια θαη ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «Τπάξρεη… δηαιφγσλ». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «Σν γεγνλφο… ζπκβαίλεη» ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: «Σα «πνιιά»… επηπιένπλ». 40
ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ ΢Τ΢ΣΗΜΑ – Δ΢ΠΔΡΙΝΑ ΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν έρνπκε δεκηνπξγήζεη έλα ζχζηεκα πνπ δελ κπνξνχκε λα ειέγμνπκε. Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο πνπ ζέινπκε λα θαηαλαιψλνπκε ζπλερψο, πξέπεη λα ζπζηάζνπκε ην ρξφλν καο θαη ηε δσή καο γηα αληάιιαγκα. Ενχκε ζπλερψο ππφ ηελ πίεζε ηνπ ρξφλνπ. Έρνπκε δεκηνπξγήζεη κηα θνηλσλία ζηελ νπνία είκαζηε ηφζν απαζρνιεκέλνη απφ ηα πξνζσπηθά καο πξνβιήκαηα ψζηε δελ έρνπκε ηελ πνιπηέιεηα λα αζρνιεζνχκε κε ην ηη ζπκβαίλεη ζηνλ πιαλήηε καο. Με θαηαλνψληαο ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηελ ηθαλνπνίεζε απφ ηε δσή θαη ηελ επηπρία, αηζζαλφκαζηε δπζηπρηζκέλνη παξά ηα πιηθά αγαζά πνπ απνθηνχκε.[...] Β2. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ: «΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν ........... απνθηνχκε». Μνλάδεο 5 41
ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ ΢Τ΢ΣΗΜΑ – Δ΢ΠΔΡΙΝΑ ΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν έρνπκε δεκηνπξγήζεη έλα ζχζηεκα πνπ δελ κπνξνχκε λα ειέγμνπκε. Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο πνπ ζέινπκε λα θαηαλαιψλνπκε ζπλερψο, πξέπεη λα ζπζηάζνπκε ην ρξφλν καο θαη ηε δσή καο γηα αληάιιαγκα. Ενχκε ζπλερψο ππφ ηελ πίεζε ηνπ ρξφλνπ. Έρνπκε δεκηνπξγήζεη κηα θνηλσλία ζηελ νπνία είκαζηε ηφζν απαζρνιεκέλνη απφ ηα πξνζσπηθά καο πξνβιήκαηα ψζηε δελ έρνπκε ηελ πνιπηέιεηα λα αζρνιεζνχκε κε ην ηη ζπκβαίλεη ζηνλ πιαλήηε καο. Με θαηαλνψληαο ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηελ ηθαλνπνίεζε απφ ηε δσή θαη ηελ επηπρία, αηζζαλφκαζηε δπζηπρηζκέλνη παξά ηα πιηθά αγαζά πνπ απνθηνχκε.[...] ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «΢ηνλ αλεπηπγκέλν» θφζκν ….ειέγμνπκε». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο… απνθηνχκε». ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: Γελ ππάξρεη. 42
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2015 Όπσο έιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε, νη μέλνη ηνπξίζηεο θαινχληαη λα δήζνπλ ηνλ «κχζν ηεο Διιάδαο». Ζ Διιάδα, σζηφζν, δεη ηνλ κχζν ηεο. Μφλνλ πνπ ν κχζνο έρεη μεζσξηάζεη: ην ηνπξηζηηθφ «εηζφδεκα» δελ αθνινπζεί ηελ ίδηα απμεηηθή πνξεία, ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί δηαξθψο θαηλνχξγηεο πεξηνρέο ζηελ απαμίσζε. Σνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο επηθξαηεί ε αζπδνζία θαη ν ππεξπιεζπζκφο. Σνλ ρεηκψλα, αληίζεηα, ηα ίδηα ηνπία κνηάδνπλ βνκβαξδηζκέλα, έξεκα απφ δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο. […] Β2. Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: « Όπσο έιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε… έξεκα απν δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο». Να αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 10 43
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2015 Όπσο έιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε, νη μέλνη ηνπξίζηεο θαινχληαη λα δήζνπλ ηνλ «κχζν ηεο Διιάδαο». Ζ Διιάδα, σζηόζν, δεη ηνλ κχζν ηεο. Μφλνλ πνπ ν κχζνο έρεη μεζσξηάζεη: ην ηνπξηζηηθφ «εηζφδεκα» δελ αθνινπζεί ηελ ίδηα απμεηηθή πνξεία, ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί δηαξθψο θαηλνχξγηεο πεξηνρέο ζηελ απαμίσζε. Σνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο επηθξαηεί ε αζπδνζία θαη ν ππεξπιεζπζκφο. Σνλ ρεηκψλα, αληίζεηα, ηα ίδηα ηνπία κνηάδνπλ βνκβαξδηζκέλα, έξεκα απφ δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο. […] ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΢πλδπαζκόο κεζόδσλ: •Με ζύγθξηζε – αληίζεζε: («νη μέλνη ηνπξίζηεο… Ζ Διιάδα, σζηφζν, δεη…», «ηνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο … ηνλ ρεηκψλα…»). •Αίηην – απνηέιεζκα: « ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί… ζηελ απαμίσζε… αζπδνζία… έξεκα απφ δσή»). 44
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2015 Δληνχηνηο, ν άλζξσπνο ζήκεξα δελ είλαη κε θαλέλα ηξφπν επηπρέζηεξνο απ’ φ,ηη ζην παξειζφλ ζηηο ιεγφκελεο «αλαπηπγκέλεο» ηνπιάρηζηνλ ρψξεο, έζησ θαη αλ θαηαθιχδεηαη απφ θαηαλαισηηθά αγαζά, δηαηξέθεηαη θαιχηεξα, επηθνηλσλεί επθνιφηεξα θ.ιπ. Δίλαη κάιινλ δπζηπρέζηεξνο, δηφηη αληηκεησπίδεη κεγαιχηεξε εγθιεκαηηθφηεηα (πξνζηαηεχεηαη κε νινέλα πην ηέιεηα ζπζηήκαηα αζθαιείαο), δεη απνκνλσκέλνο (ιέεη απιψο «θαιεκέξα» ζηνλ έλνηθν ηνπ δηπιαλνχ δηακεξίζκαηνο), αλαδεηά ππνθαηάζηαηα ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά). Β2. Να εληνπίζεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ: «Δληνχηνηο, ν άλζξσπνο ... ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά)» (Μνλ. 6) θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο (Μνλ. 4). Μνλάδεο 10 45
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2015 Δληνχηνηο, ν άλζξσπνο ζήκεξα δελ είλαη κε θαλέλα ηξφπν επηπρέζηεξνο απ’ φ,ηη ζην παξειζόλ ζηηο ιεγφκελεο «αλαπηπγκέλεο» ηνπιάρηζηνλ ρψξεο, έζησ θαη αλ θαηαθιχδεηαη απφ θαηαλαισηηθά αγαζά, δηαηξέθεηαη θαιχηεξα, επηθνηλσλεί επθνιφηεξα θ.ιπ. Δίλαη κάιινλ δπζηπρέζηεξνο, δηόηη αληηκεησπίδεη κεγαιχηεξε εγθιεκαηηθφηεηα (πξνζηαηεχεηαη κε νινέλα πην ηέιεηα ζπζηήκαηα αζθαιείαο), δεη απνκνλσκέλνο (ιέεη απιψο «θαιεκέξα» ζηνλ έλνηθν ηνπ δηπιαλνχ δηακεξίζκαηνο), αλαδεηά ππνθαηάζηαηα ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά). ΑΠΑΝΣΗ΢Η •΢ύγθξηζε – Αληίζεζε Ο άλζξσπνο ζπγθξίλεηαη ζην παξφλ – παξειζφλ •Αηηηνιόγεζε «δηφηη αληηκεησπίδεη … λαξθσηηθά» θαη αλαθέξνληαη ραξαθηεξηζηηθά παξαδείγκαηα. 46
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2014 Έλα ζεκαληηθφ πξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] Β2. α. Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Έλα ζεκαληηθφ … ηειεφξαζε» θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. (Μνλ. 4) β. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ. (Μνλ. 6) Μνλάδεο 10 47
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2014 Έλα ζεκαληηθφ πξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] ΑΠΑΝΣΗ΢Η α. Αηηηνιόγεζε: αλαθέξνληαη ηα αίηηα ηεο λεαληθήο εγθιεκαηηθφηεηαο : «΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ… ηειεφξαζε». 48
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2014 Έλα ζεκαληηθφ πξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] β. Θεκαηηθή πξόηαζε: «Έλα ζεκαληηθφ… ησλ λέσλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ … ηειεφξαζε». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 49
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2014 Πην ζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή ζην δεκηνπξγηθφ ζρνιείν ζα κπνξνχζε λα νξγαλσζεί κε ηξφπνπο πνπ λα επλννχλ ηηο πξσηνβνπιίεο, ηηο επηινγέο, ηηο εξγαζίεο ησλ καζεηψλ ζε ζέκαηα πνπ ηνπο ελδηαθέξνπλ. Να αλαηίζεηαη, γηα παξάδεηγκα, ζηνπο καζεηέο ε νξγάλσζε θαη παξνπζίαζε νξηζκέλσλ καζεκάησλ, δηάθνξεο εθζέζεηο, έθδνζε πεξηνδηθνχ ή εθεκεξίδαο, ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο, κνπζηθέο παξνπζίεο, νκηιίεο – ζπδεηήζεηο γηα ζέκαηα επηθαηξφηεηαο, θνηλσληθά ή πνιηηηθά, επηζηεκνληθά, θαιιηηερληθά θηι. ΢ε κηα ηέηνηα νξγάλσζε, θαζνξηζηηθφ ξφιν ζα παίμνπλ νη νκάδεο ησλ καζεηψλ, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη δηδάζθνληεο θαη δηδαζθφκελνη ζα απαιιαγνχλ απφ ηελ πίεζε ησλ πνηθίισλ εμεηάζεσλ θαη απφ ην αδηάθνπν θπλήγη ηεο χιεο θαη ηνπ ρξφλνπ. Β2. α. Να επηζεκάλεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ («Πην ζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή … ηεο ύιεο θαη ηνπ ρξόλνπ»). (Μνλ. 6) 50
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2014 Πην ζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή ζην δεκηνπξγηθφ ζρνιείν ζα κπνξνχζε λα νξγαλσζεί κε ηξφπνπο πνπ λα επλννχλ ηηο πξσηνβνπιίεο, ηηο επηινγέο, ηηο εξγαζίεο ησλ καζεηψλ ζε ζέκαηα πνπ ηνπο ελδηαθέξνπλ. Να αλαηίζεηαη, γηα παξάδεηγκα, ζηνπο καζεηέο ε νξγάλσζε θαη παξνπζίαζε νξηζκέλσλ καζεκάησλ, δηάθνξεο εθζέζεηο, έθδνζε πεξηνδηθνχ ή εθεκεξίδαο, ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο, κνπζηθέο παξνπζίεο, νκηιίεο – ζπδεηήζεηο γηα ζέκαηα επηθαηξφηεηαο, θνηλσληθά ή πνιηηηθά, επηζηεκνληθά, θαιιηηερληθά θηι. ΢ε κηα ηέηνηα νξγάλσζε, θαζνξηζηηθφ ξφιν ζα παίμνπλ νη νκάδεο ησλ καζεηψλ, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη δηδάζθνληεο θαη δηδαζθφκελνη ζα απαιιαγνχλ απφ ηελ πίεζε ησλ πνηθίισλ εμεηάζεσλ θαη απφ ην αδηάθνπν θπλήγη ηεο χιεο θαη ηνπ ρξφλνπ. (Μνλ. 6) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο : «Πην ζπγθεθξηκέλα … ελδηαθέξνπλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να αλαηίζεηαη… ρξφλνπ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 51
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2013 Ζ δηαθήκηζε κπνξεί βέβαηα, ρσξίο ακθηβνιία, λα απνβεί θνηλσληθά σθέιηκε. Να ζπκβάιεη πνιχ ζηελ πξφνδν θαη ζην δπλάκσκα ηεο ειεχζεξεο νηθνλνκίαο, φηαλ εθηειεί ηελ απνζηνιή ηεο θαηά ζεηηθφ ηξφπν, φηαλ αληηθξίδεηαη θαη ελεξγεί ζαλ δηαθψηηζε ηνπ θνηλνχ, ζαλ πξνζαλαηνιηζκφο ζε φ,ηη είλαη ζπκθέξνλ ζηνλ αγνξαζηή, φηαλ απηή θξαηηέηαη κέζα ζηα φξηα, κέζα ζην πξέπνλ, φηαλ αθήζεη ηηο ρνληξνθνκκέλεο κεζφδνπο ηνπ ςεχδνπο θαη ηεο απάηεο ή ηεο θαηλνκεληθήο αιήζεηαο. Β4. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρείαηεο ηειεπηαίαο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Ζ δηαθήκηζε κπνξεί … θαηλνκεληθήο αιήζεηαο». Μνλάδεο 5 52
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2013 Ζ δηαθήκηζε κπνξεί βέβαηα, ρσξίο ακθηβνιία, λα απνβεί θνηλσληθά σθέιηκε. Να ζπκβάιεη πνιχ ζηελ πξφνδν θαη ζην δπλάκσκα ηεο ειεχζεξεο νηθνλνκίαο, φηαλ εθηειεί ηελ απνζηνιή ηεο θαηά ζεηηθφ ηξφπν, φηαλ αληηθξίδεηαη θαη ελεξγεί ζαλ δηαθψηηζε ηνπ θνηλνχ, ζαλ πξνζαλαηνιηζκφο ζε φ,ηη είλαη ζπκθέξνλ ζηνλ αγνξαζηή, φηαλ απηή θξαηηέηαη κέζα ζηα φξηα, κέζα ζην πξέπνλ, φηαλ αθήζεη ηηο ρνληξνθνκκέλεο κεζφδνπο ηνπ ςεχδνπο θαη ηεο απάηεο ή ηεο θαηλνκεληθήο αιήζεηαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ δηαθήκηζε … σθέιηκε». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να ζπκβάιεη … αιήζεηαο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 53
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2013 Δίλαη πνιιά ηα επηηεχγκαηα θαη νη θαηλνηνκίεο πνπ έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί απφ ηα πξψηα θηφιαο βήκαηα ηεο πιεξνθνξηθήο.[…] Ζ εθκεδέληζε ησλ απνζηάζεσλ, ε δηεζλνπνίεζε ηεο νηθνλνκίαο θαη ηεο πνιηηηθήο δσήο θαζψο θαη ην άλνηγκα ησλ θνηλσληψλ κε ηηο απίζηεπηεο γηα ηνπο αλζξψπνπο παιαηφηεξσλ επνρψλ δπλαηφηεηεο επηθνηλσλίαο θαη αληαιιαγήο αγαζψλ – φρη κφλνλ πιηθψλ, αιιά θαη πνιηηηζηηθψλ – είλαη κία πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα. Β2. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ: «Δίλαη πνιιά ηα επηηεχγκαηα … πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα». Μνλάδεο 6 54
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2013 Δίλαη πνιιά ηα επηηεχγκαηα θαη νη θαηλνηνκίεο πνπ έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί απφ ηα πξψηα θηφιαο βήκαηα ηεο πιεξνθνξηθήο.[…] Ζ εθκεδέληζε ησλ απνζηάζεσλ, ε δηεζλνπνίεζε ηεο νηθνλνκίαο θαη ηεο πνιηηηθήο δσήο θαζψο θαη ην άλνηγκα ησλ θνηλσληψλ κε ηηο απίζηεπηεο γηα ηνπο αλζξψπνπο παιαηφηεξσλ επνρψλ δπλαηφηεηεο επηθνηλσλίαο θαη αληαιιαγήο αγαζψλ – φρη κφλνλ πιηθψλ, αιιά θαη πνιηηηζηηθψλ – είλαη κία πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Δίλαη πνιιά… πιεξνθνξηθήο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Ζ εθκεδέληζε… πξαγκαηηθφηεηα». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 55
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2012 Ζ θηιία, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε, είλαη αλαγθαηφηαην αγαζφ. Πξψηα ζηνπο λένπο: ν θίινο είλαη ν παξαζηάηεο πνπ ζα ελζαξξχλεη θαη ζα βνεζήζεη ηνλ λέν άλζξσπν λα κελ θάλεη ζθάικαηα (αλνεζίεο, αζηνρίεο, απξέπεηεο), ν νδεγφο ζην ζσζηφ δξφκν, ν επίθνπξνο1 ζηηο θαθνηνπηέο ηεο δσήο. Έπεηηα, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο: απηνί ρξεηάδνληαη ηελ παξεγνξηά, ηελ πεξίζαιςε, ηε θξνληίδα ηνπ θίινπ, επεηδή δελ κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ ηηο αλάγθεο ηνπο απφ ζσκαηηθήλ αλεπάξθεηα ή πλεπκαηηθήλ αδπλακία. Σέινο, ζε εθείλνπο πνπ βξίζθνληαη ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο ηνπο, ν θίινο είλαη βνεζφο ζηηο θαιέο πξάμεηο, ζχκβνπινο θαη ζπλεξγάηεο ζηα ελάξεηα έξγα. Β3. Ο βαζηθφο ηξόπνο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ είλαη ε δηαίξεζε. Να εληνπίζεηε ηα επηκέξνπο ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο. Μνλάδεο 6 56
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2012 Ζ θηιία, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε, είλαη αλαγθαηφηαην αγαζφ. Πξψηα ζηνπο λένπο: ν θίινο είλαη ν παξαζηάηεο πνπ ζα ελζαξξχλεη θαη ζα βνεζήζεη ηνλ λέν άλζξσπν λα κελ θάλεη ζθάικαηα (αλνεζίεο, αζηνρίεο, απξέπεηεο), ν νδεγφο ζην ζσζηφ δξφκν, ν επίθνπξνο1 ζηηο θαθνηνπηέο ηεο δσήο. Έπεηηα, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο: απηνί ρξεηάδνληαη ηελ παξεγνξηά, ηελ πεξίζαιςε, ηε θξνληίδα ηνπ θίινπ, επεηδή δελ κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ ηηο αλάγθεο ηνπο απφ ζσκαηηθήλ αλεπάξθεηα ή πλεπκαηηθήλ αδπλακία. Σέινο, ζε εθείλνπο πνπ βξίζθνληαη ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο ηνπο, ν θίινο είλαη βνεζφο ζηηο θαιέο πξάμεηο, ζχκβνπινο θαη ζπλεξγάηεο ζηα ελάξεηα έξγα. Β3. Ο βαζηθφο ηξφπνο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ είλαη ε δηαίξεζε. Να εληνπίζεηε ηα επηκέξνπο ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο. Μνλάδεο 6 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Γηαηξεηέα έλλνηα: Ζ θηιία. Γηαηξεηηθή βάζε: Ζ ειηθία. Μέιε ηεο δηαίξεζεο: Ζ θηιία ζηνπο λένπο, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο, ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο. 57
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2011 Ζ ςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο, ζέζε γεληθά παξαδεθηή, λφκηκε κέζα ζηε δσή καο. Αθνχ ηνπ ζλεηνχ ε κνίξα είλαη λα βξέρεη θάζε ηνπ έξγν κε ηνλ ηδξψηα ηνπ πξνζψπνπ ηνπ, θαη επεηδή απηφο αθξηβψο ν θιήξνο ηνπ έιαρε, δηθαίσκά ηνπ ζεψξεζε ν άλζξσπνο λα θιέβεη ρξφλν απφ ηε ζθιεξή ζεηεία ηνπ βηνπνξηζκνχ1 θαη λα ηνλ αθηεξψλεη ζηε δηαζθέδαζε, γηα λα ειαθξψλεη θάπσο ην θνξηίν ηεο δσήο θαη λα μερλάεη, γηα ιίγν έζησ, ηα δεηλά ηεο. Σν δηθαίσκα ηνχην ην έρεη αλαγλσξίζεη, κε ηνπο άγξαθνπο θαη γξαθηνχο λφκνπο ηεο, ε θνηλσλία. Β2. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Ζ ςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο ... ε θνηλσλία». Μνλάδεο 6 58
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2011 Ζ ςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο, ζέζε γεληθά παξαδεθηή, λφκηκε κέζα ζηε δσή καο. Αθνχ ηνπ ζλεηνχ ε κνίξα είλαη λα βξέρεη θάζε ηνπ έξγν κε ηνλ ηδξψηα ηνπ πξνζψπνπ ηνπ, θαη επεηδή απηφο αθξηβψο ν θιήξνο ηνπ έιαρε, δηθαίσκά ηνπ ζεψξεζε ν άλζξσπνο λα θιέβεη ρξφλν απφ ηε ζθιεξή ζεηεία ηνπ βηνπνξηζκνχ1 θαη λα ηνλ αθηεξψλεη ζηε δηαζθέδαζε, γηα λα ειαθξψλεη θάπσο ην θνξηίν ηεο δσήο θαη λα μερλάεη, γηα ιίγν έζησ, ηα δεηλά ηεο. Σν δηθαίσκα ηνχην ην έρεη αλαγλσξίζεη, κε ηνπο άγξαθνπο θαη γξαθηνχο λφκνπο ηεο, ε θνηλσλία. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ ςπραγσγία… δσή καο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Αθνχ ηνπ ζλεηνχ… ηα δεηλά ηεο». Καηαθιείδα: «Σν δηθαίσκα… θνηλσλία». 59
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2010 Ό,ηη, αλ γηλφηαλ κε ην ρέξη θαη κε ηα αηειή εξγαιεία πεξαζκέλσλ επνρψλ, ζα απαηηνχζε εκέξεο νιφθιεξεο, αθφκα θαη εβδνκάδεο (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία), θαη ζα θφζηηδε παλάθξηβα, ζήκεξα ράξε ζηε κεραλή θαηαζθεπάδεηαη θαη πνιιαπιαζηάδεηαη ζε ειάρηζην ρξφλν, επνκέλσο ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θηελά απφ πξηλ. ΢ηελ θαηαλαισηηθή θνηλσλία ηεο αθζνλίαο, ε ηαρχηεηα παξαγσγήο ησλ αγαζψλ είλαη έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο, αλ φρη ν ζεκαληηθφηεξνο παξάγνληαο πνπ θαζνξίδεη ηελ πνζφηεηα θαη ηελ αμία ηνπο. Σν ζχλζεκα: «θαηαλαιψζηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα» πξνυπνζέηεη έλα άιιν: «παξάγεηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα θαη θηελφηεξα». Β2. Ζ ηέηαξηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Ό,ηη, αλ γηλφηαλ ... θαη θηελφηεξα» αλαπηχζζεηαη κε: α) ζύγθξηζε θαη αληίζεζε θαη β) κε παξαδείγκαηα. Να εληνπίζεηε ηνπο ηξφπνπο απηνχο ζηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν. Μνλάδεο 6 60
ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2010 Ό,ηη, αλ γηλφηαλ κε ην ρέξη θαη κε ηα αηειή εξγαιεία πεξαζκέλσλ επνρψλ, ζα απαηηνχζε εκέξεο νιφθιεξεο, αθφκα θαη εβδνκάδεο (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία), θαη ζα θφζηηδε παλάθξηβα, ζήκεξα ράξε ζηε κεραλή θαηαζθεπάδεηαη θαη πνιιαπιαζηάδεηαη ζε ειάρηζην ρξφλν, επνκέλσο ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θηελά απφ πξηλ. ΢ηελ θαηαλαισηηθή θνηλσλία ηεο αθζνλίαο, ε ηαρχηεηα παξαγσγήο ησλ αγαζψλ είλαη έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο, αλ φρη ν ζεκαληηθφηεξνο παξάγνληαο πνπ θαζνξίδεη ηελ πνζφηεηα θαη ηελ αμία ηνπο. Σν ζχλζεκα: «θαηαλαιψζηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα» πξνυπνζέηεη έλα άιιν: «παξάγεηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα θαη θηελφηεξα». ΑΠΑΝΣΗ΢Η α) ζύγθξηζε – αληίζεζε: Παξειζφλ – παξφλ (κε ην ρέξη /ζηε κεραλή, θφζηηδε παλάθξηβα/ ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θζελά, ζήκεξα/πξηλ). β) παξαδείγκαηα: (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία). 61
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2010 Αμίδεη λα ζεκεησζεί ηδηαίηεξα φηη ζηνλ αιεζηλφ επαγγεικαηία ππάξρεη (ζπλεηδεηή θαη φρη ζπάληα αζχλεηδε) ε πεπνίζεζε φηη πέξα απφ ηνλ απιφ βηνπνξηζκφ, πέξα θαη απφ ηελ θνηλσληθή ζέζε πνπ εμαζθαιίδεη ην επάγγεικα, θάπνηνο γεληθφηεξνο θνηλσληθφο ζθνπφο εμππεξεηείηαη κε απηφ. Με ηελ επαγγεικαηηθή ηνπ δξαζηεξηφηεηα ην άηνκν γίλεηαη νξγαληθφ κέινο ηεο θνηλσλίαο θαη εξγάδεηαη γηα ηελ επζηάζεηα θαη ηελ πξφνδφ ηεο. Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο δίλνληαη ζην επάγγεικά ηνπο αθφκε θαη φηαλ δελ ην ρξεηάδνληαη γηα βηνπνξηζκφ ή θνηλσληθή πξνβνιή, γηαηί αηζζάλνληαη (ζπλεηδεηά ή αζχλεηδα) φηη δελ είλαη κφλν ν ρξφλνο ηεο δσήο ηνπο πνπ ζα αδεηάζεη, νχηε κφλν ε θνηλσληθή ηνπο ππφζηαζε πνπ ζα γίλεη αλάπεξε αλ ην εγθαηαιείςνπλ, αιιά φηη θάηη κέζα ζην θνηλσληθφ ζψκα ζα πάεη άζρεκα, εάλ δελ θάλνπλ φπσο εθείλνη μέξνπλ θαη κπνξνχλ ηε δνπιεηά ηνπο [...]. Β2. Μεηαμχ ησλ ηξφπσλ αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Αμίδεη λα ζεκεησζεί ... ηε δνπιεηά ηνπο» είλαη ην παξάδεηγκα θαη ε αηηηνιόγεζε. Να εληνπίζεηε ηνπο ηξφπνπο απηνχο ζηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν. Μνλάδεο 6 62
ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2010 Αμίδεη λα ζεκεησζεί ηδηαίηεξα φηη ζηνλ αιεζηλφ επαγγεικαηία ππάξρεη (ζπλεηδεηή θαη φρη ζπάληα αζχλεηδε) ε πεπνίζεζε φηη πέξα απφ ηνλ απιφ βηνπνξηζκφ, πέξα θαη απφ ηελ θνηλσληθή ζέζε πνπ εμαζθαιίδεη ην επάγγεικα, θάπνηνο γεληθφηεξνο θνηλσληθφο ζθνπφο εμππεξεηείηαη κε απηφ. Με ηελ επαγγεικαηηθή ηνπ δξαζηεξηφηεηα ην άηνκν γίλεηαη νξγαληθφ κέινο ηεο θνηλσλίαο θαη εξγάδεηαη γηα ηελ επζηάζεηα θαη ηελ πξφνδφ ηεο. Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο δίλνληαη ζην επάγγεικά ηνπο αθφκε θαη φηαλ δελ ην ρξεηάδνληαη γηα βηνπνξηζκφ ή θνηλσληθή πξνβνιή, γηαηί αηζζάλνληαη (ζπλεηδεηά ή αζχλεηδα) φηη δελ είλαη κφλν ν ρξφλνο ηεο δσήο ηνπο πνπ ζα αδεηάζεη, νχηε κφλν ε θνηλσληθή ηνπο ππφζηαζε πνπ ζα γίλεη αλάπεξε αλ ην εγθαηαιείςνπλ, αιιά φηη θάηη κέζα ζην θνηλσληθφ ζψκα ζα πάεη άζρεκα, εάλ δελ θάλνπλ φπσο εθείλνη μέξνπλ θαη κπνξνχλ ηε δνπιεηά ηνπο [...]. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξάδεηγκα: «Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο». Αηηηνιόγεζε: «γηαηί αηζζάλνληαη … δνπιεηά ηνπο». 63
Σ.Δ.Δ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2008 Ζ γεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε κηα βαζηθή αιιαγή: ν δείθηεο γελλεηηθφηεηαο ηνπ αλζξψπνπ έθηαζε θαη μεπέξαζε ην δείθηε ζλεζηκφηεηαο, θαη ν πιεζπζκφο ηνπ πιαλήηε άξρηζε λα απμάλεηαη ζηαζεξά. Ζ γεσξγία έγηλε ε θπξίαξρε αλζξψπηλε απαζρφιεζε − αθφκα θαη ζήκεξα απαζρνιεί ζρεδφλ πελήληα ηνηο εθαηφ ηνπ παγθφζκηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ. ΔΝΟΣΗΣΑ Β 1. β. «Ζ γεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε ... εξγαηηθνχ δπλακηθνχ»: Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μονάδες 5 64
Σ.Δ.Δ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2008 Ζ γεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε κηα βαζηθή αιιαγή: ν δείθηεο γελλεηηθφηεηαο ηνπ αλζξψπνπ έθηαζε θαη μεπέξαζε ην δείθηε ζλεζηκφηεηαο, θαη ν πιεζπζκφο ηνπ πιαλήηε άξρηζε λα απμάλεηαη ζηαζεξά. Ζ γεσξγία έγηλε ε θπξίαξρε αλζξψπηλε απαζρφιεζε − αθφκα θαη ζήκεξα απαζρνιεί ζρεδφλ πελήληα ηνηο εθαηφ ηνπ παγθφζκηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα. ΢ηε ζεκαηηθή πξφηαζε παξνπζηάδεηαη ε αηηία (γεσξγηθή επαλάζηαζε), ελψ ζηηο ιεπηνκέξεηεο – ζρφιηα εκθαλίδνληαη ηα απνηειέζκαηά ηεο (ν δείθηεο … δπλακηθνχ). 65
Σ.Δ.Δ. ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2007 Οη ζεκεξηλνί λένη θαηαηξχρνληαη απφ πνιιαπιέο αληηθάζεηο: Φπζηθά, ε επνρή καο ηνπο πξνζθέξεη πην άλεηε, πην ειεχζεξε, πην «θνζκνπνιίηηθε δσή», κε πνιχ πεξηζζφηεξεο δπλαηφηεηεο θαη επθαηξίεο κφξθσζεο, επηθνηλσλίαο, ςπραγσγίαο, παξά ε κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα, ε αθαληζκέλε απφ πνιέκνπο, θαηνρέο, εκθχιηνπο, ε «επαξρηψηηθε» Διιάδα, κε ηηο πξνιήςεηο θαη πξνθαηαιήςεηο ηεο, κε ηηο απαγνξεχζεηο θαη ηηο θαηαπηέζεηο, πνπ κάζηηδαλ ηε λενιαία ηνπ θαηξνχ εθείλνπ. Θα κπνξνχζαλ, νη ησξηλνί λένη, λα πνπλ –φπσο ν ζαημπεξηθφο Πίζηνι– «ν θφζκνο γηα κέλα είλαη έλα ζηξείδη,/πνπ ζα η’ αλνίμσ εγψ κε ην ζπαζί κνπ». 2. β. Πνηνο είλαη ν ηξόπνο αλάπηπμεο ηεο παξαθάησ παξαγξάθνπ: «Οη ζεκεξηλνί λένη θαηαηξχρνληαη … εγψ κε ην ζπαζί κνπ». Να αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μονάδες 5 66
Σ.Δ.Δ. ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2007 Οη ζεκεξηλνί λένη θαηαηξχρνληαη απφ πνιιαπιέο αληηθάζεηο: Φπζηθά, ε επνρή καο ηνπο πξνζθέξεη πην άλεηε, πην ειεχζεξε, πην «θνζκνπνιίηηθε δσή», κε πνιχ πεξηζζφηεξεο δπλαηφηεηεο θαη επθαηξίεο κφξθσζεο, επηθνηλσλίαο, ςπραγσγίαο, παξά ε κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα, ε αθαληζκέλε απφ πνιέκνπο, θαηνρέο, εκθχιηνπο, ε «επαξρηψηηθε» Διιάδα, κε ηηο πξνιήςεηο θαη πξνθαηαιήςεηο ηεο, κε ηηο απαγνξεχζεηο θαη ηηο θαηαπηέζεηο, πνπ κάζηηδαλ ηε λενιαία ηνπ θαηξνχ εθείλνπ. Θα κπνξνχζαλ, νη ησξηλνί λένη, λα πνπλ –φπσο ν ζαημπεξηθφο Πίζηνι– «ν θφζκνο γηα κέλα είλαη έλα ζηξείδη,/πνπ ζα η’ αλνίμσ εγψ κε ην ζπαζί κνπ». ΑΠΑΝΣΗ΢Η Ζ παξάγξαθνο αλαπηχζζεηαη κε ζπλδπαζκό κεζόδσλ. ΢πγθεθξηκέλα κε ζύγθξηζε – αληίζεζε γηαηί ζπγθξίλεη ηελ επνρή καο κε ηελ κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα. Δπίζεο αλαπηχζζεηαη κε παξαδείγκαηα θαζψο ν ζπγγξαθέαο ρξεζηκνπνηεί ην παξάδεηγκα ηνπ Πίζηνι. 67
ΘΔΜΑΣΑ ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΩΝ ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2003-2017 68
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2017 Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζα κπνξνχζε λα μεπεξλά ηα γλσξίζκαηα κηαο εθήκεξεο εθηφλσζεο. Γηα παξάδεηγκα, έλα ηαμίδη ζηε θχζε ζα κπνξνχζε λα πεξηιακβάλεη δξαζηεξηφηεηεο φπσο ην θαγηάθ, ην ξάθηηλγθ, ηελ πεδνπνξία ζε κνλνπάηηα, ηελ ηππαζία, ηελ νξεηλή πνδειαζία, ην αιεμίπησην πιαγηάο, ηελ εμεξεχλεζε ζπειαίσλ, ην νξεηβαηηθφ ζθη, ηηο ρηνλνδξνκίεο πίζηαο, ηε ρηνλνζαλίδα, ηελ νξεηλή νηθνινγηθή θαηαζθήλσζε, ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ θ.ά. Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζέηεη θπξίσο, απφ ηελ αξρή θαη κε αβίαζην ηξφπν, ην ζχλνιν ησλ ζρέζεσλ αλάκεζα ζηνλ εξγάζηκν θαη ηνλ ππφ δηάζεζε ρξφλν, πνπ ζπλήζσο επηπφιαηα νλνκάδεηαη θαη «ειεχζεξνο». Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή ε πνιπζρηδήο ζήκεξα εθκεηάιιεπζε ηνπ «ειεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηνπο θφιπνπο κηαο «καδηθήο θνπιηνχξαο» πνπ εκπνξεπκαηνπνηεί ηα πάληα. Ο ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο, αληίζεηα, ζπλδέεηαη κε ηα ζηνηρεία κηαο λέαο επαηζζεζίαο, ηα νπνία ζπλάγνληαη απφ λέεο κνξθέο ζπιινγηθφηεηαο κέζα ζε «ζηέθηα» αλαςπρήο, πνπ ζα ηείλνπλ λα θαηαζηνχλ εζηίεο πνιηηηθήο θαη πνιηηηζκηθήο παηδείαο. Δίλαη πξνθαλέο φηη κηα ηέηνηα λννηξνπία πξνυπνζέηεη, επξχηεξα, ηελ απφξξηςε ησλ θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ. Β2. α) Να γξάςεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε...πξνηχπσλ» (κνλάδεο 2) θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). Μνλάδεο 6 69
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2017 Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζα κπνξνχζε λα μεπεξλά ηα γλσξίζκαηα κηαο εθήκεξεο εθηφλσζεο. Γηα παξάδεηγκα, έλα ηαμίδη ζηε θχζε ζα κπνξνχζε λα πεξηιακβάλεη δξαζηεξηφηεηεο φπσο ην θαγηάθ, ην ξάθηηλγθ, ηελ πεδνπνξία ζε κνλνπάηηα, ηελ ηππαζία, ηελ νξεηλή πνδειαζία, ην αιεμίπησην πιαγηάο, ηελ εμεξεχλεζε ζπειαίσλ, ην νξεηβαηηθφ ζθη, ηηο ρηνλνδξνκίεο πίζηαο, ηε ρηνλνζαλίδα, ηελ νξεηλή νηθνινγηθή θαηαζθήλσζε, ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ θ.ά. Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζέηεη θπξίσο, απφ ηελ αξρή θαη κε αβίαζην ηξφπν, ην ζχλνιν ησλ ζρέζεσλ αλάκεζα ζηνλ εξγάζηκν θαη ηνλ ππφ δηάζεζε ρξφλν, πνπ ζπλήζσο επηπφιαηα νλνκάδεηαη θαη «ειεχζεξνο». Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή ε πνιπζρηδήο ζήκεξα εθκεηάιιεπζε ηνπ «ειεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηνπο θφιπνπο κηαο «καδηθήο θνπιηνχξαο» πνπ εκπνξεπκαηνπνηεί ηα πάληα. Ο ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο, αληίζεηα, ζπλδέεηαη κε ηα ζηνηρεία κηαο λέαο επαηζζεζίαο, ηα νπνία ζπλάγνληαη απφ λέεο κνξθέο ζπιινγηθφηεηαο κέζα ζε «ζηέθηα» αλαςπρήο, πνπ ζα ηείλνπλ λα θαηαζηνχλ εζηίεο πνιηηηθήο θαη πνιηηηζκηθήο παηδείαο. Δίλαη πξνθαλέο φηη κηα ηέηνηα λννηξνπία πξνυπνζέηεη, επξχηεξα, ηελ απφξξηςε ησλ θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ. Μνλάδεο 6 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξαδείγκαηα: «φπσο ην θαγηάθ… ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ». Αηηηνιόγεζε: «Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή…» 70
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2016 Άιινηε, απηή ε άπνςε είρε φλησο βάζε. ΢ε θνηλσλίεο φπνπ ε γξαθή (θαη ε αλάγλσζε, θπζηθά) απνηεινχζε πξνλφκην παλίζρπξσλ κεηνςεθηψλ, ν αζηνηρείσηνο θαηείρε απηφκαηα κηα θαηψηεξε θνηλσληθή βαζκίδα. Σα «γξάκκαηα» ήηαλ κπζηηθή δχλακε, ζείν δψξν, θαηά ζπλέπεηα, αλήθαλ ζε ιίγνπο θαη ηζρπξνχο. Οη πξνλνκηνχρνη, άηνκα ησλ κεγάισλ επζπλψλ θαη ηεο ξαζηψλεο, δελ είραλ ζρέζε κε ηε ρεηξσλαμία, ηνλ πφιεκν, ηνλ φπνην ζσκαηηθφ κφρζν... ΢πλέβαηλε, δειαδή, ην αληίζεην απφ απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα. Ο εθδεκνθξαηηζκφο θαη ε αζξφα θαηαλνκή ησλ αγαζψλ ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ, θαηαξγψληαο ηα ηεξαηεία, θαηάξγεζε θαη ηα φξηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πξνβαδίζκαηνο. Όια αλήθνπλ ζε φινπο. Σν βηβιίν δηάβεθε ζξηακβεπηηθά ην θαηψθιη ηνπ πιεβείνπ, ψζηε θάζε θνηλσλία λα είλαη θνηλσλία πνιηηψλ, θνηλσλία εξγαηψλ θαη αγνξαζηψλ, φπσο θαη θνηλσλία αλαγλσζηψλ. Γελ ππάξρεη ζρεδφλ άλζξσπνο πνπ λα κελ πέξαζε θάπνηεο ψξεο ηεο δσήο ηνπ κε ρακεισκέλα βιέθαξα, θπιινκεηξψληαο ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ. Β2. α) Να βξείηε έλαλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Άιινηε, απηή ε άπνςε … ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ.» θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν. Μνλάδεο 4 71
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2016 Άιινηε, απηή ε άπνςε είρε φλησο βάζε. ΢ε θνηλσλίεο φπνπ ε γξαθή (θαη ε αλάγλσζε, θπζηθά) απνηεινχζε πξνλφκην παλίζρπξσλ κεηνςεθηψλ, ν αζηνηρείσηνο θαηείρε απηφκαηα κηα θαηψηεξε θνηλσληθή βαζκίδα. Σα «γξάκκαηα» ήηαλ κπζηηθή δχλακε, ζείν δψξν, θαηά ζπλέπεηα, αλήθαλ ζε ιίγνπο θαη ηζρπξνχο. Οη πξνλνκηνχρνη, άηνκα ησλ κεγάισλ επζπλψλ θαη ηεο ξαζηψλεο, δελ είραλ ζρέζε κε ηε ρεηξσλαμία, ηνλ πφιεκν, ηνλ φπνην ζσκαηηθφ κφρζν... ΢πλέβαηλε, δειαδή, ην αληίζεην απφ απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα. Ο εθδεκνθξαηηζκφο θαη ε αζξφα θαηαλνκή ησλ αγαζψλ ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ, θαηαξγψληαο ηα ηεξαηεία, θαηάξγεζε θαη ηα φξηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πξνβαδίζκαηνο. Όια αλήθνπλ ζε φινπο. Σν βηβιίν δηάβεθε ζξηακβεπηηθά ην θαηψθιη ηνπ πιεβείνπ, ψζηε θάζε θνηλσλία λα είλαη θνηλσλία πνιηηψλ, θνηλσλία εξγαηψλ θαη αγνξαζηψλ, φπσο θαη θνηλσλία αλαγλσζηψλ. Γελ ππάξρεη ζρεδφλ άλζξσπνο πνπ λα κελ πέξαζε θάπνηεο ψξεο ηεο δσήο ηνπ κε ρακεισκέλα βιέθαξα, θπιινκεηξψληαο ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: ΢ην παξειζφλ ην βηβιίν ππήξμε θηήκα πξνλνκηνχρσλ θνηλσληθψλ ζηξσκάησλ ζε αληίζεζε κε «απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα». 72
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2015 Ζ αιήζεηα είλαη φηη ε αλαπεξία εζεσξείην πάληνηε ζπλψλπκν ηεο αδπλακίαο θαη ηεο πιήξνπο αληθαλφηεηαο. ΢ηελ πξάμε, αληηκεησπίδνπκε θάπνηνλ αλάπεξν ζαλ λα είλαη νιηθά αλάπεξνο, αζρέησο αλ ε αλεπάξθεηά ηνπ ζρεηίδεηαη κε ζπγθεθξηκέλεο ιεηηνπξγίεο πνπ δελ κπνξνχζε λα πξαγκαηνπνηήζεη. Καη απηή ε θηιεχζπιαρλε απαμίσζή ηνπ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν είλαη φ,ηη ρεηξφηεξν γηα ηνλ ίδην ηνλ αλάπεξν. Γηαηί έηζη ν αλάπεξνο αηζζάλεηαη άρξεζηνο θαη φηη ζα πξέπεη λα απνζπξζεί απφ ηνλ θφζκν ηεο εξγαζίαο, απφ ηνλ θφζκν ηεο δηαζθέδαζεο, ηεο ζπκκεηνρήο ζηελ θνηλσληθή δσή. Θεσξνχκε φηη ε αλζξσπηζηηθή ζηάζε καο απέλαληί ηνπ είλαη λα ηνλ ιππεζνχκε, παξά ην φηη ν ίδηνο δελ ζα ήζειε πνηέ θάηη ηέηνην. Σν απνηέιεζκα είλαη λα ιππεζεί θαη ν ίδηνο ηνλ εαπηφ ηνπ, λα ζπκαηνπνηεζεί, λα ζηηγκαηηζηεί θαη λα αηζζάλεηαη φηη πξέπεη λα απνζπξζεί. Γπζηπρψο, κέζα απφ ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο δελ έρεη αιιάμεη ζεκαληηθά απηή ε αληηκεηψπηζε. Αλ ζπκεζνχκε ην πψο πξνβάιινληαη ηα ζέκαηα ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο θαη ηηο εθεκεξίδεο, ζα αληηιεθζνχκε ην πψο αλαπαξάγνληαη θαη ηα θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ. Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηέηαξηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (κνλάδεο 2) «Ζ αιήζεηα είλαη … θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ» θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο (κνλάδεο 3). 73
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2015 Ζ αιήζεηα είλαη φηη ε αλαπεξία εζεσξείην πάληνηε ζπλψλπκν ηεο αδπλακίαο θαη ηεο πιήξνπο αληθαλφηεηαο. ΢ηελ πξάμε, αληηκεησπίδνπκε θάπνηνλ αλάπεξν ζαλ λα είλαη νιηθά αλάπεξνο, αζρέησο αλ ε αλεπάξθεηά ηνπ ζρεηίδεηαη κε ζπγθεθξηκέλεο ιεηηνπξγίεο πνπ δελ κπνξνχζε λα πξαγκαηνπνηήζεη. Καη απηή ε θηιεχζπιαρλε απαμίσζή ηνπ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν είλαη φ,ηη ρεηξφηεξν γηα ηνλ ίδην ηνλ αλάπεξν. Γηαηί έηζη ν αλάπεξνο αηζζάλεηαη άρξεζηνο θαη φηη ζα πξέπεη λα απνζπξζεί απφ ηνλ θφζκν ηεο εξγαζίαο, απφ ηνλ θφζκν ηεο δηαζθέδαζεο, ηεο ζπκκεηνρήο ζηελ θνηλσληθή δσή. Θεσξνχκε φηη ε αλζξσπηζηηθή ζηάζε καο απέλαληί ηνπ είλαη λα ηνλ ιππεζνχκε, παξά ην φηη ν ίδηνο δελ ζα ήζειε πνηέ θάηη ηέηνην. Σν απνηέιεζκα είλαη λα ιππεζεί θαη ν ίδηνο ηνλ εαπηφ ηνπ, λα ζπκαηνπνηεζεί, λα ζηηγκαηηζηεί θαη λα αηζζάλεηαη φηη πξέπεη λα απνζπξζεί. Γπζηπρψο, κέζα απφ ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο δελ έρεη αιιάμεη ζεκαληηθά απηή ε αληηκεηψπηζε. Αλ ζπκεζνχκε ην πψο πξνβάιινληαη ηα ζέκαηα ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο θαη ηηο εθεκεξίδεο, ζα αληηιεθζνχκε ην πψο αλαπαξάγνληαη θαη ηα θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η: Αίηην: Ο ηξφπνο αληηκεηψπηζεο ησλ αλαπήξσλ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν : «Ζ αιήζεηα… θάηη ηέηνην». Απνηέιεζκα: Ζ ζπκαηνπνίεζε θη ν ζηηγκαηηζκφο ηνπο: «Σν απνηέιεζκα … πξέπεη λα απνζπξζεί». Παξαδείγκαηα πξνβνιήο ησλ ζεκάησλ ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο/εθεκεξίδεο: «Αλ ζπκεζνχκε … ζηηγκαηηζκνχ». 74
