Spss guid upd_

8,711 views

Published on

4 Comments
53 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
8,711
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
4
Likes
53
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Spss guid upd_

  1. 1. ¯ÍÄÝÑÍÈÉ ÑÒÀÒÈÑÒÈÊÈÉÍ ХОРООSPSS for windows СТАТИСТИКИЙН ХЭРЭГЛЭЭНИЙ БАГЦ (SPSS) ПРОГРАМЫГ АШИГЛАХ ЗААВАР SPSS14.0 ( Statistical Package for the Social Sciences) Áîëîâñðóóëñàí Ë.Ìÿãìàð Улаанбаатар 2008
  2. 2. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ Гарчиг Олон хэмжээст статистикийн судалгааны аргын тухай. SPSS системийн тухай SPSS системийн ¿íäñýí çàð÷èì ба SPSS-ийн Data Editor программ 1. File Файлтай ажиллах 2-3. Edit,View Засварлах, харах 4. Data Мэдээлэлтэй ажиллах 5. Transform Мэдээллийг хувиргаж өөрчлөх 6. Analyze Судалгаа 6.1. Reports Тайлан , таблиц гаргах 6.2. Descriptive Statistics Давталт, нэг хэмжээст үнэлгээ, кросс таблиц 6.3. Custom Tables Тусгай таблицууд 6.4. Compare Means Дундачийн харьцаа, үнэлгээ 6.5. General Linear Model Ерөнхий øóãàìàí ìîäåë 6.6. Mixed Models Холимог модел 6.7. Correlate Корреляцийн судалгаа 6.8. Regression Регрессийн судалгаа 6.9. Loglinear Шугаман логарифм 6.10. Classify Ангилалт 6.11. Data Reduction Үзүүлэлтийг шахах 6.12. Scale Хэмжээс хуваарь (шкал/масштаб) 6.13. Nonparametric Tests Параметргүй шалгалт 6.14. Time Series Цаг хугацааны дараалал 6.15. Surival Цагийн (Амьдрах хугацааны) судалгаа 6.16. Multiple Response Олон төрөл (хариултат) судалгаа 6.17. Missing Value Analysis Хаягдсан (алдаатай) утгын судалгаа 6.18. COMPLEX SAMPLES Èæ á¿ðýí ñóäàëãàà ÕÀÂÑÐÀËÒ1. SPSS ïðîãðàììûã àøèãëàñàí æèøýý, ¿ð ä¿íãèéí õ¿ñíýãò¿¿ä 2
  3. 3. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программОлон õ¿÷èí ç¿éëèéí статистикийн судалгааны (ОСС) аргын тухай.Олон õ¿÷èí ç¿éëèéí статистикийн судалгааны (ОСС) асуудал статистикийнонолын бие даасан салбар болж хөгжсөн. Энэ нь статистик ажиглалтынүндсэн мэдээллүүдийн олон хэмжээст геометрийн огторгуйн дахь дүрслэлдүндэслэн нийгэм эдийн засгийн үзэгдэл процессийн бодитойгоор оршин буй(тодорхой биш /латентные/ боловч) зүй тогтолыг түүний бүтэц, хөгжил,чиг хандлагатай хамт тодорхойлох дээд зэргээр формальчлагдсанстатистик аргуудын цуглуулга болох юм.OCC- нь сонгодог статистикийг бодвол харьцангуй сүүлд бий болсон.ОСС-ны арга нь харьцангуй гүнзгий формаль, математик логикийн аргадтулгуурласан (эдийн засаг, математикийн онолын илүү нарийн мэдлэгшаарддаг). ОСС-ны аргыг хэрэглэхэд аналитик бодлогуудыг судалж шийдвэр гаргахадбусдаас илүү бүтээлч сэтгэлгээ шаарддаг, эс тэгвэл судалгааны үр дүнд алдаагарах, буруу дүгнэлт өгөх зэрэг байдалд хүргэх талтай. Тухайлбал кластерийнанализ гэхэд 200 орчим, бусад фактор, олон хэмжээст масштабын судалгаазэрэгт хэдэн арван янзын арга хэрэглэдэг байна.Тухайлбал ОСС-нд нуугдмал (latent/латентные(скрытого)) үзүүлэлтийн тухайасуудал байнга гарч ирдэг. Энэ нь хэд хэдэн энгийн тодорхой (хөдөлмөрийнбүтээмж, боловсролын түвшин, ажилласан жил г.м) үзүүлэлтүүдийн шинжчанарыг нэгтгэн үзүүлж байх ёстой бөгөөд тэр үзүүлэлтийн нэр эхэндээ байхгүйбайх ба судалгааны үр дүнд шинжээчээр тодорхойлогддог байх жишээтэй. ОСС-ны онолын үндэс, туршилт, судалгааны асуудал нь 20-р зууны эхээрнээгдэж тавигдсан бөгөөд 1901-1904 онд Английн эрдэмтэн К.Пирсон,Ч.Спирман нарын факторын судалгааны талаар бичсэн онолын өгүүллэгүүдээсэхлэлтэй байсан. Эдгээр нь эхлээд психолог, биолог дараа нь эмнэлэг, цэрэг,техникийн төслүүд бүр сүүлд нь эдийн засгийн шинжлэх ухаанд ашиглагданхөгжиж иржээ. ОСС-ны онолын үндэсийг тавилцаж хэрэгжүүлсэн олон орны 30гаруй эрдэмтэд байдаг байна. Гэхдээ ОСС-ны сургууулийн гол эх суурь ньАмерикийн сургуульд: фактор, олон хэмжээст масштаб, олон хэмжээстматематик статистик,Английн сургуульд: фактор, дискриминант, олон хэмжээст корреляц-регресс,олон хэмжээст математик статистик,Францын сургуульд: кластерийн судалгаа гэх мэтээр хуваарилагдан хөгжижиржээ.Харин Орост (ЗХУ) бүр сүүлд 60-70-д оны үеэс ОСС хөгжиж, нэвтэрч, хэрэглээболсон байна. Энэ нь ЗХУ-д статистикийн нэлэнхүй судалгааны арга дагнаж басстатистик улс төржиж байсантай холбоотой боловч А.Я. Боярский, С.А.Айвазантэргүүтэй 20 шахам статистикч эрдэмтэд энэ салбарт онол практикийн ихээхэнхувь нэмэр оруулсан байна.ОСС – ны арга нь дээд математик, математик статистикийн онол дээрсуурилдаг бөгөөд 2 том бүлэгт хуваагддаг. Үүнд:Олон хэмжээст санамсаргүй хэмжигдэхүүний тархалтын хуулийг үндэс болгонүзэгдэл процессийн статистик үнэлгээг гаргаж статистик таамаглалыг шалгахасуудлыг шийддэг хэсэг. Энэ бол олон хэмжээст үзүүлэлтүүдийн магадлалынсудалгааны арга юм. 3
