Semantik

15,943 views

Published on

0 Comments
11 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
15,943
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
575
Comments
0
Likes
11
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Semantik

  1. 1. Tajuk 1 mengenai konsep Semantik dan Makna , Semantik dan Linguistik, danSemantik dan SejarahTajuk 2 mengenai Makna Leksikal dalam Bahasa Melayu yang terdiri daripadapecahan tajuk Sinonim, Antonim,Hiponim, Homonim (Homograf, Homofon) danPolisemTajuk 3 membincangkan Makna Ayat dalam Bahasa Melayu dengan melihatkonsep Makna Ayat dan Kerangka Generatif ChomskyTajuk 4 adalah khusus menyentuh aspek Perubahan Semantik daripada aspekPengembangan Makna, Penyempitan Makna dan Anjakan MaknaTajuk 5 membincangkan Peristilahan Bahasa Melayu yang merangkumiKonsep Dasar Peristilahan (Definisi, Tataistilah dan Tatanama), Istilah Khususdan Umum, Morfem Peristilahan, Kata Dasar dan Kata Akar, Imbuhan, Kata,Kata Berimbuhan, Gabungan Kata, Bentuk Prototaip, serta Paradigma KataTajuk 6 berkaitan Sumber Istilah Bahasa Melayu yang terdiri daripadaPerbendaharaan Kata Umum Bahasa Melayu, Perbendaharaan Kata BahasaSerumpun, Perbendaharaan Kata Bahasa AsingTajuk 7 membincangkan Istilah Singkatan dan Lambang Bahasa Melayu yangterdiri daripada istilah Singkatan,Akronim, Lambang dan Huruf Bilangan, danLambang GambarTajuk 8 terdiri daripada Ejaan dan Peristilahan Bahasa Melayuyangmerangkumi Ejaan Fonemik dan Etimologi dan Ejaan Nama, Penyesuaian Ejaandan Imbuhan Asing
  2. 2. TAJUK1SEMANTIK DALAM BAHASA MELAYUSINOPSISKomponen ini tertumpu kepada kajian semantik yang berkaitan denganmakna kata dan ayat. Kajian ini menumpukan kepada aspek maknabentuk linguistik dan hubungannya dunia rujukannya. Semantik merujukkepada aspek makna bahasa. Untuk memahami bahasa, kita kita perlumemahami makna kata dan morfem yang membentuknya. Kita juga perlumengetahui makna kata bergabung menjadi frasa dan ayat yangbermakna. Seterusnya kita perlu menginterpretasikan makna ujaranberdasarkan konteks ayat yang diujarkan.HASIL PEMBELAJARAN1. Menjelaskan tentang semantik , fitur makna, makna leksikal, danmakna ayat.2. Menghubungkaitkan antara bidang semantik dengan ilmu linguistik.KERANGKA TAJUK-TAJUK1.1 Semantik dan MaknaBidang semantik merupakan bidang yang memberikan perhatian kepadaaspek makna dalam bahasa. Dalam kajian semantik kita perlu memahamibeberapa istilah penting terutama sekali istilah semantik dan makna.Apakah yang dimaksudkan dengan istilah semantik? Menurut Palmer(1992), istilah semantik merujuk kepada bidang kajian makna. Istilah inimerupakan istilah yang agak baharu dalam bidang linguistik.SEMANTIK DANPERISTILAHANBAHASA MELAYUSEMANTIKPERISTILAHAN
  3. 3. Istilah ini sebenarnya berasal daripada kata adjektif bahasa Yunanisemantikos, yang bermaksud penting atau bererti. Istilah semantikmula-mula diperkenalkan oleh M.Breal daripada kata Perancissemantique. Kini istilah semantik digunakan untuk merujuk kepadakajian makna dalam bidang linguistik. Kata semantik juga diertikansebagain”ilmu tentang makna atau erti”.Kini makna menjadi sebahagian daripada ilmu linguistik.Manakalamakna pula secara umumnya membawa erti „maksud‟ atau „erti‟.Walau bagaimanapun, kata makna boleh diberikan bermacam-macampengertian yang lain. Kamus Linguistik (1997) memasukkan dua entribagi kata makna, iaitu:(i) Erti yang didukung oleh kata atau kumpulan kata, atau(ii) Pemahaman sesuatu ujaran oleh pendengar, atau pemahamankataatau frasa bertulis oleh pembaca.Ogden dan Richard (1956) pernah memberikan tidak kurang 16pengertian bagi perkataan makna dalam buku mereka yang berjudulThe Meaning of Meanings. Antara pengertian yang diberikan termasukmakna seperti „suatu sifat intrinsic, konotasi sesuatu kata, suatu inti,pokok, suatu kemahuan‟, dan „emosi yang ditimbulkan oleh sesuatu‟.Jadi, berdasarkan pengertian oleh Ogden dan Richard, kita fahamibahawa erti makna cukup menarik tetapi rumit sekali untuk memahamimaksud kata makna.1.2 Semantik dan LinguistikKita sudah jelas bahawa semantik adalah sebahagian daripadalinguistik. Kini semantik sudah boleh diterima sebagai salah satukomponen penting dalam ilmu linguistic seperti bidang fonetik dantatabahasa. Ahli-ahli bahasa meletakkan bidang semantik padasebelah hujung, manakala fonetik pula pada sebelah hujung yang lain,dan tatabahasa atau nahu terletak di tengah-tengah deretan ini.Bidang semantik amat penting kerana kajian bahasa tidak akanmenjadi sempurna jika tidak ada unsur makna. Semantik menjadi amatpenting dalam tatabahasa, dan tanpanya, kita mungkin dapat membinaatau melafazkan ayat atau ujaran yang tepat dari segi rumusnya tetapitidak tepat dari segi ilmu semantik. Contohnya, kita tidak bolehmenerima ayat “Kerusi itu sedang menyampaikan ucapan di DewanGemilang”, sebagai ayat yang betul, walaupun ayat ini menepati
  4. 4. aturan bahasa, iaitu menurut susunan subjek dan predikat (S + P) didalamnya. Hal ini kerana maknanya adalah taksa. Tegasnya,maklumat semantik amat penting dalam linguistik.1.3 Semantik dan SejarahBerdasarkan sejarah linguistik, pada mulanya istilah semantikdigunakan untuk merujuk kepada perkembangan dan perubahanmakna dalam bahasa. Sebelum tahun 1930, kajian semantik telahmember focus kepada aspek kajian tradisional, iaitu perubahanmakna. Tetapi, selepas tahun 1930, perubahan telah berlaku dansemantik sudah mula melihat masalah deskriptif dan struktur dalamsemantik (Ullmann, 1996). Tahun 1931merupakan detik bersejarahdalam sejarah semantik. Hal ini kerana pada tahun itu telah muncultulisan Gustaf Stren yang berjudul Meaning and Change of Meaningwith Special Reference to English Language. Penerbitan tulisan initelah membawa trend baharu dalam bidang semantik.Menurut Ullmann (1996), kajian semantik selepas tahun 1950 tidak lagimember perhatian terhadap perubahan makna dan sebab-sebabnya.Sebaliknya, kajian mula beralih kepada aspek dalaman tentangperbendaharaan kata dan juga daripada prinsip umum kepada kajianbahasa yang tertentu.Aktiviti Kendiri 1.3.1(a)Apakah maksud istilah semantik?(b)Berikan dua definisi tentang bidang semantikAktiviti Kendiri 1.3.2Bidang semantik boleh dibahagikan kepada beberapa subbidang, sepertisemantik linguistik dan semantik falsafah. Bolehkan anda menyenaraikantiga lagi subbidang semantik serta fokus kajiannya bagi setiap subbidangtersebut?
  5. 5. TAJUK 2 MAKNA LEKSIKAL DALAM BAHASA MELAYUSINOPSISTopik ini akan menerangkan tentang leksikal. Dalam sesuatu bahasa,perbendaharaan kata bukanlah tersusun dalam satu senarai yang panjangdan mendatar. Ia juga bukan menegak secara homogen iaitumengandungi semua perkataan dalam sesuatu bahasa itu, sepertitersusunya dalam bentuk kamus. Sebaliknya, susunannya adalah secaraberlapis dalam bentuk strata yang banyak serta nmempunyai hubungankonsepsi antara satu sama lain. Susunan perkataan juga mempunyaiperkaitan dari segi penggunaannya. Hal ini bermakna sesuatu perkataanyang digunakan mestilah bersesuaian serta berselarasan dengan sesuatusituasi atau keadaan. Perkaitan tersebut lazimnya mempunyai hubungandengan kebudayaan.HASIL PEMBELAJARAN1. Membezakan antara sinonim dan antonim.2.Menjelaskan tentang fitur makna dan makna leksikal dalam bahasaMelayu.TAJUK-TAJUK2.1 Sinonim dan Antonim2.1.1 SinonimSinonim ialah kesamaan makna perkataan, iaitu kata-kata yngmempunyai makna yang sama atau hampir sama. Secara umumnya,sinonim disebut sebagai perkataan seerti , misalnya perkataan „kereta‟dan „motokar‟, „sejuk‟ dan „dingin‟, „suka‟ dan „gemar‟, „ganggu‟ dan„kacau‟, „lupus‟ dan „luput‟, „loncat‟ dan „lompat‟ dan sebagainya. Dalambahasa Melayu, terdapat kamus sinonim yang mengandungi senaraiperkataan seerti bahasa Melayu.Dalam kehidupan kita seharian kita biasa bersua dengan penggunaansinonim di sekeliling kita. Sebagai contoh, di kawasan zoo kita akanmelihat papan tanda yang tertulis „Tolong jangan usik, kacau atau ganggubinatang-binatang di kawasan ini‟. Di perpustakaan pula, terdapat kata-kata yang berbunyi „Dilarang membuat bising, bercakap dan berbual-bual‟.Perkataan-perkataan tersebut mempunyai makna yang hampir sama.