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2014 Όζν πην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο ζην ζχλνιφ ηνπ ή ν άλζξσπνο αηνκηθά, ηφζν πεξηζζφηεξν ελδηαθέξεηαη γηα ην «είλαη» ηνπ θαη ηφζν ιηγφηεξν γηα ην «έρεηλ» ηνπ. Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ι.ρ., ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ. Καη νη άλζξσπνη απαηηνχζαλ απφ ηνλ εαπηφ ηνπο ηελ νληνινγηθή ηνπο ηειείσζε, δειαδή λα δεκηνπξγήζνπλ έλα «είλαη» άμην λα ζηαζεί ελψπηνλ ηνπ Θενχ. Αιιά θαη, γεληθφηεξα, δηελεθήο κέξηκλά ηνπο ήηαλ πψο λα βειηηψζνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο εζσηεξηθά, γηα λα είλαη άμηνη ελφο πςεινχ κέηξνπ (ζξεζθεπηηθνχ, εζηθνχ, αηζζεηηθνχ, θηινζνθηθνχ), ην νπνίν παξείρε ηελ νληνινγηθή πιεξφηεηα. Απνθιεηζηηθφ έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ είλαη λα θηηάμεη αλζξψπνπο ζχκθσλα κε ηα ηδεαηά πξφηππα ηα νπνία παξέρνπλ ηελ ηειείσζε θαη δηαζψδνπλ ηνλ άλζξσπν απφ ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο. Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ζηελ ηξίηε παξάγξαθν ηνπ θεηκέλνπ (Όζν πην πλεπκαηηθόο … από ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο.) θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 6 75
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2014 Όζν πην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο ζην ζχλνιφ ηνπ ή ν άλζξσπνο αηνκηθά, ηφζν πεξηζζφηεξν ελδηαθέξεηαη γηα ην «είλαη» ηνπ θαη ηφζν ιηγφηεξν γηα ην «έρεηλ» ηνπ. Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ι.ρ., ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ. Καη νη άλζξσπνη απαηηνχζαλ απφ ηνλ εαπηφ ηνπο ηελ νληνινγηθή ηνπο ηειείσζε, δειαδή λα δεκηνπξγήζνπλ έλα «είλαη» άμην λα ζηαζεί ελψπηνλ ηνπ Θενχ. Αιιά θαη, γεληθφηεξα, δηελεθήο κέξηκλά ηνπο ήηαλ πψο λα βειηηψζνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο εζσηεξηθά, γηα λα είλαη άμηνη ελφο πςεινχ κέηξνπ (ζξεζθεπηηθνχ, εζηθνχ, αηζζεηηθνχ, θηινζνθηθνχ), ην νπνίν παξείρε ηελ νληνινγηθή πιεξφηεηα. Απνθιεηζηηθφ έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ είλαη λα θηηάμεη αλζξψπνπο ζχκθσλα κε ηα ηδεαηά πξφηππα ηα νπνία παξέρνπλ ηελ ηειείσζε θαη δηαζψδνπλ ηνλ άλζξσπν απφ ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «Όζν πην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο… έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ… παξέρνπλ ηελ ηειείσζε», θαζψο απνδίδνληαη ηα απνηειέζκαηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ. Παξάδεηγκα: «Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ιρ. ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ», θαζψο δίλεηαη παξάδεηγκα πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ. 76
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2013 Ζ αλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ, θαηά ηε κάζεζε, ηεθκεξηψλνληαη απφ ηνλ Πιάησλα θαη θαη’ άιιν ηξφπν. Τπνζηεξίδεη ζπγθεθξηκέλα φηη, επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία. Απηά δελ είλαη απηνζθνπφο αιιά απιψο κέζνλ, πξνθεηκέλνπ λα ζπληειεζηεί ε κάζεζε επθνιφηεξα. Κάλεη κάιηζηα κηα παξνκνίσζε ηνπ καζεηή κε ηνλ αζζελή. Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν κε λφζηηκα θαη γιπθά εδέζκαηα, ελψ φ,ηη δελ επηηξέπεηαη λα πάξεη (πιελ φκσο ηα επηζπκεί) ηνπ πξνζθέξεηαη κε άλνζηα θαγεηά, έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά. Αλαπφζπαζην ινηπφλ ζηνηρείν ηεο παηδεπηηθήο αμίαο ηνπ δηαιφγνπ, θαη ζπλεπψο ζπζηαηηθφ ηεο δηδαζθαιίαο, είλαη θαη ην ιεγφκελν ρηνχκνξ ηνπ δαζθάινπ, ην νπνίν ζεσξείηαη αθφκα θαη ζήκεξα αλαγθαίν γηα επηηπρή κάζεζε, ψζηε απνθαιείηαη παηδαγσγηθή αξεηή. Κη απηφ, γηαηί ε ραξά θαη ε ιχπε είλαη πξσηαξρηθή αίζζεζε θαη βαζηθφ θξηηήξην ελεξγεηψλ ησλ παηδηψλ. Με βάζε απηέο, δεκηνπξγνχληαη ε «αξεηή» θαη ε «θαθία» ζηελ παηδηθή ςπρή. Ζ θαηάθηεζε δε ηεο αξεηήο νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία. Β3. α) Να γξάςεηε δύν δηαθνξεηηθνύο ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε ηέηαξηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ («Ζ αλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ … νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία») θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αληίζηνηρε αλαθνξά γηα ηνλ θαζέλα ζην θείκελν. Μνλάδεο 477
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2013 Ζ αλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ, θαηά ηε κάζεζε, ηεθκεξηψλνληαη απφ ηνλ Πιάησλα θαη θαη’ άιιν ηξφπν. Τπνζηεξίδεη ζπγθεθξηκέλα φηη, επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία. Απηά δελ είλαη απηνζθνπφο αιιά απιψο κέζνλ, πξνθεηκέλνπ λα ζπληειεζηεί ε κάζεζε επθνιφηεξα. Κάλεη κάιηζηα κηα παξνκνίσζε ηνπ καζεηή κε ηνλ αζζελή. Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν κε λφζηηκα θαη γιπθά εδέζκαηα, ελψ φ,ηη δελ επηηξέπεηαη λα πάξεη (πιελ φκσο ηα επηζπκεί) ηνπ πξνζθέξεηαη κε άλνζηα θαγεηά, έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά. Αλαπφζπαζην ινηπφλ ζηνηρείν ηεο παηδεπηηθήο αμίαο ηνπ δηαιφγνπ, θαη ζπλεπψο ζπζηαηηθφ ηεο δηδαζθαιίαο, είλαη θαη ην ιεγφκελν ρηνχκνξ ηνπ δαζθάινπ, ην νπνίν ζεσξείηαη αθφκα θαη ζήκεξα αλαγθαίν γηα επηηπρή κάζεζε, ψζηε απνθαιείηαη παηδαγσγηθή αξεηή. Κη απηφ, γηαηί ε ραξά θαη ε ιχπε είλαη πξσηαξρηθή αίζζεζε θαη βαζηθφ θξηηήξην ελεξγεηψλ ησλ παηδηψλ. Με βάζε απηέο, δεκηνπξγνχληαη ε «αξεηή» θαη ε «θαθία» ζηελ παηδηθή ςπρή. Ζ θαηάθηεζε δε ηεο αξεηήο νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «ε αλαγθαηφηεηα ηνπ γέιηνπ ... επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία..... Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά». Αλαινγία: «Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν… έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην». 78
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ: Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο... Αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο (κνλάδεο 3). β) Να βξείηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε πξψηε παξάγξαθνο θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). Μνλάδεο 7 79
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ: Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο... Αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο (κνλάδεο 3). ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Σν ζπλαίζζεκα … ην πξαθηένλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Σν ζπλαίζζεκα … ζπλέπεηεο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 80
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. β) Να βξείηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε πξψηε παξάγξαθνο θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αηηηνιόγεζε: «αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία...». Αίηην – απνηέιεζκα: « …φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε… νδεγεί θαηεπζείαλ… ζπλέπεηεο». 81
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Δίλαη έηζη θηηαγκέλε ε δνκή ηνπ δεκφζηνπ θαη ηδησηηθνχ καο βίνπ, ψζηε λα παγηδεχεηαη ν άλζξσπνο κέζα ζηα αληηθείκελα θαη ζηηο απαζρνιήζεηο. Λεο θαη βάιακε φιε ηελ ηέρλε θαη ηε ζνθία καο ζην λα ζπλζιίςνπκε ηνπο εαπηνχο καο. Ο άδεηνο απφ ηηο αζρνιίεο ρξφλνο, πνπ ζα είλαη δηθφο καο απνθιεηζηηθά, είλαη ή ειάρηζηνο ή αλχπαξθηνο. Γελ έρνπκε θαηξφ λα ζπλαληεζνχκε κε ηνλ εαπηφ καο, λα αλαδηπισζνχκε θαη λα ηαμηδέςνπκε κέζα καο, λα νλεηξνπνιήζνπκε ή λα λνζηαιγήζνπκε, λα απνρσξηζζνχκε απ’ φινπο ηνπο εμσηεξηθνχο πεξηζπαζκνχο, ζε κηα απνθιεηζηηθή ζπλάληεζε κε ηνλ εαπηφ καο. Β2. α) Να βξείηε ηε δνκή ηεο παξαγξάθνπ: Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … εαπηφ καο. (κνλάδεο 3) 82
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Δίλαη έηζη θηηαγκέλε ε δνκή ηνπ δεκφζηνπ θαη ηδησηηθνχ καο βίνπ, ψζηε λα παγηδεχεηαη ν άλζξσπνο κέζα ζηα αληηθείκελα θαη ζηηο απαζρνιήζεηο. Λεο θαη βάιακε φιε ηελ ηέρλε θαη ηε ζνθία καο ζην λα ζπλζιίςνπκε ηνπο εαπηνχο καο. Ο άδεηνο απφ ηηο αζρνιίεο ρξφλνο, πνπ ζα είλαη δηθφο καο απνθιεηζηηθά, είλαη ή ειάρηζηνο ή αλχπαξθηνο. Γελ έρνπκε θαηξφ λα ζπλαληεζνχκε κε ηνλ εαπηφ καο, λα αλαδηπισζνχκε θαη λα ηαμηδέςνπκε κέζα καο, λα νλεηξνπνιήζνπκε ή λα λνζηαιγήζνπκε, λα απνρσξηζζνχκε απ’ φινπο ηνπο εμσηεξηθνχο πεξηζπαζκνχο, ζε κηα απνθιεηζηηθή ζπλάληεζε κε ηνλ εαπηφ καο. Β2. α) Να βξείηε ηε δνκή ηεο παξαγξάθνπ: Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … εαπηφ καο. (κνλάδεο 3) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … απαζρνιήζεηο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Λεο θαη βάιακε … κε ηνλ εαπηφ καο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 83
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Γελ είλαη κφλν ε εκπινθή καο κέζα ζε κηα αζζκαίλνπζα επνρή θαη ν ξπζκφο ηνπ βίνπ πνπ καο ζπκπαξαζχξνπλ ζηηο δνιηρνδξνκίεο κηαο πξσηνθαλνχο εμνληψζεσο. Δίλαη θαη ε παζνινγία ηνπ θαηξνχ καο πνπ ζπκβάιιεη ζηελ εμαζιίσζή καο. Όινη ζπλζιίβνπκε ηνλ ειάρηζην ρξφλν πνπ καο κέλεη, γηα λα θαηνρπξψζνπκε ηελ επαγγεικαηηθή θαη θνηλσληθή καο ζέζε. Ο έλαο ηξέρεη ζηηο δεμηψζεηο, ν άιινο λα εμαζθαιίζεη γλσξηκίεο, ν ηξίηνο ζηηο ππεξεζίεο γηα λα «θπλεγήζεη» ηηο ππνζέζεηο ηνπ, έλαο άιινο λα δηθηπσζεί ζε κηα νκάδα ή έλαλ φκηιν πνπ ζα ηνλ ζηεξίμεη θ.ιπ. Δπηδηψθνπλ νη άλζξσπνη ζέζεηο θαη πάιη άιιεο ζέζεηο θαη ζπκκεηνρέο ζε ζπκβνχιηα θαη ζε επηηξνπέο, επηδηψθνπλ γλσξηκίεο, πνπ θνζηίδνπλ ρξφλν θαη ηαπείλσζε, πξνζπαζνχλ λα επηβάινπλ έλα − ζπρλφηαηα − κίδεξν εαπηφ, πνπ κε άγρνο βαδίδεη ζηε θζνξά. Β2. β) Να αλαθέξεηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε παξάγξαθνο: Γελ είλαη κφλν ε εκπινθή καο … βαδίδεη ζηε θζνξά. (κνλάδεο 4) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «Γελ είλαη κφλν ε εκπινθή καο… θαη θνηλσληθή καο ζέζε». Παξαδείγκαηα: «Ο έλαο ηξέρεη… γλσξηκίεο». 84
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οη θησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2. α) Με πνην ηξόπν αλαπηύζζεηαη ε ηξίηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Οη θησρφηεξνη ... πφιε ηνπ Πεξνχ»; (κνλάδεο 3) β) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ζπγθεθξηκέλεο παξαγξάθνπ. (κνλάδεο 4) Μνλάδεο 7 85
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οη θησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2. α) Με πνην ηξφπν αλαπηχζζεηαη ε ηξίηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Οη θησρφηεξνη ... πφιε ηνπ Πεξνχ»; (κνλάδεο 3) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξαδείγκαηα 86
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οη θησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2 β) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ζπγθεθξηκέλεο παξαγξάθνπ. (κνλάδεο 4) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Οη θησρφηεξνη … επηπηψζεσλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: Σν 97% ησλ ζαλάησλ… ηνπ Πεξνχ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 87
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2007 Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν, είλαηγξεγνξνχζα. Γελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφρηεζε. Γελ εζεινηπθιεί κπξνζηά ζηηο δπλάκεηο πνπ ηελ απεηινχλ. Γε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ. Αλεζπρεί, δηαινγίδεηαη, πξνβιεκαηίδεηαη. Κξαηεί πάληα γπκλφ θαη πάληα φξζην ην ηξνκεξφ ηεο ζπαζί γηαηί αλ ην ζπαζί ρακειψζεη, αλ δηζηαγκφο ή αηνικία ηελ θπξηέςνπλ, ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί. Β2. «Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη … ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί». ΢ηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν λα δηεξεπλήζεηε θαη λα αηηηνινγήζεηε: β. Έλαλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 2,5) 88
ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2007 Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν, είλαηγξεγνξνχζα. Γελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφρηεζε. Γελ εζεινηπθιεί κπξνζηά ζηηο δπλάκεηο πνπ ηελ απεηινχλ. Γε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ. Αλεζπρεί, δηαινγίδεηαη, πξνβιεκαηίδεηαη. Κξαηεί πάληα γπκλφ θαη πάληα φξζην ην ηξνκεξφ ηεο ζπαζί γηαηί αλ ην ζπαζί ρακειψζεη, αλ δηζηαγκφο ή αηνικία ηελ θπξηέςνπλ, ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί. Β2. «Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη … ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί». ΢ηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν λα δηεξεπλήζεηε θαη λα αηηηνινγήζεηε: β. Έλαλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 2,5) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: Ωο αίηην ζα κπνξνχζε λα ζεσξεζεί ην φηη ε Διεπζεξία αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν θαη σο απνηειέζκαηα απηνχ ην γεγνλφο φηη δελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφθηεζε, δε βπζίδεηαη ζηελ απφιαπζε αγαζψλ, αλεζπρεί …θξαηεί ζπαζί. ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: Δπίζεο, κπνξεί θαλείο λα δηαθξίλεη θαη κηα ζρέζε αληίζεζεο, πην ζπγθεθξηκέλα : «ε Διεπζεξία δελ εζεινηπθιεί…., δε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ, αιιά αληίζεηα αλεζπρεί δηαινγίδεηαη …..θξαηεί ζπαζί». 89
ΘΔΜΑΣΑ ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΩΝ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2001-2017 90
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2017 H επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, κε ηελ νμπδεξθή παξαηήξεζε, ηε δηαίζζεζε θαη ηελ έξεπλα, αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ. Δπηζηήκε, βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη, δηφηη ε επηζηήκε παξακέλεη πξνζεισκέλε ζηελ φιν θαη πην βαζηά θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, ελψ ε ηερλνινγία έρεη σο επηδίσμε ηελ αμηνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο γηα ηελ ππεξέηεζε ησλ ηξερνπζψλ, πξαθηηθψλ αλαγθψλ ηνπ αλζξψπνπ. Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ [1879- 1955] είρε ηνλίζεη φηη ε επηζηήκε κπνξεί λα πξνζθέξεη ηα κέζα γηα ηελ αλάπηπμε ζθνπψλ, ηνπο νπνίνπο έρνπλ νξακαηηζηεί πξνζσπηθφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ πςειά εζηθά ηδαληθά. Β2. α) Να βξείηε έλαλ απφ ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Ζ επηζηήκε … εζηθά ηδαληθά» (κνλάδεο 2) θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 2). Μνλάδεο 4 91
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2017 H επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, κε ηελ νμπδεξθή παξαηήξεζε, ηε δηαίζζεζε θαη ηελ έξεπλα, αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ. Δπηζηήκε, βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη, δηόηη ε επηζηήκε παξακέλεη πξνζεισκέλε ζηελ φιν θαη πην βαζηά θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, ελψ ε ηερλνινγία έρεη σο επηδίσμε ηελ αμηνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο γηα ηελ ππεξέηεζε ησλ ηξερνπζψλ, πξαθηηθψλ αλαγθψλ ηνπ αλζξψπνπ. Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ [1879- 1955] είρε ηνλίζεη φηη ε επηζηήκε κπνξεί λα πξνζθέξεη ηα κέζα γηα ηελ αλάπηπμε ζθνπψλ, ηνπο νπνίνπο έρνπλ νξακαηηζηεί πξνζσπηθφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ πςειά εζηθά ηδαληθά. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αίηην – απνηέιεζκα. Αίηην: « Ζ επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ». Απνηέιεζκα: «αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ». 2. Αηηηνιόγεζε: «δηφηη ε επηζηήκε … αλζξψπνπ» αηηηνινγείηαη ε θξάζε «επηζηήκε βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη» κε ηε βνήζεηα ηεο δηαξζξσηηθήο ιέμεο «δηφηη», πνπ δειψλεη αηηηνιφγεζε. 3. ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: Μεηαμχ ηεο επηζηήκεο θαη ηεο ηερλνινγίαο κε ηε βνήζεηα ηεο δηαξζξσηηθήο ιέμεο «ελψ», πνπ δειψλεη αληίζεζε. 4. Οξηζκόο: «Ζ επηζηεκε … θσηίδεη ηνλ λνπ». 5. Παξαδείγκαηα: « Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ … εζηθά ηδαληθά». Δλδεηθηηθέο απαληήζεηο: 35ν βαζκνινγηθφ θέληξν Αηγάιεσ 92
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2016 Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηξία είδε θηιηθψλ ζρέζεσλ, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε: «δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ». ΢ηελ πξψηε πεξίπησζε, ζπλδεφκαζηε κ’ έλαλ άλζξσπν, επεηδή ν έλαο καο είλαη ζηνλ άιιν ρξήζηκνο (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.). ΢ηε δεχηεξε, δηαηεξνχκε ζηελέο ζρέζεηο καδί ηνπ, επεηδή καο πξνμελεί επραξίζηεζε (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο, «αγαπνχκε» ηνλ άιιν θη εθείλνο καο «αγαπά» φρη γηα ηελ αλζξψπηλε πνηφηεηά καο, επεηδή, δειαδή, είκαη εγψ απηφο πνπ είκαη θαη είλαη εθείλνο απηφο πνπ είλαη (θαηά ην ζψκα θαη ηελ ςπρή, ην ήζνο, ην πλεχκα), αιιά επεηδή θάηη άιιν πεξηκέλνπκε απ’ απηφλ θαη απηφο απφ εκάο, έλα θέξδνο (πιηθφ ή εζηθφ) ή κηαλ απφιαπζε (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο). Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε … (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο).» θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν. Μνλάδεο 4 93
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2016 Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηξία είδε θηιηθψλ ζρέζεσλ, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε: «δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ». ΢ηελ πξψηε πεξίπησζε, ζπλδεφκαζηε κ’ έλαλ άλζξσπν, επεηδή ν έλαο καο είλαη ζηνλ άιιν ρξήζηκνο (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.). ΢ηε δεχηεξε, δηαηεξνχκε ζηελέο ζρέζεηο καδί ηνπ, επεηδή καο πξνμελεί επραξίζηεζε (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο, «αγαπνχκε» ηνλ άιιν θη εθείλνο καο «αγαπά» φρη γηα ηελ αλζξψπηλε πνηφηεηά καο, επεηδή, δειαδή, είκαη εγψ απηφο πνπ είκαη θαη είλαη εθείλνο απηφο πνπ είλαη (θαηά ην ζψκα θαη ηελ ςπρή, ην ήζνο, ην πλεχκα), αιιά επεηδή θάηη άιιν πεξηκέλνπκε απ’ απηφλ θαη απηφο απφ εκάο, έλα θέξδνο (πιηθφ ή εζηθφ) ή κηαλ απφιαπζε (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο). ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: «Μπνξνχκε… ζηε πξψηε… ζηε δεχηεξε». Γηαηξεηέα έλλνηα: ε θηιία. Μέξε ηεο δηαίξεζεο: ηα ηξία είδε ηεο («δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ»). Γηαηξεηηθή βάζε: δελ αλαθέξεηαη ξεηά. 2. Αηηηνιόγεζε: «επεηδή… απηφο πνπ είλαη… αιιά επεηδή… Υξήζε ηνπ αηηηνινγηθνχ ζπλδέζκνπ «επεηδή» – παξάζεζε ησλ ιφγσλ ησλ θηιηθψλ δεζκψλ. 3. Παξαδείγκαηα: (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.) - (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Δλδεηθηηθέο απαληήζεηο: 35ν βαζκνινγηθφ θέληξν Αηγάιεσ 94
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2015 Ζ θαηαγξαθή φισλ ησλ κλεκείσλ απηψλ –ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο– κε φια ηα δεδνκέλα ηνπο, δειαδή ηελ ηζηνξία ηνπο, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο, ηελ θαηάζηαζή ηνπο θαη ηηο δπλαηφηεηεο ρξήζεο ή απιήο αλάδεημήο ηνπο, ζα πξνζθέξεη έλα πνιχ ζεκαληηθφ εξγαιείν ζηε ζπζηεκαηηθφηεξε δηαρείξηζε απηνχ ηνπ πινχηνπ. Β2. α) Να βξείηε ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο έβδνκεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (Η θαηαγξαθή … απηνύ ηνπ πινύηνπ) θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο . Μνλάδεο 4 95
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2015 Ζ θαηαγξαθή φισλ ησλ κλεκείσλ απηψλ –ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο– κε φια ηα δεδνκέλα ηνπο, δειαδή ηελ ηζηνξία ηνπο, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο, ηελ θαηάζηαζή ηνπο θαη ηηο δπλαηφηεηεο ρξήζεο ή απιήο αλάδεημήο ηνπο, ζα πξνζθέξεη έλα πνιχ ζεκαληηθφ εξγαιείν ζηε ζπζηεκαηηθφηεξε δηαρείξηζε απηνχ ηνπ πινχηνπ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: Γηαηξεηέα έλλνηα: ηα κλεκεία. Γηαηξεηηθή βάζε: ηα είδε. Μέιε ηεο δηαίξεζεο: « - ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο – ». 2. Αίηην- απνηέιεζκα: «Ζ θαηαγξαθή» (αίηην) – «ζα πξνζθέξεη … έλα εξγαιείν…» (απνηέιεζκα). 96
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2014 Ζ «αλζξσπηά» είλαη κηα ιέμε ηνπ θαηξνχ καο, έλαο φξνο θνηλφρξεζηνο, έλα λφκηζκα πνπ θπθινθνξεί ζ’ φια ηα ρέξηα, γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε. Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε, θπζηθά, ηε ζπκπφληα, ηε ζπκκεηνρή, κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν, ζην πάζνο ηνπ γείηνλα. Καη φρη κφλν ηνπ γείηνλα. Σνπ θάζε αλζξψπνπ. Άιινηε ρξεζηκνπνηνχζαλ ηνλ φξν «αλζξσπηζκφο». Έιεγαλ: «απηφο είλαη κεγάινο αλζξσπηζηήο» θαη κε ηνχην εζήκαηλαλ κηα πξνζσπηθφηεηα πνπ μνδεπφηαλ νιφθιεξε γηα λα θάκεη ην θαιφ. Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα, ν ηδξπηήο ηνπ «Δξπζξνχ ΢ηαπξνχ», ππήξμε έλαο ηέηνηνο αλζξσπηζηήο. Πέξα απ’ φ,ηη ζα κπνξνχζε λα ελδηαθέξεη απνθιεηζηηθά ην άηνκφ ηνπ, εζπιινγίζζεθε ηνπο αλζξψπνπο πνπ έπαζραλ, έμσ απφ δηάθξηζε θπιήο θαη ζξεζθείαο, «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε». Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ζηελ πξψηε παξάγξαθν ηνπ θεηκέλνπ (Η «αλζξσπηά» … «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε») θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 6 97
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2014 Ζ «αλζξσπηά» είλαη κηα ιέμε ηνπ θαηξνχ καο, έλαο φξνο θνηλφρξεζηνο, έλα λφκηζκα πνπ θπθινθνξεί ζ’ φια ηα ρέξηα, γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε. Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε, θπζηθά, ηε ζπκπφληα, ηε ζπκκεηνρή, κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν, ζην πάζνο ηνπ γείηνλα. Καη φρη κφλν ηνπ γείηνλα. Σνπ θάζε αλζξψπνπ. Άιινηε ρξεζηκνπνηνχζαλ ηνλ φξν «αλζξσπηζκφο». Έιεγαλ: «απηφο είλαη κεγάινο αλζξσπηζηήο» θαη κε ηνχην εζήκαηλαλ κηα πξνζσπηθφηεηα πνπ μνδεπφηαλ νιφθιεξε γηα λα θάκεη ην θαιφ. Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα, ν ηδξπηήο ηνπ «Δξπζξνχ ΢ηαπξνχ», ππήξμε έλαο ηέηνηνο αλζξσπηζηήο. Πέξα απ’ φ,ηη ζα κπνξνχζε λα ελδηαθέξεη απνθιεηζηηθά ην άηνκφ ηνπ, εζπιινγίζζεθε ηνπο αλζξψπνπο πνπ έπαζραλ, έμσ απφ δηάθξηζε θπιήο θαη ζξεζθείαο, «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε». ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Οξηζκόο: «Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε». Οξηζηέα έλλνηα: «αλζξσπηά». Γέλνο: ζπκπφληα, ζπκκεηνρή Δηδνπνηφο δηαθνξά: «κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν .. Σνπ θάζε αλζξψπνπ». 2. Παξάδεηγκα: «Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα… ελ εηξήλε». 3. Αηηηνιφγεζε: «γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε». 98
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2013 Απνθαιχπηεηαη φκσο επίζεο ζε φιε ηνπ ηελ ηξαγηθή αληίθαζε φηη ν άλζξσπνο, απηή ε πεξηνχζηα θνξχθσζε ηεο εμειίμεσο, έρεη δηπιή ππφζηαζε. Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο γηα κεγάιεο πξάμεηο, έκαζε κε ηελ επηζηεκνληθή ηνπ γλψζε λα θαηαλνεί ηνλ θφζκν αιιά θαη γέλλεζε αξηζηνπξγήκαηα ζηνλ ιφγν θαη ζηελ ηέρλε. Απφ ηελ άιιε, ν ίδηνο ν άλζξσπνο ζθξαγίδεη ηελ ηζηνξηθή πνξεία ηνπ κε πνιέκνπο θαη αγξηφηεηεο, ζενπνηεί ηα πιηθά αγαζά θαη ζπληεξεί ηελ αδηθία θαη ηηο αληζφηεηεο. Διάρηζηα, ηέινο, ζέβεηαη ηηο πνιιαπιέο εθθξάζεηο ηεο δσήο, ελψ ε θχζε θαη νη ζάιαζζεο ηνπ πιαλήηε είλαη ζπρλά ηα ζχκαηα ησλ ζπκθεξφλησλ ηνπ. Ζ ππεξθίαιε απηή ζηάζε ηνπ αλζξψπνπ έρεη αιινηψζεη έηζη έλα ζαπκαζηφ πεξηβάιινλ, πνπ σζηφζν ππήξμε θαη ην ιίθλν ηεο δηθήο ηνπ ππάξμεσο. Β2. α) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Απνθαιύπηεηαη όκσο … ππάξμεσο». Μνλάδεο 3 99
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2013 Απνθαιχπηεηαη φκσο επίζεο ζε φιε ηνπ ηελ ηξαγηθή αληίθαζε φηη ν άλζξσπνο, απηή ε πεξηνχζηα θνξχθσζε ηεο εμειίμεσο, έρεη δηπιή ππφζηαζε. Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο γηα κεγάιεο πξάμεηο, έκαζε κε ηελ επηζηεκνληθή ηνπ γλψζε λα θαηαλνεί ηνλ θφζκν αιιά θαη γέλλεζε αξηζηνπξγήκαηα ζηνλ ιφγν θαη ζηελ ηέρλε. Απφ ηελ άιιε, ν ίδηνο ν άλζξσπνο ζθξαγίδεη ηελ ηζηνξηθή πνξεία ηνπ κε πνιέκνπο θαη αγξηφηεηεο, ζενπνηεί ηα πιηθά αγαζά θαη ζπληεξεί ηελ αδηθία θαη ηηο αληζφηεηεο. Διάρηζηα, ηέινο, ζέβεηαη ηηο πνιιαπιέο εθθξάζεηο ηεο δσήο, ελψ ε θχζε θαη νη ζάιαζζεο ηνπ πιαλήηε είλαη ζπρλά ηα ζχκαηα ησλ ζπκθεξφλησλ ηνπ. Ζ ππεξθίαιε απηή ζηάζε ηνπ αλζξψπνπ έρεη αιινηψζεη έηζη έλα ζαπκαζηφ πεξηβάιινλ, πνπ σζηφζν ππήξμε θαη ην ιίθλν ηεο δηθήο ηνπ ππάξμεσο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Απνθαιχπηεηαη … ππφζηαζε». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο… ζπκθεξφλησλ ηνπ». Καηαθιείδα: «Ζ ππεξθίαιε … ππάξμεσο». 100
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά...ππάξρνπλ. Ζ δεχηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ2, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Ζ ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2. α) Να αλαθέξεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. («΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ [...] κε ηελ Αθξηθή»). (Μνλάδεο 4) β) Να βξείηε ηε δνκή ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 3)101
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Η κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά... ππάξρνπλ. Η δεύηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Η ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2.α. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: «...νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κηα είλαη ε άξλεζε... Ζ δεχηεξε έρεη λα θάλεη... Ζ ηξίηε γθξίληα ... «ςεθηαθφ ράζκα». 2. Παξάδεηγκα: « ΟΠνιΒηξίιην,γηαπαξάδεηγκα...» 102
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά...ππάξρνπλ. Ζ δεχηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Ζ ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2.β. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ … γθξίληεο. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Ζ κία … Αθξηθή». Καηαθιείδα: Γελ έρεη. 103
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. Β2. α) Με πνηνλ ηξόπν αλαπηύζζεηαη ε ηειεπηαία παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ; (Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη ... ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ) (κνλάδεο 4) 104
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αηηηνιόγεζε: «Καη ηνχην επεηδή… δσήο». Αηηηνινγεί ην πεξηερφκελν ηεο ζεκαηηθή πξφηαζεο. 2. Αίηην – απνηέιεζκα: Ωο απνηέιεζκα: « Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε… επνκέλσο… ηεηρψλ». 3. Οξηζκφο: «Ζ εθπαίδεπζε … φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim». 105
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. Β2. β) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (κνλάδεο 3) 106
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ εθπαίδεπζε … 19ν αη. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Καη ηνχην … δσήο». Καηαθιείδα: «Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε… ηεηρψλ». 107
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2005 Σα νκαδηθά παηρλίδηα ππεξεηνχλ κεγάιν εζηθφ ζθνπφ: ζε ζπλεζίδνπλ λα ππνηάμεηο ηελ αηνκηθφηεηά ζνπ ζε κηα γεληθή ελέξγεηα. Να κε ληψζεο πσο είζαη άηνκν αλεμάξηεην, παξά κέινο κηαο νκάδαο. Να ππεξαζπίδεζαη φρη κνλάρα ηελ αηνκηθή ζνπ ηηκή παξά νιφθιεξε ηελ ηηκή ηεο νκάδαο φπνπ αλήθεηο: ζρνιή, Παλεπηζηήκην, πφιε, έζλνο. Έηζη, απφ ζθαινπάηη ζε ζθαινπάηη, ην παηρλίδη κπνξεί λα ζε αλεβάζεη ζηηο πην αςειέο θη αθηιφθεξδεο θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο. Β2. Να επηζεκάλεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο έβδνκεο παξαγξάθνπ («Σα νκαδηθά παηρλίδηα … θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο»). Μνλάδεο 5 108
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2005 Σα νκαδηθά παηρλίδηα ππεξεηνχλ κεγάιν εζηθφ ζθνπφ: ζε ζπλεζίδνπλ λα ππνηάμεηο ηελ αηνκηθφηεηά ζνπ ζε κηα γεληθή ελέξγεηα. Να κε ληψζεο πσο είζαη άηνκν αλεμάξηεην, παξά κέινο κηαο νκάδαο. Να ππεξαζπίδεζαη φρη κνλάρα ηελ αηνκηθή ζνπ ηηκή παξά νιφθιεξε ηελ ηηκή ηεο νκάδαο φπνπ αλήθεηο: ζρνιή, Παλεπηζηήκην, πφιε, έζλνο. Έηζη, απφ ζθαινπάηη ζε ζθαινπάηη, ην παηρλίδη κπνξεί λα ζε αλεβάζεη ζηηο πην αςειέο θη αθηιφθεξδεο θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Σα νκαδηθά παηρλίδηα … ελέξγεηα.. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να κε ληψζεηο … έζλνο. ». Καηαθιείδα: «Έηζη, απφ ζθαινπάηη… θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο». 109
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηε δνκή θαη ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 5 110
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηε δνκή ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 2 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Αμηνπξφζερηε … δηθήο καο επνρή». Σν λφεκα ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο νπζηαζηηθά ζπκπιεξψλεηαη απφ ηελ πξνεγνχκελε παξάγξαθν. Οινθιεξσκέλν ζα ήηαλ: «Γελ αιεζεχεη ζηε δηθή καο επνρή ην γεγνλφο φηη ν Γάζθαινο επαλαπαχεηαη ζηα ιηγνζηά πλεπκαηηθά ηνπ εθφδηα».. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: ««Γηαηί ζήκεξα… κέζα ζην ζπίηη». Καηαθιείδα: «Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο… θάζε ινγήο ηερληθήο». 111
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 3 ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αηηηνιόγεζε: «Γηαηί ζήκεξα… έρεη αιιάμεη». 2. ΢ύγθξηζε – αληίζεζε:» Παιαηφηεξα ν καζεηήο… κέζα ζην ζπίηη». 3. Παξάδεηγκα: «(Ζ εθεκεξίδα…. ε ηειεφξαζε). 112
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2000 ΢ηελ έθζεζε ηεο Γηεζλνχο Δπηηξνπήο ηεο UNESCO γηα ηελ εθπαίδεπζε ζηνλ 21ν αηψλα ηνλίδεηαη φηη ε δηά βίνπ εθπαίδεπζε πξέπεη λα ζηεξίδεηαη ζηνπο παξαθάησ ηέζζεξηο ππιψλεο, πνπ απνηεινχλ δηαθνξεηηθά είδε κάζεζεο: 1. Μαζαίλσ πψο λα απνθηψ ηε γλψζε, ζπλδπάδνληαο ηθαλνπνηεηηθά κηα επξχηαηε γεληθή παηδεία κε ηε δπλαηφηεηα εκβάζπλζεο ζε νξηζκέλα ζέκαηα. 2. Μαζαίλσ λα ελεξγψ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα απνθηψ φρη κφλν επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε αιιά θαη γεληθφηεξα ηε δπλαηφηεηα λα αληηκεησπίδσ δηάθνξεο θαηαζηάζεηο θαη λα εξγάδνκαη αξκνληθά ζε νκάδεο. 3. Μαζαίλσ λα ζπκβηψλσ, θαηαλνψληαο ηνπο άιινπο θαη έρνληαο επίγλσζε ησλ θνηλσληθψλ αιιειεμαξηήζεσλ -ζπκβάιινληαο ζηελ πξαγκαηνπνίεζε θνηλψλ δξάζεσλ θαη ζηε δηεπζέηεζε ησλ ζπγθξνχζεσλ-, κε ζεβαζκφ ζηηο αμίεο ηνπ πινπξαιηζκνχ, ηεο ακνηβαίαο θαηαλφεζεο θαη ηεο εηξήλεο. 4. Μαζαίλσ λα δσ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα αλαπηχζζσ ηελ πξνζσπηθφηεηά κνπ θαη λα κπνξψ λα ελεξγψ κε κεγαιχηεξε απηνλνκία θαη πεξηζζφηεξε θξίζε θαη πξνζσπηθή ππεπζπλφηεηα. Γηα ηνλ ιφγν απηφλ ε εθπαίδεπζε δελ πξέπεη λα παξακειεί ηελ αλάπηπμε ησλ αηνκηθψλ δπλαηνηήησλ, ηε κλήκε, ηε ινγηθή θξίζε, ηελ αίζζεζε ηνπ σξαίνπ, ηηο θπζηθέο ηθαλφηεηεο ηνπ αηφκνπ θαη ηε δεμηφηεηα ηεο επηθνηλσλίαο, κε παξάιιειε επαηζζεζία ζηε ρξήζε ηεο κεηξηθήο γιψζζαο. Β2. Να αλαιχζεηε ηε δνκή ηεο ηειεπηαίαο παξαγξάθνπ (δνκηθά ζηνηρεία/κέξε, ηξόπνο/ κέζνδνο αλάπηπμεο). Μνλάδεο 5 113
ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ 2000 ΢ηελ έθζεζε ηεο Γηεζλνχο Δπηηξνπήο ηεο UNESCO γηα ηελ εθπαίδεπζε ζηνλ 21ν αηψλα ηνλίδεηαη φηη ε δηά βίνπ εθπαίδεπζε πξέπεη λα ζηεξίδεηαη ζηνπο παξαθάησ ηέζζεξηο ππιψλεο, πνπ απνηεινχλ δηαθνξεηηθά είδε κάζεζεο: 1. Μαζαίλσ πψο λα απνθηψ ηε γλψζε, ζπλδπάδνληαο ηθαλνπνηεηηθά κηα επξχηαηε γεληθή παηδεία κε ηε δπλαηφηεηα εκβάζπλζεο ζε νξηζκέλα ζέκαηα. 2. Μαζαίλσ λα ελεξγψ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα απνθηψ φρη κφλν επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε αιιά θαη γεληθφηεξα ηε δπλαηφηεηα λα αληηκεησπίδσ δηάθνξεο θαηαζηάζεηο θαη λα εξγάδνκαη αξκνληθά ζε νκάδεο. 3. Μαζαίλσ λα ζπκβηψλσ, θαηαλνψληαο ηνπο άιινπο θαη έρνληαο επίγλσζε ησλ θνηλσληθψλ αιιειεμαξηήζεσλ -ζπκβάιινληαο ζηελ πξαγκαηνπνίεζε θνηλψλ δξάζεσλ θαη ζηε δηεπζέηεζε ησλ ζπγθξνχζεσλ-, κε ζεβαζκφ ζηηο αμίεο ηνπ πινπξαιηζκνχ, ηεο ακνηβαίαο θαηαλφεζεο θαη ηεο εηξήλεο. 4. Μαζαίλσ λα δσ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα αλαπηχζζσ ηελ πξνζσπηθφηεηά κνπ θαη λα κπνξψ λα ελεξγψ κε κεγαιχηεξε απηνλνκία θαη πεξηζζφηεξε θξίζε θαη πξνζσπηθή ππεπζπλφηεηα. Γηα ηνλ ιφγν απηφλ ε εθπαίδεπζε δελ πξέπεη λα παξακειεί ηελ αλάπηπμε ησλ αηνκηθψλ δπλαηνηήησλ, ηε κλήκε, ηε ινγηθή θξίζε, ηελ αίζζεζε ηνπ σξαίνπ, ηηο θπζηθέο ηθαλφηεηεο ηνπ αηφκνπ θαη ηε δεμηφηεηα ηεο επηθνηλσλίαο, κε παξάιιειε επαηζζεζία ζηε ρξήζε ηεο κεηξηθήο γιψζζαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «΢ηελ έθζεζε… είδε κάζεζεο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «1. Μαζαίλσ… ππεπζπλφηεηα ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. Ζ ηειεπηαία πεξίνδνο ιφγνπ δελ ζρεηίδεηαη κε ην λφεκα φιεο ηεο παξαγξάθνπ παξά κφλν ηνλ 4ν ππιψλα ηεο εθπαίδεπζεο. Σξφπνο αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ: δηαίξεζε. 114

