1. Η ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Εργασία που εκπονήθηκε από την Κατερίνα Προκοπίου, φιλόλογο, στο 1ο
Γυμνάσιο Τούμπας Θεσσαλονίκης στα πλαίσια του προγράμματος
«Εκπαίδευση των παιδιών Ρομά» του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής
Εκ/σης του ΑΠΘ και αποτελεί μέρος έρευνας δράσης.
Η παρέμβαση με θέμα «Η μορφή της γιαγιάς στη Νεοελληνική λογοτεχνία»
πραγματοποιήθηκε κατά τον Μάρτιο – Απρίλιο 2013 και διήρκεσε 24
διδακτικές ώρες.
Το θέμα και οι διαστάσεις του συνοικοδομήθηκαν σταδιακά με τους/τις
μαθητές/τριες. Με αφορμή το ποίημα του Λάμπρου Πορφύρα «Το στερνό
παραμύθι» οι μαθητές/τριες ανέφεραν λογοτεχνικά έργα που είχαν διαβάσει,
στα οποία γινόταν αναφορά στη γιαγιά. Έτσι συναποφασίσαμε να
ερευνήσουμε το πώς παρουσιάζεται η μορφή της γιαγιάς στη Νεοελληνική
Λογοτεχνία μέσα από τα έργα που έχουν προτείνει οι ίδιοι οι μαθητές/τριες
καθώς και μέσα από έργα που έφερα στην τάξη. Μελετήσαμε, λοιπόν, τα εξής
κείμενα:
• «Το στερνό παραμύθι» του Λάμπρου Πορφύρα
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-
A107/391/2583,10065/unit=345
• «Η γιαγιά» της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου,
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-
A107/391/2583,10065/unit=345
• «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» του Γεώργιου Βιζυηνού,
http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=307&author_id=74 (κείμενο)
http://www.youtube.com/watch?v=4O54UOXGiZM (κινηματογραφική
διασκευή)
http://www.youtube.com/watch?v=RiT_KmUUbBk (θεατρική διασκευή)
• «Φόνισσα» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
http://www.mikrosapoplous.gr/extracts/fragogiannou.html
http://h-fonissa.blogspot.gr/2009/02/blog-post_28.html (Η Φόνισσα διασκευή
σε κόμικς)
http://www.youtube.com/watch?v=Oy7RVcqH4xg (ανάγνωση Κατίνας
Παξινού)
• «Το μοιρολόγι της φώκιας» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
http://www.youtube.com/watch?v=_pJDAUa7P98&list=WLAFDF84BBC6FC11
E6&feature=mh_lolz
• «Αιολική Γη» του Ηλία Βενέζη
http://el.scribd.com/doc/24512270/%CE%91%CE%99%CE%9F%CE%9B%C
E%99%CE%9A%CE%97-%CE%93%CE%97-
%CE%97%CE%9B%CE%99%CE%91%CE%A3-
%CE%92%CE%95%CE%9D%CE%95%CE%96%CE%97%CE%A3
(κείμενο)
http://www.youtube.com/watch?v=onbqTN8Qptg (κινηματογραφική διασκευή)
• «Μέσα στις φλόγες» της Διδώς Σωτηρίου,
• «Λεώνη» της Μαρίας Πυλιώτου,
http://www.slideshare.net/katerina60/ss-13032652 (σενάριο μαθήματος)
http://www.slideshare.net/katerina60/ss-12150807 (διασκευή σε φωτοκόμικ)

2. http://www.slideshare.net/katerina60/mindmap-11910987 (εννοιολογικός
χάρτης)
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/search/label/literature
• «Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της» της Άλκης Ζέη,
• «Παίξε το ανάποδα» του Βαγγέλη Ηλιόπουλου
• σε συνδυασμό με έργα ζωγραφικής του Γιώργου Ιακωβίδη.
http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%8E%CF%81%CE%B3%
CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%99%CE%B1%CE%BA%CF%89%CE%B2
%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82
Στα πλαίσια της παρέμβασης θέλησα να εφαρμόσω μια εναλλακτική διδακτική
προσέγγιση με στόχο την ανάπτυξη δημιουργικού και συνεργατικού κλίματος
κατά τη διαδικασία της μάθησης και τη συλλογική συμμετοχή όλων των
μαθητών/τριων.