  4. 4. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ Энэ бүлэг заавал тархалтын хуулийн мэдлэг шаардахгүйгээр бодит үзэгдэлпроцессийг логикийн үүднээс тохиромжтой бүтцээр нь тэгшитгэн(моделирование) судлах асуудал юм. Эдгээрийг логик-алгебр-геометрийнчиглэлийн аргууд гэж хэлдэг.Дээр дурдсан 2 арга нийгэм эдийн засгийн төрөл бүрийн бодлогыг шийдэхэдзориулагдах бөгөөд тухайлбал уламжлалт статистикийн хувьд санамсаргүйхэмжигдэхүүнийг үнэлэх, бүлэглэх, таамаглалыг шалгах, судалж байгааүзүүлэлтүүдийн уялдаа холбоог моделчлох зэргээс гадна шинэ буюу тусгайаргуудаар мэдээллийг шахах, үзүүлэлтүүдийг “судалж” бүлэглэх, үзэгдлийгшинэчилсэн хэмжээсээр дүрслэн тодорхойлоход тусалдаг.Олон хэмжээст статистикийн судалгааны аргуудОСС-ны аргуудын практик хэрэглээний үндсэнд дараах суурь зарчмууд ордог.Үүнд:Олон хэмжээсийг оновчтой тогтоох – дурын тооны үзүүлэлт, объектийг сонгохбиш бие биенээ харилцан нөхөх тодорхой тооны, бүх талаар тухайн үзэгдэлпроцессийг бүрэн үнэлж чадах үзүүлэлтүүдийг (үзэгдэл) сонгож авах. Ажиглагдаж байгаа олон хэмжээст объект тодорхой (лаконичный) байх – Энэ ньмэдээлэл сайн шахагдсан, зөв бүтэцтэй байхыг хэлнэ. Энд мэдээллийн бүтцийгхялбар тогтоож болох хэмнэлттэй, матрицийн хэлбэртэй бичлэгүүд байхыгшаардàна.Математик моделийн бүтцэд мэдээлэл сайн судлагдаж тохирсон байх. Энэ ньашиглаж байгаа мэдээлэл, судлаж байгаа объектуудыг тэдний төрөл, ангиармаш сайн тодорхойлсон байж статистик дүгнэлтийн үр дүнг дээшлүүлэх батооцооны үнэлгээ сайжирна.Бодлогын томъёолол оптимал байх – ОСС-ны аргуудаас нэг юмуу бие биенээгүйцээсэн (дополняющих) хэд хэдэн аргуудыг сонгоход хамгийн багатооцооллоор илүү сайн магадлал, үнэлгээний шинж чанар бүхий үр дүнгаргахыг шаардлага болгоно. Ерөнхийдээ энд уламжлалт статистиктайхарьцуулсан ч объектуудыг ямар нэг өргөтгөсөн (латентного фактора)үзүүүлэлтийн утгаар бүлэглэх эсвэл факторын болон дискриминант судалгаарурьдчилан гаргасан үзүүлэлтээр индексийн судалгаа хийх гэх мэтээр байжболно.ОСС хийхэд дараах судалгааны үндсэн үе шатуудыг дамждаг. Үүнд:Орох гарах мэдээллийн хэмжээ, гарах мэдээллийн хэлбэрийг тогтоожсудалгааны ажлын агуулга, хэрэглэгдэхүүнийг тодорхойлон бодлогоотомъёолно.ОСС-ны аргаар судлах мэдээллийг боловсруулах дарааллыг тогтооно. Энэ ньхэрэгжүүлэх арга тэдгээрийг гүйцэтгэх дараалал гэсэн үг юм.Эх мэдээллийг цуглуулах, системчлэн цэгцлэх, боловсруулалтад бэлтгэх.Мэдээллийн урьдчилсан судалгаа хийх: нэгэн төрөл (однородности) байдал,зарим статистик таамаглалтай харьцуулалт хийх, тархалтын түгээмэлхуулиудад захирагдах эсэхийг үзэх, алдааны агуулгыг тооцох.Урд шатнаас гаргасан үнэлгээ анхлан гаргасан бодлогын томъёололтой тохирохэсэхийг нарийвчлан үзэж тэдгээрийг хэрэглэж болох эсэхийг шийдэх.Шаардлагатай бол судалгааны аргуудыг өөрчлөх. 4
  5. 5. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программТооцоо хийх. Энэ ажил компьютер, зориулалтын программ хангамжийнтусламжтайгаар хийгдэж гарна.Судалгааны үр дүн гарч статистикийн шинжүүрүүдээр үнэлэгдэнэ. Энэ ньматематик тооцооллын үр дүн эдийн засгийн дүгнэлтийн хоорондын тохиролцоо(непротивречивость) тогтоогдож гарах үр дүнгийн мэдээллийн тайламжийнзэргийг дүгнэнэ. Судалгааны үр дүнг таблиц, графикаар зохих тайлбартайгаар нэгтгэн дүгнэжгаргах ба эцсийн дүгнэлт, практик зөвлөмж хамт гарна.Практикт дээрх шатууд бүгд зайлшгүй байх ёсгүй бөгөөд зарим нь хасагдах,нэгтгэгдэх тал байдаг.ОСС-ны аргуудын онцлог, бодлогын хэлбэрийг ялган тайлбарлавал:Арга Товч. Бодлогыны хэлбэр Тайлбар1 2 3 4Олон хэмжээст ОСХСҮ Олон хэмжээст Олон хэмжээст дундаж,санамсаргүй үзүүлэлтийн ковариацийн матриц, магадлалынхэмжигдэхүүний параметрийн үнэлгээ үнэлгээ, рабастное үнэлгээ г.мстатистик үнэлгээОлон хэмжээст ОХТШ Олон хэмжээсттаамаглалын үзүүлэлтийншалгалт параметрүүд нь -“- тэдгээрийн тархалтын хуультайгаа харгалзах тохиролцооны таамаглалын шалгалтОлон хэмжээст ОХК-РС Судалж байгаакорреляц- ажиглалт дахьрегрессийн үзүүлэлт юмуу -“-судалгаа объектуудын хоорондын уялдаа холбоог моделчлох ба хэмжилт хийх.Олон хэмжээст ОХМС Нийлмэл системийг Үзүүлэлтүүдийг онолын огторгуйдмасштабын моделчлох, түүний дүрслэх, уламжлалт аргаар(шкалирование) үзүүлэлтүүдийг моделчлогддоггүй нийлмэл буюусудалгаа утгажуулан харуулах тогтвортой биш үзэгдэл процессийг тодорхойлох (хэмжээстэй болгох)Гол компонентийн ГК Мэдээллийг шахах. Олон энгийн шинж чанарынарга үзүүлэлтүүдийг цөөн тооны нэгтгэн дүгнэгч үзүүлэлтэд оруулж латент факторыг гаргаж авах . Энэ бодлого үзүүлэлтүүдийн тухайд төдийгүй объектуудын хувьд шийдэгдэж болдог.Факторын судалгаа ФС -“- -“-Олон хэмжээст КС Олон хэмжээст объект -“-бүлэглэлт (эсвэл үзүүлэлтийг)(кластерный бүлэглэханализ)Дискриминантын ДС Судалж бүлэглэх Тодорхой эталон бүлэгээр шинэсудалгаа объектуудыг задлан ангилж (раскласификация) эталон бүлэг олох.Каноник корреляц КК Мэдээллийг шахах, Хамааран хувьсагч - Ук ба үл нэгдсэн [2 бүлэг хамааран хувьсагч - Хк хоёр бүлэг 5
  6. 6. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ мэдээлэл] үзүүлэлтийн холбоосыг томъёолох. үзүүлэлтүүдийн Х,У нь факторын судалгаанаас холбоосыг моделчлох. нэгтгэн дүгнэгдэж үнэлэгдсэн үзүүлэлт байж болно.Олон хэмжээст ДспС Комплексдисперсийн үзүүлэлтүүдийн -“-судалгаа. дисперсийн үнэлгээг гаргаж судалгаа хийх.Олон хэмжээст КоС Факторын судалгааны Үндсэн үзүүлэлтүүдийг урьдчиланковариацын үр дүнгийн ангилж анги бүрийн хувьдсудалгаа үзүүлэлтийн вариацын регрессийн холбоосыг тогтоох. хамаарлын үнэлгээ Дараа нь ковариацийн үнэлгээг хийх. тооцож харгалзах судалгааг хийх. (Тхх, Туу,Тух)SPSS ñèñòåìèéí òóõàé.Ýíý ïðîãðàìì íü ìàòåìàòèê ñòàòèñòèêèéí ¿íäñýí àðãóóäûí òîîöîî, ñóäàëãààíûàæëûã êîìïüþòåðò WINDOWS 95-ààñ õîéøèõ ñèñòåì¿¿äèéí äîð õèéõýäçîðèóëàí õèéãäñýí. Îíöëîã íü ìàòåìàòèê ñòàòèñòèêèéí àðãа, ¿íäýñийг ñàéí ìýääýã,WINDOWS-èéí îð÷íû ïðîãðàììóóäûã àøèãëàæ ñóðñàí õ¿í õÿëáàð àðãààðýçýìøèæ áîëîõîîð àñóóëãààð õàðèëöàæ (äèàëîã ãîðèì áóþó WIZARD)àæèëëàäàã ñèñòåì þì. ̺í òóõàéí ïðîãðàììä ¿íäñýí ìýäýýëýë îðóóëàõ, ººð ïðîãðàìì, ôàéëäõºðâ¿¿ëýõ, áóñàä ñèñòåì ïðîãðàììòàé (ACCESS, EXCEL, DBASE, …ã.