More Related Content

PDF
Υπερρεαλισμός
byAngeliki Chroni
 
PPS
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ - 36
byGeorgia Sofi
 
PDF
Ιστορία Γ΄λυκείου
byMaria Avrami
 
PDF
Ενότητα 20, Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909)
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
PPS
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
byGeorgia Sofi
 
DOCX
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
byGeorgia Sofi
 
PPTX
Η Ομηρική εποχή
byAkis Ampelas
 
PPS
EISAGOGI ANTIGONI B' LYKEIOY
byvikigia73
 
Υπερρεαλισμός
byAngeliki Chroni
 
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ - 36
byGeorgia Sofi
 
Ιστορία Γ΄λυκείου
byMaria Avrami
 
Ενότητα 20, Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909)
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ
byGeorgia Sofi
 
ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
byGeorgia Sofi
 
Η Ομηρική εποχή
byAkis Ampelas
 
EISAGOGI ANTIGONI B' LYKEIOY
byvikigia73
 

What's hot

DOC
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΟΡΙΣΤΟΥ Β΄ ΣΤΑ ΡΗΜΑΤΑ Α ΣΥΖΥΓΙΑΣ
byAlexadro Del Mel
 
PDF
Λατινικά, ενότητα 7
bygina zaza
 
PDF
Capio cepi - captum - capere
byThanos Stavropoulos
 
PDF
λατινικά : πλάγιος λόγος, θεωρία
bygina zaza
 
PPTX
επιχειρηματολογικά κείμενα
byLamprini Magaliou
 
PDF
Λατινικά, ευθείες ερωτήσεις
bygina zaza
 
DOCX
β΄ ορος συγκρισης θεωρια
byEleni Kots
 
PDF
ρήμα sum - fui - esse
byThanos Stavropoulos
 
PDF
ρήμα αἱρέω
byThanos Stavropoulos
 
PDF
Οι βασικοί όροι της πρότασης Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου
bymvourtsian
 
DOC
ΠΑΘΗΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
byGeorgia Sofi
 
PDF
ρήμα ἄγω
byThanos Stavropoulos
 
PDF
2η ενότητα Γλώσσας Β΄Γυμνασίου, Περίληψη κειμένου (μάθημα 6)
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
PDF
ρήμα fio - factus sum - fieri
byThanos Stavropoulos
 
PDF
ρήμα γιγνώσκω
byThanos Stavropoulos
 
DOC
ανώμαλα παραθετικά αρχαία
byΑ Χ
 
PDF
ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ μάθημα 1ο
byThanos Stavropoulos
 
DOC
σχηματα λογου
byGeorgia Sofi
 
PDF
Ασκήσεις στα ανώμαλα παραθετικά επιθέτων της αρχαίας ελληνικής
byGeorgia Dimitropoulou
 
PDF
Υποκείμενο Ρήματος - Απαρεμφάτου. Απρόσωπη σύνταξη. Ενότητα 5 Αρχαίων Β΄ Γυμ...
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΟΡΙΣΤΟΥ Β΄ ΣΤΑ ΡΗΜΑΤΑ Α ΣΥΖΥΓΙΑΣ
byAlexadro Del Mel
 
Λατινικά, ενότητα 7
bygina zaza
 
Capio cepi - captum - capere
byThanos Stavropoulos
 
λατινικά : πλάγιος λόγος, θεωρία
bygina zaza
 
επιχειρηματολογικά κείμενα
byLamprini Magaliou
 
Λατινικά, ευθείες ερωτήσεις
bygina zaza
 
β΄ ορος συγκρισης θεωρια
byEleni Kots
 
ρήμα sum - fui - esse
byThanos Stavropoulos
 
ρήμα αἱρέω
byThanos Stavropoulos
 
Οι βασικοί όροι της πρότασης Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου
bymvourtsian
 
ΠΑΘΗΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
byGeorgia Sofi
 
ρήμα ἄγω
byThanos Stavropoulos
 
2η ενότητα Γλώσσας Β΄Γυμνασίου, Περίληψη κειμένου (μάθημα 6)
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 
ρήμα fio - factus sum - fieri
byThanos Stavropoulos
 
ρήμα γιγνώσκω
byThanos Stavropoulos
 
ανώμαλα παραθετικά αρχαία
byΑ Χ
 
ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΟΥ μάθημα 1ο
byThanos Stavropoulos
 
σχηματα λογου
byGeorgia Sofi
 
Ασκήσεις στα ανώμαλα παραθετικά επιθέτων της αρχαίας ελληνικής
byGeorgia Dimitropoulou
 
Υποκείμενο Ρήματος - Απαρεμφάτου. Απρόσωπη σύνταξη. Ενότητα 5 Αρχαίων Β΄ Γυμ...
byΤσατσούρης Χρήστος, Γυμνάσιο Μαγούλας Δυτικής Αττικής
 

Similar to Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελλαδικών

PDF
Dimiourgiki grafi comics
byserreschools
 
PDF
προγραμματισμος α τριμηνου
bySofi Liva
 
PPTX
εισαγωγή στην έννοια του αλγορίθμου και στον προγραμματισμό
byemitsou
 
PDF
Διδακτικό σενάριο για την περιγραφή με τη χρήση εικονικού μουσείου
byAnna Boukouvala
 
PDF
ΨΥΧΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ- Τα Νέα Ελληνικά στο ΕΠΑΛ-Δημιουργική
byKiki Sakka
 
DOCX
ασημακοπούλου αικατερίνη
bykatasim
 
DOCX
Διδακτικό σενάριο στην Ιστορία: «Μικροί Αρχαιολόγοι»
byalexandratzo
 
PPTX
Afhghsh
byEleni Papadopoulou
 
DOCX
τελικο σεναριο
byΒασίλης Φράγκος
 
DOCX
τελικο σεναριο
byΒασίλης Φράγκος
 
DOCX
ΣΕΝΑΡΙΟ: ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
bylamprini59
 
DOCX
οδηγιεσ γλωσσα α΄ λυκειου 2012 13 (3)
byδημήτρης χριστόπουλος
 
DOCX
Διδακτικό σενάριο στη Νεοελληνική Λογοτεχνία:«Εξερευνώντας τις ζωές των ποιητών»
byalexandratzo
 
DOCX
ΣΕΝΑΡΙΟ: ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
bylamprini59
 
DOCX
σενάριο ξενοφών
bylamprini59
 
PPTX
2013
byAthanZervas
 
PDF
διαφορετικότητα
bySocratis Vasiopoulos
 
PDF
συνεδριο δημιουργικησ γραφησ 2013 αντωνογιάννη, μούσιου, ντίνας
byserreschools
 
PDF
Seminario2010
bySOFIADIMI
 
PDF
Σσστ!! Επιλογές 2011 - 1ο Έτος 1ο Τεύχος
byΣσστ!!! Επιλογές
 
Dimiourgiki grafi comics
byserreschools
 
προγραμματισμος α τριμηνου
bySofi Liva
 
εισαγωγή στην έννοια του αλγορίθμου και στον προγραμματισμό
byemitsou
 
Διδακτικό σενάριο για την περιγραφή με τη χρήση εικονικού μουσείου
byAnna Boukouvala
 
ΨΥΧΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ- Τα Νέα Ελληνικά στο ΕΠΑΛ-Δημιουργική
byKiki Sakka
 
ασημακοπούλου αικατερίνη
bykatasim
 
Διδακτικό σενάριο στην Ιστορία: «Μικροί Αρχαιολόγοι»
byalexandratzo
 
Afhghsh
byEleni Papadopoulou
 
τελικο σεναριο
byΒασίλης Φράγκος
 
τελικο σεναριο
byΒασίλης Φράγκος
 
ΣΕΝΑΡΙΟ: ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
bylamprini59
 
οδηγιεσ γλωσσα α΄ λυκειου 2012 13 (3)
byδημήτρης χριστόπουλος
 
Διδακτικό σενάριο στη Νεοελληνική Λογοτεχνία:«Εξερευνώντας τις ζωές των ποιητών»
byalexandratzo
 
ΣΕΝΑΡΙΟ: ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
bylamprini59
 
σενάριο ξενοφών
bylamprini59
 
2013
byAthanZervas
 
διαφορετικότητα
bySocratis Vasiopoulos
 
συνεδριο δημιουργικησ γραφησ 2013 αντωνογιάννη, μούσιου, ντίνας
byserreschools
 
Seminario2010
bySOFIADIMI
 
Σσστ!! Επιλογές 2011 - 1ο Έτος 1ο Τεύχος
byΣσστ!!! Επιλογές
 

More from Kvarnalis75

PDF
2.3 Κλασική εποχή (480 - 323 π.Χ.)
byKvarnalis75
 
PDF
4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)
byKvarnalis75
 
PDF
1.2 Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου
byKvarnalis75
 
PDF
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
byKvarnalis75
 
PDF
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
byKvarnalis75
 
PDF
4. Ο εθνικός διχασμός (1915-1922)
byKvarnalis75
 
PDF
1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας
byKvarnalis75
 
PDF
2. Η περίοδος της δημιουργίας
byKvarnalis75
 
PDF
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
byKvarnalis75
 
PDF
1. Το κόμμα των Φιλελευθέρων.pdf
byKvarnalis75
 
PDF
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
byKvarnalis75
 
PDF
5. Το Σοσιαλιστικό κόμμα
byKvarnalis75
 
PDF
3. Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1893-1909)
byKvarnalis75
 