  6. 6. Walau bagaimanapun tidak terdapat perkataan yang bersinonim ataumempunyai makna yang benar-benar sama secara tepat.Dalam semantik, ada beberapa jenis sinonim, iaitu sinonim pinjaman,konteks, laras sosial, dan kolokasi.2.1.1.1 Sinonim Pinjaman„Belalang‟ bermakna pepatung dalam kebanyakan dialek Melayu. Walaubagaimanapun, dalam dialek Perak, „belalang‟ bermakna „cakcibau‟.Dalam dialek Kedah, „batas‟ ialah „jalan raya‟, yang maksudkonvensionalnya ialah „timbunan tanah yang menjadi sempadan petak-petak sawah‟.2.1.1.2 Sinonim KonteksPerkataan „jemput‟ dan „udang‟ banyak digunakan dalam konteks protokol.Sebenarnya, „jemput‟ digunakan dalam konteks lisan, manakala „undang‟dalam konteks tulisan. Ini bermakna konteks mewujudkan perkataan yangsama makna.2.1.1.3 Sinonim Laras SosialPerkataan-perkataan tersebut digunakan dengan berdasarkan status.Misalnya „penyanyi‟ ialah orang yang „bernyanyi‟ manakala „biduan‟bermaksud „status‟ yang tinggi dalam profesionalisme seni.2.1.1.4 Sinonim KolokasiSinonim jenis ini wujud dalam konteks penggunaan yang tersendiri.Contohnya perkataan „banyak‟ dan „ramai‟ mempunyai makna yang sama.Contoh ayat, “Banyak kilang kekurangan tenaga pekerja mahir” dan“Ramai pelajar yang gembira setelah memperoleh pencapaian baik dalampeperiksaan tersebut.”“Perkataan „banyak‟ boleh digunakan sama ada bagi „manusia‟, „tumbuh-tumbuhan‟, „haiwan‟ dan „benda‟ tetapi pastikan perkataan tersebutbermakna apabila digunakan tanpa kata sifat.Jika anda menyebut “Banyak pelajar yang gembira setelah memperolehpencapaian baik dalam peperiksaan tersebut” akan menunjukkan maknayang salah. Alasannnya, ramai (untuk manusia sahaja) hanya bermaknajika ada kata sifat (gembira) dalam ayat tersebut.
  7. 7. 2.1.2 AntonimAntonim ialah pertentangan makna perkataan atau kata-kata yangmempunyai makna yang tidak sama. Secara umumnya, antonim disebutsebagai perkataan berlawanan, misalnya sejuk lawannya panas, baiklawannya jahat, cantik lawannya hodoh, tinggi lawannya rendah, miskinlawannya kaya dan sebagainya. Namun demikian, tidak semua perkataanmempunyai pertentangan makna satu lawan satu seperti contoh tersebut.Oleh itu kata nafi „tidak‟ kadang kala digunakan bagi menunjukkanpertentangan makna tersebut, misalnya perkataan „lena‟ lawannya „tidaklena‟ ataupun „mati‟ bermaksud „tidak hidup‟.Terdapat beberapa jenis antonim seperti:(a) Antonim pasangan komplemen(b) Antonim hubungan darjah(c) Antonim hubungan bertentangan2.1.2.1 Antonim pasangan komplemenAntonim pasangan komplemen merupakan pasangan perkataanberlawanan yang saling melengkapi antara satu sama lain. Cotohnya,perkataan tidur-jaga, hidup-mati, duduk-bangun, tajam-tumpul, kembang-kuncup, sihat-sakit, gembira-sedih dan sebagainya.Selain itu, perkataan – perkataan seperti tidak hidup-mati, dan tidak mati-hidup, tidak tidur-jaga dan tidak jaga-tidur dan sebagainya juga termasukdalam antonim jenis ini.2.1.2.2 Antonim hubungan darjahJenis kedua ialah pasangan kata antonim yang menunjukkan hubungandarjah seperti perkataan besar-kecil, tebal-nipis, tinggi-rendah, panjang-pendek, kurus-gemuk dan sebagainya. Makna kata adjektif yangmenunjukkan pasangan kata ini mempunyai hubungan rujukan denganbenda yang dimaksudkan. Sebagai contoh, sebatang kayu itu dikatakanbersiaz panjang dengan merujuk kepada kayu itu secara spesifikberbanding dengan kayu yang sama jenis.Selain itu, perkataan itu sendiri tidaklah menggambarkan darjah secaramutlak. Sebagai contoh, perkataan „kecil‟ pada „kerbau kecil‟ sebenarnya,menunjukkan darjah dan makna yang tidak sama pada perkataan „tikus
  8. 8. kecil‟. Demikian juga perkataan „laju‟ bagi merujuk kepada kereta lumbatentulah tidak sama darjahnya jika merujuk kepada kereta biasa.2.1.2.3 Antonim hubungan bertentanganJenis pasangan kata antonim yang ketiga dinamakan hubunganbertentangan. Dalam hal ini, kedua-dua pasangan kata itu dari segisemantiknya membawa makna yang setara, misalnya beri-terima, jual-beli, murid-guru, majikan-pekerja dan sebagainya. Contohnya jika X „beri‟barang pada Y bermakna Y akan „terima‟ barang itu.2.2 Hiponim, Homonim dan Polisem2.2.1 HiponimHiponim ialah kata yang maknanya terangkum dalam makna kata yanglain. Sebagai contoh, melur, mawar,melati,kemboja dan cempaka ialahhiponim kepada bunga.Secara umumnya, hiponim merupakan kata umum yang mempunyaihubungan kekeluargaan dengan kata-kata yang lebih khusus atau dalamerti kata lain ialah kata umum yang mempunyai lingkungan atauanggotanya terdiri daripada kata yang khusus.2.2.2 HomonimHomonim merujuk kepada hubungan antara homonim. Iaitu dua kata ataulebih yang mempunyai, sama ada bunyi atau ejaan yang sama, tetapiberlainan makna. Perkataan yang mempunyai sebutan yang sama, tetapiberbeza makna seperti yang disebutka tadi dikatakan mempunyaihubungan homonim. Sebagai contoh, perkataan „kepala‟ yang membawamaksud „ketua‟ tidak sama maknanya dengan „kepada kereta api. „kepadamanusia‟ dan „kepala surat‟.Penggunaan homonim dalam pertuturan atau ayat boleh menimbulkankekeliruan jika tidak berlatar belakangkan konteks tertentu. Hal ini keranahomonim mempunyai sebutan dan bentuk ejaan yang sama, tetapiberbeza dari segi makna.
  9. 9. 2.2.3 PolisemPolisem ialah perkataan yang mempunyai beberapa makna yangberkaitan sama ada secara konseptual atau sedarjah. Dengan kata lain,polisem ialah hubugan kata atau frasa yang mempunyai dua makna ataulebih dan mempunyai etimologi yang sama.Sebagai contoh, kata bantu „tentang‟ boleh bermaksud berkaitran sesuatuperkara. Ada masanya perkataan „tentang‟ boleh membawa maksud„lawan‟, seperti dalam ayat “Kita tentang habis-habisan”. Contoh lain ialahperkataan „bisa‟ yang membawa maksud sakit sangat dan boleh. Dalamperbualan di Indonesia, secara normalnya „bisa‟ digunakan untukmenggantikan perkataan „boleh‟. Berdasarkan contoh-contoh tersebut,„tentang‟ dan „bisa‟ bervariasi maknanya, tetapi kewujudan polisemditinjau dengan berasaskan konteks penggunaan.Aktiviti Kendiri 2.2.3.1(a) Huraikan jenis-jenis sinonim beserta dengan contohnya(b) Dengan contoh yang sesuai, terangkan perbezaanantara hiponim dan polisem.