ì)õîëáîãäîõ áîëîìæîîð ñàéí õàíãàãäñàíààñ ãàäíà, ñóäàëãààíû çîðèóëàëòòàéõÿëáàð òàáëèö á¿ðä¿¿ëýõ, áè÷èõýä òîõèðîìæòîéãîîðîî өмнөххувилбаруудаасаа èë¿¿ онцлог áîëñîí áàéíà. Îðîõ ìýäýýëëèéí òîäîðõîéëîëòûã õèéõ (VALUES), ìýäýýëýë äîòîðõóâèðãàëò õèéõ(RECODE), áîëîâñðóóëàëò õèéõ ìýäýýëëèéã ñîíãîí àâàõ(SELECTCASE), ôàéëóóäûã íýãòãýõ, àãðåãàò õèéõ, á¿òöèéã ººð÷ëºõ, çàäëàõ çýðýã îëîíñàéí ¿¿ðýã ôóíêö¿¿äòýéãýýðýý îíöëîã ñèñòåì þì. WINDOWS95-д анх SPSS 7.0 хувилбар орж ирсэнээс хойш түүний 7.5-ààñ11.15 õ¿ðòýë хувилбаруудад мэдээлэлтэй ажиллах, үзүүлэлт, файлыг өөрчлөх,хувиргах, математик статистикийн судалгааны арга, моделуудыг шинэчлэх,нэмэх, судалгааны аргын боломжуудыг дээшлүүлж îëîí нэр төрлийн шинэтгэлсайжруулалт хийгдсэн байна. Тухайлбал мэдээлэлд агергац хийх, үзүүлэлтийгдахин кодлох, PIVOT TABLE- функцийн боломжийг оруулах, командын дүрэмбичиж эргэн ашиглах, орхигдсон утгыг сэргээн тооцох зэрэг мэдээлэлтэйажиллах боломжийг өргөтгөснөөс гадна газрын зураг, графиктай ажиллах шинэболомж, статистик үнэлгээний нэмэлт функцүүд, регресс, холимог модел, голкомпонентийн арга, ангилал, кластерийн судалгаа, хэмжээсийн үнэлгээ гэх мэтматематик статистикийн онол судалгааны сүүлийн үеийн модел, арга зүйг(1980-аад онд дэвшигдэж гарсан шинэхэн онол томъёолол) хэрэгжүүлэхпрограмм процедураар баяжуулсан нь энэ системийн онцлог тал болж байна.Ñàíàìæ: Ýíý çààâàðò óã ñèñòåìèéã àøèãëàõ ¿íäñýí çàð÷èì, õ¿ñíýãò õýðõýíáîëîâñðóóëàõ, ¿íäñýí ìýäýýëëòýé ÿàæ õàðüöàõ çýðýã îíöëîã ç¿éë¿¿äèéí òóõàéîðóóëñàí òóë á¿õ òºðëèéí ìåíþ(öýñ), ò¿¿íèé äýä ìåíþíèé á¿õ õóâèëáàðûãòàéëáàðëààã¿é áîëîõûã àíõààðíà óу. 6
  7. 7. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программSPSS-системийн ¿íäñýí çàð÷èì ба Data Editor программÝíý ïðîãðàìì íü File, Edit, View, Window, Help çýðãýýðýý EXCEL ïðîãðàììòàéòºñòýé ¿íäñýí ìåíþíèé ¿ëäñýí õýñýã íü ýíý ïðîãðàììûí îíöëîã ¿éë àæèëëàãààãõýðýãæ¿¿ëýõýä çîðèóëàãäñàí áîëíî. ¯íäñýí öýñèéí ¿¿ðã¿¿äýýñ çàðèì îíöëîãç¿éëèéã òîâ÷ëîí òàéëáàðëàâàë:SPSS Data Editor ïðîãðàìì íü áîëîâñðóóëàëòàä îðæ áàéãàà ìýäýýëëèéãòîäîðõîéëîõ, îðóóëàõ, èìïîðòëîõ, ýêñïîðòëîõ, õóâèðãàõ á¿õèé ë ¿éëàæèëëàãààíä ¿éë÷èëíý. SPSS Data Editor–ûã õàðàõàä äîòðîî Data View, VariableView ãýñýí õ¿ñíýãт (Sheet) áàéõ áºãººä ýõíèé Data View-ä үндсэн ìýäýýëëèéíìºð¿¿ä, äàðààчийн Variable View-ä ìýäýýëëèéí ¿ç¿¿ëýëò бүрийг òîäîðõîéëсîнìºð¿¿ä áàéäàã. Data View äîòîð áàéãàà ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëòèéí ìºð¿¿ä òîäîðõîéëîëòûíõîî äàãóóáàãàíà áàãàíààð äàðààëñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýñ òîãòîõ áºãººä ò¿¿íèéã EXCEL-èéísheet-òýé àäèëààð áîäîæ àøèãëàæ áîëîõ судалгааны үзүүлэлтийг агуулсан(sheet) ýíãèéí ìàòðèö áîëíî.Variable View äîòîð ¿ç¿¿ëýëòèéí òîäîðõîéëîëò áàéðëàõ áºãººä òàáëèöáîëîâñðóóëàлтад øààðäàãäàõ үндсэн òîäîðõîéëîлтóóä áàéðëàíà. ¯¿íä:Name Òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí íýðèéã (программд ашигладаг íýð) çààñàí ¿ñýã òîîíèëýðõèéëýë (8 тэмдэгт)Type ¯ç¿¿ëýëòèéí òºðºë, õýëáýðèéã çààã÷, ãîë òºëºâ Numeric-òîî, String-òåêñòáàéäëààð ä¿ðñëýãäýíý.Width ¿ç¿¿ëýëòèéí ºðãºí áóþó õýäýí тэмдэгтээс òîãòîõûã çààíà.Decimal òîîí ¿ç¿¿ëýëò áîë òàñëàëûí àðààð õýäýí îðîíòîé áàéõûã çààíà.Label òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí íýð (òàâëèöàä áè÷èãäýæ ãàðàõ íýðшил) 7
  8. 8. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программValues ¿ç¿¿ëýëòèéí òóõàéí óòãàíä õàðãàëçóóëàí îíîîæ ºãñºí íýðèéãøààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë îðóóëæ ºã÷ áîëíî. Íýðèéã îðóóëàõäàà òýð ¿ç¿¿ëýëòèéívalues áàãàíàíä äàðàõàä óòãà, îíîîæ ºãºõ íýð 2-ûí öîíõíóóäûã áºã뺺ä íýìýõ(Add) òîâ÷ëóóðûã àøèãëàí îðóóëæ ºãºõ áàñ õàñàõ áîëîìæòîé. Àíõààðàõ íü:èíãýæ îðóóëñàí íýð äàðàà íü òàáëèö áè÷èæ ãàðãàõàä óòãà á¿ðòýý энэхүүîíîãäñîí íýðòýéãýý ãàð÷ èðäýã. ̺í äýýð äóðäñàí Recode-ã àøèãëàíòóõàéëáàë íàñíû óòãóóäûã íàñíû àíãèëàë áîëãîí õºðâ¿¿ëýýä Label-ä àøèãëàæóëìààð òàáëèöàä àíãèëàëààð íü ãàðãàæ áîëîõûã àíхààð ÷ àâч авч болно. Åð íüòàáëèöä Label-ä çààãäñàí íýð ò¿¿íèé äîð Values –ä çààñàí íýð¿¿äýýð çàäàð÷áè÷èãäýõ íºõöºë á¿ðýëäýíý.Missing Òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí çàðèì óòãûã àëäààòàé /áóðóó/ óòãà ãýæ çààæ ºã÷áîëäîã. ¯¿íèéã ìºí ¿ç¿¿ëýëòèéí Missing áàãàíàä äàðàõàä àëäààòàé óòãà áè÷èõáîëîìæ ãàð÷ èðíý. Ýíý íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéã îðîëöóóëñàí òàбëèöáîëîâñðóóëàõàä ò¿¿íèé Missing óòãûã òîîöîæ òîîëæ ä¿ãíýæ àâäàãã¿é áîëîõûãàíõààðах хэрэгòýé. Missing – óòãà 2 төрөл: ñèñòåìèéí ãýäýã íü áºãëºã人ã¿é áîëöýãýýð ä¿ðñëýãäñýí áàéíà, õýðýãëýã÷èéí ãýäýã íü õýðýãëýã÷ийн тодорхойлжөãñºí буруу утгыг õýëäýã.Columns Òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí áàãàíûí íèéò ºðãºíèéã çààæ ºãäºã. Width -ýýñ ºðãºíîéëãîëò þì.Align Үç¿¿ëýëò ººðèéí öîíõîíäîî õýðõýí баруун зүүн тийш, төвд гэх мэтчилэнáàéðëàõûã ýíãèéíýýð çààæ ºãäºã.Measure ¿ç¿¿ëýëòèéí õýìæýýñèéã ãîë òºëºâ òîîí áîë Scale, ¿ñýã òîîí áîë/String/, шинж чанар, зэрэглэлийг ангилсан бол nominal, төвшнийг тодорхойлсонтоогоор хэлж илэрхийлдэггүй баян, ядуу, чинээлэг гэх мэтийн бол ordinal гэжхэлдэг.Ìýäýýëëèéã õýðõýí îðóóëàõØóóä SPSS системийн Data Editor-ийг ашиглан õ¿ñíýãòýä мэдээлэл îðóóëахгэвэл ýõýëæ äýýð çààñíû äàãóó ¿ç¿¿ëýëòèéí òîäîðõîéëîëòîî Variable View –äтодорхойлж өгөөд äàðàà íü Data View-ä ¿íäñýí ìýäýýëëýý îðóóëæ ºãíº.