PDF
3. Τα πρώτα νέφη
byKvarnalis75
 
PDF
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα
byKvarnalis75
 
PDF
3. Τα αριστερά κόμματα
byKvarnalis75
 
PDF
2. Τα αντιβενιζελικά κόμματα.pdf
byKvarnalis75
 
PDF
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
byKvarnalis75
 
PDF
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
byKvarnalis75
 
PDF
2.1 Τα ελληνιστικά πνευματικά κέντρα - 2.2 Η γλώσσα
byKvarnalis75
 
2.3 Κλασική εποχή (480 - 323 π.Χ.)
byKvarnalis75
 
4. Η επανάσταση του Θερίσου (1905)
byKvarnalis75
 
1.2 Τα χαρακτηριστικά του ελληνιστικού κόσμου
byKvarnalis75
 
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
byKvarnalis75
 
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του ...
byKvarnalis75
 
4. Ο εθνικός διχασμός (1915-1922)
byKvarnalis75
 
1. Η οργάνωση της Κρητικής Πολιτείας
byKvarnalis75
 
2. Η περίοδος της δημιουργίας
byKvarnalis75
 
5. Η αρμοστεία του Αλέξανδρου Ζαΐμη (1906-1908)
byKvarnalis75
 
1. Το κόμμα των Φιλελευθέρων.pdf
byKvarnalis75
 
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
byKvarnalis75
 
5. Το Σοσιαλιστικό κόμμα
byKvarnalis75
 
3. Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1893-1909)
byKvarnalis75
 
3. Τα πρώτα νέφη
byKvarnalis75
 
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα
byKvarnalis75
 
3. Τα αριστερά κόμματα
byKvarnalis75
 
2. Τα αντιβενιζελικά κόμματα.pdf
byKvarnalis75
 
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
byKvarnalis75
 
6. Η κατάλυση της Αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό Ψήφισμα των Κρητών
byKvarnalis75
 
2.1 Τα ελληνιστικά πνευματικά κέντρα - 2.2 Η γλώσσα
byKvarnalis75
 

Δομή - Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου. Θεωρία και Παραδείγματα με ασκήσεις Πανελλαδικών