Επιδίωξα οι μαθητές/τριες:
• να αναπτύξουν την κριτική και δημιουργική σκέψη τους
• να συγκρίνουν κείμενα και να διερευνήσουν ένα θέμα στη διαχρονία του
• να εξοικειωθούν με διαφορετικά γλωσσικά, κειμενικά και υφολογικά
περιβάλλοντα.
• να καλλιεργήσουν τον προφορικό και το γραπτό τους λόγο και να αυξήσουν
την αυτοπεποίθησή τους
• να καλλιεργήσουν τον οπτικό, γλωσσικό και νέο γραμματισμό (αξιοποίηση
τεχνολογιών)
• να παράγουν το δικό τους έργο, το οποίο θα εκφράζει την ευαισθητοποίησή
τους και τον προβληματισμό τους από τα κείμενα.
• να γνωρίσουν διασκευές λογοτεχνικών κειμένων σε κόμικς, κινηματογραφικό
και
θεατρικό έργο
• να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας σε ομάδες
Για το λόγο αυτό χρησιμοποίησα:
● ομαδοσυνεργατική διδασκαλία
● ερευνητική εργασία (project),
● διαθεματική προσέγγιση – διδακτική αξιοποίηση της εικόνας
- παραγωγή έργων ζωγραφικής
- διδασκαλία λογοτεχνικού κειμένου
διασκευασμένου
σε κόμικς, σε κινηματογραφικό και θεατρικό έργο
● δημιουργική γραφή (γραφή επιστολής προς τον πρωταγωνιστή, εσωτερικού
μονόλογου του πρωταγωνιστή)
● χρήση νέων τεχνολογιών (δημιουργία χρονογραμμής, εννοιολογικού χάρτη,
δημιουργία τελικής παρουσίασης για ανάρτηση σε blog, προβολή βίντεο).
1ο δίωρο:
Έγινε η διδασκαλία και ανάλυση του ποιήματος «Το στερνό παραμύθι» του
Λάμπρου Πορφύρα από το σχολικό βιβλίο των Κειμένων της Νεοελληνικής
Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου καθώς και του προτεινόμενου στο ψηφιακό

3. σχολείο ως παράλληλου κειμένου «Η γιαγιά» της Αλεξάνδρας
Παπαδοπούλου.
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html
Το πλαίσιο προβληματισμού που δημιουργήθηκε από την προσέγγιση των
δύο κειμένων και η συζήτηση, που ακολούθησε, αφορούσαν το ρόλο της
γιαγιάς στην ελληνική οικογένεια. Τη συζήτηση κατά την οποία οι
μαθητές/τριες κατέθεσαν τα βιώματά τους, προώθησε η θεματογραφία των
έργων ζωγραφικής του Γεώργιου Ιακωβίδη, που αναζητήσαμε στο διαδίκτυο
και προβάλλαμε στο διαδραστικό πίνακα της αίθουσας. Οι μαθητές/τριες
εντόπισαν τους διαφορετικούς ρόλους της γιαγιάς στους πίνακες του
Γεώργιου Ιακωβίδη και τους συνέκριναν με το ρόλο της γιαγιάς στη σημερινή
ελληνική κοινωνία.
Οι μαθητές/τριες συνέδεσαν το θέμα με λογοτεχνικά κείμενα που είχαν
διαβάσει, στα οποία γινόταν αναφορά στη γιαγιά. Με αφορμή, λοιπόν, τα
κείμενα που είχαν διαβάσει, τη συζήτηση που ακολούθησε και τους πίνακες
του Ιακωβίδη, που παρουσίαζαν τη γιαγιά μιας άλλης εποχής, αναδύθηκε το
ερώτημα πώς άραγε να παρουσιάζεται η γιαγιά διαχρονικά στη νεοελληνική
λογοτεχνία. Έτσι οι μαθητές/τριες μπήκαν στη λογική της στοχευμένης
αναζήτησης και μίλησαν για το μυθιστόρημα της Άλκης Ζέη «Η Κωνσταντίνα
και οι αράχνες της», για το «Παίξε το ανάποδα» του Βαγγέλη Ηλιόπουλου, για
το «Μέσα στις φλόγες» της Διδώς Σωτηρίου και για τη «Λεώνη» της Μαρίας
Πυλιώτου, που είχαν διδαχθεί κατά το α΄ τρίμηνο. Στη συνέχεια ορισμένοι/ες
μαθητές/τριες ανέλαβαν να δανειστούν τα βιβλία αυτά από τη δανειστική
βιβλιοθήκη του σχολείου και να προετοιμάσουν μια ολιγόλεπτη παρουσίασή
τους. Επισημάνθηκε ότι δεν έχουμε κείμενα από παλαιότερες περιόδους της
νεοελληνικής λογοτεχνίας και τους μίλησα για κάποια κλασικά κείμενα στα
οποία αναδεικνύεται η μορφή της γιαγιάς, όπως «Το μόνον της ζωής του
ταξείδιον» του Γεώργιου Βιζυηνού, «Φόνισσα», «Το μοιρορόγι της φώκιας»
του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Αιολική Γη» του Ηλία Βενέζη.