  10. 10. TAJUK3MAKNA AYAT DALAM BAHASA MELAYUSINOPSISTopik ini akan menjelaskan tentang makna ayat dalam bahasa Melayu.Seperti yang telah dijelaskan perkataan dan morfem merupakan unitterkecil bahasa yang mempunyai makna. Kita telah pun mempelajarihubungan makna perkataan dan unsur semantik sebagai semantikleksikal sebelum ini. Walau bagaimanapun dalam banyak perkara kitaberkomunikasi menggunakan frasa dan ayat. Makna frasa dan ayatbergantung pada makna perkataan yang terkandung dalamnya danbagaimana perkataan itu distruktur dan digabungkan. Dalam tajuk ini jugaakan dihuraikan penganalisisan makna auat Bahasa Melayu mengikutKerangka Generatif Chomsky untuk menunjukkan perubahan semantikdan pengembangan makna.HASIL PEMBELAJARAN1. Menjelaskan definisi makna ayat.2. Menghuraikan perubahan semantik dan teori pembuktian.3.1 Makna AyatMakna merupakan satu unsur penting dalam mana-mana ujaran atau tulisan.Tanpa unsur ini, maka apa sahaja yang diujarkan atau yang dituliskan tidakakan memberi sebarang kefahaman kepada orang yang dilawan bercakapatau orang yang membaca sesuatu yang ditulis.Semua bahasa bergantung kepada makna dalam perkataan dan ayat. Setiapperkataan dan setiap ayat lazimnya dikaitkan sekurang-kurangnya dengansatu makna. Bagi ayat persoalannya sangat rumit. Dalam setiap bahasauntuk membentuk suatu ayat, perkataan hendaklah disusun dan untukmendapatkan makna ayat bergatung pada makna perkataan yang terdapatdalam ayat tersebut.Terdapat juga perkataan yang memiliki dua makna dan ada juga yangmempunyai tiga makna. Adakalanya terdapat juga perkataan yang digunakantanpa membawa apa-apa makna.Dalam konteks berbahasa, kitaberanggapan bahawa pendengar atau penulis memehami makna yang ingindi sampaikan sehinggakan kita mengabai ataupun tidak menyebut atau
  11. 11. menulis beberapa perkataan. Dalam bahasa Melayu makna ayat bolehdibahagikan makna konotatif dan makna denotatif.3.2 Kerangka Generatif ChomskyBagi Chomsky “language is not a habit Structure”. Hipotesisnya, semuabahasa dilihat dari struktur dalaman adalah sama iaitu menunjukkantingkat fikiran seseorang. Chomsky telah mengemukakan empat konseputama dasar analisis Kerangka Generatif iaitu kemampuan berbahasa,perlakuan berbahasa, struktur dalaman dan struktur luaran. Kemampuanberbahasa ialah segala pengetahuan yang terdapat dalam otak manusiasecara sedar dan tidak sedar. Proses ini juga mengkaji tentangbagaimana proses mengujarkan bahasa yang terdapat dalam bentukrumus-rumus.Perlakuan bahasa ini mengkaji bagaimana cara seseorang itumengujarkan bahasa dan bahasa apa yang diujarkan serta mampudidengar oleh orang lain. Seterusnya, strukrur dalaman pula wujuddaripada kemampuan seseorang untuk berbahasa serta bagaimana caramenyusun ayat-ayat untuk diujarkan. Konsep yang terakhir iaitu strukturluaran ini wujud daripada ujaran bahasa yang dikeluarkan oleh seseorangiaitu apa yang diujarkan. Menurutnya lagi, ayat-ayat yang diungkapkanoleh penutur lahir di bawah pengetahuan dan kesedaran penuturnya. Iadiketahui, disedari dan dinyatakan menerusi bunyi-bunyi dan ejaan.Aktiviti kendiri 3.2.1(a) Apakah yang dimaksudkan dengan makna ayat?(b) Huraikan empat konsep utama Kerangka GeneratifChomsky.
  12. 12. TAJUK 4 PERUBAHAN SEMANTIKSINOPSISTajuk ini akan mengupas tentang perubahan semantik daripada segipengembangan makna, iaitu satu proses perubahan makna daripadamakna yang khusus kepada makna yang lebih umum. Manakalapenyempitan makna pula ialah proses perubahan makna daripada maknayang umum kepada makna yang lebih khusus. Akhir sekali anjakanmakna yang bermaksud makna yang mengalami proses perubahanberdasarkan situasi atau keadaan.HASIL PEMBELAJARAN1. Menghuraikan proses pengembangan makna.2. Menghuraikan perubahan semantik dari aspek penyempitan makna.KERANGKA TAJUK-TAJUK4.1 Pengembangan MaknaSemantik atau makna boleh dilihat dalam dua sudut iaitu pemgembanganmakna dan penyempitan makna. Peluasan makna meliputi sintaksis danpragmatik dan menurut Nor Hashimah Jalaluddin (1992:1) yang memetikpendapat Sperber dan Wilson (1980) bahawa pengkajian makna belumdapat dipastikan makna sepenuhnya mengikut apa yang dihajati plehpenutur.Cakupan makna sekarang lebih luas daripada makna yanglama. Contohnya „berlayar‟, dulu digunakan dengan pengertian bergerak dilaut dengan memakai layar, tetapi sekarang semua tindakan mengarungilautan atau perairan dengan alat apa saja disebut „berlayar‟ . Dahulu kata„bapa‟ hanya dipakai dalam hubungan biologis, sekarang semua orangyang lebih tua atau lebih tinggi kedudukannya disebut „bapa‟ sedangkansegala orang yang dianggap sama darjatnya disebut „saudara‟.4.2 Penyempitan MaknaMenurut Chaer (1995), Pateda (1986), penyempitan makna ialah gejalayang terjadi pada kata yang mulanya mempunyai makna yang cukupluas,kemudian menjadi makna yang cukup terbatas hanya pada makna
  13. 13. tertentu sahaja. Sedangkan Keraf (1986:97) menyatakan bahawapenyempitan makna sebuah kata ialah proses perubahan makna katadaripada makna yang lebih luas kepada makna yang lebih khusus atauspesifik.Sebagai contoh kata ‟ahli‟ membawa makna yang lebih luas iaitukeluarga, sanak-saudara atau orang-orang yang memasuki sesuatugolongan. Walau bagaimanapun kata ‟ahli‟ juga telah disempitkan kepadamakna orang yang mahir atau pandai dalam sesuatu ilmu atau disebut jugapakar dalam sesuatu bidang.
  14. 14. TAJUK 5 PERISTILAHAN BAHASA MELAYUSINOPSISKursus ini mengandungi pengenalan, definisi, konsep peristilahan,sejarah penggubalan peristilahan, prinsip pembentukan istilah,peranan Dewan Bahasa dan Pustaka, Peranan MABBIM, kepentinganperistilahan dalam Bahasa Melayu, dan cabarannya pada masahadapan.Di samping itu, kursus ini juga mengandungi sumber istilahBahasa Melayu, istilah singkatan dan lambang Bahasa Melayu danejaan dan peristilahan Bahasa MelayuHASIL PEMBELAJARANSetelah mengikuti kursus ini, anda dapat :1. Menjelaskan definisi istilah dalam bahasa Melayu;2. Prinsip – prinsip pembentukan istilah;3. Peranan Dewan Bahasa dan Pustaka dan MABBIM;4. Kepentingan Peristilahan dalam Bahasa Melayu;5. Cabaran dan masa depan peristilahan.5.1 PengenalanWalaupun serumpun dan mempunyai pertalian yang amat erat dari segi sejarah,politik dan ekonomi Malaysia , Indonesia dan Brunei Darussalam bergerak danmemancarkan kepelbagaian corak pengayaan bahasanya. Ketiga – tiga negaraitu juga mempunyai kaedah tersendiri dalam perkembangan korpus bahasaMelayu.Dalam usaha menyatukan aspek kebahasaan, terutamanya dari segiperistilahan, Majlis Bahasa Indonesia – Malaysia (MBIM) dan kemudiannyaMajlis Bahasa Brunei Darussalam – Indonesia – Malaysia atau MABBIM telahmemainkan peranan untuk mewujudkan satu bentuk ejaan dan istilah yang bakuatau seragam sejak tahun 1972. Pembakuan itu dilakukan untuk pengembangandan pelestarian bahasa Melayu sebagai bahasa maju mengungkap pelbagai ilmupengetahuan.
  15. 15. Istilah ialah lambang linguistik yang berupa huruf, bentuk bebas ataugabungan beberapa bentuk bebas yang gramatis dan sistematik, yangmengandungi timbunan konsep atau objek khas dalam bidang tertentu.Bentuknya telah disepakati oleh sekumpulan pakar melalui jawatankuasa bidangberkenaan sebagai mempunyai nilai komunikatif yang sesuai. Kewujudansesuatu istilah itu dianggap penting kerana mempunyai nilai komunikatif yangmenjadi unsur penyampai ilmu pengetahuan. Melalui istilah, sesuatu konsepdalam bidang ilmu tertentu dapat diungkapkan dan disampaikan kepadakhalayak. Kedudukan istilah menjadi lebih penting lagi dalam bidang sains danteknologi yang mengandungi pelbagai konsep khusus dan bersifat teknikal.Dari segi teorinya, bidang peristilahan merupakan bidang ilmu yang samadengan bidang-bidang ilmu yang lain, iaitu mempunyai teori yang tersendiri.Peristilahan merupakan bidang linguistik praktis yang menerapkan Teori UmumPeristilahan (TUP) dalam melaksanakan tugas pembinaan istilah. Teori inidikembangkan oleh Professor Dr. Eugen Wuster, Vienna. Manakala teori yanglebih khusus, Gumperz (1908) telah memperkenalkan model dari segi tiga teoriperistilahan iaitu konsep, simbol dan objek. Teori ini kemudiannya disesuaikanlagi oleh Wuster (1931) dengan Teori Ferdinand de Saussure yang menyatakanempat perkara, iaitu lambang, bahasa lisan/tulisan, makna, dan objek.Sebagai badan tunggal yang bertanggungjawab mengubal istilah bahasaMelayu, Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) telah mencipta banyak istilah dalambahasa itu. Hingga kini, DBP telah berjaya menghasilkan lebih daripada sejutaistilah dalam pelbagai bidang ilmu, yang kemudiannya diterbitkan dalam bentukbuku. Pencapaian tersebut amat jelas menunjukkan bahawa DBP begitukominted untuk memartabatkan bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu, bahasaberteknologi tinggi dan bertamadun melalui peristilahan. Akan tetapi semuausaha itu tidak memberi manfaat jika pihak masyarakat atau pengguna bahasaMelayu tidak menghargai sumbangan badan berkenaan, dan bersama – samameletakkan bahasa Melayu sebagai bahasa yang maju di rantau ini dan duniaumumnya.Latihan5.11. Nyatakan konsep peristilahan dan pengistilahan2. Untuk menguji pengetahuan dan kefahamananda kaitkan peranan Bahasa Melayu dari segijati diri rakyat Malaysia.Dapatkan seberapa banyak maklumat dariperpustakaan atau pusat sumber yangberdekatan.