  • 1.
    ΔΟΜΗ – ΤΡΟΠΟΙΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΑΙΣΙΟ ΑΠΟΣΕΛΕ΢ΜΑ ΟΡΙ΢ΜΟ΢ ΑΙΣΙΟΛΟΓΗ΢Η ΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΑΝΣΙΘΕ΢Η ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ ΔΙΑΙΡΕ΢Η ΑΝΑΛΟΓΙΑ Β2
  • 2.
    Η ΓΟΜΗ ΣΗ΢ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΤ 2
  • 3.
    3 • Πεξηέρεη ηεβαζηθή ηδέα ηεο παξαγξάθνπ, ην ζέκα πνπ ζα αλαπηπρζεί δηεμνδηθφηεξα κέζσ ησλ ζρνιίσλ πνπ αθνινπζνχλ ΘΕΜΑΣΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ΢ • Απνηεινχλ ηηο επηκέξνπο ηδέεο, ηα ζηνηρεία ή ηνπο ζπιινγηζκνχο, πνπ ρξεζηκεχνπλ γηα ηε ζηήξημε, ηελ αλάιπζε ή ην ζρνιηαζκφ ηνπ ζέκαηνο ηεο παξαγξάθνπ. ΛΕΠΣΟΜΕΡΕΙΕ΢/΢ΧΟΛΙΑ • ΢ηελ θαηαθιείδα εληνπίδεηαη ην ζπκπέξαζκα πνπ πξνθχπηεη απφ ηελ παξάζεζε ησλ ιεπηνκεξεηψλ ή θάπνηα γεληθφηεξε ζθέςε πνπ ζπκπιεξψλεη ηε λνεκαηηθή πνξεία ηεο παξαγξάθνπ. Ζ θαηαθιείδα, εληνχηνηο, αξθεηέο θνξέο παξαιείπεηαη. ΚΑΣΑΚΛΕΙΔΑ Μηα νινθιεξσκέλε παξάγξαθνο απαξηίδεηαη απφ ηξία κέξε: ηε ζεκαηηθή πεξίνδν, ηα ζρφιηα (ή ιεπηνκέξεηεο) θαη ηελ θαηαθιείδα. ΢πλήζσο, ε παξάγξαθνο μεθηλά κε ηε ζεκαηηθή ηεο πεξίνδν, ζηελ νπνία θαη ηίζεηαη ην ζέκα πνπ ζα αλαπηπρζεί ζηε ζπλέρεηα, σζηφζν, αλ θαη φρη πνιχ ζπρλά, ε ζεκαηηθή πεξίνδνο κπνξεί λα εληνπηζηεί ζην κέζν ή (ζπάληα) ζην ηέινο ηεο παξαγξάθνπ.
  • 4.
    4 Θεκαηηθή πεξίνδνο: Κάζειφγνο πεξί ειεπζεξίαο ηεο εξκελείαο ρξεηάδεηαη λα ηνλ μεθηλάκε κε κηα ζπλεγνξία ηνπ θπξηνιεθηηθνχ λνήκαηνο. ΢ρόιηα / ιεπηνκέξεηεο: Κάπνηε ν Reagan, δνθηκάδνληαο ηα κηθξφθσλα πξηλ απφ κηα ζπλέληεπμε Σχπνπ, είπε κέζεο άθξεο ηα εμήο: «΢ε ιίγα ιεπηά ζα δηαηάμσ λα βνκβαξδηζηεί ε Ρσζία». Αλ ηα θείκελα ιέλε θάηη, εθείλν ην θείκελν έιεγε επαθξηβψο φηη ν νκηιεηήο, ζε κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα κεηά ηελ εθθνξά, ζα δηέηαδε λα εθηνμεπηνχλ πχξαπινη κε αηνκηθέο θεθαιέο ελαληίνλ ηεο επηθξάηεηαο ηεο ΢νβηεηηθήο Έλσζεο. Όηαλ πηέζηεθε απφ ηνπο δεκνζηνγξάθνπο, ν Reagan παξαδέρηεθε φηη είρε αζηεηεπηεί: φηη λαη κελ είρε πεη εθείλε ηε θξάζε, αιιά δελ είρε πξφζεζε λα πεη εθείλν πνπ ζήκαηλε ε θξάζε. Καηαθιείδα: Καηά ζπλέπεηα θάζε απνδέθηεο πνπ ζα πίζηεπε φηη ε intentio auctoris* ζπλέπηπηε κε ηελ intentio operis**, ζα έζθαιιε. [Umberto Eco, Σα φξηα ηεο εξκελείαο] *πξφζεζε ηνπ εηζεγεηή **πξφζεζε ηνπ γξαπηνχ θεηκέλνπ Read more: http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz570j15eY5
  • 5.
    1. ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΜΔΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑΣΑ 5
  • 6.
    1. Ο ηξφπνοκε ηνλ νπνίν αλαπηχζζεηαη ε βαζηθή ηδέα κηαο παξαγξάθνπ ή ελφο νιφθιεξνπ θεηκέλνπ πνηθίιιεη θαη εμαξηάηαη απφ ηνπο ζηφρνπο θαη ηε δεκηνπξγηθφηεηα ηνπ ζπληάθηε. Σα παξαδείγκαηα απηά, ηα νπνία κπνξνχκε λα ηα αληιήζνπκε απφ ηελ • θαζεκεξηλή καο δσή, •ηελ εκπεηξία, •ηελ ηζηνξία •ή αθόκε λα ηα επηλνήζνπκε,  γηα λα εμππεξεηνχλ ηνλ ζθνπφ καο, πξέπεη λα είλαη πιήξε θαη ζαθή. 2. Γνκή ηεο παξαγξάθνπ κε παξαδείγκαηα Θεκαηηθή πεξίνδνο: Παξνπζηάδεηαη ε ζέζε / άπνςε ηνπ ζπγγξαθέα, πνπ πξέπεη λα δηαζαθεληζηεί, δηεπθξηληζηεί θαη ππνζηεξηρηεί. Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Αλαθέξνληαη ελδεηθηηθά θαη αληηπξνζσπεπηηθά παξαδείγκαηα, ζπλήζσο νηθεία ζηνλ αλαγλψζηε. Καηαθιείδα: Ζ θαηαθιείδα είλαη ε πξφηαζε πνπ ζπλνςίδεη ηα ζρφιηα, παξνπζηάδεη ην ηειηθφ ζπκπέξαζκα. Ζ ρξήζε ηεο είλαη πξναηξεηηθή. 3. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: γηα παξάδεηγκα, παξαδείγκαηνο ράξε, ελδεηθηηθά, ιόγνπ ράξε, αο πνύκε, ραξαθηεξηζηηθό παξάδεηγκα. 6
  • 7.
    Θεκαηηθή Πεξίνδνο Αγλννχλ νηγνλείο φηη ηα παηδηά ηνπο θαηά ηελ πεξίνδν απηή, επηζπκψληαο λα απνθηήζνπλ ηελ απηνλνκία ηνπο θαη λα επηβεβαηψζνπλ ηελ αλεμαξηεζία ηνπο, ελεξγνχλ ζπρλά αληίζεηα πξνο ηηο παηξηθέο επηζπκίεο θαη νξέμεηο. (…) Λεπηνκέξεηεο Αλ, π.ρ., αξέζνπλ ζηνπο γνλείο ηα θνληά καιιηά θαη ζπρλά κηινχλ κε εηξσλεία γηα ηνπο «καθξπκάιιεδεο», εμσζνχλ κε ηνλ ηξφπν ηνπο απηφλ πεξηζζφηεξν ηνλ έθεβν γην ηνπο λα γίλεη «καθξπκάιιεο» παξά λα πξνηηκήζεη ηα θνληά καιιηά. Αλ αξέζεη ζηνπο γνλείο ε θιαζηθή κνπζηθή ή ηα παιηά ηξαγνχδηα, ελψ ε κνληέξλα κνπζηθή αληηκεησπίδεηαη κε πεξηθξφλεζε, νη πξνηηκήζεηο ησλ παηδηψλ ζα ζηξαθνχλ κάιινλ πξνο ηε κνληέξλα έμαιιε κνπζηθή. (…) Καηαθιείδα Πάκπνιια είλαη ηα παξαδείγκαηα ηα νπνία ζα κπνξνχζε θαλείο λα αλαθέξεη ζρεηηθά κε απηήλ ηελ ηάζε ησλ εθήβσλ λα δξνπλ αληίζεηα πξνο ηηο επηζπκίεο ησλ γνλέσλ ηνπο κε πξφδειε ζπρλά ηελ πξφζεζε λα ηνπο εξεζίζνπλ. Μ. Καζζσηάθεο, Ο έθεβνο θαη ηα πξνβιήκαηά ηνπ, Αζήλα 1980. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 7
  • 8.
    Οη Έιιελεο έδεημαλπλεχκα αληίζηαζεο απέλαληη ζηνπο θαηαθηεηέο. .. (΢πλέρηζε) 8
  • 9.
    2. ΢ΤΓΚΡΙ΢Η ΚΑΙΑΝΣΙΘΔ΢Η 9
  • 10.
    Έλαο ηξόπνο αλάπηπμεοηεο παξαγξάθνπ είλαη θαη ε ζύγθξηζε–αληίζεζε. Απηόο ν ηξόπνο επηιέγεηαη, όηαλ ζέινπκε λα ζπγθξίλνπκε δπν πξόζσπα, αληηθείκελα, θαηλόκελα θ.ιπ. ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑ΢Η Αλαθέξνπκε ηνπο αλζξώπνπο,  ηα αληηθείκελα,  ηηο θαηαζηάζεηο, ηα θαηλόκελα ή  ηηο ηδέεο πνπ ζθνπεχνπκε λα ζπγθξίλνπκε ή λα αληηζέζνπκε. ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢ Δπηιέγνπκε θαη εθζέηνπκε ηηο πην ραξαθηεξηζηηθέο νκνηφηεηεο θαη δηαθνξέο ηνπο. Απηφ κπνξεί λα γίλεη κε δχν ηξφπνπο: 1. είηε παξνπζηάδνληαο όια ηα γλσξίζκαηα ηνπ ελόο κέινπο θαηθαηφπηλφιαηαγλσξίζκαηαηνπ άιινπ κέινπο 2. είηε θαηαγξάθνληαο ζεκείν πξνο ζεκείν ηηο νκνηφηεηεο ή δηαθνξέο ησλ κειψλ. ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ Γηαηππψλνπκε ην ζπκπέξαζκά καο απφ ηε ζχγθξηζε ή αληίζεζε πνπ έρνπκε θάλεη. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: αληίζεηα, απελαληίαο, εληνύηνηο, αιιά, σζηόζν, όκσο, παξόιν πνπ, δηαθέξσ, δηαθνξά, αληηζέησ, αληίζεζε, ζπγθξίλσ, ζύγθξηζε, από ηελ άιιε πιεπξά, αλ θαη, ελώ, κνινλόηη, θαη αλ, θαη πνπ, ελαληησκαηηθέο πξνηάζεηο θαη κεηνρέο, εκπξόζεηνη πξνζδηνξηζκνί πνπ δειώλνπλ ελαληίσζε θαη αληώλπκεο ιέμεηο. 10
  • 11.
    Μηα θαιύβα Δζθηκώσλδελ έρεη θακηά απνιχησο νκνηφηεηα κε κηα θαιύβα Ιλδηάλσλ. Οη ηειεπηαίνη θηηάρλνπλ ηελ θαιύβα ηνπο γύξσ από έλα πιαίζην από θνληάξηα. Σα κπήγνπλ ζην ρώκα πιάγηα, έηζη πνπ λα ελώλνληαη ζ' έλα ζεκείν ζηελ θνξπθή, ζρεκαηίδνληαο έλα είδνο ππξακίδαο. Σελ απόζηαζε αλάκεζα ζηα θνληάξηα ηελ θαιύπηνπλ κε θινύδεο ή ςάζεο ή θαη κε αθαηέξγαζηεο πξνβηέο. Μπαίλνπλ ζηελ θαιύβα ηνπο ζεθώλνληαο έλα πηεξύγην ηνπ εμσηεξηθνύ θαιύκκαηνο. Οη Δζθηκώνη αληίζεηα θηηάρλνπλ εκηππόγεηα ηελ θαιύβα ηνπο. Σε ρηίδνπλ κε πέηξεο, πνπ ηηο ζθεπάδνπλ θαηόπηλ κε βξύα. Γεκίδνπλ έπεηηα ηηο ξσγκέο κε πεξηζζόηεξα βξύα θαη ηέινο ζπζζσξεύνπλ ρηόλη ζηα πιάγηα θαη πάλσ. Γηα λα κπνπλ ζηελ θαιύβα ηνπο, ζηεξίδνληαη ζηα ρέξηα θαη ζηα γόλαηα θαη ζέξλνληαη κέζα ζ' έλα καθξύ δηάδξνκν, πνπ έρνπλ ζθάςεη θάησ από ην ρηόλη. Οχηε ε ηλδηάληθε θαιχβα νχηε ε θαιχβα ησλ Δζθηκψσλ θαίλεηαη λα είλαη κηα θαηνηθία φπνπ ζα κπνξνχζε λα δήζεη έλαο πνιηηηζκέλνο άλζξσπνο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 11
  • 12.
  • 13.
     Πξνθεηκέλνπ λαπείζνπκε γηα ηελ νξζφηεηα ηεο άπνςήο καο, ρξεζηκνπνηνχκε ηελ αηηηνιφγεζε. Σν απνδεηθηηθφ απηφ πιηθφ κπνξνχκε λα ην νξγαλψζνπκε ζε κηα ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο ή ζε έλα επξχηεξν θείκελν/έθζεζε. Η κέζνδνο, ινηπφλ, αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ ή ηνπ θεηκέλνπ είλαη ε αηηηνιόγεζε.  Ζ αηηηνιφγεζε πξνζδίδεη πεηζηηθόηεηα, θύξνο, αληηθεηκεληθόηεηα ζηελ παξάγξαθν ή ζηελ έθζεζε, φηαλ, κάιηζηα, 1. ζηεξίδεηαη ζε ηζρπξά θαη αμηόπηζηα επηρεηξήκαηα 2. θαη ηεξαξρεί νξζά θαη θιηκαθσηά ην πιηθφ ηεο.  Ζ ππνζηήξημε ηεο ζέζεο ζε κηα παξάγξαθν ή ζε επξχηεξν θείκελν κπνξεί λα γίλεη κε πνηθίινπο ηξφπνπο αηηηνιφγεζεο θαη πεηζνχο (ζπιινγηζκνχο, ζηαηηζηηθά ζηνηρεία, παξαδείγκαηα, καξηπξίεο εηδηθψλ, πνξίζκαηα εξεπλψλ θ.ά.). Απηνί νη ηξφπνη εθθξάδνληαη κε I. αηηηνινγηθέο πξνηάζεηο πνπ εηζάγνληαη κε αηηηνινγηθνύο ζπλδέζκνπο (γηαηί, επεηδή, αθνύ, δηφηη, θαζφζνλ, εθφζνλ, θαζψο, πνπ θ.ιπ.). II. Δίλαη δπλαηφλ, φκσο, ε αηηηνιφγεζε λα γίλεη θαη κε άιια εθθξαζηηθά κέζα, π.ρ. κε ππνζεηηθνύο ζπλδέζκνπο, φηαλ ζηελ ππφζεζε (δεπηεξεχνπζα πξφηαζε) εθθξάδνπκε κε πην παξαζηαηηθφ ηξφπν απηφ πνπ ζέινπκε λα πνχκε ζηελ απφδνζε (θχξηα πξφηαζε). III. Άιινηε πάιη κπνξεί σο αηηηνινγηθφο ζχλδεζκνο λα ρξεζηκνπνηεζεί ν ζπκπιεθηηθόο ζύλδεζκνο «θαη», αιιά θαη ν ηειηθόο ζύλδεζκνο «γηα λα». • Γελ ζε αθνχσ, αλ (επεηδή) κηιάο ζηγά. • Ο αδειθφο κνπ, γηα λα (επεηδή) κελ δηαβάδεη φζν πξέπεη, απνξξίθηεθε απφ ηηο εμεηάζεηο. • Φχγε ηψξα θαη (γηαηί) δελ έρσ θαηξφ. 13
  • 14.
    1. Γνκή ηεοπαξαγξάθνπ κε αηηηνιόγεζε Θεκαηηθή πεξίνδνο: Γηαηππψλεηαη ε ζέζε ηνπ ζπγγξαθέα. Ζ δηαηχπσζε καο παξαθηλεί λα ξσηήζνπκε «γηαηί;». Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Παξαηίζεληαη ινγηθά θαη αμηφπηζηα επηρεηξήκαηα πνπ επηβεβαηψλνπλ ηε ζέζε ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο. Καηαθιείδα: Δίλαη ε θαηάιεμε ηεο ζπιινγηζηηθήο πνξείαο πνπ επηβεβαηψλεη ηελ νξζφηεηα ηεο ζεκαηηθήο πεξηφδνπ. Δίλαη δπλαηφλ θαη λα παξαιείπεηαη. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: Δλδεηθηηθέο ιέμεηο: επεηδή, γηαηί, δηφηη. Ρήκαηα: απνδίδεηαη, επζχλεηαη, εξκελεχεηαη, αηηηνινγείηαη, πεγάδεη, θαηαινγίδεηαη, αλάγεηαη θ.ιπ. Οπζηαζηηθά: αηηία, αίηην, ιφγνο, επζχλε, παξάγνληαο, ξίδα, θίλεηξν, εζηία, ειαηήξην. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Θα ήηαλ επηθίλδπλν ζθάικα λα ζηεξηρζνύκε ζήκεξα ζηελ άπνςε όηη ν ππξεληθόο πόιεκνο κπνξεί λα απνθεπρζεί ή λα πξνιεθζεί... Πρώτο, γιατί ε ηερλνινγία κπνξεί λα θαηαζηξέςεη απηή ηελ ηζνξξνπία. Έπειτα, ε ηζνξξνπία γίλεηαη όιν θαη πην αζηαζήο. Τέλος, γιατί έλαο ηξειόο ή έλαο ςπρνπαζήο, πνπ ε ςπρνπάζεηά ηνπ δελ έρεη δηαγλσζηεί, είλαη δπλαηό λα θζάζεη λα παηήζεη ην θνπκπί. Και ακόμη, έλα απιό αηύρεκα κπνξεί λα εξκελεπηεί από ηελ αληίπαιε πιεπξά ζαλ επίζεζε θαη λα εμαπνιύζεη ην νινθαύησκα. 14
  • 15.
    4. ΑΙΣΙΑ ΚΙΑΠΟΣΔΛΔ΢ΜΑΣΑ 15
  • 16.
    ΢ηε ζεκαηηθή πεξίνδνπαξνπζηάδεηαη ε αηηία πνπ νδεγεί ηα πξάγκαηα ζε κία θαηάζηαζε ή ζε έλα απνηέιεζκα θαη ζηηο ιεπηνκέξεηεο παξνπζηάδεηαη ην απνηέιεζκα ηεο αηηίαο. Μπνξεί φκσο λα ζπκβεί ην αληίζεην θαη λα δηαηππσζεί ζηε ζεκαηηθή πεξίνδν έλα απνηέιεζκα ή κία ζπλέπεηα θαη ζηηο ιεπηνκέξεηεο λα δηαηππσζνχλ νη αηηίεο πνπ νδεγνχλ ζ’ απηά. ΢ε απηήλ ηελ πεξίπησζε ιέκε φηη ε παξάγξαθνο αλαπηχζζεηαη κε απνηέιεζκα–αίηην. ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ Αλαθνξά αηηίνπ Αλαθνξά απνηειέζκαηνο ή απνηειεζκάησλ ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΗΔ΢ Παξνπζίαζε ησλ απνηειεζκάησλ Παξνπζίαζε αηηίνπ ΚΑΣΑΚΛΔΗΓΑ ΢πκπέξαζκα ΢πκπέξαζκα Δλδεηθηηθέο ιέμεηο: νθείιεηαη, επζχλεηαη, αηηία, απνηέιεζκα, ζπλεπψο, επνκέλσο, άξα, πξνθαιεί. 16
  • 17.
    Έλα θαίξην πξφβιεκαηεο ειιεληθήο εθπαίδεπζεο είλαη ε απνκάθξπλζε - ςπρηθή θαη ζπλαηζζεκαηηθή- ηνχ καζεηή απφ ην ζρνιείν. Απηφ ζπκβαίλεη ζην ειιεληθφ ζρνιείν είηε ιφγσ ηνχ θαηαπηεζηηθνχ πξνγξάκκαηνο είηε ιφγσ ηεο ζπλαίζζεζεο ησλ καζεηψλ φηη ηειηθά δελ καζαίλνπλ ζην ζρνιείν φ,ηη ζα ηνπο είλαη ρξήζηκν είηε δηφηη αηζζάλνληαη φηη ιεηηνπξγνχλ θαζαξψο παζεηηθά, αλαπαξάγνληαο απνκλεκνλεπηηθά φγθνπο πιεξνθνξηψλ ρσξίο θακηά δηθή ηνπο ζπκκεηνρή, ρσξίο βηβιηνζήθεο, ρσξίο θάηη πνπ λα ηνπο ηνλψλεη ην εζηθφ ή λα ηνπο πξνζθέξεη δεκηνπξγηθή απαζρφιεζε, λα ηνπο αξέζεη, λα ηνπο πξνζειθχεη θαη λα ηνπο δίλεη ραξά. Σν γεγνλφο φηη ηξέρνπλ αηέιεησηεο ψξεο ζηα θξνληηζηήξηα γηα μέλεο γιψζζεο ή γηα ηηο Παλειιαδηθέο, φηη βιέπνπλ ηνπο γνλείο ηνπο λα μνδεχνπλ πνιιά ρξήκαηα (πνπ δελ έρνπλ), ελψ καζαίλνπλ φηη ε Παηδεία είλαη δσξεάλ(!), απμάλεη ηελ αλεζπρία ηνπο θαη ηελ έιιεηςε εκπηζηνζχλεο ζην ζρνιείν. Γεληθά, έρνπλ ηελ αίζζεζε φηη ην ζρνιείν, ηδίσο ην δεκφζην, είλαη μεραζκέλν απφ ηελ Πνιηηεία, ελίνηε θαη απφ ηε θξνληίδα ησλ δαζθάισλ ηνπο, θαη φηη ειάρηζηα παίξλνπλ απφ απηφ. Έρνπλ ηελ νδπλεξή αίζζεζε ηεο ρακέλεο πξνζπάζεηαο θαη ηνχ ρακέλνπ ρξφλνπ. Καη ην ηδηαίηεξα δπζάξεζην: έρνπλ αξρίζεη λα θαηαινγίδνπλ κεγάιεο επζχλεο ζηνπο δαζθάινπο ηνπο θαη λα ράλνπλ ηελ εκπηζηνζχλε ηνπο, ελίνηε θαη ηνλ ζεβαζκφ ζ’ απηνχο. Γηψξγνο Μπακπηληψηεο Καζεγεηήο ηεο γισζζνινγίαο ζην παλεπηζηήκην Αζελψλ Read more: http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz52xgfSZ67 17
  • 18.
  • 19.
    Οξηζκόο Οξηζκφο νλνκάδεηαη νθαζνξηζκφο, ε έθζεζε θαη ε επηζήκαλζε κε αθξίβεηα θαη ζαθήλεηα ησλ θχξησλ θαη ηδηαίηεξσλ γλσξηζκάησλ/ραξαθηεξηζηηθψλ/ηδηνηήησλ κηαο έλλνηαο, ψζηε λα δηαθξίλεηαη απφ θάζε άιιε. Σξία είλαη ηα ζηνηρεία ηνπ νξηζκνχ: ε νξηζηέα έλλνηα, ην γέλνο θαη ε εηδνπνηφο δηαθνξά. Οξηζηέα έλλνηα νλνκάδεηαη ε έλλνηα πνπ δίλεηαη πξνο νξηζκφ θαη πξέπεη λα νξηζηεί. Γέλνο ιέγεηαη ε ππεξθείκελε, ε επξχηεξε έλλνηα ζηελ νπνία εληάζζεηαη ε νξηζηέα έλλνηα. Δηδνπνηόο δηαθνξά νλνκάδνληαη ηα ραξαθηεξηζηηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο, ηα νπνία ηε δηαθνξνπνηνχλ/δηαθξίλνπλ απφ ηηο ππφινηπεο έλλνηεο, νη νπνίεο αλήθνπλ ζην ίδην γέλνο. Ο νξηζκφο πνπ δίλεηαη ζχληνκα, κφλν κε ηελ νξηζηέα έλλνηα, ην γέλνο θαη ηελ εηδνπνηφ δηαθνξά, ιέγεηαη πξσηνβάζκηνο. Γηα παξάδεηγκα: Παξαιιειφγξακκν (νξηζηέα έλλνηα) είλαη ην ηεηξάπιεπξν (γέλνο) πνπ έρεη ηηο απέλαληη πιεπξέο ηνπ παξάιιειεο (εηδνπνηφο δηαθνξά). Γηαθνξεηηθνί ηξφπνη δηαηχπσζεο ηνπ νξηζκνχ: • Όηαλ ιέκε παξαιιειφγξακκν, ελλννχκε ην ηεηξάπιεπξν πνπ έρεη ηηο απέλα ληη πιεπξέο ηνπ παξάιιειεο. • Με ηνλ φξν (ηε ιέμε) παξαιιειφγξακκν ελλννχκε... • Ο φξνο (ε ιέμε) παξαιιειφγξακκν ζεκαίλεη... • Σν παξαιιειφγξακκν, δειαδή ην ηεηξάπιεπξν ... (επεμεγεκαηηθά) 19
  • 20.
    α) ηνλ ηξφπνπνπ παξνπζηάδνπλ ηελ νξηζηέα έλλνηα, ζε αλαιπηηθνχο ή ζπλζεηηθνχο/γελεηηθνχο νξηζκνχο. • Αλαιπηηθόο = Παξηζηάλεη ηελ νπζία κηαο έλλνηαο, εθζέηνληαο ηα γλσξίζκαηα πνπ πεξηέρνληαη ζηελ έλλνηα απηή (π.ρ. ΢ηξνθή είλαη ην ηκήκα πνηήκαηνο ή ηξαγνπδηνχ πνπ απνηειείηαη απφ έλαλ αξηζκφ ζηίρσλ ή πεξηφδσλ θαη έρεη κηα ξπζκηθή θαη ινγηθή ελφηεηα). • Γελεηηθόο ή ζπλζεηηθόο = Πεξηγξάθεηαη ε δηαδηθαζία ηεο γέλεζεο κηαο έλλνηαο ή ελφο πξάγκαηνο απφ ηα αλαγθαία θαη νπζηψδε ζπζηαηηθά ηεο/ηνπ (π.ρ. Ζ θνηλσληθή νληφηεηα πνπ πξνήιζε απφ ηε ζπλέλσζε πεξηζζφηεξσλ ρσξηψλ είλαη ε πφιε). β) ηελ έθηαζή ηνπο, ζε ζπληφκνπο ή εθηεηακέλνπο νξηζκνχο. •΢ύληνκνο είλαη ν νξηζκφο πνπ δίλνπλ ηα ιεμηθά ή ηα ζρνιηθά εγρεηξίδηα (π.ρ. Σέρλε είλαη ε ειεχζεξε, δεκηνπξγηθή έθθξαζε ηνπ αλζξψπνπ κε έξγα πνπ δηέπνληαη απφ αηζζεηηθνχο θαλφλεο). •Δθηεηακέλνο είλαη ν νξηζκφο πνπ θαιχπηεη κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο. Τπάξρεη αθφκε ε πεξίπησζε έλα νιφθιεξν θείκελν λα αζρνιείηαη κε ηνλ νξηζκφ κηαο έλλνηαο, φπσο γίλεηαη ζπλήζσο ζ’ έλα δνθίκην, έλα επηζηεκνληθφ θείκελν θ.ιπ. Γηα έλαλ εθηεηακέλν νξηζκφ ρξεηάδεηαη πάληνηε έλα ζρέδην νξγάλσζεο. Ζ πην ζπλεζηζκέλε κέζνδνο ζηηο πεξηπηψζεηο απηέο είλαη ε παξαγσγηθή: αξρίδνπκε κε έλα ζχληνκν νξηζκφ ηεο έλλνηαο, πνπ ηνλ αλαιχνπκε έπεηηα ζην ππφινηπν θείκελν (ζε κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο), αλαπηχζζνληαο μερσξηζηά ην θαζέλα απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο. Δίδε νξηζκώλ. Οη νξηζκνί ηαμηλνκνχληαη κε βάζε: 20
  • 21.
    1. Γνκή ηεοπαξαγξάθνπ κε νξηζκό Θεκαηηθή πξόηαζε /πεξίνδνο: Οξίδεηαη ε (νξηζηέα) έλλνηα, ε νπνία εληάζζεηαη ζην γέλνο ηεο θαη επηζεκαίλεηαη ε εηδνπνηφο δηα θνξά ηεο. Αλαπηχζζνπκε, δειαδή, ην πεξηερφκελν ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο/πεξηφδνπ, απαληψληαο ζηελ πηζαλή εξψηεζε «ηη είλαη;». Λεπηνκέξεηεο /ζρόιηα: Παξνπζηάδνπκε επηπιένλ ζηνηρεία θαη γλσξίζκαηα, ηα νπνία δηαζαθελίδνπλ θαη ζπκπιεξψλνπλ ηνλ αξρηθφ νξηζκφ, ψζηε ε νξηζηέα έλλνηα λα γίλεη θαηαλνεηή ζε φιν ην εχξνο ηεο. Δίηε αλαιχνπκε δηεμνδηθά ηα βαζηθά γλσξίζκαηα ηεο έλλνηαο (αλαιπηηθφο) ή πεξηγξάθεηαη ε δηαδηθαζία γέλεζεο ηεο έλλνηαο απφ ηα νπζηψδε ζπζηαηηθά ηεο κέξε (γελεηηθφο/ζπλζεηηθφο). Καηαθιείδα: Δλδέρεηαη θαη λα παξαιείπεηαη ζε απηφλ ηνλ ηξφπν αλάπηπμήο ηεο. 2. Υξήζηκε πιεξνθνξία Ζ απφδνζε ησλ νξηζκψλ είλαη κηα πνιχπινθε δηαλνεηηθή εξγαζία. Όηαλ ε έλλνηα είλαη αθεξεκέλε είλαη πνιχ δχζθνιν λα αληρλεχζνπκε, λα θαζνξίζνπκε θαη λα εθζέζνπκε ζε ιίγεο γξακκέο ηα θχξηα γλσξίζκαηά ηεο, ηα νπνία, κάιηζηα, κπνξεί λα είλαη κε ηε ζεηξά ηνπο ακθηιεγφκελεο ή πνιπδηάζηαηεο έλλνηεο. 3. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: νξηζκόο (ζε όιεο ηηο πηώζεηο εληθνύ θαη πιεζπληηθνύ), ην ξήκα νξίδσ (ζε φιεο ηηο εγθιίζεηο, ρξφλνπο, πξφζσ πα, αξηζκνχο, θσλέο), ην ξήκα είλαη, κέζα ζε γισζζηθό πεξηβάιινλ πνπ ηαηξηάδεη ζε νξηζκφ, ηα ξήκαηα ελλνώ θαη ζεκαίλσ, θπξίσο ζηηο θξάζεηο κε ηνλ όξν... ελλννύκε, ν όξνο (ε ιέμε)... ζεκαίλεη. Ο νξηζκόο κπνξεί λα δίλεηαη θαη επεμεγεκαηηθά: Τν επίζεην, δειαδή, ε θιηηή ιέμε... 21
  • 22.
    Παξάδεηγκα: «Ραηζηζκόο είλαη ηνδόγκα ην νπνίν πξεζβεύεη ηε δηάθξηζε ησλ αλζξώπσλ ζε θύζεη αλώηεξνπο θαη θαηώηεξνπο. Ιζρπξίδεηαη δειαδή πσο ππάξρνπλ άλζξσπνη πνπ είλαη από ηε θύζε ηνπο θαηώηεξνη, αθνύ αλήθνπλ ζε θπιέο, έζλε ή θνηλσληθέο νκάδεο πνπ κεηνλεθηνύλ έλαληη ησλ άιισλ αλζξώπσλ…» Δε κε ηξνκάδεη ην ηέξαο, νύηε θη ν άγγειóο κνπ νύηε ην ηέινο ηνπ θóζκνπ, κε ηξνκάδεηο εζύ Πξνζεύρεζαη θαη ζθνηώλεηο, ηξαπιίδεηο ύκλνπο νξγήο έρεηο παηξίδα ην θóβν, γπξεύεηο λα βξεηο γνλείο κηζείο ηνλ κέζα ζνπ μέλν θη óρη, δελ θαηαιαβαίλσ δελ μέξσ πνύ παηώ θαη πνύ πεγαίλσ 22
  • 23.
  • 24.
    Γηαίξεζε ιέγεηαη εαλάιπζε κηαο έλλνηαο ζηα είδε ηεο, κε βάζε έλα νπζηψδεο γλψξηζκά ηνπο. Σξία είλαη ηα ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο: ε δηαηξεηέα έλλνηα, ε δηαηξεηηθή βάζε θαη ηα κέιε/ κέξε ηεο δηαίξεζεο. Γηαηξεηέα έλλνηα νλνκάδεηαη ε έλλνηα, ην φινλ (γέλνο), ην νπνίν δηαηξείηαη ζηα ζπζηαηηθά ηνπ. Γηαηξεηηθή βάζε ιέγεηαη ην ραξαθηεξηζηηθφ γλψξηζκα, ην θξηηήξην, κε βάζε ην νπνίν γίλεηαη ε δηαίξεζε. Μέιε/κέξε ηεο δηαίξεζεο νλνκάδνληαη ηα ζπζηαηηθά κέξε ηεο έλλνηαο, ηνπ φινπ πνπ δηαηξείηαη. Γηα παξάδεηγκα: Οη γσλίεο (δηαηξεηέα έλλνηα) είλαη νξζέο, νμείεο θαη ακβιείεο (κέιε ηεο δηαίξεζεο). Ζ δηαηξεηηθή βάζε είλαη «νη κνίξεο ησλ γσληψλ». Ζ έθηαζε κηαο δηαίξεζεο πνηθίιιεη, αλάινγα κε ηελ πεξίπησζε θαη ηνλ ζθνπφ ηνπ ζπγγξαθέα ηνπ θεηκέλνπ. Μπνξεί λα εθηείλεηαη ζε ιίγεο γξακκέο, νπφηε απιψο αλαθέξνληαη ηα «είδε» ηεο δηαηξεηέαο έλλνηαο. Ωζηφζν, ζπρλά, ε δηαίξεζε θαιχπηεη κία ή πεξηζζφηεξεο παξαγξάθνπο ή έλα εθηεηακέλν θείκελν, νπφηε ζηελ αξρή δίλεηαη κηα πξσηνβάζκηα δηαίξεζε θαη ζηε ζπλέρεηα αλαπηχζζνληαη πην αλαιπηηθά ηα «είδε» ηεο δηαηξεηέαο έλλνηαο. Αλαγθαίεο πξνϋπνζέζεηο γηα κηα ζσζηή δηαίξεζε • Γηαίξεζε κε εληαία βάζε: Υξεζηκνπνηείηαηκφλνκίαθαηνξηζκέλε δηαηξεηηθή βάζε/ θξηηήξην. • Σέιεηα δηαίξεζε: Πεξηιακβάλνληαηφιαηακέιε(είδε)ηεοδηαηξεηέαοέλλνηαο.Αιιηψοείλαηαηειήο. • ΢πλερήο δηαίξεζε: Γελγίλεηαηθάπνηνάικαζηαείδεηεο,δειαδήαλαθέξνληαηήθαηεμεγνχληαηφιαηαείδε ηεο,κεηεζεηξά.Αιηψοείλαηαζπλερήο. 24
  • 25.
    1. Γνκή ηεοπαξαγξάθνπ κε δηαίξεζε Θεκαηηθή πξόηαζε/πεξίνδνο: Γηαθξίλεηαη ε δηαηξεηέα έλλνηα (γέλνο) ζηα κέξε ηεο (είδε). Ζ δηαίξεζε πξαγκαηνπνηείηαη κε βάζε έλα θξηηήξην (δηαηξεηηθή βάζε). Λεπηνκέξεηεο/ ζρόιηα: Παξνπζηάδεηαη αλαιπηηθά, ζχκθσλα κε ηε ζεηξά αλαθνξάο, θάζε κέξνο/είδνο πνπ πξνέθπςε απφ ηε δηαίξεζε. Καηαθιείδα: Δλδέρεηαη θαη λα παξαιείπεηαη ζε απηφλ ηνλ ηξφπν αλάπηπμήο ηεο. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: δηαηξνχκε, ρσξίδνπκε, δηαθξίλνπκε, είδε, κνξθέο, κέξε, θιάδνη, ηνκείο, πξψηνλ… δεχηεξνλ… ηέινο, ην έλα – ην άιιν, ζηε κία – ζηελ άιιε πεξίπησζε. 3. Υξήζηκε πιεξνθνξία Ζ δηαίξεζε, φπσο θαη ν νξηζκφο, απνζθνπεί ζηελ νινθιεξσκέλε θαηαλφεζε θαη ηε βαζχηεξε αλάιπζε κηαο έλλνηαο. Με ηε δηαίξεζε ηεο έλλνηαο ζηα επηκέξνπο ηεο ζηνηρεία (είδε), ν αλαγλψζηεο, ν εηδηθφο εξεπλεηήο, ν επηζηήκνλαο θ.ιπ. δηεπθνιχλεηαη ζηε κειέηε θαη ηελ έξεπλά ηνπ, αθνχ έρεη ηε δπλαηφηεηα ηεο ζχλζεζεο θαη ηεο αλάιπζεο ησλ δεδνκέλσλ ηνπ. Με ηνλ νξηζκφ νξηνζεηνχκε ηε ζεκαζία ηεο έλλνηαο, ψζηε λα κελ ζπγρέεηαη κε ηηο άιιεο. ΢πλεπψο, ε δηαίξεζε θαη ν νξηζκφο ζπλδένληαη θαη απνηεινχλ ζπκπιεξσκαηηθά ζηνηρεία ηεο έλλνηαο. 25
  • 26.
    ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Πξφηαζε (δηαηξεηέα έλλνηα)ιέγεηαη ην ζπληνκφηεξν ηκήκα ηνπ ιφγνπ πνπ εθθξάδεη κηα ζθέςε, κηα επηζπκία ή έλα ζπλαίζζεκα. Σα είδε ησλ πξνηάζεσλ σο πξνο ην πεξηερφκελφ ηνπο (δηαηξεηηθή βάζε) είλαη: α) πξνηάζεηο θξίζεσο κε ηηο νπνίεο δηαηππψλεηαη κηα θξίζε, κηα ζθέςε, ή δίλεηαη κηα πιεξνθνξία β) πξνηάζεηο επηζπκίαο κε ηηο νπνίεο εθθξάδεηαη κηα επηζπκία, πξνζηαγή, επρή γ) πξνηάζεηο επηθσλεκαηηθέο κε ηηο νπνίεο εθθξάδεηαη έλα έληνλν ζπλαίζζεκα θαη δ) πξνηάζεηο εξσηεκαηηθέο κε ηηο νπνίεο δηαηππψλεηαη κηα εξψηεζε (είδε). http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz538P29dhz 26
  • 27.
  • 28.
    Αλάπηπμε κηαο παξαγξάθνπκε αλαινγία  Πνιιέο θνξέο, πξνθεηκέλνπ λα θάλνπκε πεξηζζφηεξν θαηαλνεηή κηα ζέζε, κηα άπνςε, κηα έλλνηα, κηα θαηάζηαζε ή λα επεμεγήζνπκε θαιχηεξα ηε ζχζηαζε θαη ηα ζηνηρεία ή ηε ιεηηνπξγία ηνπ αληηθεηκέλνπ πνπ πεξηγξάθνπκε, δίλνπκε παξαδείγκαηα πνπ είλαη γλσζηά θαη νηθεία ζηνλ αλαγλψζηε/δέθηε. Πξνβάιινπκε, δειαδή, κηα ιαλζάλνπζα (θξπκκέλε θαη έκκεζε) νκνηφηεηα αλάκεζα ζε δχν αληηθείκελα, ηα νπνία θαηλνκεληθά θαη κε κηα πξψηε καηηά δείρλνπλ δηαθνξεηηθά θαη αλφκνηα. Ζ κέζνδνο απηή είλαη γλσζηή κε ηνλ φξν «αλαινγία».  ΢ηελ αλαινγία ππάξρνπλ δύν κέξε: ην έλα είλαη ην πεξηγξαθφκελν αληηθείκελν ή ε ηδέα/άπνςε πνπ ζέινπκε λα παξνπζηάζνπκε θαη ην άιιν είλαη ην αληηθείκελν ή ε ηδέα/άπνςε πνπ παξνπζηάδεη αλαινγίεο/ νκνηφηεηεο πξνο απηφ. Ζ αλαινγία κπνξεί άιινηε λα είλαη θαλεξή θαη άιινηε λα είλαη εχξεκα θαη έκπλεπζε ηνπ ζπγγξαθέα, πξνθεηκέλνπ λα παξνπζηάζεη κε κεγαιχηεξε ζαθήλεηα θαη θαζαξφηεηα ηε ζθέςε ηνπ. ! Υξήζηκε πιεξνθνξία: Ζ αλάπηπμε ηεο παξαγξάθνπ κε αλαινγία δελ είλαη ηίπνηε άιιν απφ ηνλ αλαινγηθφ ζπιινγηζκφ. Ζ δηαθνξά βξίζθεηαη ζηε δηαηχπσζε ηεο εξψηεζεο. •΢ηελ πξψηε πεξίπησζε ξσηάκε γηα ηνλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ, •ελψ ζηε δεχηεξε πεξίπησζε γηα ηε ζπιινγηζηηθή πνξεία ηεο παξαγξάθνπ. 28
  • 29.
    1. Γνκή ηεοπαξαγξάθνπ κε αλαινγία Θεκαηηθή πεξίνδνο: Οξίδνληαη ηα κέξε/ζθέιε ηεο αλαινγίαο (κε κεηαθνξά ή παξνκνίσζε). Λεπηνκέξεηεο/ ΢ρόιηα: Πξνηάζζεηαη ην κέξνο ηεο αλαινγίαο πνπ είλαη απιφ, νηθείν, γλσζηφ θαη θαηαλνεηφ ζπλήζσο απφ ηελ εκπεηξία καο. Αθνινπζεί ην κέξνο ηεο αλαινγίαο πνπ είλαη άγλσζην, δχζθνιν λα θαηαλνεζεί θαη ην νπνίν ζέινπκε λα δηαζαθελίζνπκε. Καηαθιείδα: Δληνπίδνληαη ηα θνηλά ζηνηρεία πνπ ζπλδένπλ ηα δχν κέξε ηεο αλαινγίαο. Γελ είλαη απαξαίηεηε ε χπαξμε ηεο θαηαθιείδαο. 2. ΢εκάδηα αλαγλώξηζεο: όπσο… έηζη, ηόζν… όζν, αλάινγνο, αλαινγία, αλαινγηθά, θαη’ αλαινγία, όκνηα ή παξόκνηα, παξνκνηάδσ, παξαιιειίδσ, παξαβάιισ. 3. Η παξάγξαθνο κε αλαινγία:  πξνζδίδεη δσληάληα, παξαζηαηηθφηεηα θαη ράξε ζηνλ ιφγν, ψζηε λα κελ είλαη άηνλνο, ςπρξφο θαη θνπξαζηηθφο.  θαζηζηά θαηαλνεηφ θαη νηθείν φ,ηη είλαη άγλσζην θαη δπζλφεην.  Ο ιφγνο έρεη αηζζεηηθή αμία, απνθηά πνιπζεκία θαη ηε γνεηεία ηεο πνίεζεο, ελψ απνθαιχπηνληαη ζπλεηξκηθέο ζρέζεηο. 29
  • 30.
    ΠΑΡΑΓΔΙΓΜΑ Ζ εμάπισζε κηαοεπηδεκηθήο αξξώζηηαο γίλεηαη όπσο θαη ε εμάπισζε κηαο ππξθαγηάο. Ζ θσηηά μεθηλάεη απφ έλα πεξηνξηζκέλν ζεκείν ηνπ δάζνπο θαίγνληαο ηα γχξσ μεξφρνξηα∙ χζηεξα πςψλεηαη ζηα ρακειά μεξφθιαδα ησλ δέληξσλ, θαηφπηλ αλαξξηρηέηαη απεηιεηηθή ζηα ςειά θπιιψκαηα ησλ θνληηλψλ δέληξσλ θαη, ηέινο, βνεζνχκελε απφ ηνλ αέξα, αξρίδεη θαη παίξλεη δηαζηάζεηο, θαηαβξνρζίδνληαο κε ηηο πχξηλεο γιψζζεο ηεο ηα δέληξα πνπ βξίζθνληαη ζηελ πνξεία ηεο. Κάπσο έηζη μεθαληψλεη θαη ε επηδεκία: αξρηθά εκθαλίδεηαη ζ’ έλα δχν αξξψζηνπο∙ χζηεξα θνιιάεη ζηνπο πην επαίζζεηνπο ή ιηγφηεξν πγηείο ζπγγελείο ηνπο∙ θαηφπηλ εηζβάιιεη ζηα κηθξά παηδηά θαη ζηνπο γέξνπο ηεο γεηηνληάο∙ ηέινο, παίξλεη αλεμέιεγθηα δηαζηάζεηο ζθνξπίδνληαο ηξφκν, ξίγε, εκεηνχο θαη ππξεηνχο ζ’ φιε ηε ρψξα. (Κ. Ν. Πεηξφπνπινο, Έθθξαζε – Έθζεζε, Α΄ Λπθείνπ) http://latistor.blogspot.com/2014/06/blog-post_27.html#ixzz538ORIE7A 30
  • 31.
    8. ΜΔ ΢ΤΝΓΤΑ΢ΜΟΜΔΘΟΓΩΝ 31
  • 32.
    ΢σνδσαζμός μεθόδων: Σηελπξάμε βέβαηα ζπάληα ζπλαληνύκε κνλάρα έλαλ ηξόπν αλάπηπμεο. Σπλήζσο ρξεζηκνπνηνύκε ζπλδπαζκό από δύν ή θαη πεξηζζόηεξνπο ηξόπνπο. Όηαλ π.ρ. ρξεζηκνπνηνύκε ηε κέζνδν ηνπ νξηζκνύ, κπνξεί λα ρξεηαζηεί ζπγρξόλσο λα δηθαηνινγήζνπκε κηα θξίζε καο, λα δηεπθξηλίζνπκε κηα έλλνηα κε έλα παξάδεηγκα θηι. Δεο π.ρ. πνηνη ηξόπνη ρξεζηκνπνηνύληαη ζην παξαθάησ απόζπαζκα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ Η γλώζε ήηαλε, θαη είλαη πάληα, γηα ην θάζε ινγήο θαηεζηεκέλν έλα δίιεκκα, θάηη πνπ γελλάεη αληηδξάζεηο αληηθαηηθέο θαη δηθνξνύκελεο. Από ηε κηα κεξηά, ην μάπισκα ησλ γλώζεσλ θαη γεληθόηεξα ε πλεπκαηηθή αλάπηπμε ησλ αλζξώπσλ θαίλεηαη αλαγθαία γηα ηελ νηθνλνκηθή δηαδηθαζία, ηόζν ζηε θάζε ηεο παξαγσγήο όζν θαη ζηε θάζε ηεο θαηαλάισζεο. Ο θαιόο ηερλίηεο, ν θαιόο επαγγεικαηίαο, ν θαιόο δηεπζπληήο, ν θαιόο εθεπξέηεο ρξεηάδνληαη κόξθσζε, θη ν κνξθσκέλνο άλζξσπνο έρεη πξόζζεηεο αλάγθεο λα ηθαλνπνηήζεη. Από ηελ άιιε όκσο κεξηά, ν κνξθσκέλνο άλζξσπνο δε γίλεηαη κόλν θαιό ζηέιερνο ζηελ παξαγσγή θαη θαιόο πειάηεο ζηελ θαηαλάισζε· αιιά κέζα ηνπ μππλνύλ εξσηεκαηηθά θαη πξνβιεκαηηζκνί, αλαδεηήζεηο θαη ακθηβνιίεο γηα ηελ νηθνλνκηθή δηαδηθαζία θαη γηα ηελ ίδηα ηε δνκή ηεο θνηλσλίαο, πνπ κπνξνύλ λα ππνζθάςνπλ ηα ζεκέιηα ηνπ θαηεζηεκέλνπ θαη λα απνβνύλ κνηξαία γηα ηελ ύπαξμή ηνπ. Γηώξγνο Α. Κνπκάληνο, "Οη θνλζέξβεο ηεο ζνθίαο" (από ηνλ Τύπν) - Σηελ παξάγξαθν απηή έρνπκε ζπλδπαζκό κεζόδσλ: Αιηιολόγηζη (ε ζεκαηηθή πεξίνδνο απνηειεί κηα δηαπίζησζε, πνπ πξνθαιεί ην εξώηεκα γηαηί;), ζύγκριζη – ανηίθεζη (από ηε κηα κεξηά... από ηελ άιιε κεξηά...) θαη παραδείγμαηα (ν θαιόο ηερλίηεο, ν θαιόο επαγγεικαηίαο θ.ιπ.). http://latistor.blogspot.com/2014/10/blog-post_30.html#ixzz53nsqDPBU 32