2ο δίωρο:
Συγκεντρώσαμε τα παραπάνω έργα στην αίθουσα και βρήκαμε την
χρονολογία έκδοσής τους με σκοπό να τοποθετηθούμε στο χρόνο και να
κατασκευάσουμε τη χρονογραμμή στο timerime
http://www.timerime.com/index.php?crypt=YWE2MzM5Zjg1OGQ2ODYxNGQ
3YzA3NzU2NDg3NWFjYzQ5N2Y5MzA3NTM1ZGRjNDgwYTlhODBkMmY4M
mRlMzYxY2Q5MzkzMmMzYTU3Nzc1ZjgzZjE3YTI4ODdmYTQ0MjhkMDU0O
Dg0MGVjOWJkYzgwMQ (παράρτημα, σελίδα 18)
Τοποθετήσαμε από κοινού στο διαδραστικό πίνακα της αίθουσας το Στερνό
παραμύθι στη χρονογραμμή με βάση τη χρονολογία έκδοσής του,
αναζητήσαμε στο διαδίκτυο φωτογραφία του Λάμπρου Πορφύρα και την
αναρτήσαμε στη χρονογραμμή. Με αυτόν τον τρόπο δίδαξα στους/στις
μαθητές/τριες τη δημιουργία χρονογραμμής και τους εξήγησα ότι θα την
εμπλουτίζουμε σταδιακά, συμπληρώνοντας κάθε φορά τα στοιχεία του
λογοτεχνικού έργου που προσεγγίζουμε, γι αυτό ανέθεσα στους/στις
μαθητές/τριες, που ανέλαβαν την παρουσίαση ενός έργου, να αναζητήσουν
στο διαδίκτυο φωτογραφία του συγγραφέα, το εξώφυλλο του έργου και την
ημερομηνία έκδοσης.

4. Παρουσιάστηκε η «Αιολική γη» του Ηλία Βενέζη, http://3gymnasio-toumpas-
thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html διαβάστηκαν τα σχετικά με
τη γιαγιά αποσπάσματα
http://el.scribd.com/doc/24512270/%CE%91%CE%99%CE%9F%CE%9B%C
E%99%CE%9A%CE%97-%CE%93%CE%97-
%CE%97%CE%9B%CE%99%CE%91%CE%A3-
%CE%92%CE%95%CE%9D%CE%95%CE%96%CE%97%CE%A3 ,
είδαμε απόσπασμα από την ταινία μικρού μήκους του Στέφανου Σιταρά
http://www.youtube.com/watch?v=onbqTN8Qptg “Γαλάζιο Και Πορτοκαλί»,
βασισμένη στα τελευταία κεφάλαια της Αιολικής Γης και ακολούθησε
συζήτηση για τη μορφή της γιαγιάς στο έργο του Βενέζη. Στη συνέχεια οι
μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε ομάδες και συμπλήρωσαν φύλλο εργασίας στο
οποίο τους ζητήθηκε να σκιαγραφήσουν τη μορφή της γιαγιάς, όπως
παρουσιάζεται στην Αιολική γη.