  16. 16. 5.2 Definisi IstilahMenurut Kamus Dewan Bahasa dan Pustaka (2007:591), istilah ialahkata, gabungan kata atau frasa yang mengungkapkan konsep yang khusus yangterdapat di dalam sesuatu bidang ilmu atau profesyen. Sesuatu istilah itumempunyai makna yang tepat bagi konteks bidangnya. Menurut Pedomanumum Pembentukan Istilah Bahasa Melayu (1992: 1-3) Tataistilah ialahkumpulan peraturan untuk membentuk istilah ( termasuklah kumpulan istilahyang dihasilkannya). Tata istilah atau „terminology‟ pula merupakan kumpulanistilah bagi satu-satu bidang tertentu yang dibentuk menurut peraturan-peraturanyang ada. Misalnya, tataistilah matematik yang ada yang telah dibentukberdasarkan sistem tertentu. Manakala tatanama ialah kumpulan peraturanuntuk menentukan nama dalam bidang ilmu (termasuklah kumpulan nama yangdihasilkannya). Terdapat perbezaan kata biasa dengan kata istilah. Kata biasaatau kata umum ialah kata-kata biasa di dalam bahasa. Namun demikian, kataumum boleh menjadi istilah. Kata istilah ialah kata yang penggunaannya danmaknanya khusus pada bidang tertentu. Contohnya, kata hidrogren, nitrogen,neonatal, fonem, alofon, alormof dan morfem merupakan istilah khusus dalambidang masing-masing.5.2.1 Morfem dan Proses PeristilahanMorfem ialah unit atau fungsi nahu. Morfem peristilahan ialah kata akardan imbuhan yang digunakan dalam pembentukan istilah. Proses pembentukanistilah Bahasa Melayu ialah pengimbuhan, pengandaan dan penggabungan.5.2.1.1 Kata akarKata akar ialah kata yang belum mendapat imbuhan.Misalnya: rumah, asid, algebra dan sebagainya.5.2.1.2 Imbuhan dan PengimbuhanImbuhan ialah morfem yang digunakan untuk mencipta istilah melalui prosespengimbuhan. Misalnya: ber- (berinteraksi), -an (hasilan), peN- …-an(pemprosesan).5.2.1.3 PenggandaanPenggandaan ialah ulangan kata dasar sama ada sebahagian (rambut =rerambut) atau seluruh (kacang = kacang-kacang) untuk membentuk istilah.5.2.1.4 Gabungan
  17. 17. Gabungan ialah cantuman dua kata atau lebih untuk membentuk istilahmelalui proses penggabungan. Ada 16 kata majmuk yang mantap sepertisetiausaha, warganegara, bumiputera dan sebagainya. Walau bagaimanapun,ada juga antara istilah yang digunakan di dalam konteks umum. Dewan Bahasadan Pustaka (2004), menjelaskan bahawa hal ini berlaku apabila istilah itudigunakan dengan kerap oleh masyarakat pengguna bahasa, danpenggunaannya itu tersebar melalui media massa. Contohnya, kata taqwamerupakan istilah dalam bidang keagamaan Islam dan belanjawan iaitu istilahdalam bidang ekonomi (dewasa ini istilah „bajet‟ digunakan), sekarang ini kata-kata berkenaan sudah digunakan secara am di dalam penggunaan bahasasehari-hari. Usaha penggubalan istilah di Malaysia bermula selepas tertubuhnyaDewan Bahasa dan Pustaka (DBP) dalam tahun 1956.Pada peringkat awalnya tidak ada satu sistem organisasi yang memberipanduan dan mengawal kerja-kerja peristilahan. Jawatankuasa istilah ditubuhkanberdasarkan permintaan individu yang berwibawa sebagai pemimpin masyarakatatau sebagai ahli akademik. Jawatankuasa istilah yang paling awal ditubuhkanialah Jawatankuasa Istilah Ekonomi yang dipengerusikan oleh Profesor DirajaUngku A. Aziz. Sebagai pengerusi dan pengarah pertama DBP, beliau jugaseorang pejuang bahasa kebangsaan. Ungku A. Aziz telah menyaksikanbeberapa ciri perkembangan di dalam perwujudan istilah ekonomi yang tidakmenyenangkan beliau.Latihan 5.21. Pada pendapat anda, mengapa pengistilahanamat penting di negara kita?2. Secara ringkas, nyatakan usaha-usaha yangtelah di mainkan oleh Dewan Bahasa danPustaka terhadap perkembangan dankemajuan peristilahan di Malaysia.5.3 Peranan Dewan Bahasa dan PustakaPerbincangan tentang perkembangan bahasa di Malaysia tidak akanlengkap sekiranya peranan Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) tidak disentuh.DBP merupakan satu satu badan yang ditubuhkan oleh kerajaan khusus untukmemajukan bahasa Melayu. Sehingga hari ini, peranan Dewan Bahasa danPustaka di dalam memajukan bahasa amat penting dan tidak ada badan – badanlain yang mampu berperanan sebagaimana yang dimainkannya.
  18. 18. Dewan Bahasa dan Pustaka memainkan peranan yang penting di dalampembentukan istilah bahasa Melayu. Di dalam bidang bahasa, DBP berperananmembina korpus dan menyebarkan melalui buku buku istilah, tatabahasa danperkamusan. Bahagian pembinaan dan pengembangan bahasabertanggungjawab membina dan memperkembangkan istilah, mengadakanpenyelidikan dan menyebarkan hasil pemerolehan mereka. Badan ini jugabertanggungjawab mengawal penggunaan bahasa dengan mengeluarkan risalahdan panduan umum kepada sektor awam dan sektor swasta di sampingmenyediakan khidmat nasihat.Untuk memperkukuhkan lagi peranannya, Unit Pelaksanaan Bahasaditubuhkan pada tahun 1980. Unit ini bertanggungjawab menggalakkanpenggunaan bahasa Melayu. Ia telah melaksanakan beberapa langkah sepertimengadakan ceramah, taklimat, forum, kursus, rancangan Dewan Bahasa diradio, menyebarkan panduan bahasa, khidmat nasihat, mengadakan kempen“Mencintai Bahasa Melayu” dan mengawasi penggunaan bahasa Melayu disektor awam dan swasta. Apa yang jelas, pelaksanaan perancangan bahasayang dijalankan oleh DBP melalui bahagian - bahagian tersebut di dalamnyabersifat revolusi tetapi teratur dan sistematik.Di dalam usaha memajukan lagi bahasa Melayu, DBP juga telahmengadakan kerjasama dengan beberapa pihak lain. Kerjasama terbesar DBPialah dengan Majlis Bahasa Indonesia Malaysia (MBIM). Kerjasama inidiperluaskan lagi dengan memasukkan Negara Brunei Darussalam. Hasilkerjasama ini terbentuklah istilah baharu yang sesuai digunakan di ketiga tigabuah negara yang terlibat.Peranan utama DBP ialah melaksanakan usaha bagi memenuhi matlamatBahagian Peristilahan DBP. Oleh itu, antara peranan yang dilaksanakannyaialah; Mengumpul istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidangilmu. Membentuk istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidangilmu. Memperbanyak istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidangilmu. Menerbitkan istilah bahasa Melayu di dalam pelbagai bidangilmu. Mewujudkan Pangkalan Data Peristilahan yang bersistem,sesuai dengan matlamat penyebaran dan pemasyarakatanistilah.