  • 33.
  • 34.
  • 35.
    ΔΠΑΛ 2017 Παξαηεξψ αθφκα– απηφ ζπλεζέζηαηα – φηη νξηζκέλεο θνηλφηνπεο, αλψδπλεο ζπκβνπιέο κνπ – λα, ζα λα πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» – ζ’ εξεζίδνπλ απξνζδφθεηα, ζνπ πξνθαινχλ εθδειψζεηο θαλεξήο αλππνκνλεζίαο θαη δπζαξέζθεηαο. Μα μέξσ θαη θάηη άιιν πνπ κνπ ην έρεηο νκνινγήζεη. Έρεηο αλάγθε ζηε δσή ζνπ απφ κηα αμία αλψηεξε απφ ηηο άιιεο, κηα αμία-γλψκνλα, κηα αμία- ππμίδα, ζηελ νπνία λα αλαθέξεηαη θάζε ζνπ εθδήισζε, απφθαζε, θξίζε, πξάμε. Ζ αμία απηή, ε πην σξαία ζνπ ιέμε, ζνπ πξνηείλσ λα είλαη ε γλεζηόηεηα. Β2. α) ΢ηε δεχηεξε παξάγξαθν («Παξαηεξψ αθφκα … λα είλαη ε γλεζηφηεηα.») ππάξρεη αλάπηπμε κε παξαδείγκαηα. Να εληνπίζεηε ηα παξαδείγκαηα θαη λα ηα κεηαθέξεηε ζην ηεηξάδηφ ζαο. (Μνλ. 4) 35
  • 36.
    ΔΠΑΛ 2017 Παξαηεξψ αθφκα– απηφ ζπλεζέζηαηα – φηη νξηζκέλεο θνηλφηνπεο, αλψδπλεο ζπκβνπιέο κνπ – λα, ζα λα πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» – ζ’ εξεζίδνπλ απξνζδφθεηα, ζνπ πξνθαινχλ εθδειψζεηο θαλεξήο αλππνκνλεζίαο θαη δπζαξέζθεηαο. Μα μέξσ θαη θάηη άιιν πνπ κνπ ην έρεηο νκνινγήζεη. Έρεηο αλάγθε ζηε δσή ζνπ απφ κηα αμία αλψηεξε απφ ηηο άιιεο, κηα αμία-γλψκνλα, κηα αμία- ππμίδα, ζηελ νπνία λα αλαθέξεηαη θάζε ζνπ εθδήισζε, απφθαζε, θξίζε, πξάμε. Ζ αμία απηή, ε πην σξαία ζνπ ιέμε, ζνπ πξνηείλσ λα είλαη ε γλεζηφηεηα. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Σα παξαδείγκαηα πνπ αλαθέξνληαη είλαη: πνχκε «Κάλεη ςχρξα, πάξε ην παλσθφξη ζνπ» ή «Μελ πίλεηο λεξφ ηδξσκέλνο» 36 ΔΝΓΔΙΚΣΙΚΔ΢ ΑΠΑΝΣΗ΢ΔΙ΢
  • 37.
    ΔΠΑΛ 2016 Μπνξνχκε λα«ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά κε ζπγθεθξηκέλεο ζηξαηεγηθέο γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ απνθαηάζηαζε ησλ παηδηψλ πνπ έρνπλ πέζεη ζχκαηα ζηνλ θπβεξλνρψξν. ΢πγθεθξηκέλα, πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζηελ ελδπλάκσζε ησλ παηδηψλ θαη ησλ γνλέσλ κέζα απφ ηελ πιεξνθφξεζε γηα ηηο λέεο ηερλνινγίεο, θαζψο θαη ζηελ απζηεξή ηηκσξία φζσλ εθκεηαιιεχνληαη θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Μπνξνχκε λα «ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά … θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ». (Μνλ. 5) 37
  • 38.
    ΔΠΑΛ 2016 Μπνξνχκε λα«ζσξαθίζνπκε» ηα παηδηά κε ζπγθεθξηκέλεο ζηξαηεγηθέο γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ απνθαηάζηαζε ησλ παηδηψλ πνπ έρνπλ πέζεη ζχκαηα ζηνλ θπβεξλνρψξν. ΢πγθεθξηκέλα, πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζηελ ελδπλάκσζε ησλ παηδηψλ θαη ησλ γνλέσλ κέζα απφ ηελ πιεξνθφξεζε γηα ηηο λέεο ηερλνινγίεο, θαζψο θαη ζηελ απζηεξή ηηκσξία φζσλ εθκεηαιιεχνληαη θαη θαθνπνηνχλ παηδηά ζην ςεθηαθφ πεξηβάιινλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «Μπνξνχκε … Κπβεξλνρψξν». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «΢πγθεθξηκέλα… πεξηβάιινλ» ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: Γελ ππάξρεη. 38
  • 39.
    ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ΢Τ΢ΣΗΜΑ - ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ Τπάξρεη άξαγε θάπνηνο ηξφπνο λα επηθνηλσλνχλ νη άλζξσπνη κεηαμχ ηνπο, λα αληαιιάζζνπλ ηδέεο πνπ δελ είλαη θαθέθηππν4 ηειενπηηθψλ δηαιφγσλ; Σν γεγνλφο φηη ζην δξφκν νη πεξαζηηθνί δηαηππψλνπλ ηδέεο δεκνζίσο, ρσξίο λα ληξέπνληαη πηα ην κηθξφθσλν, ρσξίο λα θνβνχληαη ηελ θάκεξα, κε απίζηεπηε άλεζε, απηνπεπνίζεζε, εμνηθείσζε, ππφζρεηαη θαη θαιχηεξεο επηθνηλσληαθέο εκέξεο; Μάιινλ ην αληίζεην ζπκβαίλεη. Σα «πνιιά» πνπ έρνπκε λα πνχκε θαηαρσληάδνληαη αθφκα πην βαζηά, ηα ιίγα θαη ηα εχθνια θαη ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ. Β2. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ: "Τπάξρεη άξαγε ... ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ". Μνλάδεο 5 39
  • 40.
    ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ΢Τ΢ΣΗΜΑ - ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ Τπάξρεη άξαγε θάπνηνο ηξφπνο λα επηθνηλσλνχλ νη άλζξσπνη κεηαμχ ηνπο, λα αληαιιάζζνπλ ηδέεο πνπ δελ είλαη θαθέθηππν4 ηειενπηηθψλ δηαιφγσλ; Σν γεγνλφο φηη ζην δξφκν νη πεξαζηηθνί δηαηππψλνπλ ηδέεο δεκνζίσο, ρσξίο λα ληξέπνληαη πηα ην κηθξφθσλν, ρσξίο λα θνβνχληαη ηελ θάκεξα, κε απίζηεπηε άλεζε, απηνπεπνίζεζε, εμνηθείσζε, ππφζρεηαη θαη θαιχηεξεο επηθνηλσληαθέο εκέξεο; Μάιινλ ην αληίζεην ζπκβαίλεη. Σα «πνιιά» πνπ έρνπκε λα πνχκε θαηαρσληάδνληαη αθφκα πην βαζηά, ηα ιίγα θαη ηα εχθνια θαη ηα επαλαιακβαλφκελα επηπιένπλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «Τπάξρεη… δηαιφγσλ». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «Σν γεγνλφο… ζπκβαίλεη» ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: «Σα «πνιιά»… επηπιένπλ». 40
  • 41.
    ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ΢Τ΢ΣΗΜΑ – Δ΢ΠΔΡΙΝΑ ΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν έρνπκε δεκηνπξγήζεη έλα ζχζηεκα πνπ δελ κπνξνχκε λα ειέγμνπκε. Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο πνπ ζέινπκε λα θαηαλαιψλνπκε ζπλερψο, πξέπεη λα ζπζηάζνπκε ην ρξφλν καο θαη ηε δσή καο γηα αληάιιαγκα. Ενχκε ζπλερψο ππφ ηελ πίεζε ηνπ ρξφλνπ. Έρνπκε δεκηνπξγήζεη κηα θνηλσλία ζηελ νπνία είκαζηε ηφζν απαζρνιεκέλνη απφ ηα πξνζσπηθά καο πξνβιήκαηα ψζηε δελ έρνπκε ηελ πνιπηέιεηα λα αζρνιεζνχκε κε ην ηη ζπκβαίλεη ζηνλ πιαλήηε καο. Με θαηαλνψληαο ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηελ ηθαλνπνίεζε απφ ηε δσή θαη ηελ επηπρία, αηζζαλφκαζηε δπζηπρηζκέλνη παξά ηα πιηθά αγαζά πνπ απνθηνχκε.[...] Β2. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ: «΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν ........... απνθηνχκε». Μνλάδεο 5 41
  • 42.
    ΔΠΑΛ 2016 ΠΑΛΑΙΟ΢Τ΢ΣΗΜΑ – Δ΢ΠΔΡΙΝΑ ΢ηνλ «αλεπηπγκέλν» θφζκν έρνπκε δεκηνπξγήζεη έλα ζχζηεκα πνπ δελ κπνξνχκε λα ειέγμνπκε. Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο πνπ ζέινπκε λα θαηαλαιψλνπκε ζπλερψο, πξέπεη λα ζπζηάζνπκε ην ρξφλν καο θαη ηε δσή καο γηα αληάιιαγκα. Ενχκε ζπλερψο ππφ ηελ πίεζε ηνπ ρξφλνπ. Έρνπκε δεκηνπξγήζεη κηα θνηλσλία ζηελ νπνία είκαζηε ηφζν απαζρνιεκέλνη απφ ηα πξνζσπηθά καο πξνβιήκαηα ψζηε δελ έρνπκε ηελ πνιπηέιεηα λα αζρνιεζνχκε κε ην ηη ζπκβαίλεη ζηνλ πιαλήηε καο. Με θαηαλνψληαο ηε δηαθνξά αλάκεζα ζηελ ηθαλνπνίεζε απφ ηε δσή θαη ηελ επηπρία, αηζζαλφκαζηε δπζηπρηζκέλνη παξά ηα πιηθά αγαζά πνπ απνθηνχκε.[...] ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΘΔΜΑΣΙΚΗ ΠΔΡΙΟΓΟ΢ : «΢ηνλ αλεπηπγκέλν» θφζκν ….ειέγμνπκε». ΛΔΠΣΟΜΔΡΔΙΔ΢/΢ΥΟΛΙΑ: «Οη πεξηζζφηεξνη απφ εκάο… απνθηνχκε». ΚΑΣΑΚΛΔΙΓΑ: Γελ ππάξρεη. 42
  • 43.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2015 Όπσοέιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε, νη μέλνη ηνπξίζηεο θαινχληαη λα δήζνπλ ηνλ «κχζν ηεο Διιάδαο». Ζ Διιάδα, σζηφζν, δεη ηνλ κχζν ηεο. Μφλνλ πνπ ν κχζνο έρεη μεζσξηάζεη: ην ηνπξηζηηθφ «εηζφδεκα» δελ αθνινπζεί ηελ ίδηα απμεηηθή πνξεία, ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί δηαξθψο θαηλνχξγηεο πεξηνρέο ζηελ απαμίσζε. Σνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο επηθξαηεί ε αζπδνζία θαη ν ππεξπιεζπζκφο. Σνλ ρεηκψλα, αληίζεηα, ηα ίδηα ηνπία κνηάδνπλ βνκβαξδηζκέλα, έξεκα απφ δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο. […] Β2. Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: « Όπσο έιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε… έξεκα απν δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο». Να αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 10 43
  • 44.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2015 Όπσοέιεγε θαη κηα παιηά δηαθήκηζε, νη μέλνη ηνπξίζηεο θαινχληαη λα δήζνπλ ηνλ «κχζν ηεο Διιάδαο». Ζ Διιάδα, σζηόζν, δεη ηνλ κχζν ηεο. Μφλνλ πνπ ν κχζνο έρεη μεζσξηάζεη: ην ηνπξηζηηθφ «εηζφδεκα» δελ αθνινπζεί ηελ ίδηα απμεηηθή πνξεία, ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί δηαξθψο θαηλνχξγηεο πεξηνρέο ζηελ απαμίσζε. Σνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο επηθξαηεί ε αζπδνζία θαη ν ππεξπιεζπζκφο. Σνλ ρεηκψλα, αληίζεηα, ηα ίδηα ηνπία κνηάδνπλ βνκβαξδηζκέλα, έξεκα απφ δσή θαη πξαγκαηηθέο πξννπηηθέο. […] ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΢πλδπαζκόο κεζόδσλ: •Με ζύγθξηζε – αληίζεζε: («νη μέλνη ηνπξίζηεο… Ζ Διιάδα, σζηφζν, δεη…», «ηνπο θαινθαηξηλνχο κήλεο … ηνλ ρεηκψλα…»). •Αίηην – απνηέιεζκα: « ε θζελή καδηθφηεηα νδεγεί… ζηελ απαμίσζε… αζπδνζία… έξεκα απφ δσή»). 44
  • 45.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2015 Δληνχηνηο, νάλζξσπνο ζήκεξα δελ είλαη κε θαλέλα ηξφπν επηπρέζηεξνο απ’ φ,ηη ζην παξειζφλ ζηηο ιεγφκελεο «αλαπηπγκέλεο» ηνπιάρηζηνλ ρψξεο, έζησ θαη αλ θαηαθιχδεηαη απφ θαηαλαισηηθά αγαζά, δηαηξέθεηαη θαιχηεξα, επηθνηλσλεί επθνιφηεξα θ.ιπ. Δίλαη κάιινλ δπζηπρέζηεξνο, δηφηη αληηκεησπίδεη κεγαιχηεξε εγθιεκαηηθφηεηα (πξνζηαηεχεηαη κε νινέλα πην ηέιεηα ζπζηήκαηα αζθαιείαο), δεη απνκνλσκέλνο (ιέεη απιψο «θαιεκέξα» ζηνλ έλνηθν ηνπ δηπιαλνχ δηακεξίζκαηνο), αλαδεηά ππνθαηάζηαηα ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά). Β2. Να εληνπίζεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο πέκπηεο παξαγξάθνπ: «Δληνχηνηο, ν άλζξσπνο ... ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά)» (Μνλ. 6) θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο (Μνλ. 4). Μνλάδεο 10 45
  • 46.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2015 Δληνχηνηο, νάλζξσπνο ζήκεξα δελ είλαη κε θαλέλα ηξφπν επηπρέζηεξνο απ’ φ,ηη ζην παξειζόλ ζηηο ιεγφκελεο «αλαπηπγκέλεο» ηνπιάρηζηνλ ρψξεο, έζησ θαη αλ θαηαθιχδεηαη απφ θαηαλαισηηθά αγαζά, δηαηξέθεηαη θαιχηεξα, επηθνηλσλεί επθνιφηεξα θ.ιπ. Δίλαη κάιινλ δπζηπρέζηεξνο, δηόηη αληηκεησπίδεη κεγαιχηεξε εγθιεκαηηθφηεηα (πξνζηαηεχεηαη κε νινέλα πην ηέιεηα ζπζηήκαηα αζθαιείαο), δεη απνκνλσκέλνο (ιέεη απιψο «θαιεκέξα» ζηνλ έλνηθν ηνπ δηπιαλνχ δηακεξίζκαηνο), αλαδεηά ππνθαηάζηαηα ηεο επηπρίαο (θαηαθεχγεη ζηα λαξθσηηθά). ΑΠΑΝΣΗ΢Η •΢ύγθξηζε – Αληίζεζε Ο άλζξσπνο ζπγθξίλεηαη ζην παξφλ – παξειζφλ •Αηηηνιόγεζε «δηφηη αληηκεησπίδεη … λαξθσηηθά» θαη αλαθέξνληαη ραξαθηεξηζηηθά παξαδείγκαηα. 46
  • 47.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ 2014 Έλαζεκαληηθφ πξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] Β2. α. Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Έλα ζεκαληηθφ … ηειεφξαζε» θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. (Μνλ. 4) β. Να γξάςεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ. (Μνλ. 6) Μνλάδεο 10 47
  • 48.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2014 Έλα ζεκαληηθφπξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] ΑΠΑΝΣΗ΢Η α. Αηηηνιόγεζε: αλαθέξνληαη ηα αίηηα ηεο λεαληθήο εγθιεκαηηθφηεηαο : «΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ… ηειεφξαζε». 48
  • 49.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2014 Έλα ζεκαληηθφπξφβιεκα ηνπ θαηξνχ καο είλαη ε κεγάιε αχμεζε ηεο εγθιεκαηηθφηεηαο, ηδίσο ησλ λέσλ. ΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ νθείιεηαη ζηελ έιιεηςε πγηνχο νηθνγελεηαθνχ πεξηβάιινληνο, ζηελ απνπζία δηαπαηδαγψγεζεο θαη παξαδείγκαηνο πνπ λα εκπλέεη πίζηε ζηηο εζηθέο αμίεο θαη λα ηνπο δίλεη πγηείο ζηφρνπο θαη ηδαληθά, ζηελ αλεξγία, ζηε ρξήζε λαξθσηηθψλ θαη ζηελ έθζεζε ζε κηα ππνθνπιηνχξα βίαο, κέζα απφ ηνλ θηλεκαηνγξάθν θαη ηελ ηειεφξαζε. […] β. Θεκαηηθή πξόηαζε: «Έλα ζεκαληηθφ… ησλ λέσλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «΢ε ζεκαληηθφ βαζκφ … ηειεφξαζε». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 49
  • 50.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2014 Πηνζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή ζην δεκηνπξγηθφ ζρνιείν ζα κπνξνχζε λα νξγαλσζεί κε ηξφπνπο πνπ λα επλννχλ ηηο πξσηνβνπιίεο, ηηο επηινγέο, ηηο εξγαζίεο ησλ καζεηψλ ζε ζέκαηα πνπ ηνπο ελδηαθέξνπλ. Να αλαηίζεηαη, γηα παξάδεηγκα, ζηνπο καζεηέο ε νξγάλσζε θαη παξνπζίαζε νξηζκέλσλ καζεκάησλ, δηάθνξεο εθζέζεηο, έθδνζε πεξηνδηθνχ ή εθεκεξίδαο, ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο, κνπζηθέο παξνπζίεο, νκηιίεο – ζπδεηήζεηο γηα ζέκαηα επηθαηξφηεηαο, θνηλσληθά ή πνιηηηθά, επηζηεκνληθά, θαιιηηερληθά θηι. ΢ε κηα ηέηνηα νξγάλσζε, θαζνξηζηηθφ ξφιν ζα παίμνπλ νη νκάδεο ησλ καζεηψλ, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη δηδάζθνληεο θαη δηδαζθφκελνη ζα απαιιαγνχλ απφ ηελ πίεζε ησλ πνηθίισλ εμεηάζεσλ θαη απφ ην αδηάθνπν θπλήγη ηεο χιεο θαη ηνπ ρξφλνπ. Β2. α. Να επηζεκάλεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ («Πην ζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή … ηεο ύιεο θαη ηνπ ρξόλνπ»). (Μνλ. 6) 50
  • 51.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2014 Πηνζπγθεθξηκέλα, ε ζρνιηθή δσή ζην δεκηνπξγηθφ ζρνιείν ζα κπνξνχζε λα νξγαλσζεί κε ηξφπνπο πνπ λα επλννχλ ηηο πξσηνβνπιίεο, ηηο επηινγέο, ηηο εξγαζίεο ησλ καζεηψλ ζε ζέκαηα πνπ ηνπο ελδηαθέξνπλ. Να αλαηίζεηαη, γηα παξάδεηγκα, ζηνπο καζεηέο ε νξγάλσζε θαη παξνπζίαζε νξηζκέλσλ καζεκάησλ, δηάθνξεο εθζέζεηο, έθδνζε πεξηνδηθνχ ή εθεκεξίδαο, ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο, κνπζηθέο παξνπζίεο, νκηιίεο – ζπδεηήζεηο γηα ζέκαηα επηθαηξφηεηαο, θνηλσληθά ή πνιηηηθά, επηζηεκνληθά, θαιιηηερληθά θηι. ΢ε κηα ηέηνηα νξγάλσζε, θαζνξηζηηθφ ξφιν ζα παίμνπλ νη νκάδεο ησλ καζεηψλ, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη δηδάζθνληεο θαη δηδαζθφκελνη ζα απαιιαγνχλ απφ ηελ πίεζε ησλ πνηθίισλ εμεηάζεσλ θαη απφ ην αδηάθνπν θπλήγη ηεο χιεο θαη ηνπ ρξφλνπ. (Μνλ. 6) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο : «Πην ζπγθεθξηκέλα … ελδηαθέξνπλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να αλαηίζεηαη… ρξφλνπ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 51
  • 52.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2013 Ζ δηαθήκηζεκπνξεί βέβαηα, ρσξίο ακθηβνιία, λα απνβεί θνηλσληθά σθέιηκε. Να ζπκβάιεη πνιχ ζηελ πξφνδν θαη ζην δπλάκσκα ηεο ειεχζεξεο νηθνλνκίαο, φηαλ εθηειεί ηελ απνζηνιή ηεο θαηά ζεηηθφ ηξφπν, φηαλ αληηθξίδεηαη θαη ελεξγεί ζαλ δηαθψηηζε ηνπ θνηλνχ, ζαλ πξνζαλαηνιηζκφο ζε φ,ηη είλαη ζπκθέξνλ ζηνλ αγνξαζηή, φηαλ απηή θξαηηέηαη κέζα ζηα φξηα, κέζα ζην πξέπνλ, φηαλ αθήζεη ηηο ρνληξνθνκκέλεο κεζφδνπο ηνπ ςεχδνπο θαη ηεο απάηεο ή ηεο θαηλνκεληθήο αιήζεηαο. Β4. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρείαηεο ηειεπηαίαο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Ζ δηαθήκηζε κπνξεί … θαηλνκεληθήο αιήζεηαο». Μνλάδεο 5 52
  • 53.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2013 Ζ δηαθήκηζεκπνξεί βέβαηα, ρσξίο ακθηβνιία, λα απνβεί θνηλσληθά σθέιηκε. Να ζπκβάιεη πνιχ ζηελ πξφνδν θαη ζην δπλάκσκα ηεο ειεχζεξεο νηθνλνκίαο, φηαλ εθηειεί ηελ απνζηνιή ηεο θαηά ζεηηθφ ηξφπν, φηαλ αληηθξίδεηαη θαη ελεξγεί ζαλ δηαθψηηζε ηνπ θνηλνχ, ζαλ πξνζαλαηνιηζκφο ζε φ,ηη είλαη ζπκθέξνλ ζηνλ αγνξαζηή, φηαλ απηή θξαηηέηαη κέζα ζηα φξηα, κέζα ζην πξέπνλ, φηαλ αθήζεη ηηο ρνληξνθνκκέλεο κεζφδνπο ηνπ ςεχδνπο θαη ηεο απάηεο ή ηεο θαηλνκεληθήο αιήζεηαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ δηαθήκηζε … σθέιηκε». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να ζπκβάιεη … αιήζεηαο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 53
  • 54.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2013 Δίλαη πνιιάηα επηηεχγκαηα θαη νη θαηλνηνκίεο πνπ έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί απφ ηα πξψηα θηφιαο βήκαηα ηεο πιεξνθνξηθήο.[…] Ζ εθκεδέληζε ησλ απνζηάζεσλ, ε δηεζλνπνίεζε ηεο νηθνλνκίαο θαη ηεο πνιηηηθήο δσήο θαζψο θαη ην άλνηγκα ησλ θνηλσληψλ κε ηηο απίζηεπηεο γηα ηνπο αλζξψπνπο παιαηφηεξσλ επνρψλ δπλαηφηεηεο επηθνηλσλίαο θαη αληαιιαγήο αγαζψλ – φρη κφλνλ πιηθψλ, αιιά θαη πνιηηηζηηθψλ – είλαη κία πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα. Β2. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ: «Δίλαη πνιιά ηα επηηεχγκαηα … πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα». Μνλάδεο 6 54
  • 55.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2013 Δίλαη πνιιάηα επηηεχγκαηα θαη νη θαηλνηνκίεο πνπ έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί απφ ηα πξψηα θηφιαο βήκαηα ηεο πιεξνθνξηθήο.[…] Ζ εθκεδέληζε ησλ απνζηάζεσλ, ε δηεζλνπνίεζε ηεο νηθνλνκίαο θαη ηεο πνιηηηθήο δσήο θαζψο θαη ην άλνηγκα ησλ θνηλσληψλ κε ηηο απίζηεπηεο γηα ηνπο αλζξψπνπο παιαηφηεξσλ επνρψλ δπλαηφηεηεο επηθνηλσλίαο θαη αληαιιαγήο αγαζψλ – φρη κφλνλ πιηθψλ, αιιά θαη πνιηηηζηηθψλ – είλαη κία πξσηφγλσξε ζε έθηαζε πξαγκαηηθφηεηα. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Δίλαη πνιιά… πιεξνθνξηθήο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Ζ εθκεδέληζε… πξαγκαηηθφηεηα». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 55
  • 56.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2012 Ζ θηιία,θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε, είλαη αλαγθαηφηαην αγαζφ. Πξψηα ζηνπο λένπο: ν θίινο είλαη ν παξαζηάηεο πνπ ζα ελζαξξχλεη θαη ζα βνεζήζεη ηνλ λέν άλζξσπν λα κελ θάλεη ζθάικαηα (αλνεζίεο, αζηνρίεο, απξέπεηεο), ν νδεγφο ζην ζσζηφ δξφκν, ν επίθνπξνο1 ζηηο θαθνηνπηέο ηεο δσήο. Έπεηηα, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο: απηνί ρξεηάδνληαη ηελ παξεγνξηά, ηελ πεξίζαιςε, ηε θξνληίδα ηνπ θίινπ, επεηδή δελ κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ ηηο αλάγθεο ηνπο απφ ζσκαηηθήλ αλεπάξθεηα ή πλεπκαηηθήλ αδπλακία. Σέινο, ζε εθείλνπο πνπ βξίζθνληαη ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο ηνπο, ν θίινο είλαη βνεζφο ζηηο θαιέο πξάμεηο, ζχκβνπινο θαη ζπλεξγάηεο ζηα ελάξεηα έξγα. Β3. Ο βαζηθφο ηξόπνο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ είλαη ε δηαίξεζε. Να εληνπίζεηε ηα επηκέξνπο ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο. Μνλάδεο 6 56
  • 57.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2012 Ζ θηιία,θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε, είλαη αλαγθαηφηαην αγαζφ. Πξψηα ζηνπο λένπο: ν θίινο είλαη ν παξαζηάηεο πνπ ζα ελζαξξχλεη θαη ζα βνεζήζεη ηνλ λέν άλζξσπν λα κελ θάλεη ζθάικαηα (αλνεζίεο, αζηνρίεο, απξέπεηεο), ν νδεγφο ζην ζσζηφ δξφκν, ν επίθνπξνο1 ζηηο θαθνηνπηέο ηεο δσήο. Έπεηηα, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο: απηνί ρξεηάδνληαη ηελ παξεγνξηά, ηελ πεξίζαιςε, ηε θξνληίδα ηνπ θίινπ, επεηδή δελ κπνξνχλ λα αληηκεησπίζνπλ ηηο αλάγθεο ηνπο απφ ζσκαηηθήλ αλεπάξθεηα ή πλεπκαηηθήλ αδπλακία. Σέινο, ζε εθείλνπο πνπ βξίζθνληαη ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο ηνπο, ν θίινο είλαη βνεζφο ζηηο θαιέο πξάμεηο, ζχκβνπινο θαη ζπλεξγάηεο ζηα ελάξεηα έξγα. Β3. Ο βαζηθφο ηξφπνο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ είλαη ε δηαίξεζε. Να εληνπίζεηε ηα επηκέξνπο ζηνηρεία ηεο δηαίξεζεο. Μνλάδεο 6 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Γηαηξεηέα έλλνηα: Ζ θηιία. Γηαηξεηηθή βάζε: Ζ ειηθία. Μέιε ηεο δηαίξεζεο: Ζ θηιία ζηνπο λένπο, ζηνπο πνιχ ειηθησκέλνπο, ζηελ αθκή ηεο ειηθίαο. 57
  • 58.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2011 Ζςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο, ζέζε γεληθά παξαδεθηή, λφκηκε κέζα ζηε δσή καο. Αθνχ ηνπ ζλεηνχ ε κνίξα είλαη λα βξέρεη θάζε ηνπ έξγν κε ηνλ ηδξψηα ηνπ πξνζψπνπ ηνπ, θαη επεηδή απηφο αθξηβψο ν θιήξνο ηνπ έιαρε, δηθαίσκά ηνπ ζεψξεζε ν άλζξσπνο λα θιέβεη ρξφλν απφ ηε ζθιεξή ζεηεία ηνπ βηνπνξηζκνχ1 θαη λα ηνλ αθηεξψλεη ζηε δηαζθέδαζε, γηα λα ειαθξψλεη θάπσο ην θνξηίν ηεο δσήο θαη λα μερλάεη, γηα ιίγν έζησ, ηα δεηλά ηεο. Σν δηθαίσκα ηνχην ην έρεη αλαγλσξίζεη, κε ηνπο άγξαθνπο θαη γξαθηνχο λφκνπο ηεο, ε θνηλσλία. Β2. Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Ζ ςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο ... ε θνηλσλία». Μνλάδεο 6 58
  • 59.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2011 Ζςπραγσγία έρεη ηε ζέζε ηεο, ζέζε γεληθά παξαδεθηή, λφκηκε κέζα ζηε δσή καο. Αθνχ ηνπ ζλεηνχ ε κνίξα είλαη λα βξέρεη θάζε ηνπ έξγν κε ηνλ ηδξψηα ηνπ πξνζψπνπ ηνπ, θαη επεηδή απηφο αθξηβψο ν θιήξνο ηνπ έιαρε, δηθαίσκά ηνπ ζεψξεζε ν άλζξσπνο λα θιέβεη ρξφλν απφ ηε ζθιεξή ζεηεία ηνπ βηνπνξηζκνχ1 θαη λα ηνλ αθηεξψλεη ζηε δηαζθέδαζε, γηα λα ειαθξψλεη θάπσο ην θνξηίν ηεο δσήο θαη λα μερλάεη, γηα ιίγν έζησ, ηα δεηλά ηεο. Σν δηθαίσκα ηνχην ην έρεη αλαγλσξίζεη, κε ηνπο άγξαθνπο θαη γξαθηνχο λφκνπο ηεο, ε θνηλσλία. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ ςπραγσγία… δσή καο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Αθνχ ηνπ ζλεηνχ… ηα δεηλά ηεο». Καηαθιείδα: «Σν δηθαίσκα… θνηλσλία». 59
  • 60.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2010 Ό,ηη, αλγηλφηαλ κε ην ρέξη θαη κε ηα αηειή εξγαιεία πεξαζκέλσλ επνρψλ, ζα απαηηνχζε εκέξεο νιφθιεξεο, αθφκα θαη εβδνκάδεο (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία), θαη ζα θφζηηδε παλάθξηβα, ζήκεξα ράξε ζηε κεραλή θαηαζθεπάδεηαη θαη πνιιαπιαζηάδεηαη ζε ειάρηζην ρξφλν, επνκέλσο ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θηελά απφ πξηλ. ΢ηελ θαηαλαισηηθή θνηλσλία ηεο αθζνλίαο, ε ηαρχηεηα παξαγσγήο ησλ αγαζψλ είλαη έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο, αλ φρη ν ζεκαληηθφηεξνο παξάγνληαο πνπ θαζνξίδεη ηελ πνζφηεηα θαη ηελ αμία ηνπο. Σν ζχλζεκα: «θαηαλαιψζηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα» πξνυπνζέηεη έλα άιιν: «παξάγεηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα θαη θηελφηεξα». Β2. Ζ ηέηαξηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Ό,ηη, αλ γηλφηαλ ... θαη θηελφηεξα» αλαπηχζζεηαη κε: α) ζύγθξηζε θαη αληίζεζε θαη β) κε παξαδείγκαηα. Να εληνπίζεηε ηνπο ηξφπνπο απηνχο ζηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν. Μνλάδεο 6 60
  • 61.
    ΔΠΑΛ ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2010 Ό,ηη, αλγηλφηαλ κε ην ρέξη θαη κε ηα αηειή εξγαιεία πεξαζκέλσλ επνρψλ, ζα απαηηνχζε εκέξεο νιφθιεξεο, αθφκα θαη εβδνκάδεο (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία), θαη ζα θφζηηδε παλάθξηβα, ζήκεξα ράξε ζηε κεραλή θαηαζθεπάδεηαη θαη πνιιαπιαζηάδεηαη ζε ειάρηζην ρξφλν, επνκέλσο ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θηελά απφ πξηλ. ΢ηελ θαηαλαισηηθή θνηλσλία ηεο αθζνλίαο, ε ηαρχηεηα παξαγσγήο ησλ αγαζψλ είλαη έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο, αλ φρη ν ζεκαληηθφηεξνο παξάγνληαο πνπ θαζνξίδεη ηελ πνζφηεηα θαη ηελ αμία ηνπο. Σν ζχλζεκα: «θαηαλαιψζηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα» πξνυπνζέηεη έλα άιιν: «παξάγεηε φζν κπνξείηε πεξηζζφηεξα θαη θηελφηεξα». ΑΠΑΝΣΗ΢Η α) ζύγθξηζε – αληίζεζε: Παξειζφλ – παξφλ (κε ην ρέξη /ζηε κεραλή, θφζηηδε παλάθξηβα/ ζηνηρίδεη αζχγθξηηα πην θζελά, ζήκεξα/πξηλ). β) παξαδείγκαηα: (π.ρ. κηα δαληέια ή κηα ραιθνγξαθία). 61
  • 62.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2010 Αμίδεη λαζεκεησζεί ηδηαίηεξα φηη ζηνλ αιεζηλφ επαγγεικαηία ππάξρεη (ζπλεηδεηή θαη φρη ζπάληα αζχλεηδε) ε πεπνίζεζε φηη πέξα απφ ηνλ απιφ βηνπνξηζκφ, πέξα θαη απφ ηελ θνηλσληθή ζέζε πνπ εμαζθαιίδεη ην επάγγεικα, θάπνηνο γεληθφηεξνο θνηλσληθφο ζθνπφο εμππεξεηείηαη κε απηφ. Με ηελ επαγγεικαηηθή ηνπ δξαζηεξηφηεηα ην άηνκν γίλεηαη νξγαληθφ κέινο ηεο θνηλσλίαο θαη εξγάδεηαη γηα ηελ επζηάζεηα θαη ηελ πξφνδφ ηεο. Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο δίλνληαη ζην επάγγεικά ηνπο αθφκε θαη φηαλ δελ ην ρξεηάδνληαη γηα βηνπνξηζκφ ή θνηλσληθή πξνβνιή, γηαηί αηζζάλνληαη (ζπλεηδεηά ή αζχλεηδα) φηη δελ είλαη κφλν ν ρξφλνο ηεο δσήο ηνπο πνπ ζα αδεηάζεη, νχηε κφλν ε θνηλσληθή ηνπο ππφζηαζε πνπ ζα γίλεη αλάπεξε αλ ην εγθαηαιείςνπλ, αιιά φηη θάηη κέζα ζην θνηλσληθφ ζψκα ζα πάεη άζρεκα, εάλ δελ θάλνπλ φπσο εθείλνη μέξνπλ θαη κπνξνχλ ηε δνπιεηά ηνπο [...]. Β2. Μεηαμχ ησλ ηξφπσλ αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Αμίδεη λα ζεκεησζεί ... ηε δνπιεηά ηνπο» είλαη ην παξάδεηγκα θαη ε αηηηνιόγεζε. Να εληνπίζεηε ηνπο ηξφπνπο απηνχο ζηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν. Μνλάδεο 6 62
  • 63.
    ΔΠΑΛ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ2010 Αμίδεη λαζεκεησζεί ηδηαίηεξα φηη ζηνλ αιεζηλφ επαγγεικαηία ππάξρεη (ζπλεηδεηή θαη φρη ζπάληα αζχλεηδε) ε πεπνίζεζε φηη πέξα απφ ηνλ απιφ βηνπνξηζκφ, πέξα θαη απφ ηελ θνηλσληθή ζέζε πνπ εμαζθαιίδεη ην επάγγεικα, θάπνηνο γεληθφηεξνο θνηλσληθφο ζθνπφο εμππεξεηείηαη κε απηφ. Με ηελ επαγγεικαηηθή ηνπ δξαζηεξηφηεηα ην άηνκν γίλεηαη νξγαληθφ κέινο ηεο θνηλσλίαο θαη εξγάδεηαη γηα ηελ επζηάζεηα θαη ηελ πξφνδφ ηεο. Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο δίλνληαη ζην επάγγεικά ηνπο αθφκε θαη φηαλ δελ ην ρξεηάδνληαη γηα βηνπνξηζκφ ή θνηλσληθή πξνβνιή, γηαηί αηζζάλνληαη (ζπλεηδεηά ή αζχλεηδα) φηη δελ είλαη κφλν ν ρξφλνο ηεο δσήο ηνπο πνπ ζα αδεηάζεη, νχηε κφλν ε θνηλσληθή ηνπο ππφζηαζε πνπ ζα γίλεη αλάπεξε αλ ην εγθαηαιείςνπλ, αιιά φηη θάηη κέζα ζην θνηλσληθφ ζψκα ζα πάεη άζρεκα, εάλ δελ θάλνπλ φπσο εθείλνη μέξνπλ θαη κπνξνχλ ηε δνπιεηά ηνπο [...]. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξάδεηγκα: «Ο γηαηξφο, ν δηθεγφξνο, ν κεραληθφο, ν πινίαξρνο». Αηηηνιόγεζε: «γηαηί αηζζάλνληαη … δνπιεηά ηνπο». 63