3ο δίωρο:
Παρουσιάζω στην τάξη το βιβλίο του Γεώργιου Βιζυηνού «Το μόνον της
ζωής του ταξείδιον»,
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html
συμπληρώνουμε στη χρονογραμμή τη χρονολογία έκδοσής του και προκαλώ
συζήτηση για τις προσδοκίες των μαθητών. Οι μαθητές προβληματίζονται για
το ποια θα είναι η εικόνα της γιαγιάς σε ένα έργο μιας τόσο μακρινής εποχής
και ενεργοποιούνται να εκφράσουν τις προσδοκίες τους για την εικόνα της
γιαγιάς βάση της εποχής του συγγραφέα. Προχωράμε στην ανάγνωση του
αποσπάσματος στο οποίο πρωταγωνιστεί η γιαγιά, στην προβολή
αποσπάσματος της κινηματογραφικής ταινίας
http://www.youtube.com/watch?v=4O54UOXGiZM
και της θεατρικής παράστασης σε σκηνοθεσία του Δ. Αβδελιώδη
http://www.youtube.com/watch?v=RiT_KmUUbBk
Επανερχόμαστε στο απόσπασμα του κειμένου, για να δούμε πώς δομείται η
μορφή της γιαγιάς. Ακολουθεί συζήτηση για το αν επιβεβαιώθηκαν ή
διαψεύστηκαν οι προσδοκίες τους για τη μορφή της γιαγιάς, που παρουσιάζει
το κείμενο και στη συνέχεια συνδέουν το κείμενο με τις δικές τους εμπειρίες
από γιαγιάδες ανάλογου χαρακτήρα, που γνώρισαν στη ζωή τους.
Μετά τη συζήτηση δίδεται στις ομάδες φύλλο εργασίας, στο οποίο τους
ζητήθηκε να σκιαγραφήσουν τη μορφή της γιαγιάς, όπως παρουσιάζεται στο
Μόνον της ζωής του ταξείδιον.
4ο δίωρο:
Παρουσιάζω στην τάξη το βιβλίο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Φόνισσα»
και συμπληρώνουμε στη χρονογραμμή τη χρονολογία έκδοσής του.
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html
Προσεγγίζουμε τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη από διασκευή σε κόμικς της
Ντ. Τσαρούχα http://h-fonissa.blogspot.gr/2009/02/blog-post_28.html
και ακούμε απόσπασμα από την ανάγνωση της Κατίνας Παξινού
http://www.youtube.com/watch?v=Oy7RVcqH4xg .
Βλέπουμε διασκευασμένο σε βίντεο «Το μοιρολόγι της φώκιας» του
Παπαδιαμάντη
http://www.youtube.com/watch?v=_pJDAUa7P98&list=WLAFDF84BBC6FC11
E6&feature=mh_lolz

5. http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/
Ακολουθεί συζήτηση για τη μορφή της γιαγιάς στα δύο αυτά έργα του
Παπαδιαμάντη, οι μαθητές/τριες επισημαίνουν πολλές ομοιότητες και τις
αποδίδουν στο ότι ο συγγραφέας είναι ο ίδιος και για τα δύο έργα.
Μένω έκπληκτη από την απήχηση, που είχε η Φόνισσα στους/τις
μαθητές/τριες μου και κυρίως στα αγόρια, τα οποία εκφράζονταν με
επιφωνήματα κατά την ώρα της ανάγνωσης των αποσπασμάτων. Ένας
μαθητής είπε ότι μοιάζει με αστυνομικό θρίλερ και άλλος είπε «τέτοια μας
αρέσουν που έχουν φόνους και μυστήριο».
Εκείνο το διάστημα είχα παρακολουθήσει ένα σεμινάριο δημιουργικής γραφής
από τη Σοφία Νικολαϊδού, που οργάνωσε το Γραφείο Πολιτιστικών
Προγραμμάτων Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης Ανατολικής Θεσσαλονίκης.
Παρακινημένη από τον ενθουσιασμό των μαθητών/τριων μου για τη Φόνισσα
και επηρεασμένη από το σεμινάριο, σκέφτηκα να εκμεταλλευτώ την
απόκτηση της επιπλέον γνώσης (Altrichter, Posch, Somekh, 2001, 84) να
χρησιμοποιήσω στην παρέμβασή μου τη δημιουργική γραφή και να ζητήσω
από τους/τις μαθητές/τριες μου να γράψουν μια επιστολή στη Φόνισσα, για να
την αποτρέψουν από το φόνο της εγγονής της καθώς επίσης να γράψουν τον
εσωτερικό μονόλογο της Φόνισσας πριν τη διάπραξη του φόνου. Με την
ανάθεση αυτού του είδους εργασιών θα έδινα τη δυνατότητα στους/στις
μαθητές/τριες μου να εκφράσουν τα έντονα συναισθήματα, που τους
δημιούργησε το κείμενο και να περάσουν στο συνδυασμό των πληροφοριών
του κειμένου αποφεύγοντας την απλή αντιγραφή των πληροφοριών της
επιφάνειας του κειμένου.