  19. 19.  Menyelaraskan istilah dan penggunaan istilah bahasa Melayudan mengadakan kerjasama dengan Indonesia dan BruneiDarussalam melalui MABBIM, dan negara-negara lain.Pada tahun 1950-an, apabila dasar pelajaran kebangsaan dirangka dandiluluskan oleh Dewan Undangan Persekutuan dan kemudian oleh DewanParlimen Persekutuan Tanah Melayu, pengajaran sains dan teknologidiperkenalkan dan ditingkatkan. Dengan itu, istilah sains dan teknologi perludiadakan dengan segera. Bagi mendapat hasil yang seragam dan lebih cepatmaka disusun pedoman pembentukan ini dalam tahun 1950-an.Segala istilah ilmu dan nama alat perkakas asing yang sedia ada di dalambahasa Melayu pada masa itu dipakai terus setelah disesuaikan dengankemajuan ilmu pengetahuan. Kalau tidak ada di dalam bahasa Melayu di TanahMelayu, bolehlah diambil istilah yang dipakai di Indonesia, kerana memangbahasa di Tanah Melayu hendak disamakan dengan bahasa di Indonesia. Kalauistilah Indonesia itu tidak sesuai atau tidak memuaskan hati barulah dibentukbaharu. Istilah-istilah asing yang dipakai oleh kebanyakan bangsa-bangsa duniaatau istilah asing yang tidak dapat diterjemahkan dengan setepat-tepatnyabolehlah diterima jadi istilah Melayu. Apabila membentuk istilah baharuhendaklah digunakan akar kata Melayu. Oleh yang demikian, istilah baharu yangdibentuk itu hendaklah menggambarkan benda atau fikiran atau keadaan yangdimaksudkan oleh istilah asing itu. Di bawah ini diberikan contohnya:a) Acid - asid (bukan acid)b) Aciditiy - keasidan (bukan asiditi)c) Acidic - berasid (bukan asidik)Selain itu, adalah dilarang mengambil bentuk Inggeris secara sepenuhnyaseperti acid, asiditi, dan asidik, kerana bentuk-bentuk morfologi Melayu berlainandengan morfologi bahasa Inggeris.Pada penghujung tahun 1960-an dan awal tahun 1970-an telah disusunsemula satu pedoman pembentukan istilah baharu yang lebih terperinci.Berdasarkan pedoman yang baharu itu, ada beberapa bahagian yang ditetapkanserta diperluas dari segi dasar, cara dan pedoman, iaitu:i. Pembentukan istilah baharu hendaklah berdasarkansikap dan pandangan yang progresif dan fleksibel bagibahasa Melayu moden,ii. Istilah baharu hendaklah yang praktis sama ada dalambidang ilmu atau masyarakat pemakai bahasa,
  20. 20. iii. Pembentukan istilah baharu, dalam semua bidang ilmuatau yang popular, hendaklah sentiasa diselaraskandengan yang dibuat di Indonesia,iv. Istilah baharu hendaklah memperlihat kekayaanperbendaharaan kata bahasa Melayu dan yangmempunyai sistem struktur menurut kudrat bahasaMelayu-Indonesia; danv. Istilah ilmu hendaklah seboleh-bolehnya memperlihatbentuk yang jelas dengan istilah asal atau istilahantarabangsa.Dasar baharu yang ditetapkan ini sudah membawa peluang kepadapenggubal-penggubal istilah untuk melihat dengan lebih luas cakupanpandangannya menuju kearah peringkat antarabangsa. Pada masa lalu apabilamenggubal istilah, penggubalan itu dibuat dengan melihat ke dalam bahasaMelayu sahaja. Contohnya jika ada kata berakhiran “gy” dalam bahasa Inggerismaka dalam bahasa Melayu hendaklah dipakai kata “kaji”, sedangkan kata-katadasarnya yang lain dicari kata terjemahannya dalam bahasa Melayu. Contohnyaadalah seperti yang berikut:a) Biology - kajihayatb) Anthropology - kajimanusiac) Sociology - kajimasyarakatd) Archeology - kajipurbae) Phonology - kajibunyif) Geology - kajibumig) Psychology - kajijiwah) Climatology - kajiiklimBerdasarkan conoth – contoh di atas bentuk istilah memang baik dan sesuaikerana ia seragam, dan boleh dijadikan panduan untuk membentuk pelbagaiistilah dalam bahasa Melayu dalam bidang-bidang yang lain mengikut bentuk diatas seperti kajiserangga, kajibintang, kajihaiwan, kajitumbuhan, kajilautan,kajipenyakit dan berbagai-bagai lagi. Demikian juga daripada bentuk istilahseperti di atas menggambarkan bahawa bahasa Melayu memang cukup kayadengan istilah dan mudah pula membentuk kata-kata istilah baharu dalambahasa Melayu.Penggubalan kata istilah di atas ini berlaku kerana kita cuba hendakmempertahankan keaslian bahasa Melayu dan dalam bentuk istilah Melayu yang
  21. 21. sedia ada, tetapi mengapa pula perkataan “organ” diciplak daripada bahasaInggeris, bahasa asing juga?Oleh itu, untuk mengelak daripada berlakunya hal-hal seperti di atas,maka ditetapkan dasar kedua, supaya penggubalan istilah lebih mudah dan lebihpraktis, dan kita dapat menggubal istilah dengan lebih pantas dan cepat,terutama sekali bidang-bidang ilmu yang sudah tersebar luas di seluruh dunia,seperti farmasi, farmakologi, filologi, fotosintesis, neurologi, antropologi,linguistik, dan yang seumpamanya. Bagi dasar yang ketiga pun penting, keranabahasa Melayu dan bahasa Indonesia berakarkan induk bahasa yang sama, iaitubahasa Melayu Johor-Riau. Persamaannya sangat banyak, jika berbeza punhanya kerana pengaruh persekitaran dan penjajahan yang berlainan. Kalau diIndonesia ada pengaruh bahasa Belanda, di Malaysia pula ada pengaruhbahasa Inggeris yang kuat. Selain itu kita dapat berkongsi membaca buku-bukurujukan, sama ada yang terbit di Indonesia ataupun yang terbit di Malaysia.Dasar yang seterusnya ialah menggali lebih banyak kosa kata daripadasumber yang lebih tua, iaitu daripada bahasa Melayu klasik dan bahasaIndonesia. Dengan itu akan dapat memperlihatkan kekayaan bahasa Melayu-Indonesia dan ini akan dapat meningkatkan kemampuan dan kudrat bahasaMelayu-Indonesia dalam dunia ilmu pengetahuan. Dasar yang kelima akan dapatmerapatkan hubungan antara bahasa Melayu dengan bahasa-bahasa Melayudengan bahasa-bahasa dunia antarabangsa yang lain, jika membentuk ataumenggubal istilah mengikut arus perdana antarabangsa seperti istilah bahasaInggeris yang sudah menjadi bahasa induk, atau menyerap istilah daripadabahasa Latin yang menjadi induk bahasa barat yang maju seperti Peranchis,Jerman dan Sepanyol. Oleh itu, untuk merealisasikan dasar – dasar berkenaanmaka DBP telah menyediakan lapan kaedah atau cara, iaitu:Bagi istilah pinjam-terjemah.a) Meminjamterjemahkan istilah asing yang sesuai ke dalambahasa Melayu.Misalnya:i. Fixed price - harga tetapii. Market price - harga pasaraniii. Price list - senarai hargaiv. Cost price - harga kosv. Cost section - bahagian kosUntuk kepentingan kecekapan, keseragaman, penyelarasan, praktis,ekonomi dan ilmiah, maka (mengikut keutamaan):
  22. 22. i. Beberapa istilah asing yang samakonsep/pengertiannya dalam satu bidang ilmutertentu hendaklah ditetapkan dengan satu sahajaistilah Melayunya;ii. Sesuatu istilah asing yang hanya satu sahajapengertiannya, walau dalam apa bidang sekalipun,hendaklah ditetapkan dengan satu sahaja istilahMelayunya; daniii. Sesuatu istilah asing, hendaklah ditakrifkanMelayunya dalam bentuk istilah (bukan terjemahan)yang ringkas dan jumlah perkataan atau suku katayang minimum.Bagi istilah pinjaman, DBP telah memberi pedoman seperti yang berikut:i. Pengambilan istilah asing dan terus menjadikannyaistilah Melayu hendaklah terbatas kepada (menurutkeutamaan):a) Istilah ilmiah dalam bidang-bidang ilmu tertentu.Ini bermakna hanya dalam bidang-bidang sepertiperubatan, farmakologi, kejuruteraan,aeroangkasa dan seumpanya.b) Istilah khusus seperti nama tempat atau negeri,orang atau gelaran atau idiom. Contohnyaseperti Greenland, Wellington, Burkina Passo,James Watt dan lain-lain.c) Istilah asing yang belum pernah ada konsepnya,atau tidak ada persamaan Melayunya, atau tidakada persamaan atau terjemahan yang setepat-tepatnya. Contohnya seperti computer dan digitalcamera. Kata-kata istilah ini diserap sahajadengan penyesuaian ejaan dan tatabahasaMelayu menjadi komputer dan digital kamera.d) Istilah umum yang didapati telah popular/praktisdalam masyarakat pemakai bahasa Melayu-
  23. 23. Indonesia. Contohnya seperti radio, televisyendan sebagainya.Pedoman kedua untuk istilah pinjaman yang ditetapkan oleh DBP ialah:Kata istilah pinjaman yang diambil hanya dalam bentuk dasar, sama adakata nama atau kata sifat. Pengambilan istilah terbitan asing dibatasi kepadaunsur-unsur atau bentuk-bentuk yang dapat disesuaikan dengan struktur dankudrat bahasa Melayu.Contohnya kita meminjam hanya perkataan “atom” dan tidak boleh meminjamkata atomic, atomization dan yang seumpamanya. Tetapi perkataan nuklear(daripada nuclear) boleh dipinjam, sekalipun kata akarnya nucleus, kerana inimempunyai pengertian yang khas.Pedoman yang ketiga untuk istilah pinjaman yang ditetapkan oleh DBP adalahkata yang dipinjam, pada umumnya, hendaklah berdasarkan ejaan asal danbukan bunyinya dan keutamaannya adalah seperti yang berikut:a) mengambil bentuk istilah Romawi-Yunani.Contohnya seperti nama-nama saintifik untuk tumbuh-tumbuhan dan haiwan.b) mengambil bentuk asal istilah asing dan disesuaikan dengansistem ejaan baharu bahasa Melayu-Indonesia. Bagibahagian ini ada dua pecahannya, iaitu:i. menyesuaikan ejaan konsonan/vokalnya menurutbentuk asal Rumawi-Yunani atau bentuk istilah asal,terutamanya bagi istilah ilmiah, atauii. menyesuaikan bunyi ejaan konsonan/vokal istilahasing dengan bunyi menurut ejaan Melayu-Indonesia, terutama bagi istilah bukan ilmiah.Dalam buku Pedoman Pembentukan Istilah yang baharu di atas, banyakperkara dan tajuk baharu dimasuk dan tiap-tiap tajuk diberi takrifnya sekali,sehingga pedoman ini menjadi panduan yang jelas dan tidak mengelirukan.Antara tajuk-tajuk penting yang dimasukkan ke dalam pedoman ini termasuklah:i. Beberapa konsep dasar seperti definisi istilah, tataistilah dantatanama, istilah khusus dan istilah umum, morfem
  24. 24. peristilahan, kata dasar dan kata akar, imbuhan, kataberimbuhan, kata gabungan, bentuk prototaip danparadigma kata atau perangkat kata;ii. Sumber istilah, seperti kosa kata bahasa asing; dan skematatacara pebentukan istilah yang mengandungi tujuh langkahyang ditetapkan seperti yang berikut:a) Kata dalam bahasa Melayu yang lazim dipakai,b) Kata dalam bahasa Melayu yang sudah tidak lazimdipakai,c) Kata dalam bahasa serumpun yang lazim dipakai,d) Kata dalam bahasa serumpun yang tidak lazim dipakai,e) Kata dalam bahasa Inggeris,f) Kata dalam bahasa asing lain,h) Pilih yang terbaik antara istilah baharu.5.4 Peranan MABBIMMABBIM ialah sebuah badan kebahasaan serantau yang dianggotai olehtiga negara, iaitu Negara Brunei Darussalam, Indonesia dan Malaysia. Asalnyabadan ini dinamai Majlis Bahasa Indonesia – Malaysia (MBIM), yang ditubuhkanpada 29 Disember 1972, setelah satu Pernyataan Bersama ditandatangani olehAllahyarham Tun Hussein Onn, Menteri Pendidikan Malaysia, dan BapakMashuri Saleh S.H. Menteri Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia,pada 23 Mei 1972 di Jakarta. MBIM menjadi MABBIM apabila negara BruneiDarussalam menganggotai majlis ini pada 4 November 1985. Manakala,Singapura masih menjadi negara pemerhati Majlis sehingga kini.Matlamat penubuhan MABBIM ini untuk membina dan mengembangkanbahasa rasmi atau bahasa kebangsaan di tiga buah negara anggota tetapberkenaan. Pendek kata MABBIM bertujuan untuk mendaulat, menyebar danmengangkat martabat Bahasa Melayu sebagai bahasa peradapan yang tinggibukan sahaja di rantau malah di dunia. Usaha ini boleh menjadi realiti apabilausaha – usaha peristilahan berterusan dan lebih mantap. Ini meliputi semuabidang keilmuan seperti sains, teknologi, komunikasi maklumat, perubatan,perundangan, perekonomian, kesusasteraan dan sebagainya.