  • 64.
    Σ.Δ.Δ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2008 Ζγεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε κηα βαζηθή αιιαγή: ν δείθηεο γελλεηηθφηεηαο ηνπ αλζξψπνπ έθηαζε θαη μεπέξαζε ην δείθηε ζλεζηκφηεηαο, θαη ν πιεζπζκφο ηνπ πιαλήηε άξρηζε λα απμάλεηαη ζηαζεξά. Ζ γεσξγία έγηλε ε θπξίαξρε αλζξψπηλε απαζρφιεζε − αθφκα θαη ζήκεξα απαζρνιεί ζρεδφλ πελήληα ηνηο εθαηφ ηνπ παγθφζκηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ. ΔΝΟΣΗΣΑ Β 1. β. «Ζ γεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε ... εξγαηηθνχ δπλακηθνχ»: Να βξείηε ηνλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ θαη λα αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μονάδες 5 64
  • 65.
    Σ.Δ.Δ Δ΢ΠΔΡΙΝΑ 2008 Ζγεσξγηθή επαλάζηαζε επέθεξε κηα βαζηθή αιιαγή: ν δείθηεο γελλεηηθφηεηαο ηνπ αλζξψπνπ έθηαζε θαη μεπέξαζε ην δείθηε ζλεζηκφηεηαο, θαη ν πιεζπζκφο ηνπ πιαλήηε άξρηζε λα απμάλεηαη ζηαζεξά. Ζ γεσξγία έγηλε ε θπξίαξρε αλζξψπηλε απαζρφιεζε − αθφκα θαη ζήκεξα απαζρνιεί ζρεδφλ πελήληα ηνηο εθαηφ ηνπ παγθφζκηνπ εξγαηηθνχ δπλακηθνχ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα. ΢ηε ζεκαηηθή πξφηαζε παξνπζηάδεηαη ε αηηία (γεσξγηθή επαλάζηαζε), ελψ ζηηο ιεπηνκέξεηεο – ζρφιηα εκθαλίδνληαη ηα απνηειέζκαηά ηεο (ν δείθηεο … δπλακηθνχ). 65
  • 66.
    Σ.Δ.Δ. ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2007 Οη ζεκεξηλνίλένη θαηαηξχρνληαη απφ πνιιαπιέο αληηθάζεηο: Φπζηθά, ε επνρή καο ηνπο πξνζθέξεη πην άλεηε, πην ειεχζεξε, πην «θνζκνπνιίηηθε δσή», κε πνιχ πεξηζζφηεξεο δπλαηφηεηεο θαη επθαηξίεο κφξθσζεο, επηθνηλσλίαο, ςπραγσγίαο, παξά ε κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα, ε αθαληζκέλε απφ πνιέκνπο, θαηνρέο, εκθχιηνπο, ε «επαξρηψηηθε» Διιάδα, κε ηηο πξνιήςεηο θαη πξνθαηαιήςεηο ηεο, κε ηηο απαγνξεχζεηο θαη ηηο θαηαπηέζεηο, πνπ κάζηηδαλ ηε λενιαία ηνπ θαηξνχ εθείλνπ. Θα κπνξνχζαλ, νη ησξηλνί λένη, λα πνπλ –φπσο ν ζαημπεξηθφο Πίζηνι– «ν θφζκνο γηα κέλα είλαη έλα ζηξείδη,/πνπ ζα η’ αλνίμσ εγψ κε ην ζπαζί κνπ». 2. β. Πνηνο είλαη ν ηξόπνο αλάπηπμεο ηεο παξαθάησ παξαγξάθνπ: «Οη ζεκεξηλνί λένη θαηαηξχρνληαη … εγψ κε ην ζπαζί κνπ». Να αηηηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μονάδες 5 66
  • 67.
    Σ.Δ.Δ. ΗΜΔΡΗ΢ΙΑ2007 Οη ζεκεξηλνίλένη θαηαηξχρνληαη απφ πνιιαπιέο αληηθάζεηο: Φπζηθά, ε επνρή καο ηνπο πξνζθέξεη πην άλεηε, πην ειεχζεξε, πην «θνζκνπνιίηηθε δσή», κε πνιχ πεξηζζφηεξεο δπλαηφηεηεο θαη επθαηξίεο κφξθσζεο, επηθνηλσλίαο, ςπραγσγίαο, παξά ε κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα, ε αθαληζκέλε απφ πνιέκνπο, θαηνρέο, εκθχιηνπο, ε «επαξρηψηηθε» Διιάδα, κε ηηο πξνιήςεηο θαη πξνθαηαιήςεηο ηεο, κε ηηο απαγνξεχζεηο θαη ηηο θαηαπηέζεηο, πνπ κάζηηδαλ ηε λενιαία ηνπ θαηξνχ εθείλνπ. Θα κπνξνχζαλ, νη ησξηλνί λένη, λα πνπλ –φπσο ν ζαημπεξηθφο Πίζηνι– «ν θφζκνο γηα κέλα είλαη έλα ζηξείδη,/πνπ ζα η’ αλνίμσ εγψ κε ην ζπαζί κνπ». ΑΠΑΝΣΗ΢Η Ζ παξάγξαθνο αλαπηχζζεηαη κε ζπλδπαζκό κεζόδσλ. ΢πγθεθξηκέλα κε ζύγθξηζε – αληίζεζε γηαηί ζπγθξίλεη ηελ επνρή καο κε ηελ κεζνπνιεκηθή θαη άκεζα κεηαπνιεκηθή Διιάδα. Δπίζεο αλαπηχζζεηαη κε παξαδείγκαηα θαζψο ν ζπγγξαθέαο ρξεζηκνπνηεί ην παξάδεηγκα ηνπ Πίζηνι. 67
  • 68.
  • 69.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2017 Ζδεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζα κπνξνχζε λα μεπεξλά ηα γλσξίζκαηα κηαο εθήκεξεο εθηφλσζεο. Γηα παξάδεηγκα, έλα ηαμίδη ζηε θχζε ζα κπνξνχζε λα πεξηιακβάλεη δξαζηεξηφηεηεο φπσο ην θαγηάθ, ην ξάθηηλγθ, ηελ πεδνπνξία ζε κνλνπάηηα, ηελ ηππαζία, ηελ νξεηλή πνδειαζία, ην αιεμίπησην πιαγηάο, ηελ εμεξεχλεζε ζπειαίσλ, ην νξεηβαηηθφ ζθη, ηηο ρηνλνδξνκίεο πίζηαο, ηε ρηνλνζαλίδα, ηελ νξεηλή νηθνινγηθή θαηαζθήλσζε, ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ θ.ά. Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζέηεη θπξίσο, απφ ηελ αξρή θαη κε αβίαζην ηξφπν, ην ζχλνιν ησλ ζρέζεσλ αλάκεζα ζηνλ εξγάζηκν θαη ηνλ ππφ δηάζεζε ρξφλν, πνπ ζπλήζσο επηπφιαηα νλνκάδεηαη θαη «ειεχζεξνο». Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή ε πνιπζρηδήο ζήκεξα εθκεηάιιεπζε ηνπ «ειεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηνπο θφιπνπο κηαο «καδηθήο θνπιηνχξαο» πνπ εκπνξεπκαηνπνηεί ηα πάληα. Ο ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο, αληίζεηα, ζπλδέεηαη κε ηα ζηνηρεία κηαο λέαο επαηζζεζίαο, ηα νπνία ζπλάγνληαη απφ λέεο κνξθέο ζπιινγηθφηεηαο κέζα ζε «ζηέθηα» αλαςπρήο, πνπ ζα ηείλνπλ λα θαηαζηνχλ εζηίεο πνιηηηθήο θαη πνιηηηζκηθήο παηδείαο. Δίλαη πξνθαλέο φηη κηα ηέηνηα λννηξνπία πξνυπνζέηεη, επξχηεξα, ηελ απφξξηςε ησλ θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ. Β2. α) Να γξάςεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε...πξνηχπσλ» (κνλάδεο 2) θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). Μνλάδεο 6 69
  • 70.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2017 Ζδεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζα κπνξνχζε λα μεπεξλά ηα γλσξίζκαηα κηαο εθήκεξεο εθηφλσζεο. Γηα παξάδεηγκα, έλα ηαμίδη ζηε θχζε ζα κπνξνχζε λα πεξηιακβάλεη δξαζηεξηφηεηεο φπσο ην θαγηάθ, ην ξάθηηλγθ, ηελ πεδνπνξία ζε κνλνπάηηα, ηελ ηππαζία, ηελ νξεηλή πνδειαζία, ην αιεμίπησην πιαγηάο, ηελ εμεξεχλεζε ζπειαίσλ, ην νξεηβαηηθφ ζθη, ηηο ρηνλνδξνκίεο πίζηαο, ηε ρηνλνζαλίδα, ηελ νξεηλή νηθνινγηθή θαηαζθήλσζε, ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ θ.ά. Ζ δεκηνπξγηθή αμηνπνίεζε ελφο ηαμηδηνχ ζέηεη θπξίσο, απφ ηελ αξρή θαη κε αβίαζην ηξφπν, ην ζχλνιν ησλ ζρέζεσλ αλάκεζα ζηνλ εξγάζηκν θαη ηνλ ππφ δηάζεζε ρξφλν, πνπ ζπλήζσο επηπφιαηα νλνκάδεηαη θαη «ειεχζεξνο». Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή ε πνιπζρηδήο ζήκεξα εθκεηάιιεπζε ηνπ «ειεχζεξνπ ρξφλνπ» ζηνπο θφιπνπο κηαο «καδηθήο θνπιηνχξαο» πνπ εκπνξεπκαηνπνηεί ηα πάληα. Ο ελαιιαθηηθφο ηνπξηζκφο, αληίζεηα, ζπλδέεηαη κε ηα ζηνηρεία κηαο λέαο επαηζζεζίαο, ηα νπνία ζπλάγνληαη απφ λέεο κνξθέο ζπιινγηθφηεηαο κέζα ζε «ζηέθηα» αλαςπρήο, πνπ ζα ηείλνπλ λα θαηαζηνχλ εζηίεο πνιηηηθήο θαη πνιηηηζκηθήο παηδείαο. Δίλαη πξνθαλέο φηη κηα ηέηνηα λννηξνπία πξνυπνζέηεη, επξχηεξα, ηελ απφξξηςε ησλ θαηαλαισηηθψλ πξνηχπσλ. Μνλάδεο 6 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξαδείγκαηα: «φπσο ην θαγηάθ… ηνλ πνιηηηζκηθφ ηνπξηζκφ». Αηηηνιόγεζε: «Καη απηφ, γηαηί είλαη αληηιεπηή…» 70
  • 71.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2016 Άιινηε,απηή ε άπνςε είρε φλησο βάζε. ΢ε θνηλσλίεο φπνπ ε γξαθή (θαη ε αλάγλσζε, θπζηθά) απνηεινχζε πξνλφκην παλίζρπξσλ κεηνςεθηψλ, ν αζηνηρείσηνο θαηείρε απηφκαηα κηα θαηψηεξε θνηλσληθή βαζκίδα. Σα «γξάκκαηα» ήηαλ κπζηηθή δχλακε, ζείν δψξν, θαηά ζπλέπεηα, αλήθαλ ζε ιίγνπο θαη ηζρπξνχο. Οη πξνλνκηνχρνη, άηνκα ησλ κεγάισλ επζπλψλ θαη ηεο ξαζηψλεο, δελ είραλ ζρέζε κε ηε ρεηξσλαμία, ηνλ πφιεκν, ηνλ φπνην ζσκαηηθφ κφρζν... ΢πλέβαηλε, δειαδή, ην αληίζεην απφ απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα. Ο εθδεκνθξαηηζκφο θαη ε αζξφα θαηαλνκή ησλ αγαζψλ ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ, θαηαξγψληαο ηα ηεξαηεία, θαηάξγεζε θαη ηα φξηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πξνβαδίζκαηνο. Όια αλήθνπλ ζε φινπο. Σν βηβιίν δηάβεθε ζξηακβεπηηθά ην θαηψθιη ηνπ πιεβείνπ, ψζηε θάζε θνηλσλία λα είλαη θνηλσλία πνιηηψλ, θνηλσλία εξγαηψλ θαη αγνξαζηψλ, φπσο θαη θνηλσλία αλαγλσζηψλ. Γελ ππάξρεη ζρεδφλ άλζξσπνο πνπ λα κελ πέξαζε θάπνηεο ψξεο ηεο δσήο ηνπ κε ρακεισκέλα βιέθαξα, θπιινκεηξψληαο ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ. Β2. α) Να βξείηε έλαλ ηξόπν αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Άιινηε, απηή ε άπνςε … ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ.» θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν. Μνλάδεο 4 71
  • 72.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2016 Άιινηε,απηή ε άπνςε είρε φλησο βάζε. ΢ε θνηλσλίεο φπνπ ε γξαθή (θαη ε αλάγλσζε, θπζηθά) απνηεινχζε πξνλφκην παλίζρπξσλ κεηνςεθηψλ, ν αζηνηρείσηνο θαηείρε απηφκαηα κηα θαηψηεξε θνηλσληθή βαζκίδα. Σα «γξάκκαηα» ήηαλ κπζηηθή δχλακε, ζείν δψξν, θαηά ζπλέπεηα, αλήθαλ ζε ιίγνπο θαη ηζρπξνχο. Οη πξνλνκηνχρνη, άηνκα ησλ κεγάισλ επζπλψλ θαη ηεο ξαζηψλεο, δελ είραλ ζρέζε κε ηε ρεηξσλαμία, ηνλ πφιεκν, ηνλ φπνην ζσκαηηθφ κφρζν... ΢πλέβαηλε, δειαδή, ην αληίζεην απφ απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα. Ο εθδεκνθξαηηζκφο θαη ε αζξφα θαηαλνκή ησλ αγαζψλ ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ, θαηαξγψληαο ηα ηεξαηεία, θαηάξγεζε θαη ηα φξηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πξνβαδίζκαηνο. Όια αλήθνπλ ζε φινπο. Σν βηβιίν δηάβεθε ζξηακβεπηηθά ην θαηψθιη ηνπ πιεβείνπ, ψζηε θάζε θνηλσλία λα είλαη θνηλσλία πνιηηψλ, θνηλσλία εξγαηψλ θαη αγνξαζηψλ, φπσο θαη θνηλσλία αλαγλσζηψλ. Γελ ππάξρεη ζρεδφλ άλζξσπνο πνπ λα κελ πέξαζε θάπνηεο ψξεο ηεο δσήο ηνπ κε ρακεισκέλα βιέθαξα, θπιινκεηξψληαο ηηο ζειίδεο θάπνηνπ βηβιίνπ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: ΢ην παξειζφλ ην βηβιίν ππήξμε θηήκα πξνλνκηνχρσλ θνηλσληθψλ ζηξσκάησλ ζε αληίζεζε κε «απηφ πνπ ζπκβαίλεη ζήκεξα». 72
  • 73.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2015 Ζαιήζεηα είλαη φηη ε αλαπεξία εζεσξείην πάληνηε ζπλψλπκν ηεο αδπλακίαο θαη ηεο πιήξνπο αληθαλφηεηαο. ΢ηελ πξάμε, αληηκεησπίδνπκε θάπνηνλ αλάπεξν ζαλ λα είλαη νιηθά αλάπεξνο, αζρέησο αλ ε αλεπάξθεηά ηνπ ζρεηίδεηαη κε ζπγθεθξηκέλεο ιεηηνπξγίεο πνπ δελ κπνξνχζε λα πξαγκαηνπνηήζεη. Καη απηή ε θηιεχζπιαρλε απαμίσζή ηνπ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν είλαη φ,ηη ρεηξφηεξν γηα ηνλ ίδην ηνλ αλάπεξν. Γηαηί έηζη ν αλάπεξνο αηζζάλεηαη άρξεζηνο θαη φηη ζα πξέπεη λα απνζπξζεί απφ ηνλ θφζκν ηεο εξγαζίαο, απφ ηνλ θφζκν ηεο δηαζθέδαζεο, ηεο ζπκκεηνρήο ζηελ θνηλσληθή δσή. Θεσξνχκε φηη ε αλζξσπηζηηθή ζηάζε καο απέλαληί ηνπ είλαη λα ηνλ ιππεζνχκε, παξά ην φηη ν ίδηνο δελ ζα ήζειε πνηέ θάηη ηέηνην. Σν απνηέιεζκα είλαη λα ιππεζεί θαη ν ίδηνο ηνλ εαπηφ ηνπ, λα ζπκαηνπνηεζεί, λα ζηηγκαηηζηεί θαη λα αηζζάλεηαη φηη πξέπεη λα απνζπξζεί. Γπζηπρψο, κέζα απφ ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο δελ έρεη αιιάμεη ζεκαληηθά απηή ε αληηκεηψπηζε. Αλ ζπκεζνχκε ην πψο πξνβάιινληαη ηα ζέκαηα ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο θαη ηηο εθεκεξίδεο, ζα αληηιεθζνχκε ην πψο αλαπαξάγνληαη θαη ηα θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ. Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηέηαξηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (κνλάδεο 2) «Ζ αιήζεηα είλαη … θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ» θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο (κνλάδεο 3). 73
  • 74.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2015 Ζαιήζεηα είλαη φηη ε αλαπεξία εζεσξείην πάληνηε ζπλψλπκν ηεο αδπλακίαο θαη ηεο πιήξνπο αληθαλφηεηαο. ΢ηελ πξάμε, αληηκεησπίδνπκε θάπνηνλ αλάπεξν ζαλ λα είλαη νιηθά αλάπεξνο, αζρέησο αλ ε αλεπάξθεηά ηνπ ζρεηίδεηαη κε ζπγθεθξηκέλεο ιεηηνπξγίεο πνπ δελ κπνξνχζε λα πξαγκαηνπνηήζεη. Καη απηή ε θηιεχζπιαρλε απαμίσζή ηνπ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν είλαη φ,ηη ρεηξφηεξν γηα ηνλ ίδην ηνλ αλάπεξν. Γηαηί έηζη ν αλάπεξνο αηζζάλεηαη άρξεζηνο θαη φηη ζα πξέπεη λα απνζπξζεί απφ ηνλ θφζκν ηεο εξγαζίαο, απφ ηνλ θφζκν ηεο δηαζθέδαζεο, ηεο ζπκκεηνρήο ζηελ θνηλσληθή δσή. Θεσξνχκε φηη ε αλζξσπηζηηθή ζηάζε καο απέλαληί ηνπ είλαη λα ηνλ ιππεζνχκε, παξά ην φηη ν ίδηνο δελ ζα ήζειε πνηέ θάηη ηέηνην. Σν απνηέιεζκα είλαη λα ιππεζεί θαη ν ίδηνο ηνλ εαπηφ ηνπ, λα ζπκαηνπνηεζεί, λα ζηηγκαηηζηεί θαη λα αηζζάλεηαη φηη πξέπεη λα απνζπξζεί. Γπζηπρψο, κέζα απφ ηα κέζα καδηθήο ελεκέξσζεο δελ έρεη αιιάμεη ζεκαληηθά απηή ε αληηκεηψπηζε. Αλ ζπκεζνχκε ην πψο πξνβάιινληαη ηα ζέκαηα ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο θαη ηηο εθεκεξίδεο, ζα αληηιεθζνχκε ην πψο αλαπαξάγνληαη θαη ηα θαηλφκελα πεξηζσξηνπνίεζεο θαη ζηηγκαηηζκνχ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η: Αίηην: Ο ηξφπνο αληηκεηψπηζεο ησλ αλαπήξσλ απφ ηνλ θνηλσληθφ πεξίγπξν : «Ζ αιήζεηα… θάηη ηέηνην». Απνηέιεζκα: Ζ ζπκαηνπνίεζε θη ν ζηηγκαηηζκφο ηνπο: «Σν απνηέιεζκα … πξέπεη λα απνζπξζεί». Παξαδείγκαηα πξνβνιήο ησλ ζεκάησλ ησλ αλαπήξσλ απφ ηηο εηδήζεηο/εθεκεξίδεο: «Αλ ζπκεζνχκε … ζηηγκαηηζκνχ». 74
  • 75.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2014 Όζνπην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο ζην ζχλνιφ ηνπ ή ν άλζξσπνο αηνκηθά, ηφζν πεξηζζφηεξν ελδηαθέξεηαη γηα ην «είλαη» ηνπ θαη ηφζν ιηγφηεξν γηα ην «έρεηλ» ηνπ. Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ι.ρ., ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ. Καη νη άλζξσπνη απαηηνχζαλ απφ ηνλ εαπηφ ηνπο ηελ νληνινγηθή ηνπο ηειείσζε, δειαδή λα δεκηνπξγήζνπλ έλα «είλαη» άμην λα ζηαζεί ελψπηνλ ηνπ Θενχ. Αιιά θαη, γεληθφηεξα, δηελεθήο κέξηκλά ηνπο ήηαλ πψο λα βειηηψζνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο εζσηεξηθά, γηα λα είλαη άμηνη ελφο πςεινχ κέηξνπ (ζξεζθεπηηθνχ, εζηθνχ, αηζζεηηθνχ, θηινζνθηθνχ), ην νπνίν παξείρε ηελ νληνινγηθή πιεξφηεηα. Απνθιεηζηηθφ έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ είλαη λα θηηάμεη αλζξψπνπο ζχκθσλα κε ηα ηδεαηά πξφηππα ηα νπνία παξέρνπλ ηελ ηειείσζε θαη δηαζψδνπλ ηνλ άλζξσπν απφ ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο. Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ζηελ ηξίηε παξάγξαθν ηνπ θεηκέλνπ (Όζν πην πλεπκαηηθόο … από ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο.) θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 6 75
  • 76.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2014 Όζνπην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο ζην ζχλνιφ ηνπ ή ν άλζξσπνο αηνκηθά, ηφζν πεξηζζφηεξν ελδηαθέξεηαη γηα ην «είλαη» ηνπ θαη ηφζν ιηγφηεξν γηα ην «έρεηλ» ηνπ. Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ι.ρ., ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ. Καη νη άλζξσπνη απαηηνχζαλ απφ ηνλ εαπηφ ηνπο ηελ νληνινγηθή ηνπο ηειείσζε, δειαδή λα δεκηνπξγήζνπλ έλα «είλαη» άμην λα ζηαζεί ελψπηνλ ηνπ Θενχ. Αιιά θαη, γεληθφηεξα, δηελεθήο κέξηκλά ηνπο ήηαλ πψο λα βειηηψζνπλ ηνλ εαπηφ ηνπο εζσηεξηθά, γηα λα είλαη άμηνη ελφο πςεινχ κέηξνπ (ζξεζθεπηηθνχ, εζηθνχ, αηζζεηηθνχ, θηινζνθηθνχ), ην νπνίν παξείρε ηελ νληνινγηθή πιεξφηεηα. Απνθιεηζηηθφ έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ είλαη λα θηηάμεη αλζξψπνπο ζχκθσλα κε ηα ηδεαηά πξφηππα ηα νπνία παξέρνπλ ηελ ηειείσζε θαη δηαζψδνπλ ηνλ άλζξσπν απφ ηηο κεδεληζηηθέο ξνπέο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «Όζν πην πλεπκαηηθφο είλαη ν πνιηηηζκφο… έξγν ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ… παξέρνπλ ηελ ηειείσζε», θαζψο απνδίδνληαη ηα απνηειέζκαηα ηνπ πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ. Παξάδεηγκα: «Οη ζξεζθεπηηθνχ ηχπνπ πνιηηηζκνί, ιρ. ελδηαθέξνληαλ γηα ην «είλαη» ηνπ αλζξψπνπ», θαζψο δίλεηαη παξάδεηγκα πλεπκαηηθνχ πνιηηηζκνχ. 76
  • 77.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2013 Ζαλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ, θαηά ηε κάζεζε, ηεθκεξηψλνληαη απφ ηνλ Πιάησλα θαη θαη’ άιιν ηξφπν. Τπνζηεξίδεη ζπγθεθξηκέλα φηη, επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία. Απηά δελ είλαη απηνζθνπφο αιιά απιψο κέζνλ, πξνθεηκέλνπ λα ζπληειεζηεί ε κάζεζε επθνιφηεξα. Κάλεη κάιηζηα κηα παξνκνίσζε ηνπ καζεηή κε ηνλ αζζελή. Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν κε λφζηηκα θαη γιπθά εδέζκαηα, ελψ φ,ηη δελ επηηξέπεηαη λα πάξεη (πιελ φκσο ηα επηζπκεί) ηνπ πξνζθέξεηαη κε άλνζηα θαγεηά, έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά. Αλαπφζπαζην ινηπφλ ζηνηρείν ηεο παηδεπηηθήο αμίαο ηνπ δηαιφγνπ, θαη ζπλεπψο ζπζηαηηθφ ηεο δηδαζθαιίαο, είλαη θαη ην ιεγφκελν ρηνχκνξ ηνπ δαζθάινπ, ην νπνίν ζεσξείηαη αθφκα θαη ζήκεξα αλαγθαίν γηα επηηπρή κάζεζε, ψζηε απνθαιείηαη παηδαγσγηθή αξεηή. Κη απηφ, γηαηί ε ραξά θαη ε ιχπε είλαη πξσηαξρηθή αίζζεζε θαη βαζηθφ θξηηήξην ελεξγεηψλ ησλ παηδηψλ. Με βάζε απηέο, δεκηνπξγνχληαη ε «αξεηή» θαη ε «θαθία» ζηελ παηδηθή ςπρή. Ζ θαηάθηεζε δε ηεο αξεηήο νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία. Β3. α) Να γξάςεηε δύν δηαθνξεηηθνύο ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε ηέηαξηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ («Ζ αλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ … νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία») θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αληίζηνηρε αλαθνξά γηα ηνλ θαζέλα ζην θείκελν. Μνλάδεο 477
  • 78.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2013 Ζαλαγθαηφηεηα θαη ε ρξεζηκφηεηα ηνπ γέιηνπ, θαηά ηε κάζεζε, ηεθκεξηψλνληαη απφ ηνλ Πιάησλα θαη θαη’ άιιν ηξφπν. Τπνζηεξίδεη ζπγθεθξηκέλα φηη, επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία. Απηά δελ είλαη απηνζθνπφο αιιά απιψο κέζνλ, πξνθεηκέλνπ λα ζπληειεζηεί ε κάζεζε επθνιφηεξα. Κάλεη κάιηζηα κηα παξνκνίσζε ηνπ καζεηή κε ηνλ αζζελή. Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν κε λφζηηκα θαη γιπθά εδέζκαηα, ελψ φ,ηη δελ επηηξέπεηαη λα πάξεη (πιελ φκσο ηα επηζπκεί) ηνπ πξνζθέξεηαη κε άλνζηα θαγεηά, έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά. Αλαπφζπαζην ινηπφλ ζηνηρείν ηεο παηδεπηηθήο αμίαο ηνπ δηαιφγνπ, θαη ζπλεπψο ζπζηαηηθφ ηεο δηδαζθαιίαο, είλαη θαη ην ιεγφκελν ρηνχκνξ ηνπ δαζθάινπ, ην νπνίν ζεσξείηαη αθφκα θαη ζήκεξα αλαγθαίν γηα επηηπρή κάζεζε, ψζηε απνθαιείηαη παηδαγσγηθή αξεηή. Κη απηφ, γηαηί ε ραξά θαη ε ιχπε είλαη πξσηαξρηθή αίζζεζε θαη βαζηθφ θξηηήξην ελεξγεηψλ ησλ παηδηψλ. Με βάζε απηέο, δεκηνπξγνχληαη ε «αξεηή» θαη ε «θαθία» ζηελ παηδηθή ςπρή. Ζ θαηάθηεζε δε ηεο αξεηήο νλνκάδεηαη αιεζηλή παηδεία. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «ε αλαγθαηφηεηα ηνπ γέιηνπ ... επεηδή νη παηδηθέο ςπρέο δελ κπνξνχλ λα ππνθέξνπλ γηα πνιχ ηε ζνβαξφηεηα θαη ηελ επηκέιεηα, είλαη αλάγθε λα δηαλζίδεηαη ην κάζεκα κε ηξαγνχδηα θαη αζηεία..... Με ηνλ ηξφπν απηφ, ηα παηδηά ζπλεζίδνπλ κε νξζφ ηξφπν λα αζπάδνληαη θαη λα πηνζεηνχλ ηα θαιά θαη λα απνθεχγνπλ ηα θαθά». Αλαινγία: «Όπσο, δειαδή, πξνζπαζνχλ λα δψζνπλ ζηνλ άξξσζην ην θαηάιιειν θάξκαθν… έηζη θαη θαηά ηε δηδαζθαιία είλαη απαξαίηεην ην γέιην». 78
  • 79.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σνζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ: Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο... Αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο (κνλάδεο 3). β) Να βξείηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε πξψηε παξάγξαθνο θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). Μνλάδεο 7 79
  • 80.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σνζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. α) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ: Σν ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο... Αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο (κνλάδεο 3). ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Σν ζπλαίζζεκα … ην πξαθηένλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Σν ζπλαίζζεκα … ζπλέπεηεο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 80
  • 81.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2012 Σνζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο απνηειεί έλα απφ ηα θίλεηξα ησλ αλζξσπίλσλ πξάμεσλ θαη ηεο αλζξψπηλεο ζπκπεξηθνξάο γεληθφηεξα, θαη ίζσο ην ζπνπδαηφηεξν, αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία θαη ην θίλεηξν πνπ ππαγνξεχεη ζηνλ άλζξσπν ην πξαθηένλ. Σν ζπλαίζζεκα απηφ ηεο ηηκήο, είηε αθνξά ζην άηνκν είηε ζην ιαφ, απνβαίλεη ν ξπζκηζηήο ηεο ζπκπεξηθνξάο ηνπ θαη ην βαζηθφ αίηην ηεο ηχρεο ηνπ. Μάιηζηα ε πζηεξνθεκία, ζε φ,ηη αθνξά ζηα ηδεψδε θαη ζηα ηδαληθά, εμαξηάηαη απφ ην βαζκφ ιεηηνπξγίαο ηεο ππφιεςεο θαη ηνπ θηιφηηκνπ. Απηήλ ηελ αμηνπξέπεηα πξφβαιαλ ηδηαίηεξα νη ηξαγηθνί πνηεηέο, θαη κάιηζηα ζε φιεο ηηο εθθξάζεηο ηεο, γηαηί είραλ ζπιιάβεη φηη ην ζπλαίζζεκα ηεο ηηκήο, κφλν φηαλ θηλείηαη ζην κέηξν, απνθέξεη ζεηηθά απνηειέζκαηα· αληίζεηα, φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε ―θαη παξέθθιηζε είλαη ν εγσηζκφο, ε έπαξζε, ε νίεζε― νδεγεί θαηεπζείαλ ηνλ θνξέα ηνπ ζηελ χβξε, κε φιεο ηηο αλαπφθεπθηεο ζπλέπεηεο. Β2. β) Να βξείηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε πξψηε παξάγξαθνο θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 4). ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αηηηνιόγεζε: «αθνχ ε ηηκή, ε ππφιεςε, ην θηιφηηκν, ε αμηνπξέπεηα γίλνληαη ε αηηία...». Αίηην – απνηέιεζκα: « …φηαλ παξνπζηάδεηαη σο παξέθθιηζε… νδεγεί θαηεπζείαλ… ζπλέπεηεο». 81
  • 82.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Δίλαηέηζη θηηαγκέλε ε δνκή ηνπ δεκφζηνπ θαη ηδησηηθνχ καο βίνπ, ψζηε λα παγηδεχεηαη ν άλζξσπνο κέζα ζηα αληηθείκελα θαη ζηηο απαζρνιήζεηο. Λεο θαη βάιακε φιε ηελ ηέρλε θαη ηε ζνθία καο ζην λα ζπλζιίςνπκε ηνπο εαπηνχο καο. Ο άδεηνο απφ ηηο αζρνιίεο ρξφλνο, πνπ ζα είλαη δηθφο καο απνθιεηζηηθά, είλαη ή ειάρηζηνο ή αλχπαξθηνο. Γελ έρνπκε θαηξφ λα ζπλαληεζνχκε κε ηνλ εαπηφ καο, λα αλαδηπισζνχκε θαη λα ηαμηδέςνπκε κέζα καο, λα νλεηξνπνιήζνπκε ή λα λνζηαιγήζνπκε, λα απνρσξηζζνχκε απ’ φινπο ηνπο εμσηεξηθνχο πεξηζπαζκνχο, ζε κηα απνθιεηζηηθή ζπλάληεζε κε ηνλ εαπηφ καο. Β2. α) Να βξείηε ηε δνκή ηεο παξαγξάθνπ: Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … εαπηφ καο. (κνλάδεο 3) 82
  • 83.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Δίλαηέηζη θηηαγκέλε ε δνκή ηνπ δεκφζηνπ θαη ηδησηηθνχ καο βίνπ, ψζηε λα παγηδεχεηαη ν άλζξσπνο κέζα ζηα αληηθείκελα θαη ζηηο απαζρνιήζεηο. Λεο θαη βάιακε φιε ηελ ηέρλε θαη ηε ζνθία καο ζην λα ζπλζιίςνπκε ηνπο εαπηνχο καο. Ο άδεηνο απφ ηηο αζρνιίεο ρξφλνο, πνπ ζα είλαη δηθφο καο απνθιεηζηηθά, είλαη ή ειάρηζηνο ή αλχπαξθηνο. Γελ έρνπκε θαηξφ λα ζπλαληεζνχκε κε ηνλ εαπηφ καο, λα αλαδηπισζνχκε θαη λα ηαμηδέςνπκε κέζα καο, λα νλεηξνπνιήζνπκε ή λα λνζηαιγήζνπκε, λα απνρσξηζζνχκε απ’ φινπο ηνπο εμσηεξηθνχο πεξηζπαζκνχο, ζε κηα απνθιεηζηηθή ζπλάληεζε κε ηνλ εαπηφ καο. Β2. α) Να βξείηε ηε δνκή ηεο παξαγξάθνπ: Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … εαπηφ καο. (κνλάδεο 3) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πξόηαζε: «Δίλαη έηζη θηηαγκέλε … απαζρνιήζεηο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Λεο θαη βάιακε … κε ηνλ εαπηφ καο». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 83
  • 84.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2011 Γελείλαη κφλν ε εκπινθή καο κέζα ζε κηα αζζκαίλνπζα επνρή θαη ν ξπζκφο ηνπ βίνπ πνπ καο ζπκπαξαζχξνπλ ζηηο δνιηρνδξνκίεο κηαο πξσηνθαλνχο εμνληψζεσο. Δίλαη θαη ε παζνινγία ηνπ θαηξνχ καο πνπ ζπκβάιιεη ζηελ εμαζιίσζή καο. Όινη ζπλζιίβνπκε ηνλ ειάρηζην ρξφλν πνπ καο κέλεη, γηα λα θαηνρπξψζνπκε ηελ επαγγεικαηηθή θαη θνηλσληθή καο ζέζε. Ο έλαο ηξέρεη ζηηο δεμηψζεηο, ν άιινο λα εμαζθαιίζεη γλσξηκίεο, ν ηξίηνο ζηηο ππεξεζίεο γηα λα «θπλεγήζεη» ηηο ππνζέζεηο ηνπ, έλαο άιινο λα δηθηπσζεί ζε κηα νκάδα ή έλαλ φκηιν πνπ ζα ηνλ ζηεξίμεη θ.ιπ. Δπηδηψθνπλ νη άλζξσπνη ζέζεηο θαη πάιη άιιεο ζέζεηο θαη ζπκκεηνρέο ζε ζπκβνχιηα θαη ζε επηηξνπέο, επηδηψθνπλ γλσξηκίεο, πνπ θνζηίδνπλ ρξφλν θαη ηαπείλσζε, πξνζπαζνχλ λα επηβάινπλ έλα − ζπρλφηαηα − κίδεξν εαπηφ, πνπ κε άγρνο βαδίδεη ζηε θζνξά. Β2. β) Να αλαθέξεηε δύν ηξόπνπο κε ηνπο νπνίνπο αλαπηύζζεηαη ε παξάγξαθνο: Γελ είλαη κφλν ε εκπινθή καο … βαδίδεη ζηε θζνξά. (κνλάδεο 4) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: «Γελ είλαη κφλν ε εκπινθή καο… θαη θνηλσληθή καο ζέζε». Παξαδείγκαηα: «Ο έλαο ηξέρεη… γλσξηκίεο». 84
  • 85.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οηθησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2. α) Με πνην ηξόπν αλαπηύζζεηαη ε ηξίηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Οη θησρφηεξνη ... πφιε ηνπ Πεξνχ»; (κνλάδεο 3) β) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ζπγθεθξηκέλεο παξαγξάθνπ. (κνλάδεο 4) Μνλάδεο 7 85
  • 86.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οηθησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2. α) Με πνην ηξφπν αλαπηχζζεηαη ε ηξίηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ «Οη θησρφηεξνη ... πφιε ηνπ Πεξνχ»; (κνλάδεο 3) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Παξαδείγκαηα 86
  • 87.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2010 Οηθησρφηεξνη, νη νπνίνη επζχλνληαη ιηγφηεξν γηα ην πξφβιεκα ηεο θιηκαηηθήο αιιαγήο, ζεθψλνπλ ηψξα ην βαξχηεξν θνξηίν ησλ επηπηψζεσλ. Σν 97% ησλ ζαλάησλ πνπ ζρεηίδνληαη κε θπζηθέο θαηαζηξνθέο θαηαγξάθεηαη ήδε ζε αλαπηπζζφκελεο ρψξεο. ΢ηε Νφηηα Αζία, ηα 17 εθαηνκκχξηα άλζξσπνη πνπ δνπλ επάλσ ζε ακκψδεηο φρζεο ησλ πνηακψλ ηνπ Μπαλγθιαληέο ζα κπνξνχζαλ λα κείλνπλ άζηεγνη σο ην 2030, θαζψο ηα λεξά πνπ πξνέξρνληαη απφ ην ιηψζηκν ησλ πάγσλ ζηα Ηκαιάηα πιεκκπξίδνπλ ηα ζπίηηα ηνπο. ΢ηε Νφηηα Ακεξηθή, ε κείσζε ησλ ρηνλνπηψζεσλ κέζα ζηα επφκελα 15-20 ρξφληα ζα ζέζεη ζε ζνβαξφ θίλδπλν πεξηζζφηεξα απφ 9 εθαηνκκχξηα άηνκα, ηα νπνία δνπλ ζηε Λίκα, ηε κεγαιχηεξε πφιε ηνπ Πεξνχ. Β2 β) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ζπγθεθξηκέλεο παξαγξάθνπ. (κνλάδεο 4) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Οη θησρφηεξνη … επηπηψζεσλ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: Σν 97% ησλ ζαλάησλ… ηνπ Πεξνχ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. 87