5ο δίωρο:
Οι μαθητές/τριες έγραψαν τον εσωτερικό μονόλογο της Φραγκογιαννούς
πριν προβεί στο φόνο της εγγονής της και μια επιστολή στη Φραγκογιαννού
για να την αποτρέψουν από τους φόνους των κοριτσιών. Οι μαθητές/τριες
μου έδωσαν κείμενα στα οποία συνδύαζαν και οργάνωναν τις πληροφορίες
του λογοτεχνικού κειμένου, για να διατυπώσουν την επιχειρηματολογία τους
και να εκφράσουν τα έντονα συναισθήματά τους
6ο δίωρο:
Οι μαθητές/τριες σε ομάδες δούλεψαν τα παρακάτω φύλλα εργασίας:
● στο πρώτο φύλλο εργασίας έπρεπε να συσχετίσουν έργα ζωγραφικής,
φωτογραφίες και σκίτσα με τα λογοτεχνικά κείμενα, που μελέτησαν και να
αιτιολογήσουν την επιλογή τους. Διαμόρφωσα αυτό το φύλλο εργασίας σαν
παιχνίδι, για να δώσω τη δυνατότητα και στα παιδιά που είναι λιγότερο ικανά
στο γραπτό λόγο να διαπραγματευτούν τα κείμενα που διαβάζουν.
(παράρτημα, σελίδα 21)
Με την ίδια λογική ζήτησα από όσους/ες μαθητές/τριες θέλουν και μπορούν να
οπτικοποιήσουν από κάθε έργο που προσεγγίσαμε μία σκηνή που τους
εντυπωσίασε, για να καλλιεργήσω τον οπτικό γραμματισμό και τη
δημιουργικότητά τους και να διαμορφώσω μια διαδικασία προσέγγισης των
λογοτεχνικών κειμένων, κατά την οποία όλοι/ες οι μαθητές/τριες να έχουν
μερίδιο συμμετοχής σε αυτήν ακόμη και όσοι/ες παρουσιάζουν αδυναμία στο
γραπτό λόγο (Αποστολίδου – Καπλάνη –Χοντολίδου, 2004:163). (παράρτημα,
σελίδα 22, 23)

6. ● στο δεύτερο φύλλο εργασίας έπρεπε να σκιαγραφήσουν τη μορφή της
γιαγιάς όπως παρουσιάζεται στο «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον», στη
«Φόνισσα», στην «Αιολική γη» και στο «Στερνό παραμύθι» (Παράρτημα,
σελίδα 24)
● στο τρίτο φύλλο εργασίας έπρεπε να καταγράψουν τις ομοιότητες και τις
διαφορές που παρουσιάζει η εικόνα τις γιαγιάς στα παραπάνω λογοτεχνικά
έργα και να εκθέσουν τους λόγους στους οποίους οφείλονται κατά τη γνώμη
τους αυτές οι ομοιότητες και οι διαφορές (παράρτημα, σελίδα 25). Σε γενικές
γραμμές οι μαθητές/τριες ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες μου, επειδή
ενέταξαν τα κείμενα στα συμφραζόμενα της εποχής και της κοινωνίας στην
οποία γράφτηκαν. Εντόπισαν ομοιότητες στα «Το μόνον της ζωής του
ταξείδιον» και «Φόνισσα» από τη μια και στα «Το στερνό παραμύθι» και
«Αιολική Γη» από την άλλη και απέδωσαν αυτές τις ομοιότητες στο ότι ανά
δύο τα κείμενα αυτά συγγράφηκαν σε κοντινές χρονικά εποχές. Επίσης
εντόπισαν διαφορές μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης ομάδας κειμένων
που τις απέδωσαν στη χρονική απόσταση που τα χωρίζει κατά την οποία
άλλαξε η θέση και ο ρόλος της γυναίκας.