Гаднаас импорт хийж оруулах гэвэл тухайн тохиолдолд EXCEL-ýýñ îðóóëàõäààEXCEL-èéí ôàéëûíõàà çºâõºí 1-ð ìºðºíä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéíõýý íýðèéã áè÷èæõàäãàëààä SPSS-ò îðæ OPEN data õèéãýýä ôàéëûí /type/ òºð뺺 *.xls ãýæçààãààä õàäãàëñàí ôàéëàà íýýíý. Ýíý ÿâöàä 1-р ìºðèéã ¿ç¿¿ëýëòèéí íýð ãýæàâàõ óó ãýõýä íü òèéì ãýæ õàðèóëààä îðóóëæ èðýõýä Variable View-ä ¿íäñýí¿ç¿¿ëýëò¿¿ä, Data View –ä ¿ç¿¿ëýëòèéí íýðñ îðñîí áàéíà. ¯¿íèé äàðàà DataView-ä îðæ ¿ç¿¿ëýëòèéí òîäîðõîéëîëòîî øààðäëàãûí äàãóó íýìæ çàñ÷òîäîðõîéëæ áîëíî.ªºð áóñàä системээс оруулах бол: EXCEL-ýýñ ôàéë îðóóëàõтай àäèë DBASE,ACCESS çýðãýýñ îðóóëæ àâ÷ áîëîõ þì. ̺í урьдчилан тодорхойлогдсонòîäîðõîéëîëò бүхий SPSS файл äýýð EXCEL-ýýñ нэргүй дан тоогоо сонгонидэвхжүүлээд Variable View-ä Copy, Paste –ààð ¿íäñýí òîîã îðóóëæ àâ÷ áîëíî.1. File 8
  9. 9. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программNew - ¿íäñýí ìýäýýëëийгшинээр îðóóëж эхлэх гэж байгаа áîë øèíý ãýæ íýýãýýäàæèëëàíà. Òýгэõäýý àæèëëàõ файлын төрөл, õóóäàñ íü áóñàä åðäèéíñèñòåì¿¿äèéíõýýñ îíöëîã áîëîõûã öààøäûí òàéëáàðóóäààñ ¿çýõ áîëíî.Open: data - çºâõºí áîëîâñðóóëàëò õèéãäýæ áàéñàí SPSS-ийн өөрийнх ньìýäýýëëèéã íýýíý (*.sav-ºðãºòãºëòýé ôàéë байх ёстой.)Output – áîëîâñðóóëàлт судалгаа хийгээд ãàðñàí ¿ð ä¿íãèéí (òàáëèö, графикбүхий) ôàéë. (*.spo-ºðãºòãºëòýé ôàéë)Read text data – åðäèéí òåõò ôàéëûã îðóóëæ ¿íäñýí ìýäýýëýë áîëãîí àøèãëàõòîõèîëäîëä хэрэглэнэ. (EXCEL-èéí OPEN text file øèã)Recently used data – ñ¿¿ëèéí ¿åä àøèãëàæ áàéñàí áîëîâñðóóëàëòûíìýäýýëýë¿¿äèéí íýðñ õàäãàëàãäàæ áàéäàã òóë òýäíèé àëü íýãèéã øóóä íýýæáîëíîRecently used file – ñ¿¿ëèéí ¿åä àøèãëàæ áàéñàí áîëîâñðóóëàëòûí áóñ OUTPUTã.ì ôàéëóóäûã íýýæ áîëíî.2-3. EDIT, VIEWÝäãýýð ìåíþí¿¿äèéã áóñàä (EXCEL, WORD ã.ì) ïðîãðàììûí àäèëààð îéëãîæáîëíî.4. DATA Мэдээлэлтэй ажиллах Ýíý õýñýãò ôàéëòàé àæèëëàõàä ìàø ÷óõàë õýðýã áîëäîã õýä õýäýíàøèãòàé äýä ìåнþ áàéäàã. Äýä ìåíþí¿¿äèéí àæèëëàãààíû çàð÷ìûãòàéëáàðëàâàë:Define dates îãíîîã ÿàæ òîäîðõîéëîõûã çààæ ºãíº.Insert variable àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí äîòîð øèíý ¿ç¿¿ëýëò íýìæ îðóóëàõInsert Case àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëýëä íýã øèíý ìºð (àæèãëàëò) îðóóëàõGoto case àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí òîäîðõîé ìºðä ò¿¿íèé äóãààðûã òàâüæõ¿ðýõSort cases àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí ìºð¿¿äèéã òîäîðõîé ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðÿëãàëò õèéæ ýðýìáýëýõ (EXCEL-òýé àäèë çàð÷èìòàé), ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí õóâüäýðýìáèéí ºñºõ áóóðàõûã òóñ á¿ðò íü çààæ ºãºõ áîëîìæòîé.Transpose àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí ìºðèéã áàãàíà, áàãàíûã ìºð áîëãîíõºðâ¿¿ëýõ áà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã áàñ ñîíãîæ ºã÷ áîëíî.Restucture Àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí á¿òöèéã äàðààõ áàéäëàà𠺺ð÷ëºõ. 1.Restructure selected variables into cases - Ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã àæèãëàëòáóþó ìºð áîëãîõ, òýõäýý íýã þìóó õýä õýäýí á¿ëýã áîëãîæ òýäãýýðò èíäåêñ ºãºõ,òóñãàé ôàéë áîëãîí ãàðãàõ áîëîìæòîé. Ýíä Drop unselected variables –ñîíãîãäîîã¿é ¿ç¿¿ëýëòèéã óñòãàõ ýñýõ áîëîí ãàðãàæ àâàõ ¿ð ä¿íãèéí ôàéëûãøèíý íýðýýð õàäãàëàõ ýñýõ çýðãèéã çààæ ºãíº. Create a count variable in the newfile - ¿ç¿¿ëýëòèéí òîîëóóð ¿ç¿¿ëýëò õèéõ ýñýõ çýðãèéã çààãààä ýöýñò íü øóóä 9
  10. 10. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программäóóäàõóó ýñâýë ä¿ðýì ôàéë áîëãîõ óó ãýäãýý ñîíãîíî. 2. Restructure selectedcases into variables - Ñîíãîñîí àæèãëàëòûí ìºð¿¿äèéã ¿ç¿¿ëýëò áîëãîõ àðãà. Ýíäìºí øèíýýð ¿¿ñýõ ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã 2 ÿíçààð á¿ëýãëýõ, àæèãëàëòûã òîîëîõ¿ç¿¿ëýëò õèéõ çýðãèéã óðäàõûí àäèë òîëîðõîéëîîä ¿ð ä¿íãýý ãàðãàæ àâíà. Ýíýóðäàõ 2-ò íýã ãîë àíõààðàõ ç¿éë áîë õî¸ð àðãà íü õàðèëöàí óðâóó ¿éëàæèëëàãàà õèéäýã ãýäãèéã ñàéí îéëãîõ ÿâäàë þì. 3. Transpose all data - Á¿õ¿ç¿¿ëýëòèéã (á¿òýí ýðã¿¿ëýõ áóþó õºðâ¿¿ëýõ) ìºð, á¿õ ìºðèéã ¿ç¿¿ëýëò áîëãîõãýñýí 3 òºðëèéí àðãà áàéäàã. ¯¿íèéã wizard- ààð Restucture – èéã äàðæ îðîîäøóóä ¿ð ä¿íã ãàðãàæ àâíà.Merge filesЭнэ процедур àøèãëàæ áàéãàà áîëîí àøèãëàæ áàéñàí ¿íäñýí ìýäýýëë¿¿äèéãíèéë¿¿ëæ øèíý ôàéë ¿¿ñãýнэ. Ôàéë íèéë¿¿ëýõ ¿íäñýí çàð÷èì áîë íýã ôàéëààñøààðäëàãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýý àâ÷ íºãºº ôàéëûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí àðààñ øèíýáàãàíà áîëãîí îðóóëæ õýðýãöýý õàíãàñàí íýãäñýí íýã ôàéëòàé áîëîõ, äàðàà íüò¿¿í äýýðýý òîõèðîìæòîé ¿éëäëýý õèéõýä îðøèíî.MERGE õèéõ íºõöºëä òóõàéí ¿åä àæèëëàæ áàéãàà ôàéëàà ººð íýã ãàäíûôàéëòàé íèéë¿¿ëýõ òýõäýý àëü ôàéë íü ¿íäñýí ò¿ëõ¿¿ð áолж өгөхийг çààæ ºãºõ¸ñòîé.̺í merge õèéõýä íýã áîë àæèãëàëò (ìºð) íýìýõ ýñâýë ¿ç¿¿ëýëò (áàãàíà) íýìýõãýñýí 2 çàð÷ìûí ÿëãàà áàéäàãAdd cases Àæèãëàëò áóþó ìºð íýìýõ merge ¿éëäýë íü çàð÷ìûí õóâüä 2 ôàéëûãíèéë¿¿ëýõýä ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëòèéí ÿëãààòàé áàéãàà áè÷ëýã¿¿ä íýìýãäýæ îðîõíºõöºëèéã õàíãàæ ºãºõ áºãººä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã íýìæ àâàõ ýñâýë õàñàõ çýðýã íü¿ç¿¿ëýëò íýìýõ ¿éëäýëèéíõ òýé àäèë áàéíà.Add variables ¯ç¿¿ëýëò áóþó áàãàíà íýìýõ ãîë çàð÷èì íü ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äòîõèðñîí ¿åä õýðýãòýé ¿ç¿¿ëýëòýý àâ÷ øèíýýð ¿¿ñ÷ áàéãàà ôàéëèéí áè÷ëýãá¿ðèéí àðä íýìæ àâ÷ áàéõàä îðøèíî. Add variables-г ашиглах үед äàðààõ õýäýí ãîë çàð÷èì áàðèìòëàãäàíà. ¯¿íä: 1.Íýãòãýãäýæ áàéãàà 2 ôàéë èæèëõýí ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëòòýé , íýð¿¿ä íü èæèë(òóõàéëáàë àéìàã, ñóìûí äóãààðóóä èæèë áàéãàà áè÷ëýã¿¿äèéí ¿ç¿¿ëýëò íüíýãòãýãäýíý) áàéõ áà òýäãýýðýýðýý àäèë çàð÷èìààð (sort) ýðýìбýëýãäñýí, ýíý íüáàñ Excluded Variables íýðòýé öîíõîíä õàðàãäàæ áàéõ 2. Match cases . . .öîíõûã áºãëºæ (check õèéæ) äàðàà íü ò¿¿íèé äîоðõè 3 ø äóãóé í¿äýíä ò¿ëõ¿¿ðáîëîõ ôàéë àëü áîëîõûã çààæ ºãºõ õýðýãòýé. ¯¿íèé both… - íü õî¸ð ôàéë á¿õ 10