  25. 25. Latihan 5.4.11. Untuk perkembangan Bahasa Melayu, atasalasan apakah dasar-dasar pembentukanistilah di laksanakan? Mengapa?2. Nyatakan dasar – dasar pembentukan istilahbahasa Melayu di Malaysia.Latihan 5.4.21. Dengan sokongan pengurusan grafikbanding bezakan peranan DBP denganMABBIM dalam perkembangan BahasaMelayu.Layari Internet 1. Layari laman web untuk mendapatkanmaklumat tambahan.5.5 Dasar Pembentukan Istilah Bahasa MelayuPada tahun 1950-an, apabila dasar pelajaran kebangsaan dirangka dandiluluskan oleh Dewan Undangan Persekutuan dan kemudian oleh DewanParlimen Persekutuan Tanah Melayu, pengajaran sains dan teknologidiperkenalkan dan ditingkatkan. Dengan itu, istilah sains dan teknologi perludiadakan dengan segera. Bagi mendapat hasil yang seragam dan lebih cepatmaka disusun pedoman pembentukan ini sejak tahun 1950-an. Adalah dilarangkita mengambil sembarangan bentuk Inggeris secara sepenuhnya seperti acid,asiditi, dan asidik, kerana bentuk – bentuk morfologi Melayu berlainan denganmorfologi bahasa Inggeris.Manakala pada penghujung akhir tahun 1960-an dan awal tahun 1970-antelah disusun semula satu pedoman pembentukan istilah baharu yang lebihterperinci. Berdasarkan pedoman yang baharu itu ada beberapa bahagian yangditetapkan serta diperluas dari segi dasar, cara dan pedoman, iaitu:i. Pembentukan istilah baru hendaklah berdasarkan sikap danpandangan yang progresif dan fleksibel bagi bahasa Melayumoden;ii. Istilah baru hendaklah yang praktis sama ada dalam bidangilmu atau masyarakat pemakai bahasa;
  26. 26. iii. Pembentukan istilah baru, dalam semua bidang ilmu atauyang popular, hendaklah sentiasa diselaraskan dengan yangdibuat di Indonesia;iv. Istilah baharu hendaklah memperlihat kekayaanperbendaharaan kata bahasa Melayu dan yang mempunyaisistem struktur menurut kudrat bahasa Melayu-Indonesia;danv. Istilah ilmu hendaklah seboleh-bolehnya memperlihat bentukyang jelas dengan istilah asal atau istilah antarabangsa.Dasar baharu yang ditetapkan ini sudah membawa peluang kepadapenggubal-penggubal istilah untuk melihat dengan lebih luas cakupanpandangannya menuju kea rah peringkat antarabangsa. Pada masa lalu apabilamenggubal istilah, penggubalan itu dibuat dengan melihat ke dalam bahasaMelayu sahaja. Contohnya jika ada kata berakhiran “gy” dalam bahasa Inggerismala dalam bahasa Melayu hendaklah dipakai kata “kaji”, sedangkan kata-katadasarnya yang lain dicari kata terjemahannya dalam bahasa Melayu.5.6 Prinsip Pembentukan IstilahUsaha usaha memajukan istilah Melayu lebih aktif selepas tahun 1975.DBP dengan kerjasama Majlis Bahasa Indonesia-Malaysia telah menubuhkanJawatankuasa Pedoman Umum Pembentuk Istilah. Jawatankuasa ini berfungsiuntuk menghasilkan istilah yang seragam antara Malaysia dengan Indonesia. Disamping itu, badan ini juga bertanggungjawab mengembangkan istilah Melayudan menghasilkan istilah yang lebih khusus, abstrak dan tepat bersesuaiandengan bidang bidang ilmu yang terdapat di Malaysia. Di dalam prosespembentukan istilah, jawatankuasa ini lebih mengutamakan asas bahasa Melayuatau bahasa bahasa serumpun. Pinjaman juga turut dilakukan. Kerja kerjapenggubalan istilah dan pembentukan istilah berdasarkan kepada beberapaprinsip tertentu.Istilah boleh dibentuk dengan menggunakan;i. Kata tunggal iaitu kata yang tanpa imbuhan.ii. Kata terbitan.iii. Kata ganda.
  27. 27. iv. Kata gabungan.5.6.1 Istilah Kata Tunggal (Tanpa Imbuhan)Istilah yang berupa bentuk dasar dipilih antara golongan kata utama,saperti kata nama, kata kerja, dan kata adjektif.Contoh:Kata nama: buruj constellationrawan gristlecahaya lightKata kerja: pecut accelerateImbas scanreka inventKata adjektif: kenyal elasticRawak randomCemas anxiousDewan Bahasa dan Pustaka (2007:26) menjelaskan akronim adalahkependekan yang terbentuk daripada gabungan huruf – huruf pertama atau sukukata beberapa perkataan yang boleh diujarkan sebagai satu perkataan. Contoh :Cerpen cerekatabika kugiranpawagam RISDAMARA ADUNBERNAMA PLUSKOBENA BERNAS5.6.2 Istilah Kata TerbitanIstilah yang berupa kata terbitan dibina daripada kata dasar denganimbuhan awalan, akhiran, sisipan atau apitan. Istilah kata terbitan ini jugatermasuk kata dasar yang menerima imbuhan bahasa Sanskrit, Arab dan Jawa.a. Paradigma kata dengan imbuhan ber-Contoh:belajar pelajar pelajaranbertapa pertapa pertapaanbertani petani pertanian
  28. 28. b. Paradigma dengan Penambah me(N)-Contoh:Menulis penulis penulisan tulisanmengajar pengajar pengajaran ajaranmengamal pengamal pengamalan amalanmembesar pembesar pembesaran -mengubah pengubah pengubahan -mengairi - pengairan -c. Paradigma dengan me(N)-, ber-Contoh:memberhentikan - pemberhentian perhentian- perkecualian- - pembelajar pelajarand. Paradigma kata dengan me(N)-, per-Contoh:Mempersatukan pemersatu pemersatuan persatuanMemperoleh pemeroleh pemerolehan perolehanmempelajari pelajar - pelajarane. Paradigma kata dengan ke - anContoh:saksi Kesaksianbermakna Kebermaknaanterbuka Keterbukaanpenduduk Kependudukansesuai kesesuaianf. Paradigma Kata dengan Sisiapan -en-, -er-, -el-, -em-, -in-Contoh:Gigi gerigisusu tenusutapak telapakkuncup kemuncup
  29. 29. sambung sinambung5.6.3. Istilah Kata GandaIstilah yang terdiri daripada kata ganda boleh merupakan gandaan katadasar sepenuhnya atau sebahagiannya dengan atau tanpa imbuhan atauperubahan bunyi.a. Ganda PenuhContoh:langit-langit kanak-kanaklabi-labi paru-parubuku-buku guru-gurub. Ganda Suku Kata AwalContoh:Tetikus reronggaCecair Rerambutgegua jejaric. Ganda Suku Kata Awal dengan ImbuhanContoh:dedaunanpepohonanjejariand. Kata Ganda BerentakContoh:Warna-warni Batu-batanSerta-merta Bengkang-bengkokBolak-balik Hingar-bingarDolak dalih Mudar mandirPupu poyang rempah ratus5.6.4 Istilah Bentuk GabunganIstilah boleh dibentuk dengan menggabungkan dua kata atau lebih.Semua unsur dalam gabungan ini terdiri daripada bentuk bebas, sama adasudah mendapat imbuhan atau tanpa imbuhan.
  30. 30. i. Tanpa Imbuhan:Contoh:garis lintang atas aras lautdaftar masuk mesin atur hurufmesin kira tangan segi empat tepatganda tiga kamera laut dalamii. Dengan Imbuhan Pada Salah Satu UnsurnyaContoh- contoh seperti :saksi pendakwa pelarasan gajidalam talian atas talianmengambil alih menerima pakaipenerima janji gelombang melintangiii. Dengan Imbuhan pada Kedua-dua UnsurContoh - contoh seperti:Jagaan perlindungan kedudukan anggaranPerjanjian meluluskan perbelanjaan terealisasi
  31. 31. Latihan 5.4 1. Berdasarkan contoh – contoh di atas, cubaanda senaraikan contoh – contoh lain yangberkaitan dengan istilah kata ganda danbentuk gabungan.BukurujukanAbdullah Hassan (ed). (1987). Rencana Linguistik.Dewan Bahasa dan Pustaka: Kuala Lumpur (Bab 7:Semantik ,hlm.145-164)Abdullah Hassan & Ainon Mohd. (1994). TatabahasaDinamika. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.Amat Juhari Moain (2010)Penggubalan Istilah Ilmiahdalam Bahasa Melayu. Kuala Lumpur : Dewan Bahasadan Pustaka.Azman Wan Chik.1985. Mengajar Bahasa MalaysiaJilid 2: Latihan Guru Dan Bahan. Kuala Lumpur :Dewan Bahasa Dan PustakaDarwis Harahap (1994). Binaan Makna.http://www.angelfire.com/id/ahmadawang/meaning.html accessed on 5 July 2007.