Στα επόμενα δίωρα προσεγγίσαμε τα κείμενα της σύγχρονης λογοτεχνίας, για
να τα συγκρίνουμε με αυτά της παλιότερης λογοτεχνίας ως προς τον τρόπο
που παρουσιάζουν τη μορφή της γιαγιάς.
7ο δίωρο:
Δύο μαθήτριες παρουσίασαν στην τάξη το έργο «Η Κωνσταντίνα και οι
αράχνες της» της Άλκης Ζέη
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html
με πολύ πρωτότυπο τρόπο, ξεπερνώντας την τυπική παρουσίαση του
βιβλίου. Μας μίλησαν κάνοντας διάλογο μεταξύ τους για τα συναισθήματα
που τους προκλήθηκαν κατά την ανάγνωση, υποδεικνύοντας η κάθε μία σε
ποια σημεία του έργου ένιωθε να κορυφώνονται τα συναισθήματά της.
Τοποθετήσαμε το έργο στη χρονογραμμή με βάση τη χρονολογία έκδοσής
του, διαβάσαμε πολλά αποσπάσματα, για να μελετήσουμε τη σχέση γιαγιάς –
εγγονής. Ακολούθησε συζήτηση κατά την οποία οι μαθητές/τριες
σκιαγράφησαν τη μορφή της γιαγιάς καθώς και τη σχέση της με την εγγονή
της. Πολύ γρήγορα οι μαθητές/τριες οδήγησαν τη συζήτηση στο πρόβλημα
της χρήσης ουσιών και στο πώς αυτό σφραγίζει δραματικά τις σχέσεις μεταξύ
των μελών της οικογένειας, αναφέροντας παραδείγματα από το ευρύτερο
συγγενικό τους περιβάλλον.
8ο δίωρο:
Μία μαθήτρια παρουσίασε το «Μέσα στις φλόγες» της Διδώς Σωτηρίου, ένας
μαθητής το «Παίξε το ανάποδα» του Βαγγέλη Ηλιόπουλου, όλοι μαζί
θυμηθήκαμε τη «Λεώνη» της Μαρίας Πυλιώτου, που το διδάχθηκαν στο α΄
τρίμηνο, http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-
post.html , τα τοποθετήσαμε στη χρονογραμμή με βάση τη χρονολογία
έκδοσής τους και διαβάσαμε τα σχετικά απόσπασμα για τη γιαγιά.
Στη συνέχεια οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε ομάδες και συμπλήρωσαν
φύλλα εργασίας στα οποία έπρεπε:
● να σκιαγραφήσουν τη γιαγιά όπως παρουσιάζεται στα κείμενα της
σύγχρονης λογοτεχνίας, που μελέτησαν

7. ● να περιγράψουν τη σχέση γιαγιάς – εγγονής/ου, όπως παρουσιάζεται στα
κείμενα αυτά
● να συγκρίνουν τη γιαγιά της σύγχρονης εποχής με τη γιαγιά παλαιότερων
εποχών, όπως παρουσιάζονται στα κείμενα που μελέτησαν. Οι μαθητές/τριες
πήραν υπόψη τους τα συμφραζόμενα της εποχής κατά την οποία
συγγράφηκαν τα έργα και απέδωσαν τις διαφορές στην αλλαγή με την
πάροδο του χρόνου της θέσης και του ρόλου της γυναίκας.
9ο δίωρο:
• Οι μαθητές/τριες δημιούργησαν εννοιολογικό χάρτη με τα χαρακτηριστικά
της γιαγιάς στην παλιότερη και στη σύγχρονη λογοτεχνία
http://www.spiderscribe.net/app/?75d8f9f5880f612cfb763d11c92c3abd
Χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα κατέγραψε τα χαρακτηριστικά της
γιαγιάς στην παλιότερη λογοτεχνία και η άλλη ομάδα τα χαρακτηριστικά της
γιαγιάς στη σύγχρονη λογοτεχνία. Η ολομέλεια της τάξης κατέγραψε τα
χαρακτηριστικά στο διαδραστικό πίνακα της αίθουσας στο spiderscribe και
στη συνέχεια συνδέσαμε τα χαρακτηριστικά με τα λογοτεχνικά κείμενα στα
οποία τα συναντήσαμε και δημιουργήσαμε τον εννοιολογικό χάρτη.