  11. 11. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программáîëîìæîîðîî íèéëýõ áóþó 2 ôàéëä áàéãàà ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí òîõèðîîã¿éáîë ÿäàæ íýã áè÷ëýã ¿¿ñãýõ áà òîõèðñîí áîë íèéëæ íýã áè÷ëýã ¿¿ñãýíý. ̺íçºâõºí ýíý òîõèîëäîëä Indicate case .. ãýäãèéã áºãëºæ àðä íü íýð (source1-èéí)îðîíä çààæ áîëíî, ýíý íü ýõ ôàéëààñ áè÷ëýã îðñîí ãàðàõ áè÷ëýã á¿ðèéãäàãàëäàæ òýð íýð áè÷èãäýõ áà çºâõºí ãàäààä ôàéëààñ ãàðñàí áè÷ëýãò òýð íýðîðîõã¿é ãýñýí ¿ã þì , External … ãàäíààñ äóóäàæ àâ÷ áàéãàà ôàéë ò¿ëõ¿¿ð¿ç¿¿ëýëòòýé ôàéë áîëíî, Working …. Àøèãëàæ áàéãàà ôàéë ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëòòýéôàéë áîëíî ãýäãèéã òóõàéí ¿åèéí íºõöºëººñºº áîëæ áºãëºíº (check). 3. Mergefiles äýä ìåíþ-ã çºâ áөãëөãäºæ äóóññàí ãýæ ¿çâýë øóóä ¿ð ä¿íãýý õàðàõ áîë OK,ýíý á¿ðä¿¿ëñýí ä¿ðýì (syntax)-ýý äàðàà äàõèí õýðýãëýõèéí òóëä ä¿ðýì(ñèíòàêñèñ) ôàéë áîëãîí õàäãàëàõ áîë PASTE –ã äàðíà. Ýõíèé (OK) òîõèîëäîëä¿ð ä¿í øóóä õàðàãäàõ áà äàðààãèéí (PASTE) òîõèîëäîëä äàõèí äóóäàæ áîëîõä¿ðìèéí ôàéë øóóä íýýãäýõ áà ò¿¿íèéãýý òîäîðõîé íýð ºã÷ õàäãàëààä RUNêîìàíäààñ All(á¿ãõ ä¿ðìèéã) þìóó Selection (õàðëóóëñàí õýñýã) 2-èéí àëü íýãýýðäóóäàæ áîëíî. Ýíý ä¿ðýì ¿¿ñãýõ àðãà íü õýä õýäýí ä¿ðìèéã PASTE –ààð íýã.sps ºðãºòãºëòýé ôàéëä ãàðãàæ òýäãýýðèéã á¿ãäèéã þìóó õýñýã÷èëýí äóóäàæàøèãëàõàä öàã õýìíýõ èë¿¿ òàëòàé áàéäàã. Èíãýýã¿é (øóóä OKãýñýñí)òîõèîëäîëä íýã á¿ðä¿¿ëñýí ä¿ðýì òóõàéí ¿åäýý äóóäàãäààä äàðàà íü(SPSS-èéã äàõèí äóóäñàí áóþó ä¿ðìýý ººð÷èëñºí òîõèîëäîëä) äàõèíàæèëëóóëàõûí òóëä çààâàë ôàéë, ¿ç¿¿ëýëò, íºõöºë, àðãà çààõ ñîíãîõ ç¿éë¿¿äýýçààâàë äàõèí õèéõ øààðäëàãàòàé áîëäîãèéã àíõààðàõ õýðýãòýé.Aggregate àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí òîäîðõîé ¿ç¿¿ýëò¿¿äèéã ò¿ëõ¿¿ð¿ç¿¿ëýëò áîëãîí òýð á¿ðò íýã áè÷ëýã ¿¿ñãýæ ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëòýýð øèíý¿ç¿¿ëýëò áîëãîí íýã ôàéë áîëãîí ãàðãàõ çîðèóëàëòòàé. Aggregate – ã äàðàõàäãàð÷ èðýõ ìåíþíèé áàðóóí äýýä õýñýãò break – ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëò áóþó ñàëãàõ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýý ç¿¿í äýýä òàëûí öîíõíîîñ ñîíãîæ ñóìààð äàðæ îðóóëíà. ¯¿íèéäàðàà aggregate values – äîòîð øààðäëàãàòàé ¿ç¿¿ëýëòýý îðóóëààä òýäãýýðòýýíýð áîëîí ýòèêåòêà ºã÷ áîëîõ áà ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéã ÿìàð áàéäëààð òîîöîõûãFunction äîòîð îðæ SUM -ä¿ãíýõ, MEAN – äóíäàæ , SD-ñòàíäàðò õàçàéëò,MEDIAN 50 ïðîöåíòèéí ìåäèàí (àæèãëàëòûí òîî), MAX- äýýä óòãà, MIN –äîîä óòãà, FIRST- ýõíèé çºâ óòãà (nonmissing), LAST- ñ¿¿ëèéí çºâ óòãà, òóõàéíñàëãàãäàæ áàéãàà áè÷ëýã¿¿äèéí òóõàéä çààñàí óòãà áîëîí òîäîðõîé çàâñðûíóòãûí äýýø äîîø, äîòîð ãàäíà áàéãàà óòãóóäûí õóâü (%) áîëîí æèí (Fraction -äîëÿ), ìºí òóõàéí ò¿ëõ¿¿ðýýð ñàëãàãäñàí áè÷ëýã¿¿äèéí æèãíýãäñýí áîëîíæèãíýãäýýã¿é òîî þìóó óòãàò áèø (missing) ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí òîî çýðãèéí àëèàð íüòîîöîæ àâàõàà çààæ ºãíº. ̺í ìåíþíèé ç¿¿í äîîä òàëä òóõàéí òàñàëãàà(break) á¿ðò õýäýí áè÷ëýã áàéñаíèéã дүгнэж àâàõ эсэх, ¿ð ä¿íã òóñãàé ôàéëäàâàõ óó , àæèëëàæ áàéãàà ôàéëäàà àâàõ óó ãýäãèéã ñîíãîæ áîëíî. 11
  12. 12. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ Èíãýýä ÎÊ äàðàõàä àãðåãàö õèéñýí ôàéë ãàðíà, òóñãàé ôàéë ãàðãàñàí áîëò¿¿íèéãýý øèíýýð íýýæ ¿çýæ áîëíî.Identifying Duplicate Cases - Àæèãëàëò äàâõàðäñàí òîõèîëäëûã èëð¿¿ëýõÀæèãëàëòûí äàâõàðäàë ãýäýã íü òóõàéí àæèãëàëòûí ìýäýýëýë òîäîðõîé ò¿ëõ¿¿ð¿ç¿¿ëýëòýýðýý äàâõàðäàí îðñîíûã õýëíý. Òóõàéëáàë ºðõèéí ãèø¿¿äèéí òóõàéìýäýýëýëä íýã ºðõèéí õóâüä èæèë äóãààðòàé ãèø¿¿í îðñîí áàéæ áîëíî. Òýõäýýãèø¿¿íèé òàëààðõè ìýäýýëýë íü ººð áàéæ áàñ áîëíî. Èéìýðõ¿¿ òîõèîëäîëääàâõàðäàæ îðñîí áè÷ëýãèéã ÿàæ çàëðóóëàõ àñóóäëûã øèéäýõýä ýíý ôóíêö ÷óõàë¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý. Àøèãëàõäàà: Data öýñíýýñ Identify Duplicate Cases –èéã ñîíãîîä Define matching cases by:äîòîð äàâõöàæ áîëîõã¿é ãýñýí ò¿ëõ¿¿ð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýý ýðýìáýýð íü îðóóëæ ºãíº.Ò¿¿íèé äîîä öîíõîíä àæèãëàëòóóäûã òîäîðõîé ¿ç¿¿ëýëòýýð á¿ëýãëýõ áîë òýð¿ç¿¿ëýëòýý îðóóëæ ºãíº.Variables to to Greate – ä äàâõàðäñàíààñ àëü íü àíõíûõ, àëü íü äàâõàðäñàí ãýæòýìäýãëýõèéã 1 áà 0–ýýð òýìäýãë¿¿ëýõèéã òîäîðõîéëæ ºã÷ áîëíî. Èíãýýä Okäàðæ ÿâóóëàõàä àâòîìàòààð äàâõàðäñàí áè÷ëýã¿¿äèéí àðä PrimaryLast¿ç¿¿ëýëòèéí àðä 0 ãàðñàí áîë òýð áè÷ëýã äàâõàðäñàí áºãººä ò¿¿íèé äàðààõ 1ãýæ òýìäýãëýãäñýí áè÷ëýã áîë äàâõàðäñàí áè÷ëýã¿¿äèéí ýõíèéõ áîëîõûãõàðóóëíà. Äàâõàðäààã¿é áè÷ëýã¿¿ä á¿ãä 1-ýýð òýìäýãëýãäñýí áàéíà. Øàëãàëòûíïðîòîêîëûã (OUT) õàðàõàä îéëãîìæòîé áîëíî. ¯¿íèé äàðààãààð äàâõàðäñàíáè÷ëýã¿¿äèéã ÿàõûã õýðýãëýã÷ ººðºº ìýäýæ øèéäíý.Orthogonal Design – Ортогнал дизаинСтатистикийн судалгааы үед үзүүлэлтүүдийн янз бүрийн түвшний комбинацыгшалгахгүйгээр шаардлагатай төрөл, хэлбэрийн (ортогналь) файлыг үүсгэжболдог. Энэ нь Display - дисплейд харуулах процедураар харагддаг ба гаргасанфайлыг SPSS-ийн өөр процедурт ашиглаж болдог. 12