  32. 32. TAJUK 6 SUMBER ISTILAH BAHASA MELAYUSINOPSISTopik ini akan menerangkan tentang sumber istilah Bahasa Melayu. Iniberdasarkan perbendaharaan kata umum Bahasa Melayu, perbendaharaan kataserumpun, perbendaharaan kata bahasa asal , penyerapan istilah asing, bentuk– bentuk istilah (ungkapan) asing yang tetap dan pembentukan istilah pelbagaibidang.6.1 Perbendaharaan Kata Umum Bahasa MelayuPembentukan istilah boleh diambil daripada perbendaharaan kata umumbahasa Melayu termasuk kata dari dialek atau bahasa lama. Sesuatu kata yangdipilih untuk dijadikan istilah itu hendaklah memenuhi syarat yang berikut; kata berkenaan tepat memberi makna, konsep, proses,keadaan atau ciri yang dimaksudkan. kata yang dipilih adalah yang paling singkat (sekiranya adasekelompok sinonim).Contoh:Hospital dan rumah sakit, dipilih hospitalFisiologi dan kaji tugas organ, dipilih fisiologi kata berkenaan tidak mempunyai konotasi buruk atau sebutansumbang.6.2 Perbendaharaan Kata Bahasa SerumpunIstilah juga boleh dibentuk daripada perbendaharaan kata bahasaserumpun dengan bahasa Melayu sekiranya tidak terdapat istilah yangdiperlukan daripada bahasa Melayu,Contoh – contoh seperti: gambut (daripada bahasa Banjar) – peat
  33. 33.  nyeri (daripada bahasa Sunda) – pain engkabang (daripada bahasa Iban) – ellipenut dermaga (daripada bahasa klasik) – wharf dening (daripada dialek Kelantan) – yoke6.3 Perbendaharaan Kata Bahasa AsalSekiranya istilah yang diperlukan tidak terdapat daripada bahasa Melayudan bahasa serumpun dengan bahasa Melayu maka bolehlah diambil kata-katadaripada bahasa asal atau bahasa asing. Penulisan istilah ini hendaklahmengutamakan bentuk ejaannya di dalam bahasa sumber (perlu disesuaikan)tetapi penyebutannya hendaklah mengikut sistem bunyi bahasa Melayu. Untuktujuan keseragaman, bahasa Inggeris yang dianggap paling internasionaldijadikan sebagai bahasa sumber melainkan konsep yang berkenaan tidak adaistilahnya dalam bahasa Inggeris.Contoh – contoh seperti:Istilah Bahasa Asal Istilah Bahasa Melayu Atom Electron Professional Psychology Structure Radio Television Radiography Atom Elektron Profesional Psikologi Struktur Radio Televisyen Radiografi6.4 Penyerapan Istilah AsingIstilah asing boleh dipinjam atas dasar; Sesuai maknanya; Lebih singkat daripada terjemahan bahasa Melayunya; Istilah asing yang diserap itu mempermudahkan penyelarasan,sekiranya istilah bahasa Melayunya mempunyai banyaksinonim.
  34. 34. 6.4.1 Bentuk-Bentuk SerapanKata yang diambil daripada bahasa asing terdiri daripada bentuk akar atauterbitannya. Hal ini bergantung pada: Konteks situasi dan pemakaiannya di dalam ayat; Kemudahan belajar bahasa; dan Kepraktisan.Pada prinsipnya diambil bentuk tunggal contohnya, spectrum (spektrum)kecuali kalau bentuk jamaknya yang lebih biasa dipakai.6.4.2 Istilah Asing yang sudah lazimIstilah asing yang sudah lama digunakan boleh terus dipakai walaupunada kalanya istilah berkenaan tidak sesuai dengan peraturan. Hal ini dilakukanuntuk menjauhkan kekacauan dan kekeliruan.Contoh – contoh seperti :Istilah Asing Istilah Bahasa Melayu Campaign Custom Dengue Grant Pension Kempen Kastam Denggi Geran Pencen6.4.3 Ejaan Istilah (Ungkapan) Asing yang TetapIstilah asing atau ungkapan tertentu yang sebutan dan ejaannya kekaldalam semua bahasa, digunakan juga dalam bahasa Melayu dengan syaratdiberi garis bawah atau dicetak miring.Contoh:a. bona fideb. esprit de corpsc. fait accomplic. weltanschauung
  35. 35. d. cal de sacLatihan 6.1 1. Nyatakan dari mana sumber istilah BahasaMelayu diperoleh?2. Bahaskan mengapa ungkapan atau bahasaasing amat di perlukan dalam perkembanganperistilahan di Malaysia?Rujukan Abdullah Hassan & Ainon Mohd. (1994). TatabahasaDinamika. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa danPustaka.Amat Juhari Moain (2010)Penggubalan IstilahIlmiah dalam Bahasa Melayu. Kuala Lumpur :Dewan Bahasa dan Pustaka.6.5 Pembentukan Istilah Pelbagai BidangPelbagai istilah telah digubal dan dibentuk di dalam pelbagai bidang. Sebagaicontoh, istilah - istilah mengikut bidang berkenaan diberikan di bawah:a) Istilah Teknologi Maklumat dan KomunikasiBahasa Inggeris Bahasa MelayuAudioconferencingAutosaveBroadcastClient-serverConnection-oriented networkData scramblerDigital cameraDigital certificateDigital purseSidang audioAutosimpanSiaran;siarPelanggan-pelayanRangkaian berorientasikansambunganPengarau dataKamera digitalSijil digital
  36. 36. Digital signature Dompet digitalTandatangan digitalb) Istilah Undang UndangBahasa Inggeris Bahasa MelayuAdministrative orderCivil disorderCivil rightsDouble jeopardyDiplomatic immunityExtradictionFraudFugitive offenderFundamental rightsJudicial reviewLegitimacyMala fideMandatory procedureNativeNatural justicePerintah pentadbiranGangguan awamHak sivilPendakwaan dua kaliKekebalan diplomatikEkstradisiFraudPesalah buruanHak asasiKajian semula kehakimanKesahanMala fideTatacara mandatoryAnak negeriKeadilan asasic) Istilah KomputerBahasa Inggeris Bahasa MelayuAccessBench markCursorData baseDownloadEnd userCapaianTanda arasKursorPangkalan dataMuat turunPengguna akhir
  37. 37. FontHardwareIntegrated circuitLocal area networkFonPerkakasanLitar bersepaduRangkaian kawasan setempatd) Ekonomi / Pentadbiran PerniagaanBahasa Inggeris Bahasa MelayuBalance sheetBridging loanBuy outBuy-back priceBy-productCapital gainCash flowCertificate of authorizationChief executive officerDeed of trustInvestment climateLong term debtShort-term financingSole agentSteering committeeKunci kira-kiraPinjaman penyambungBeli habisHarga beli balikKeluaran sampinganLaba modal / keuntungan modalAliran tunaiPerakuan kuasaKetua pegawai eksekutifSurat ikatan amanahIklim pelaburanHutang jangka pendekPembiayaan jangka pendekEjen tunggalJawatankuasa pemandue) Istilah PerhotelanBahasa Inggeris Bahasa MelayuBallroomBanquetBudget hotelBuffetBusiness centreCheck-inCheck-outDewan besarBankuetHotel jimat / hotel kelas ekonomiBufetPusat khidmat urusanDaftar masukDaftar keluar
  38. 38. CocktailDay useDeluxe roomDouble roomFunction roomLuncheonTwin bedWaiter (L); waitress (P)KoktelGuna siangBilik mewahBilik kelaminBilik majlisJamuan tengah hariKatil-kembarPramusajif) FotografiBahasa Inggeris Bahasa MelayuAbstract photographyBetween-the-lens shutterCamera angleDaylight filmEffective apertureFlashGround-angle viewHalf-length portraitInvisible lightLatitude of exposureMain lightingOut of focusPeriscopic lensQuartz lensReflect cameraFotografi abstrakPengatup antara kantaSudut kameraFilem warna cahaya siangApertur berkesanDengarPandangan sudut bawahPotret separuhCahaya halimunanLatitude dedahanPencahayaan indukLuar fokusPeriskopKanta kuarzaKamera reflexg) Istilah Matematik dan StatistikBahasa Inggeris Bahasa MelayuAerial cableAffineAffine geometryAffine varietyKabel aerialAfinGeometri afinAneka afin
  39. 39. AggregateAggregationAggregativeAggregative indexAggregative modelAgregatPengagregatanBerdaya agregat; pengagregatanIndeks pengagregatanModel berdaya agregat6.6 Cabaran – Cabaran Pembentukan IstilahTugas dan tanggungjawab Jawatankuasa istilah amat mencabar. Kritikanyang dilemparkan kepada mereka datang bertubi tubi, khusus daripada kalanganyang kurang memahami rasional di belakang pemilihan sesuatu istilah; dankritikan sinis ini sering terdengar. Walau bagaimanapun, bagi orang bahasa,linguis dan pendidik, mereka amat memahami keputusan yang telah dibuat;mereka akur pada istilah yang telah dibentuk dan menerimanya dengan hatiterbuka. Bagi orang yang tidak memahaminya, tidak semudah untuk mencapaikesepakatan dan persetujuan di dalam pembentukan istilah baru; tentu sekalibanyak cabarannya. Walau apapun kritikan yang dilemparkan jawatankuasaistilah tetap dengan pendirian mereka. Hakikatnya kerja yang mereka lakukanberpandu kepada dua kriteria umum:Kepesatan ilmu :i. Perkembangan ilmu dalam bidang-bidang tertentu.ii. Penyerapan istilah-istilah baru mengikut perkembangansemasa.Kepakaran :i. Kekurangan pakar di dalam bidang tertentu.ii. Penentuan sumber istilah (bahasa asal, bahasa serumpun,bahasa pinjaman)Latihan 6.2 1. Suatu masa dahulu, banyak isu yang berkaitandengan peristilahan oleh media-media massadi Malaysia. Beri pendapat anda tentang kualitiperistilahan yang di gunakan. Adakah andasetuju bahasa yang digunakan itu tepat denganapa yang hendak dinyatakan?Sila rujuk pakar-pakar peristilahan yangberdekatan dengan anda.