Σε συζήτηση που ακολούθησε οι μαθητές/τριες υποστήριξαν πολύ σωστά ότι
η δημιουργία του εννοιολογικού χάρτη ήταν ένας παιγνιώδης τρόπος (με όλες
αυτές τις εικόνες, τα χρώματα και τα σχήματα που χρησιμοποίησαν), για να
οπτικοποιήσουν τη σύνθεση των παρατηρήσεών τους για το πώς
παρουσιάζεται η μορφή της γιαγιάς στη Νεοελληνική λογοτεχνία.
10ο δίωρο:
Οι μαθητές/τριες διδάχθηκαν τις βασικές έννοιες της αφηγηματολογίας
(σκηνικό – χαρακτήρες – πλοκή)
http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/2013/05/blog-post.html
με σκοπό να τις χρησιμοποιήσουν στο επόμενο δίωρο για τη συγγραφή
ομαδικού αφηγηματικού κειμένου με θέμα τη γιαγιά. Έλεγξαν τις γνώσεις που
απέκτησαν μέσω του παραμυθιού της Σταχτοπούτας διαδραστικά στον
ιστότοπο
http://www.learner.org/interactives/story/cinderella.html
Έπειτα ζήτησα να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους για την αφηγηματολογία στο
έργο του Καρόλου Ντίκενς «Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία» που είχαμε
διαβάσει από κοινού στην τάξη τις παραμονές των Χριστουγέννων και στην
Οδύσσεια του Ομήρου.
11ο δίωρο:
Με αφορμή ένα έργο ζωγραφικής και μία φωτογραφία οι μαθητές/τριες
παρήγαγαν ομαδικά αφηγηματικά κείμενα με θέμα τη γιαγιά στην παλιότερη
και στη σύγχρονη εποχή. Πριν προχωρήσουν στη συγγραφή του κειμένου,
τους δόθηκε ερωτηματολόγιο, για να βοηθηθούν στη σύνθεση του σκηνικού
και στη σκιαγράφηση του χαρακτήρα της γιαγιάς.
12ο δίωρο:
Παρουσίαση των εργασιών των ομάδων:
έγινε προσπάθεια να αναλάβουν την παρουσίαση των εργασιών της ομάδας
τους οι μαθητές/τριες που έχουν αδυναμία στον προφορικό και γραπτό λόγο.

8. Στο τέλος του δίωρου δημιουργήθηκε:
• ομάδα που θα αναλάμβανε να δημιουργήσει παρουσίαση για να αναρτηθεί
στον ιστότοπο http://3gymnasio-toumpas-thessalonikis.blogspot.gr/
• ομάδα που ανέλαβε να δημιουργήσει έντυπο για τη βιβλιοθήκη του
σχολείου, το οποίο θα περιείχε τις εργασίες των ομάδων και τα αποτελέσματα
–συμπεράσματα του project .
Με τις ομάδες αυτές συνεργάστηκα εκτός ωρών διδασκαλίας στο χώρο της
βιβλιοθήκης του σχολείου.
Βιβλιογραφία:
Altrichter, H. - Posch, P. - Somekh, B. (2001). Οι εκπαιδευτικοί ερευνούν το
έργο τους. (Δεληγιάννη, Μ. μτφ). Αθήνα: Μεταίχμιο.
Κατσαρού, Ε. - Τσαφός, Β. (2003). Από την έρευνα στη διδασκαλία. Αθήνα:
Σαββάλας
Ματσαγγούρας, Η. (2000). Ομαδοσυνεργατική Διδασκαλία και Μάθηση.
Αθήνα: Γρηγόρη.
Ταρατόρη-Τσαλκατίδου, Ε. (2002). Η μέθοδος project. Στη θεωρία και στην
πράξη. Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη
Αποστολίδου, Β. – Καπλάνη, Β. – Χοντολίδου, Ε. (2004). Διαβάζοντας
λογοτεχνία στο σχολείο. Αθήνα: Τυπωθήτω.
Παρίσης, Ι. – Παρίσης, Ν. Λεξικό Λογοτεχνικών όρων, Αθήνα: ΟΕΔΒ
Κατερίνα Προκοπίου
1ο
Γυμνάσιο Τούμπας Θεσσαλονίκης