  13. 13. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программПроцедурыг дуудахдаа: меню - ээс Data Orthogonal Design Generate- гэж ороодядаж нэг SPSS –ийн өөрийнх нь юмуу нэг шинэ факторын нэрийг (status_ , card_гэсэн нэртэй байж болохгүй) сонгож Add дарж нэр нэршилийг оруулаад орсонфактор бүрийн хувьд тэдгээрийн авах утга дагалдах нэршилийг тодорхойлжөгнө. Үүсгэж байгаа файлыг нэг бол нэр өгч байгуулж (File) болох ба эсвэлSPSS ажиллаж байгаа ажлын талбар (sheet) дээрээ үүсгэж болно. Мөнсанамсаргүй тооны бүл (0 – 2,000,000,000 –ын хоорондох тооны утга авах)байгуулж болно.Display Design Энэ процедур нь ортогналь дизайны туршилтын бичèлтийггаргаж өгдөг. Форматыг сонгож болно.Split fileЭнэ процедур нь ôàéëûã òîäîðõîé ¿ç¿¿ëýëòýýð àíãèëàí ÿëãàõ òýãýõäýý á¿ëýã¿¿ñãýëã¿éãýýð á¿õ àæèãëàëòààð, èæèë óòãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýð íýã á¿ëýã áîëãîæ,á¿ëýã áîëãîõ нөхцлийг çààæ ºãººä á¿ëýã áàéãóóëæ áàéãààä òýð á¿ëã¿¿ääýý ялганашиглуулахад зориулагдсан áîëíî.Compare groups – бүлэглэсэн үзүүлэлтийн файлууд нэг файл болж гарах базөвхөн бүлгээр харьцуулах зориулалтаар ашигладаг.Organize output by groups – процедураас гарч байгаа бүх үр дүн групп бүрт тустусдаа үзэгдэж байдаг.Select casesЭнэ процедур àøèãëàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí ìºð¿¿äèéã òîäîðõîé øèíæ ÷àíàðààðíü ÿëãаí àâ÷ áîëîâñðóóëàëò õèéíý. Õàìãèéí ò¿ð¿¿íä (IF) íºõöºë çààæ(àðèôìåòèê èëýðõèéëýë, ëîãèê èëýðõèéëýë, òóñãàé ôóíêöóóäûíòóñëàìæòàéãààð) òîäîðõîé õýäýí òîîí ¿ç¿¿ëýëòèéã òîãòìîë òîîãîîð (èõ áàãûíòýìäýãýýð ã.ì) õÿçãààðëààä õîîðîíä íü “áà-&” áîëîí “áóþó-!” òýìäýãýýð õîëáîæÿëãàõ íºõöëèéí èëýðõèéëýëýý ¿¿ñãýí ÿëãàëò õèéíý. ¯¿íèéã ìºí äèàëîã ãîðèìäìàø õÿëáàðõàí õèéæ áîëíî. 13
  14. 14. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программÌºí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãà þìóó õÿçãààð, îãíîî, öàãààð ñîíãîí àâàõ àðãóóä áàéõààñãàäíà á¿õ áè÷ëýãèéí òîäîðõîé õóâèéã ñîíãîëòûí òóñãàé àëãîðèòìîîð (samplingõèéõ) ñîíãîí àâ÷ áîëäîã Unselected cases are (filtered, deleted) – Сонгогдоогүй бичлэгүүдийг нýãáîë фильтер тавьж àâ÷ ¿ëäýõ ýñâýë óñòãàõ ãýñýí 2 òºðëèéí àðãûã õýðýãëýæáîëäîã.Weight Cases – Àæèãëàëòûã æèãíýõÑòàòèñòèêèéí ñóäàëãààíû òàðõààëò õèéõýä çîðèóëàí àæèãëàëò á¿ðò òîäîðõîéíýã ¿ç¿¿ëýëòèéã æèí áîëãîæ ºãºõ ¿¿ðýãòýé. Òóõàéëáàë ºðõèéí ò¿¿âýðñóäàëãààíû ¿åä òóõàéí íýã ºðõ õýäýí àéëûã òºëººëæ áàéãààã ò¿¿âýðëýëòèéí¿åäýý òîäîðõîéëîîä òýð ¿ç¿¿ëýëòýýð æèãíýõèéã çààæ ºã÷ áîëíî ãýñýí ¿ã áºãººäõýðýâ ¿íäýñíèé õýìæýýíä ñóäàëãàà õèéãýýä ò¿¿âýðëýëò ñàéí áîëñîí áîë æèãíýõ¿éëäýë õèéñíýýð ìîíãîëûí íèéò ºðõèéí òîîòîé èæèë ºðõèéí òîî ãàð÷ èðýõ¸ñòîé.Æèí íü òýã, õàñàõ òîî þìóó áºãëºã人ã¿é áàéâàë ñóäàëãààíààñ õàñàãäàõûãàíõààðàõ õýðýãòýé.Æèãíýõèéí òóëä :Öýñíýýñ Data äîòîð Weight Cases ãýæ îðîîä Select Weightcases by –èéã èäýâõæ¿¿ëæ æèí áîëîõ ¿ç¿¿ëýëòýý äîîðõè í¿äýíä îðóóëæ ºãººäOk äàðíà. ¯¿íèé äàðààãààð õèéãäýæ áàéãàà á¿õ òîîöîî æèãíýãäñýí áóþó áè÷ëýãá¿ðèéí òîîöîî ò¿¿íèéã æèãíýñýí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãààð ¿ðæèãäýí òîîöîãäîíî ãýæîéëãîíî. Íýã àíõààðàõ ç¿éë íü æèãíýýã¿é áàéäëààð òîîöîî õèéõ áîë äàõèí îðæDont weights cases –èéã èäýâõèæ¿¿ëæ Ok äàðæ áàéæ ýíãèéí áàéäàëä îðîõûãîíöãîé àíõààðàõ õýðýãòýé.5. TransformÀøèãëàãäàæ áàéãàà ìýäýýëëèéí ìºð¿¿äèéí ¿ç¿¿ëýëòýä тодорхой ä¿ðìýýð õèéæáîëîõ ººð÷ëºëò¿¿äèéã ã¿éöýòãýæ áîëîõ ôóíêö¿¿ä áàéäàã.Compute - øèíý ¿ç¿¿ëýëòýä áóñàä ¿ç¿¿лýëò¿¿äèéí óòãà, òîãòìîë òîî çýðãýýñá¿òñýí èëýðõèéëýëýýð óòãà [if-д тусгай нөхцөл зааж болно] îëãîõ àðãà.Target variables- хэрэглэгч шинээр үүсгэх үзүүлэлтийн нэр, 14
  15. 15. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программNumeric Expression – үзүүлэлт, тогтмол тоо, функц оруулсан илэрхийлэлтодорхойлж болно.If – шинэ үзүүлэлт тооцох нөхцөлийг тодорхойлж өгөөд нөхцөл биелсэн бол утгабодогдох, биелээгүй бол ямарч утга бодогдохгүй.Visual Bander - ¯ç¿¿ëýëòèéí óòãààð àæèãëàëòóóäûã á¿ëýãëýõÒîäîðõîé ¿ç¿¿ëò¿¿äèéí óòãà äýýð ¿íäýñëýí òîãòîîñîí òîîíû á¿ëýã áîëãîõ øèíý¿ç¿¿ëýëòèéã ¿¿ñãýõýä àøèãëàíà. ªºðººð õýëáýë òàñðàëòã¿é óòãàòàé õóâüñàã÷äûíóòãààñ õàìààðóóëàí òîãòîîñîí òîîíû á¿ëýã ¿¿ñãýõ øèíý ¿ç¿¿ëýëò ãàðãàõ áîëîíîëîí óòãàòàé êàòåãîðûí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãûã öººí òîîíû óòãà á¿õèé êàòåãîðûí¿ç¿¿ëýëò áîëãîõîä àøèãëàíà. Øèíý êàòåãîðûí (banded) ¿ç¿¿ëýëò ¿¿ñãýõäýý òîîí óòãàòàé þìóó êàòåãîðûí(ordinal) ¿ç¿¿ëýëò ñîíãîîä õýäýí àæèãëàëòûã ñîíãîæ á¿ëýãëýëòýä (çààõã¿é áîëá¿õ àæèãëàëò) îðóóëàõàà çààæ ºãºõ õýðýãòýé.Öýñíýýñ Transform äîòîð Visual Bander –ã äàðæ Variables to Band äîòîðá¿ëýãëýõ ¿ç¿¿ëýëòýý îðóóëæ ºãººä øààðäëàãàòàé áîë (Limit number ...) -èéãèäýâõèæ¿¿ëæ õýäýí àæèãëàëòûã ñîíãîæ á¿ëýãëýëòýä îðóóëæ ºãºõºº çààæ ºãíº.Á¿ëýãëýõýýð çààæ îðóóëàõ ¿ç¿¿ëýëò íü òåêñò þìóó íîìèíàë òîîí ¿ç¿¿ëýëò áàéæáîëîõã¿é. Èíãýýä Continue äàðàõàä Visual Bander öýñ ãàð÷ èðýõ áà ò¿¿íäñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëò äýýðýý äàðàõàä òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãûí äýýä, äîîäõÿçãààð, óòãûí òàðõàëòûí áàéäàë õàðàãäàõ áºãººä øèíýýð á¿ëýã áîëîõ¿ç¿¿ëýëòäýý (Banded Variable) íýð ºãººä Make Cutpoints –ä îðæ á¿ëãèéí àíõíûóòãà, õýäýí á¿ëýãò õóâààõàà çààæ ºãºõºä õóâààëòûí ºðãºí çýðãèéã ñîíãîñîíõóâààëòûí àðãà äýýð íü ãàðãàæ õàðóóëíà.̺í Make Labels-èéã äàðàõàä á¿ëã¿¿äèéã íýðëýæ ºãäºã. Èíãýýä àæèëëóóëàõàäøèíýýð íýð ºãñºí ¿ç¿¿ëýëòèéí íýðýýð àæèãëàëòûã á¿ëýãëýõ ¿ç¿¿ëýëò ¿¿ñíý. Ýíýøèíý ¿¿ññýí ¿ç¿¿ëýëòèéã öààøèä òîäîðõîé àíãèëëûí ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí àøèãëàæáîëíî.Random - Заасан тоогоор санамсаргүй тооны генератороор санамсаргүй тооныбүлийг үүсгэдэгCount – Àæèãëàëòóóäûí äîòîðõè óòãóóäûí äàâòàëòûí òîîã òîäîðõîéëîõ. 15