  40. 40. BukurujukanDewan Bahasa dan Pustaka (1992) Pedoman umumPembentukan Istilah Bahasa Melayu. Kuala Lumpur.Grace, H. (1975).Syntax ang semantics 3: Speech acts.New York: Seminar Press.Hashim Hj. Musa (2006). Pengantar Falsafah Bahasa.(Edisi Kedua). Kuala Lumpur: DewanBahasa danPustaka.Nathesan, S. (2001 ). Makna dalam Bahasa Melayu.Dewan Bahasa dan Pustaka: Kuala Lumpur(Bab2:Kepelbagaian Makna bagi perkataan ,hlm 19-26).Nik Safiah Karim dan rakan(2008) Tatabahasa DewanEdisi Ketiga. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa danPustaka.Palmer,F.R, (1992). Semantik. Dewan Bahasa danPustaka: Kuala Lu,pur (Terjemahan oleh AbdullahHassan)Puteri Roslina Abdul Wahid (2005) Peminjaman KataBahasa Inggeris Dalam Peristilahan Undang – Undang.Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.O, Grady, W. (2000). Semantics: The analysis ofmeaning. Addision Wesley Longman.
  41. 41. TAJUK 7 ISTILAH SINGKATAN DAN LAMBANG BAHASA MELAYUSINOPSISTopik ini akan menerangkan dan menjelaskan tentang singkatan danlambang bahasa. Selain itu, cuba menerangkan perbezaan antarasingkatan dengan lambang.HASIL PEMBELAJARANMenjelaskan tentang konsep singkatan, akronim dan lambangdalam bahasa Melayu.7.1 Konsep dan definisi singkatan dan Lambang7.1.1 Definisi SingkatanMenurut Kamus Dewan (2007: 1501) menyatakan singkatan ialahkependekan, ringkasan , merupakan gejala umum dalam pemakaianbahasa. Manakala Nik Safiah Karim dan rakan-rakan (2008: 66) Akronimadalah kata singkatan yang terbentuk dengan menggabungkan huruf awalsuku kata atau dengan menggabungkan huruf awal dan suku katadaripada rangkai kata, dan ditulis serta dilafazkan sebagai perkataan utuh.Beliau menyatakan ada tiga cara pembentukan akronim. ManakalaAsmah Hj. Omar (2009:27) akronim adalah kata selapis yang dibentukdengan menggunakan suku kata pada kata-kata unsur. MenurutJawatankuasa Tetap Bahasa Melayu KPM (1992:15) singkatan terbentukdengan empat cara melalui penggunaan :a) Menggugurkan satu bahagian atau lebih bahagian daripadadasarnya. Misalnya :lab ( laboratory)b) Menyingkatkan huruf ejaan, tetapi sebutannya sepertibentuk lengkap. Misalnya:sin - sinuscm - sentimetercos - konsinushab - habitat
  42. 42. c) Menggabungkan suku kata atau bahagian kata. Misalnya:Mara - Majlis Amanah RakyatPerkim - Pertubuhan Kebajikan Islam MalaysiaBernama - Berita Nasional MalaysiaTadika - taman didikan kanak – kanakCerpen - cerita pendekKugiran - kumpulan gita rancahBerdikari - berdiri dengan kaki sendiriPawagam - Panggung wayang gambarPerkeso - Pertubunhan Keselamatan Sosiald) Menggabungkan huruf pangkal setiap kata, istilah beginidipanggil akronim. Misalnya:JKR - Jabatan Kerja RayaTLDM - Tentera Laut DiRaja MalaysiaIPGKTAR - Institut Pendidikan Guru Kampus Tun AbdulRazakLUTH - Lembaga Urusan Tabung HajiABIM - Angkatan Belia Islam MalaysiaADUN - Ahli Dewan Undangan NegeriIKIM - Institut Kefahaman Islam Malaysia7.1.2 Definisi LambangMenurut Kamus Dewan Edisi keempat ( 2007: 876) Lambang ialahtanda yang mewakili entiti linguistik seperti bunyi, fonem,suku kata,morfem dan kata yang diterima dalam transkripsi fonetik atau sistemtulisan.Lambang huruf ialah singkatan khusus berdasarkan kebiasaanyang terdiri daripada satu huruf atau lebih tanpa titik di belakangnya, dandigunakan untuk menandai sesuatu konsep. Contoh :meter - meter - mkilogram - kilogram - kgsecond - saat - sampere - ampere - Adegree - darjah - Kcandela - kandela - cdradian - radian - rad
  43. 43. steradian - steradian - stmole - mol - molhecto - hekto - hcenti - senti - cmega - mega - Mgiga - giga - GLatihan 7.1 1. Penggunaan lambang – lambang istilahbelum dikuasai dengan sepenuhnya olehpelajar atau masyarakat di Malaysia. Beripendapat anda?TAJUK 8 EJAAN DAN PERISTILAHAN BAHASAMELAYUSINOPSISHASIL PEMBELAJARANTopik ini akan menerangkan tentang transliterasi dan transkripsi.Berdasarkan transkripsi dan transliterasi istilah atau perkataantersebut digunakan dalam bahasa Melayu tanpa mengubah sebutandan makna asal atau sumber perkataan tersebut. Dalam bahasaMelayu banyak perkataan diperoleh dan dikenal pasti dalam bahasasumber yang lain. Bahasa – bahasa bereknaan seperti bahasa Arab,bahasa Yunani, bahasa Sankrit dan bahasa – bahasa lain.8.1 Ejaan Transliterasi Dalam Bahasa MelayuKamus Dewan (2007:1712) menyata transliterasi adapenukaran huruf 9perkataan dsb)daripada abjad sesuatu tulisan(misalantulisan Arab kepada huruf yang selaras bunyinya dsb dalam
  44. 44. abjad system tulisan lain (spt Rumi). Ejaan Transliterasi atau alihhuruf boleh mengikut perakuan ISO untuk huruf Arab (Perakuan ISO-R233) atau Perakuan ISO-R315 huruf Yunani. Contoh transliterasiArab. Contoh :Bismillahirrahmanirrahimmusliminmslimatuntazustazahhajihajahfikirhadithgaibzakatakadlafazsolatimanimamtalakliansujudkiam8.2 Ejaan Transkripsi Dalam Bahasa MelayuTranskripsi ialah penulisan sebutan yang menunjukkansebutan dalam bahasa yang bersangkutan.Istilah asing yang diserapkan ke dalam bahasa Melayutanpa diterjemahkan, pada umumnya ditranskripsikan lebihdahulu. Misalnya:bureau - biro
  45. 45. police - polisambulance - ambulansEjaan nama khas, yang dalam bahasa sumber ditulisdengan huruf Latin, tidak diubah. Sekiranya nama khas ituditulis dengan huruf lain, maka diambil ejaannya yang dalambahasa Inggeris dan kemudian disesuaikan dengan bahasaMelayu. Misalnya:BaekelundCannizzaroAquadagDacronKeopsDmitri Ivanovic MendeleevAnton ChekhovMao Tze TungLatihan 8.1 1. Bezakan antara ejaan transliterasi dengan ejaantranskripsi dalam Bahasa Melayu.2. Dengan merujuk buku dan internet, senaraikancontoh – contoh lain ejaan transkripsi yangberkaitan.3. Merujuk buku atau bahan internet , senaraikancontoh – contoh ejaan transkripsi yang banyakdigunakan oleh media massa terutama mediacetak di Malaysia.Rujukan Abdullah Hassan & Ainon Mohd. (1994). TatabahasaDinamika. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa danPustaka.Amat Juhari Moain (2010)Penggubalan Istilah Ilmiahdalam Bahasa Melayu. Kuala Lumpur : DewanBahasa dan Pustaka.
  46. 46. Azman Wan Chik.1985. Mengajar Bahasa MalaysiaJilid 2: Latihan Guru Dan Bahan. Kuala Lumpur :Dewan Bahasa Dan PustakaDarwis Harahap (1994). Binaan Makna.http://www.angelfire.com/id/ahmadawang/meaning.html accessed on 5 July 2007.Dewan Bahasa dan Pustaka (1992) Pedoman umumPembentukan Istilah Bahasa Melayu. Kuala Lumpur.Puteri Roslina Abdul Wahid (2005) Peminjaman KataBahasa Inggeris Dalam Peristilahan Undang –Undang. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.Teuku Iskandar.2008. Kamus Dewan Edisi Keempat.Kuala Lumpur : Dewan Bahasa Dan Pustaka.

×