  • 88.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2007 ΖΔιεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν, είλαηγξεγνξνχζα. Γελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφρηεζε. Γελ εζεινηπθιεί κπξνζηά ζηηο δπλάκεηο πνπ ηελ απεηινχλ. Γε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ. Αλεζπρεί, δηαινγίδεηαη, πξνβιεκαηίδεηαη. Κξαηεί πάληα γπκλφ θαη πάληα φξζην ην ηξνκεξφ ηεο ζπαζί γηαηί αλ ην ζπαζί ρακειψζεη, αλ δηζηαγκφο ή αηνικία ηελ θπξηέςνπλ, ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί. Β2. «Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη … ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί». ΢ηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν λα δηεξεπλήζεηε θαη λα αηηηνινγήζεηε: β. Έλαλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 2,5) 88
  • 89.
    ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ 2007 ΖΔιεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν, είλαηγξεγνξνχζα. Γελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφρηεζε. Γελ εζεινηπθιεί κπξνζηά ζηηο δπλάκεηο πνπ ηελ απεηινχλ. Γε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ. Αλεζπρεί, δηαινγίδεηαη, πξνβιεκαηίδεηαη. Κξαηεί πάληα γπκλφ θαη πάληα φξζην ην ηξνκεξφ ηεο ζπαζί γηαηί αλ ην ζπαζί ρακειψζεη, αλ δηζηαγκφο ή αηνικία ηελ θπξηέςνπλ, ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί. Β2. «Ζ Διεπζεξία, θαζψο αηζζάλεηαη … ε Διεπζεξία ζα ’ρεη ραζεί». ΢ηε ζπγθεθξηκέλε παξάγξαθν λα δηεξεπλήζεηε θαη λα αηηηνινγήζεηε: β. Έλαλ ηξφπν αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 2,5) ΑΠΑΝΣΗ΢Η Αίηην – απνηέιεζκα: Ωο αίηην ζα κπνξνχζε λα ζεσξεζεί ην φηη ε Διεπζεξία αηζζάλεηαη πσο βξίζθεηαη αδηάθνπα ζε θίλδπλν θαη σο απνηειέζκαηα απηνχ ην γεγνλφο φηη δελ επαλαπαχεηαη ζ’ φζα απφθηεζε, δε βπζίδεηαη ζηελ απφιαπζε αγαζψλ, αλεζπρεί …θξαηεί ζπαζί. ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: Δπίζεο, κπνξεί θαλείο λα δηαθξίλεη θαη κηα ζρέζε αληίζεζεο, πην ζπγθεθξηκέλα : «ε Διεπζεξία δελ εζεινηπθιεί…., δε βπζίδεηαη ζηε βιάζθεκε απφιαπζε ησλ αγαζψλ, αιιά αληίζεηα αλεζπρεί δηαινγίδεηαη …..θξαηεί ζπαζί». 89
  • 90.
  • 91.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2017 H επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, κε ηελ νμπδεξθή παξαηήξεζε, ηε δηαίζζεζε θαη ηελ έξεπλα, αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ. Δπηζηήκε, βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη, δηφηη ε επηζηήκε παξακέλεη πξνζεισκέλε ζηελ φιν θαη πην βαζηά θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, ελψ ε ηερλνινγία έρεη σο επηδίσμε ηελ αμηνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο γηα ηελ ππεξέηεζε ησλ ηξερνπζψλ, πξαθηηθψλ αλαγθψλ ηνπ αλζξψπνπ. Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ [1879- 1955] είρε ηνλίζεη φηη ε επηζηήκε κπνξεί λα πξνζθέξεη ηα κέζα γηα ηελ αλάπηπμε ζθνπψλ, ηνπο νπνίνπο έρνπλ νξακαηηζηεί πξνζσπηθφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ πςειά εζηθά ηδαληθά. Β2. α) Να βξείηε έλαλ απφ ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο πξψηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Ζ επηζηήκε … εζηθά ηδαληθά» (κνλάδεο 2) θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν (κνλάδεο 2). Μνλάδεο 4 91
  • 92.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2017 H επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, κε ηελ νμπδεξθή παξαηήξεζε, ηε δηαίζζεζε θαη ηελ έξεπλα, αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ. Δπηζηήκε, βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη, δηόηη ε επηζηήκε παξακέλεη πξνζεισκέλε ζηελ φιν θαη πην βαζηά θαηάθηεζε ηεο γλψζεο, ελψ ε ηερλνινγία έρεη σο επηδίσμε ηελ αμηνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο γηα ηελ ππεξέηεζε ησλ ηξερνπζψλ, πξαθηηθψλ αλαγθψλ ηνπ αλζξψπνπ. Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ [1879- 1955] είρε ηνλίζεη φηη ε επηζηήκε κπνξεί λα πξνζθέξεη ηα κέζα γηα ηελ αλάπηπμε ζθνπψλ, ηνπο νπνίνπο έρνπλ νξακαηηζηεί πξνζσπηθφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ πςειά εζηθά ηδαληθά. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αίηην – απνηέιεζκα. Αίηην: « Ζ επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ». Απνηέιεζκα: «αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ». 2. Αηηηνιόγεζε: «δηφηη ε επηζηήκε … αλζξψπνπ» αηηηνινγείηαη ε θξάζε «επηζηήκε βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη» κε ηε βνήζεηα ηεο δηαξζξσηηθήο ιέμεο «δηφηη», πνπ δειψλεη αηηηνιφγεζε. 3. ΢ύγθξηζε – Αληίζεζε: Μεηαμχ ηεο επηζηήκεο θαη ηεο ηερλνινγίαο κε ηε βνήζεηα ηεο δηαξζξσηηθήο ιέμεο «ελψ», πνπ δειψλεη αληίζεζε. 4. Οξηζκόο: «Ζ επηζηεκε … θσηίδεη ηνλ λνπ». 5. Παξαδείγκαηα: « Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ … εζηθά ηδαληθά». Δλδεηθηηθέο απαληήζεηο: 35ν βαζκνινγηθφ θέληξν Αηγάιεσ 92
  • 93.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2016 Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηξία είδε θηιηθψλ ζρέζεσλ, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε: «δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ». ΢ηελ πξψηε πεξίπησζε, ζπλδεφκαζηε κ’ έλαλ άλζξσπν, επεηδή ν έλαο καο είλαη ζηνλ άιιν ρξήζηκνο (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.). ΢ηε δεχηεξε, δηαηεξνχκε ζηελέο ζρέζεηο καδί ηνπ, επεηδή καο πξνμελεί επραξίζηεζε (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο, «αγαπνχκε» ηνλ άιιν θη εθείλνο καο «αγαπά» φρη γηα ηελ αλζξψπηλε πνηφηεηά καο, επεηδή, δειαδή, είκαη εγψ απηφο πνπ είκαη θαη είλαη εθείλνο απηφο πνπ είλαη (θαηά ην ζψκα θαη ηελ ςπρή, ην ήζνο, ην πλεχκα), αιιά επεηδή θάηη άιιν πεξηκέλνπκε απ’ απηφλ θαη απηφο απφ εκάο, έλα θέξδνο (πιηθφ ή εζηθφ) ή κηαλ απφιαπζε (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο). Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ «Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε … (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο).» θαη λα ηεθκεξηψζεηε ηελ απάληεζή ζαο κε αλαθνξέο ζην θείκελν. Μνλάδεο 4 93
  • 94.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2016 Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηξία είδε θηιηθψλ ζρέζεσλ, θαηά ηνλ Αξηζηνηέιε: «δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ». ΢ηελ πξψηε πεξίπησζε, ζπλδεφκαζηε κ’ έλαλ άλζξσπν, επεηδή ν έλαο καο είλαη ζηνλ άιιν ρξήζηκνο (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.). ΢ηε δεχηεξε, δηαηεξνχκε ζηελέο ζρέζεηο καδί ηνπ, επεηδή καο πξνμελεί επραξίζηεζε (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Καη ζηηο δχν πεξηπηψζεηο, «αγαπνχκε» ηνλ άιιν θη εθείλνο καο «αγαπά» φρη γηα ηελ αλζξψπηλε πνηφηεηά καο, επεηδή, δειαδή, είκαη εγψ απηφο πνπ είκαη θαη είλαη εθείλνο απηφο πνπ είλαη (θαηά ην ζψκα θαη ηελ ςπρή, ην ήζνο, ην πλεχκα), αιιά επεηδή θάηη άιιν πεξηκέλνπκε απ’ απηφλ θαη απηφο απφ εκάο, έλα θέξδνο (πιηθφ ή εζηθφ) ή κηαλ απφιαπζε (ηελ ηέξςε ηεο επράξηζηεο ζπλαλαζηξνθήο). ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: «Μπνξνχκε… ζηε πξψηε… ζηε δεχηεξε». Γηαηξεηέα έλλνηα: ε θηιία. Μέξε ηεο δηαίξεζεο: ηα ηξία είδε ηεο («δηά ην ρξήζηκνλ», «δη’ εδνλήλ», «δηά ην αγαζφλ»). Γηαηξεηηθή βάζε: δελ αλαθέξεηαη ξεηά. 2. Αηηηνιόγεζε: «επεηδή… απηφο πνπ είλαη… αιιά επεηδή… Υξήζε ηνπ αηηηνινγηθνχ ζπλδέζκνπ «επεηδή» – παξάζεζε ησλ ιφγσλ ησλ θηιηθψλ δεζκψλ. 3. Παξαδείγκαηα: (γηα ηηο ππνζέζεηο, ηηο αλάγθεο, ηε ζηαδηνδξνκία, ηηο πνιηηηθέο θηινδνμίεο καο θ.η.ι.) - (είλαη δηαζθεδαζηηθφο, έμππλνο ζπλνκηιεηήο, επηδέμηνο ζπκπαίθηεο θ.η.ι.). Δλδεηθηηθέο απαληήζεηο: 35ν βαζκνινγηθφ θέληξν Αηγάιεσ 94
  • 95.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2015 Ζ θαηαγξαθή φισλ ησλ κλεκείσλ απηψλ –ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο– κε φια ηα δεδνκέλα ηνπο, δειαδή ηελ ηζηνξία ηνπο, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο, ηελ θαηάζηαζή ηνπο θαη ηηο δπλαηφηεηεο ρξήζεο ή απιήο αλάδεημήο ηνπο, ζα πξνζθέξεη έλα πνιχ ζεκαληηθφ εξγαιείν ζηε ζπζηεκαηηθφηεξε δηαρείξηζε απηνχ ηνπ πινχηνπ. Β2. α) Να βξείηε ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο έβδνκεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (Η θαηαγξαθή … απηνύ ηνπ πινύηνπ) θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο . Μνλάδεο 4 95
  • 96.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2015 Ζ θαηαγξαθή φισλ ησλ κλεκείσλ απηψλ –ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο– κε φια ηα δεδνκέλα ηνπο, δειαδή ηελ ηζηνξία ηνπο, ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο, ηελ θαηάζηαζή ηνπο θαη ηηο δπλαηφηεηεο ρξήζεο ή απιήο αλάδεημήο ηνπο, ζα πξνζθέξεη έλα πνιχ ζεκαληηθφ εξγαιείν ζηε ζπζηεκαηηθφηεξε δηαρείξηζε απηνχ ηνπ πινχηνπ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: Γηαηξεηέα έλλνηα: ηα κλεκεία. Γηαηξεηηθή βάζε: ηα είδε. Μέιε ηεο δηαίξεζεο: « - ησλ πνιχ ή ιηγφηεξν γλσζηψλ, ησλ εληνπηζκέλσλ αιιά κε εξεπλεκέλσλ, αιιά θαη εθείλσλ ησλ νπνίσλ γλσξίδνπκε αθφκε ηελ χπαξμε κφλν απφ αξραίεο καξηπξίεο – ». 2. Αίηην- απνηέιεζκα: «Ζ θαηαγξαθή» (αίηην) – «ζα πξνζθέξεη … έλα εξγαιείν…» (απνηέιεζκα). 96
  • 97.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2014 Ζ «αλζξσπηά» είλαη κηα ιέμε ηνπ θαηξνχ καο, έλαο φξνο θνηλφρξεζηνο, έλα λφκηζκα πνπ θπθινθνξεί ζ’ φια ηα ρέξηα, γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε. Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε, θπζηθά, ηε ζπκπφληα, ηε ζπκκεηνρή, κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν, ζην πάζνο ηνπ γείηνλα. Καη φρη κφλν ηνπ γείηνλα. Σνπ θάζε αλζξψπνπ. Άιινηε ρξεζηκνπνηνχζαλ ηνλ φξν «αλζξσπηζκφο». Έιεγαλ: «απηφο είλαη κεγάινο αλζξσπηζηήο» θαη κε ηνχην εζήκαηλαλ κηα πξνζσπηθφηεηα πνπ μνδεπφηαλ νιφθιεξε γηα λα θάκεη ην θαιφ. Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα, ν ηδξπηήο ηνπ «Δξπζξνχ ΢ηαπξνχ», ππήξμε έλαο ηέηνηνο αλζξσπηζηήο. Πέξα απ’ φ,ηη ζα κπνξνχζε λα ελδηαθέξεη απνθιεηζηηθά ην άηνκφ ηνπ, εζπιινγίζζεθε ηνπο αλζξψπνπο πνπ έπαζραλ, έμσ απφ δηάθξηζε θπιήο θαη ζξεζθείαο, «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε». Β2. α) Να βξείηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ζηελ πξψηε παξάγξαθν ηνπ θεηκέλνπ (Η «αλζξσπηά» … «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε») θαη λα δηθαηνινγήζεηε ηελ απάληεζή ζαο. Μνλάδεο 6 97
  • 98.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2014 Ζ «αλζξσπηά» είλαη κηα ιέμε ηνπ θαηξνχ καο, έλαο φξνο θνηλφρξεζηνο, έλα λφκηζκα πνπ θπθινθνξεί ζ’ φια ηα ρέξηα, γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε. Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε, θπζηθά, ηε ζπκπφληα, ηε ζπκκεηνρή, κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν, ζην πάζνο ηνπ γείηνλα. Καη φρη κφλν ηνπ γείηνλα. Σνπ θάζε αλζξψπνπ. Άιινηε ρξεζηκνπνηνχζαλ ηνλ φξν «αλζξσπηζκφο». Έιεγαλ: «απηφο είλαη κεγάινο αλζξσπηζηήο» θαη κε ηνχην εζήκαηλαλ κηα πξνζσπηθφηεηα πνπ μνδεπφηαλ νιφθιεξε γηα λα θάκεη ην θαιφ. Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα, ν ηδξπηήο ηνπ «Δξπζξνχ ΢ηαπξνχ», ππήξμε έλαο ηέηνηνο αλζξσπηζηήο. Πέξα απ’ φ,ηη ζα κπνξνχζε λα ελδηαθέξεη απνθιεηζηηθά ην άηνκφ ηνπ, εζπιινγίζζεθε ηνπο αλζξψπνπο πνπ έπαζραλ, έμσ απφ δηάθξηζε θπιήο θαη ζξεζθείαο, «ελ πνιέκσ θαη ελ εηξήλε». ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Οξηζκόο: «Καη κε ηελ «αλζξσπηά» ελλννχκε». Οξηζηέα έλλνηα: «αλζξσπηά». Γέλνο: ζπκπφληα, ζπκκεηνρή Δηδνπνηφο δηαθνξά: «κε ηνλ έλα ή ηνλ άιιν ηξφπν .. Σνπ θάζε αλζξψπνπ». 2. Παξάδεηγκα: «Ο Νηπλάλ, γηα παξάδεηγκα… ελ εηξήλε». 3. Αηηηνιφγεζε: «γηαηί ζπκβαίλεη ε αληαιιαθηηθή ηνπ αμία λα είλαη πνιχ κεγάιε». 98
  • 99.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2013 Απνθαιχπηεηαη φκσο επίζεο ζε φιε ηνπ ηελ ηξαγηθή αληίθαζε φηη ν άλζξσπνο, απηή ε πεξηνχζηα θνξχθσζε ηεο εμειίμεσο, έρεη δηπιή ππφζηαζε. Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο γηα κεγάιεο πξάμεηο, έκαζε κε ηελ επηζηεκνληθή ηνπ γλψζε λα θαηαλνεί ηνλ θφζκν αιιά θαη γέλλεζε αξηζηνπξγήκαηα ζηνλ ιφγν θαη ζηελ ηέρλε. Απφ ηελ άιιε, ν ίδηνο ν άλζξσπνο ζθξαγίδεη ηελ ηζηνξηθή πνξεία ηνπ κε πνιέκνπο θαη αγξηφηεηεο, ζενπνηεί ηα πιηθά αγαζά θαη ζπληεξεί ηελ αδηθία θαη ηηο αληζφηεηεο. Διάρηζηα, ηέινο, ζέβεηαη ηηο πνιιαπιέο εθθξάζεηο ηεο δσήο, ελψ ε θχζε θαη νη ζάιαζζεο ηνπ πιαλήηε είλαη ζπρλά ηα ζχκαηα ησλ ζπκθεξφλησλ ηνπ. Ζ ππεξθίαιε απηή ζηάζε ηνπ αλζξψπνπ έρεη αιινηψζεη έηζη έλα ζαπκαζηφ πεξηβάιινλ, πνπ σζηφζν ππήξμε θαη ην ιίθλν ηεο δηθήο ηνπ ππάξμεσο. Β2. α) Να βξείηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο ηξίηεο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ: «Απνθαιύπηεηαη όκσο … ππάξμεσο». Μνλάδεο 3 99
  • 100.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2013 Απνθαιχπηεηαη φκσο επίζεο ζε φιε ηνπ ηελ ηξαγηθή αληίθαζε φηη ν άλζξσπνο, απηή ε πεξηνχζηα θνξχθσζε ηεο εμειίμεσο, έρεη δηπιή ππφζηαζε. Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο γηα κεγάιεο πξάμεηο, έκαζε κε ηελ επηζηεκνληθή ηνπ γλψζε λα θαηαλνεί ηνλ θφζκν αιιά θαη γέλλεζε αξηζηνπξγήκαηα ζηνλ ιφγν θαη ζηελ ηέρλε. Απφ ηελ άιιε, ν ίδηνο ν άλζξσπνο ζθξαγίδεη ηελ ηζηνξηθή πνξεία ηνπ κε πνιέκνπο θαη αγξηφηεηεο, ζενπνηεί ηα πιηθά αγαζά θαη ζπληεξεί ηελ αδηθία θαη ηηο αληζφηεηεο. Διάρηζηα, ηέινο, ζέβεηαη ηηο πνιιαπιέο εθθξάζεηο ηεο δσήο, ελψ ε θχζε θαη νη ζάιαζζεο ηνπ πιαλήηε είλαη ζπρλά ηα ζχκαηα ησλ ζπκθεξφλησλ ηνπ. Ζ ππεξθίαιε απηή ζηάζε ηνπ αλζξψπνπ έρεη αιινηψζεη έηζη έλα ζαπκαζηφ πεξηβάιινλ, πνπ σζηφζν ππήξμε θαη ην ιίθλν ηεο δηθήο ηνπ ππάξμεσο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Απνθαιχπηεηαη … ππφζηαζε». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Απφ ηε κηα είλαη ηθαλφο… ζπκθεξφλησλ ηνπ». Καηαθιείδα: «Ζ ππεξθίαιε … ππάξμεσο». 100
  • 101.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά...ππάξρνπλ. Ζ δεχηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ2, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Ζ ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2. α) Να αλαθέξεηε δύν ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. («΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ [...] κε ηελ Αθξηθή»). (Μνλάδεο 4) β) Να βξείηε ηε δνκή ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ. (Μνλάδεο 3)101
  • 102.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Η κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά... ππάξρνπλ. Η δεύηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Η ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2.α. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Γηαίξεζε: «...νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κηα είλαη ε άξλεζε... Ζ δεχηεξε έρεη λα θάλεη... Ζ ηξίηε γθξίληα ... «ςεθηαθφ ράζκα». 2. Παξάδεηγκα: « ΟΠνιΒηξίιην,γηαπαξάδεηγκα...» 102
  • 103.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2011 ΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ εθδεκνθξαηηζκφ ηεο γλψζεο νξζψλνληαη ηξεηο γθξίληεο. Ζ κία είλαη ε άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο, εμαηηίαο ησλ πηζαλψλ θηλδχλσλ πνπ έρεη ε αλάπηπμή ηεο. Ο Πνι Βηξίιην, γηα παξάδεηγκα, έγξαςε ηελ «Πιεξνθνξηαθή Βφκβα». Δίλαη ζίγνπξνο φηη ε θνηλσλία ηεο γλψζεο ελέρεη θηλδχλνπο, αιιά άγλσζηνπο. Γελ ηνπο μέξεη, αιιά...ππάξρνπλ. Ζ δεχηεξε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Σν αθνχκε γηα θάζε λέα ηερλνινγία: «Ση λα ην θάλσ εγψ ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, φηαλ ηα παηδηά ηεο Αθξηθήο δελ έρνπλ νχηε αζπηξίλε γηα ηνλ ππξεηφ;». Σν επηρείξεκα έρεη ελ κέξεη ινγηθή. Πξαγκαηηθά «ηη λα ην θάλεηο ην εκβφιην γηα ην Αιηζράηκεξ, αλ δελ έρεηο Αιηζράηκεξ;». Αλ φκσο απνθηήζεηο, ην πξψην πνπ μερλάο είλαη ηα «παηδάθηα ηεο Αθξηθήο». Ζ ηξίηε γθξίληα έρεη λα θάλεη κε ην δηαβφεην «ςεθηαθφ ράζκα». Βέβαηα, θακηά ηερλνινγία, θακηά επηζηεκνληθή επαλάζηαζε δελ δηαρέεηαη ακέζσο ζε φιε ηελ πθήιην. Ο Γνπηεκβέξγηνο ηχπσζε ηελ πξψηε Βίβιν ην 1455· σζηφζν ζηελ Διιάδα ε ηππνγξαθία ήξζε ζηηο αξρέο ηνπ 19νπ αηψλα. Όζν γηα ην ηππσκέλν βηβιίν, αθφκε παζρίδνπκε λα γίλεη θηήκα ηνπ ειιεληθνχ ιανχ. Σν ζεκαληηθφ, φκσο, είλαη φηη ε επαλάζηαζε έγηλε θαη αθφκε πξνρσξεί. Δμάιινπ, απηνί πνπ κηινχλ γηα ςεθηαθφ ράζκα ζηελ Αθξηθή πξέπεη λα αλαινγηζηνχλ πνην είλαη ην ηππνγξαθηθφ ράζκα ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ κε ηελ Αθξηθή. Β2.β. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «΢’ απηφλ ηνλ ππαξθηφ … γθξίληεο. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Ζ κία … Αθξηθή». Καηαθιείδα: Γελ έρεη. 103
  • 104.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. Β2. α) Με πνηνλ ηξόπν αλαπηύζζεηαη ε ηειεπηαία παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ; (Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη ... ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ) (κνλάδεο 4) 104
  • 105.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αηηηνιόγεζε: «Καη ηνχην επεηδή… δσήο». Αηηηνινγεί ην πεξηερφκελν ηεο ζεκαηηθή πξφηαζεο. 2. Αίηην – απνηέιεζκα: Ωο απνηέιεζκα: « Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε… επνκέλσο… ηεηρψλ». 3. Οξηζκφο: «Ζ εθπαίδεπζε … φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim». 105
  • 106.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. Β2. β) Να εληνπίζεηε ηα δνκηθά κέξε ηεο ίδηαο παξαγξάθνπ ηνπ θεηκέλνπ (κνλάδεο 3) 106
  • 107.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2010 Ζ εθπαίδεπζε δελ λνείηαη πηα σο ε απιή, θαλνληζηηθή κεηάδνζε γλψζεσλ απφ ηηο κεγαιχηεξεο γεληέο ζηηο λεφηεξεο, φπσο ηελ φξηδε ν E. Durkheim θαηά ηνλ 19ν αηψλα. Καη ηνχην επεηδή, ηφζν ην πεξηερφκελν ηεο εθάζηνηε εθπαηδεπηηθήο πξάμεο φζν θαη ν ρξφλνο πνπ αθηεξψλεηαη ζε απηήλ, απνηεινχλ αληηθείκελν δηαπξαγκάηεπζεο αλάκεζα ζηηο δηαθνξεηηθέο γεληέο, ηα δχν θχια θαη ηηο δηαθνξεηηθέο θνπιηνχξεο ησλ αλζξψπσλ, γεγνλφο πνπ παξαηεξείηαη ζε φιεο ηηο ζχγρξνλεο πξαθηηθέο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε θαζίζηαηαη επνκέλσο κηα δηαδηθαζία πνπ δελ πεξηνξίδεηαη ζην ρψξν (ην ζρνιείν) θαη ην ρξφλν (πεξίνδνο ηεο λεφηεηαο), αιιά επεθηείλεηαη ζε φιε ηε δηάξθεηα ηεο δσήο θαη πέξαλ ησλ ζρνιηθψλ ηεηρψλ. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Ζ εθπαίδεπζε … 19ν αη. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Καη ηνχην … δσήο». Καηαθιείδα: «Ζ εθπαηδεπηηθή πξάμε… ηεηρψλ». 107
  • 108.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2005 Σα νκαδηθά παηρλίδηα ππεξεηνχλ κεγάιν εζηθφ ζθνπφ: ζε ζπλεζίδνπλ λα ππνηάμεηο ηελ αηνκηθφηεηά ζνπ ζε κηα γεληθή ελέξγεηα. Να κε ληψζεο πσο είζαη άηνκν αλεμάξηεην, παξά κέινο κηαο νκάδαο. Να ππεξαζπίδεζαη φρη κνλάρα ηελ αηνκηθή ζνπ ηηκή παξά νιφθιεξε ηελ ηηκή ηεο νκάδαο φπνπ αλήθεηο: ζρνιή, Παλεπηζηήκην, πφιε, έζλνο. Έηζη, απφ ζθαινπάηη ζε ζθαινπάηη, ην παηρλίδη κπνξεί λα ζε αλεβάζεη ζηηο πην αςειέο θη αθηιφθεξδεο θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο. Β2. Να επηζεκάλεηε ηα δνκηθά ζηνηρεία ηεο έβδνκεο παξαγξάθνπ («Σα νκαδηθά παηρλίδηα … θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο»). Μνλάδεο 5 108
  • 109.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2005 Σα νκαδηθά παηρλίδηα ππεξεηνχλ κεγάιν εζηθφ ζθνπφ: ζε ζπλεζίδνπλ λα ππνηάμεηο ηελ αηνκηθφηεηά ζνπ ζε κηα γεληθή ελέξγεηα. Να κε ληψζεο πσο είζαη άηνκν αλεμάξηεην, παξά κέινο κηαο νκάδαο. Να ππεξαζπίδεζαη φρη κνλάρα ηελ αηνκηθή ζνπ ηηκή παξά νιφθιεξε ηελ ηηκή ηεο νκάδαο φπνπ αλήθεηο: ζρνιή, Παλεπηζηήκην, πφιε, έζλνο. Έηζη, απφ ζθαινπάηη ζε ζθαινπάηη, ην παηρλίδη κπνξεί λα ζε αλεβάζεη ζηηο πην αςειέο θη αθηιφθεξδεο θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Σα νκαδηθά παηρλίδηα … ελέξγεηα.. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «Να κε ληψζεηο … έζλνο. ». Καηαθιείδα: «Έηζη, απφ ζθαινπάηη… θνξπθέο ηεο ελέξγεηαο». 109
  • 110.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηε δνκή θαη ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 5 110
  • 111.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηε δνκή ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 2 ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «Αμηνπξφζερηε … δηθήο καο επνρή». Σν λφεκα ηεο ζεκαηηθήο πξφηαζεο νπζηαζηηθά ζπκπιεξψλεηαη απφ ηελ πξνεγνχκελε παξάγξαθν. Οινθιεξσκέλν ζα ήηαλ: «Γελ αιεζεχεη ζηε δηθή καο επνρή ην γεγνλφο φηη ν Γάζθαινο επαλαπαχεηαη ζηα ιηγνζηά πλεπκαηηθά ηνπ εθφδηα».. ». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: ««Γηαηί ζήκεξα… κέζα ζην ζπίηη». Καηαθιείδα: «Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο… θάζε ινγήο ηερληθήο». 111
  • 112.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2004 Αμηνπξφζερηε ε παξαηήξεζε. Γελ αιεζεχεη φκσο ζηε δηθή καο επνρή. Γηαηί ζήκεξα θαη ηα παηδηά είλαη πνιχ δηαθνξεηηθά απφ άιινηε θαη ν αέξαο, ην «θιίκα» ηνπ ζρνιείνπ έρεη αιιάμεη. Παιαηφηεξα ν καζεηήο πεξίκελε λα θσηηζηεί απνθιεηζηηθά θαη κφλν απφ ην Γάζθαιφ ηνπ. ΢ήκεξα νη πεγέο ησλ πιεξνθνξηψλ έρνπλ πνιιαπιαζηαζηεί ζε βαζκφ εθπιεθηηθφ θαη νη θξνπλνί ηνπο (ε εθεκεξίδα, ην πεξηνδηθφ, ην ξαδηφθσλν, ε ηειεφξαζε) ξένπλ κέζα ζην ζπίηη. Μπνξεί ινηπφλ ν καζεηήο, αλάινγα κε ηε δχλακε θαη ηελ φξεμή ηνπ, λα πξνκεζεχεηαη ειεχζεξα θαη απεξηφξηζηα «εηδήζεηο» απφ φιεο ηηο πεξηνρέο ηεο αλζξψπηλεο πεξηέξγεηαο: ηζηνξηθέο, γεσγξαθηθέο, βηνινγηθέο, αλζξσπνινγηθέο, θπζηθήο, ρεκείαο, θνζκνγξαθίαο, ειεθηξνινγίαο, θάζε ινγήο «ηερληθήο». Β2. Να βξείηε ηνπο ηξόπνπο αλάπηπμεο ηεο δεχηεξεο παξαγξάθνπ. Μνλάδεο 3 ΑΠΑΝΣΗ΢Η 1. Αηηηνιόγεζε: «Γηαηί ζήκεξα… έρεη αιιάμεη». 2. ΢ύγθξηζε – αληίζεζε:» Παιαηφηεξα ν καζεηήο… κέζα ζην ζπίηη». 3. Παξάδεηγκα: «(Ζ εθεκεξίδα…. ε ηειεφξαζε). 112
  • 113.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2000 ΢ηελ έθζεζε ηεο Γηεζλνχο Δπηηξνπήο ηεο UNESCO γηα ηελ εθπαίδεπζε ζηνλ 21ν αηψλα ηνλίδεηαη φηη ε δηά βίνπ εθπαίδεπζε πξέπεη λα ζηεξίδεηαη ζηνπο παξαθάησ ηέζζεξηο ππιψλεο, πνπ απνηεινχλ δηαθνξεηηθά είδε κάζεζεο: 1. Μαζαίλσ πψο λα απνθηψ ηε γλψζε, ζπλδπάδνληαο ηθαλνπνηεηηθά κηα επξχηαηε γεληθή παηδεία κε ηε δπλαηφηεηα εκβάζπλζεο ζε νξηζκέλα ζέκαηα. 2. Μαζαίλσ λα ελεξγψ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα απνθηψ φρη κφλν επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε αιιά θαη γεληθφηεξα ηε δπλαηφηεηα λα αληηκεησπίδσ δηάθνξεο θαηαζηάζεηο θαη λα εξγάδνκαη αξκνληθά ζε νκάδεο. 3. Μαζαίλσ λα ζπκβηψλσ, θαηαλνψληαο ηνπο άιινπο θαη έρνληαο επίγλσζε ησλ θνηλσληθψλ αιιειεμαξηήζεσλ -ζπκβάιινληαο ζηελ πξαγκαηνπνίεζε θνηλψλ δξάζεσλ θαη ζηε δηεπζέηεζε ησλ ζπγθξνχζεσλ-, κε ζεβαζκφ ζηηο αμίεο ηνπ πινπξαιηζκνχ, ηεο ακνηβαίαο θαηαλφεζεο θαη ηεο εηξήλεο. 4. Μαζαίλσ λα δσ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα αλαπηχζζσ ηελ πξνζσπηθφηεηά κνπ θαη λα κπνξψ λα ελεξγψ κε κεγαιχηεξε απηνλνκία θαη πεξηζζφηεξε θξίζε θαη πξνζσπηθή ππεπζπλφηεηα. Γηα ηνλ ιφγν απηφλ ε εθπαίδεπζε δελ πξέπεη λα παξακειεί ηελ αλάπηπμε ησλ αηνκηθψλ δπλαηνηήησλ, ηε κλήκε, ηε ινγηθή θξίζε, ηελ αίζζεζε ηνπ σξαίνπ, ηηο θπζηθέο ηθαλφηεηεο ηνπ αηφκνπ θαη ηε δεμηφηεηα ηεο επηθνηλσλίαο, κε παξάιιειε επαηζζεζία ζηε ρξήζε ηεο κεηξηθήο γιψζζαο. Β2. Να αλαιχζεηε ηε δνκή ηεο ηειεπηαίαο παξαγξάθνπ (δνκηθά ζηνηρεία/κέξε, ηξόπνο/ κέζνδνο αλάπηπμεο). Μνλάδεο 5 113
  • 114.
    ΠΑΝΔΛΛΑΓΙΚΔ΢ ΗΜΔΡΗ΢ΙΩΝ ΛΤΚΔΙΩΝ2000 ΢ηελ έθζεζε ηεο Γηεζλνχο Δπηηξνπήο ηεο UNESCO γηα ηελ εθπαίδεπζε ζηνλ 21ν αηψλα ηνλίδεηαη φηη ε δηά βίνπ εθπαίδεπζε πξέπεη λα ζηεξίδεηαη ζηνπο παξαθάησ ηέζζεξηο ππιψλεο, πνπ απνηεινχλ δηαθνξεηηθά είδε κάζεζεο: 1. Μαζαίλσ πψο λα απνθηψ ηε γλψζε, ζπλδπάδνληαο ηθαλνπνηεηηθά κηα επξχηαηε γεληθή παηδεία κε ηε δπλαηφηεηα εκβάζπλζεο ζε νξηζκέλα ζέκαηα. 2. Μαζαίλσ λα ελεξγψ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα απνθηψ φρη κφλν επαγγεικαηηθή θαηάξηηζε αιιά θαη γεληθφηεξα ηε δπλαηφηεηα λα αληηκεησπίδσ δηάθνξεο θαηαζηάζεηο θαη λα εξγάδνκαη αξκνληθά ζε νκάδεο. 3. Μαζαίλσ λα ζπκβηψλσ, θαηαλνψληαο ηνπο άιινπο θαη έρνληαο επίγλσζε ησλ θνηλσληθψλ αιιειεμαξηήζεσλ -ζπκβάιινληαο ζηελ πξαγκαηνπνίεζε θνηλψλ δξάζεσλ θαη ζηε δηεπζέηεζε ησλ ζπγθξνχζεσλ-, κε ζεβαζκφ ζηηο αμίεο ηνπ πινπξαιηζκνχ, ηεο ακνηβαίαο θαηαλφεζεο θαη ηεο εηξήλεο. 4. Μαζαίλσ λα δσ κε ηέηνηνλ ηξφπν, ψζηε λα αλαπηχζζσ ηελ πξνζσπηθφηεηά κνπ θαη λα κπνξψ λα ελεξγψ κε κεγαιχηεξε απηνλνκία θαη πεξηζζφηεξε θξίζε θαη πξνζσπηθή ππεπζπλφηεηα. Γηα ηνλ ιφγν απηφλ ε εθπαίδεπζε δελ πξέπεη λα παξακειεί ηελ αλάπηπμε ησλ αηνκηθψλ δπλαηνηήησλ, ηε κλήκε, ηε ινγηθή θξίζε, ηελ αίζζεζε ηνπ σξαίνπ, ηηο θπζηθέο ηθαλφηεηεο ηνπ αηφκνπ θαη ηε δεμηφηεηα ηεο επηθνηλσλίαο, κε παξάιιειε επαηζζεζία ζηε ρξήζε ηεο κεηξηθήο γιψζζαο. ΑΠΑΝΣΗ΢Η Θεκαηηθή πεξίνδνο: «΢ηελ έθζεζε… είδε κάζεζεο». Λεπηνκέξεηεο/ζρόιηα: «1. Μαζαίλσ… ππεπζπλφηεηα ». Καηαθιείδα: Γελ ππάξρεη. Ζ ηειεπηαία πεξίνδνο ιφγνπ δελ ζρεηίδεηαη κε ην λφεκα φιεο ηεο παξαγξάθνπ παξά κφλν ηνλ 4ν ππιψλα ηεο εθπαίδεπζεο. Σξφπνο αλάπηπμεο ηεο παξαγξάθνπ: δηαίξεζε. 114