  16. 16. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программÍýã áà ò¿¿íýýñ äýýø òîîíû ¿ç¿¿ëýëòèéí (Numeric Variables-ä îðóóëæ) óòãà íüçààæ ºãñºí (define-ä øàëãàõ óòãóóäàà çààæ ºãíº) óòãàòàé òýíö¿¿ áàéãààã (óäààã)òîîëæ àâàõàä (Target Variable-ä ) çîðèóëàãäñàíRecode - Òóõàéí íýã ¿ç¿¿ëýëòèéí òîäîðõîé íýã óòãà þìóó õýä õýäýí óòãûã ººð íýãóòãà áîëãîí ººð÷èëæ òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí áàéðàíä þìóó ººð ¿ç¿¿ëýëò áîëãîíáè÷èõ àðãà þì. Òóõàéëáàë íàñíû á¿ëãèéí õóâüä 0-5 áîë 1, 6-7 áîë 2, 8-11 áîë 3. . . ãýõ ìýòýýð øèíý ¿ç¿¿ëýëò àíãèëàë ¿¿ñãýõýä õýðýãëýæ áîëíî.Categorize Variables – ¯ç¿¿ëýëòèéã (á¿ëýãëýõ) êàòåãîð÷ëîõ Тасралтгүй тоон үзүүлэлтийг дискрет тооны категорт хуваахадзориулагдсан. Процедур категорчлох үзүүлэлтийн нэрийг “n” n үсгээр эхлүүлэнкатегорийн утгыг тооцож гаргаж өгдөг. Жишээлбэл 4 бүлэгт хуваахаар заасанбол 25 хүртýëх хувийн утга авч байгаа үзүүлэлт 1-р бүлэгт, 25-50 хувийн утгаавах нь 2-р бүлэгт гэх мэтээр хуваарилагдана.Rank Cases – Эрэмбэ (Ранг) тогтоох Энэ процедур нь сонгогдсон (variables) үзүүлэлтийн эрэмбийг тогтоодогбөгөөд ямар нэг категорийн үзүүлэлтээр (by) бүлэглээд бүлэг бүрт нь эрэмбэтогтоож болдог. Жишээлбэл энгийн нэг (Fractional rank as %) арга нь тухайнүзүүлэлтийг түүний тухайн бүлэг дэх утгат ажиглалтын тоонд хуваагаад 100-гаар үржүүлсэнээр эрэмбийн утгыг тооцох жишээтэй.Дуудахдаа: Öýñíýýñ Transform Rank Cases... гэж ороод нэг юмуу хэд хэдэн тоонүзүүлэлт сонгож variables-т, бүлэглэх категорын үзүүлэлтээ by-д сонгоно.Эрэмбэ тогтоосон үзүүлэлтээ өсөх буурах эрэмбээр яаж байрлуулахыг Assignrank 1 to-д зааж өгнө.Rank Types –д эрэмбэ тогтоох аргыг тодорхойлон сонгож өгөх ба тодорхойлсонарга бүрээр шинэ үзүүлэлт тооцогдоно.Ties- д эрэмбэ тогтоох хэмжигдэхүүний холбоосыг тооцох аргыг тодорхойлж өгчболно.Automatic Recode – Автомат кодчилолТекст болон тоон үзүүлэлтийг бүхэл тоон үзүүлэлт рүү дахин кодлоходзориулагдсан бөгөөд кодлох үзүүлэлтээ оруулаад шинээр гарах кодын 16
  17. 17. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программүзүүлэлтдээ нэр өгөөд new name дээр дарахад variable-NewName-д орно. Гарахкодыг өсөх буурахаар байрлуулахыг Recode starting from-д сонгох болно.Кодлох зарчмыг тусламжаас тодруулан харж болно.Replace missing values – ßìàð íýã ¿ç¿¿ëýëòèéí òîäîðõîéëîëòûã õèéõäýýòîäîðõîé óòãûã àëäààòàé (missing value) óòãà ãýæ çàðëàñàí òîõèîëäîëä òýäãýýðàëäààòàé óòãûã çºâ ãýæ ¿çñýí íýã óòãààð ñîëèõ àñóóäëûã øèéäýæ ºãíº.Greate time series - Öàã õóãàöààíû äèíàìèêèéí ôóíêöèéã àøèãëàí¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã øèíý äàðààëàë/äèíàìèê ¿¿ñãýõýä àøèãëàíà. Öàã õóãàöààíûäèíàìèêèéã ¿¿ñãýõäýý ÿìàð ¿ç¿¿ëòýýñ ¿¿ñãýæ áàéíà òýð ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãààñõàìààðóóëàí òîäîðõîé ôóíêöèéí (Function-ä áàéãàà) àðãààð øèíý öàã õóãàöààíûóòãûã äàðààëñàí òîîãîîð îíîîæ ºãºãäñºí ¿ç¿¿ëýëòèéí íýðèéí àðä “_1” –òýìäýãòèéã çàëãàí øèíý íýð àâ÷ ãàðäàã ¿ç¿¿ëýëò áîëíî. ªºðººð õýëáýë ºãºãäñºí¿ç¿¿ëýëòèéí óòãààñ õàìààðóóëàí ºñºõ ÷èãëýëä àæèãëàëòûã äàðààëóóëàíæàãñààõ ãýâýë öàã õóãàöààíû õóâüä ÿìàð áàéðàíä î÷èõ ¸ñòîéã õàðóóëñàí¿ç¿¿ëýëò ãàðàõ þì.6. ANALYZE – Судалгаа хийх хэсэгÝíý õýñýãò Ìàò-ñòàòèñòèêèéí ñóäàëãàà, øèíæèëãýý õèéäýã á¿õ áîëîìæóóä,òýäãýýðèéí ¿ð ä¿íãèéí òàáëèöóóäûã ÿàæ ãàðãàäàã áîëîí ñóäàëãààíû íýãòãýëèéíòàáëèöóóäûã õýðõýí ãàðãàäàã çýðýãò õàðèóëàõ ãîë ôóíêö¿¿ä îðäîã.6.1. REPORTS – ïðîöåäóðóóä.OLAP (Online Analytical Processing) Cubes ïðîöåäóðÝíý ïðîöåäóð íü ñóäëàãäàæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí äóíäàæ, íèéëáýð áîëîíáóñàä íýãýí õýìæýýñò (univariate) ñòàòèñòèêèéã íýã áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø òîîíûêàòåãîð÷ëàãäàх á¿ëýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õ¿ðýýíä òîîöîîëäîã. Àøèãëàõûí òóëä Analyze Reports Qlap Cubes –ýýð îðîõîä Qlap Cubes äýäìåíþ ãàð÷ èðíý. Ýõëýýä òà ñóäëàõ ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýý SUMMURY Var –ä , á¿ëýãëýõ¿ç¿¿ýëò¿¿äýý Groupping Variables -ä ìåíþíèé ç¿¿í äýýä òàëààñ èäýâõæ¿¿ëýíñîíãîæ öîíõ á¿ðòýý õàæóóãèéí ñóìààð îðóóëæ àâíà. 17
  18. 18. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ ¯¿íèé äàðààãàð á¿ëýãëýõ ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéíõýý õóâüä ÿìàð ñòàòèñòèê ñîíèðõîæáàéãààãàà Statistics äýýð äàðæ Cell Statistics öîíõîíä îðóóëæ àâíà. Ýíä Differences ãýäýã íü ¿ç¿¿ëýëò þìóó á¿ëãèéí õîîðîíä òîîãîîð þìóó õóâèàðÿëãàâàðûã õàðàõ øààðäëàãàòàé ¿åä òîäîðõîéëîí çààæ ºã÷ áîëíî.Title –ã àøèãëàæ ãàðàõ òàбëèöäàà òóñãàéлан íýð ºã÷ áîëíî.Èíãýýä ÎÊ òîâ÷èéã äàðàõàä ¿ð ä¿íãèéí 2 òºðëèéí òàáëèö ñîíãîñîíñòàòèñòèñòèêèéã ¿ç¿¿ëýí ãàð÷ èðíý.̺í ýíä ãàðãàæ àâñàí òàáëèöèéã SPSS-í PIVOT òàáëèöä øèëæ¿¿ëýíäýëãýðýíã¿éãýýð õàðàõ áîëîìæ áàéäãèéã HELP Show Me – ýýð õàðæ áîëíî.Case SummarizeЭнэ ïðîöåäóð íü ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí ñòàòèñòèêèéã ÿìàð á¿ëýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéíõ¿ðýýíä òîîöîæ ¿çýõýä çîðèóëàãäñàí. Àøèãëàõûí òóëä Analyze Reports Case Summaries – ààð îðæ ñóäëàõààðñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýý ñîíãîæ variables öîíõîíä õèéãýýä íýã þìóó ò¿¿íýýñäýýø òîîíû äýä á¿ëýã áîëãîõ ¿ç¿¿ëýëòиéã grouping variables äîòîð àâíà. -title –ã äàðæ ãàðàõ òàáëèöûí íýðèéã ñîëèõ,- exclude cases with missing values – áºãëºã人ã¿é óòãûã õàñàõ - Statistics - ¿çýõ ñòàòèñòèê óòãóóäûã ñîíãîæ àâàõ - Select Display cases – äýä á¿ëýã á¿ðò õè÷íýýí ç¿éëèéã õàðóóëàõ òàëààð3 òºðëèéí çààëò õèéæ áîëíî. Ñèñòåìèéí ñòàíäàðòààð áîë 100 àæèãëàëò áàéõ. ̺í çºâõºí óòãàò ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã õàðóóëàõ áàñ àæèãëàëòûí äóãààðûã ¿ç¿¿ëýõãýõ ìýò.Òîõèðóóëãàà õèéæ äóóñâàë ÎÊ äàðæ ¿ð ä¿íã àâ÷ áîëíî.Report Summaries in Rows , Report Summaries in ColumnsЭäãýýðèéã ìºí äýýðõèéí àäèëààð íýã áîë çºâõºí ìºðººð ýñâýë çºâõºíáàãàíààð ñòàòèñòèê ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí øèíæ ÷àíàðûã õàðàõàä çîðèóëàí àøèãëàæáîëíî.6. 2. Descriptive-Statistics – Давталт, нэг хэмжээст үнэлгээ, кросс таблицFrequenciesЭнэ процедур нь категорийн болон тоон үзүүлэлтүүдийн давталтын судалгааныстатистик ба график дүрслэлийн олон утгыг тодорхойлдог.Ашиглахын тулд Analyze Descriptive Statistics Frequencies-ээр ороход 18
  19. 19. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программFrequencies цэс гарч ирнэ. Та судлах категорын болон тоон үзүүлэлтүүдээVariable(s) хэсэгт зүүн дээд талаас идэвхжүүлэн сонгож цонхондоо хажуугийнсумаар зөөж тавина.Үүний дараагаар ямар статистик сонирхож байгаагаа сонгохын тулд Statisticsруу орно.Үүнд Percentile Values хэсэгт Квартиль, Процентын хэмжээ,Процентыг, Central Tendency хэсэгт Арифметик дундаж, Медиан, Моод,Нийлбэрийг, Dispersion хэсэгт Стандарт хазайлт, Варианц, Ранг, ХБ утга, ХИутга, Стандарт дундаж алдаа, Distribution хэсэгт Хазайлт, Эксцессийг тус туссонгон тооцуулж болно.-Дараа нь ямар диаграмм сонгохоо Chart товчийг дарж Chart Type хэсгээсБаганан диаграмм Дугуй диаграмм Гистограммын аль нэгийг сонгоно.-Дараагийн товч болох Format-ыг сонгоход Order by хэсэг гарч ирнэ.Энэ хэсэгтөсөх дарааллаар уу, буурах дарааллаар уу гэдгийг сонгоно. Multiple Variablesхэсэгт олон хувьсах хэмжигдэхүүний гаргаж авах хэлбэрийг сонгоно. Suppresstables with more-д хүснэгтийг далдлах эсэхийг шийднэ.Зүүн талын цонхны доод хэсэгт байрлах Display frequency tables нь давталтыгүзүүлэх эсэхийг сонгоно.Ингээд сонголтуудаа хийж дуусаад ОК-г дарахад хүснэгтэнд статистикийнүзүүлэлт болон диаграмм гарч ирнэ.DescriptivesDescriptive процедур нь нэг хэмжээст үр дүнгийн статистикийг хувьсагч бүрээрнэг хүснэгтэнд харуулдаг ба стандартчлагдсан үнэлгээнүүдийн утгыг бодожгаргадагАшиглахын тулд Analyze Descriptive Statistics Descriptive-ээр орж судлахаарсонгосон үзүүлэлтүүдээ сонгож Variables цонхонд хийнэ. 19
  20. 20. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программТэгээд Options товчийг дарахад Dispersion, Distribution хэсгүүд гарч ирнэ. Эдгээрнь өмнөх Frequencies процедурын энэ хэсгүүдтэй ижил үүрэг гүйцэтгэнэ. Displayorder хэсэгт үзүүлэлт гаргах дарааллын хэлбэрийг сонгодог.Зүүн талын цонхны доод хэсэгт байрлах Save standardized values as variablesнь стандартчлагдсан хэмжээ ба хувьсах хэмжээнүүдийг хадгалах үүрэгтэй.Ok товчийг дарахад үр дүнгийн хүснэгтүүд гарна.ExploreExplore процедур нь статистик ба графикийг бүх ажиглалт болон бүлэглэлтээрүзүүлдэг ба адилтгал, тайлбар, таамаглалыг шалгаж бүлэглэлтийн хүрээнийялгаануудыг тодорхойлдог.Ашиглахын тулд Analyze Descriptive Statistics Explore-оор орж эхлээд Dependentlist-д хамаарах хувьсагчид, Factor list-д ажиглалтыг бүлэглэх хүчин зүйлийнхувьсагчийн нэрс, Label Cases by-д ажиглалтыг нэрлэж тэмдэглэх (ID)хувьсагчийг сонгох ба энд юу ч заагаагүй бол ашиглалтын дугаарыг ашигладагбайна.Дараа нь статистик руу орж Дундажийн конфинденцийн интервал, дундажүнэлгээний функц, хувийг тодорхойлон зааж болно.Дараагийн товч Plots-ийг дараад Boxplots хэсэгт график гарах хэлбэрийгсонгоно.Descriptive хэсгээс гол тодорхойлогчийг сонгоно.Normality plots withtests-Нормал тархалтын магадлалыг тестийн хамт гаргах эсэх, Spread vs Levelwith Levene test-д графикт хэмжигдэхүүний хөрвүүлэх аргыг сонгоно.Options-оос алдаатай утгуудыг судалгааны үнэлгээнд яаж хамруулахыг заажөгнө.Ok-г дарж үр дүнгийн хүснэгтүүдийг үзэж болно.CrosstabsCrosstabs процедур нь 2 ба түүнээс дээш хэмжигдэхүүнүүдийн тест, хэмжээс,харилцан холбоо уялдааг 2 хэмжээст огтлолцсон (кросс) таблицын хэлбэрээрбэлддэг.Ашиглахын тулд Analyze Descriptive Statistics Crosstabs-руу орно. 20
  21. 21. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программRow, column хэсэгт гарах таблицын мөр, багана болох үзүүлэлтийг зүүн дээдталаас идэвхижүүлэн сумаар зөөж тавина.Layar-хүснэгтийг хэдэн янзаар ямарүзүүлэлтээр бүлэглэж үзүүлэхийг категорийн үзүүлэлтээр зааж өгнө.-Exact –г дарж шаардлагатай тестүүдийг холбогдох параметрийн хамт сонгоно.-Statistics-г үзэх статистик утгуудыг сонгож авах.-Cells-ийн Counts-аас тоолох утгуудыг Percentages-д хувийг мөрөнд бодох уубагананд бодох уу гэдгийг, Residuals-д ялгаануудыг яаж тооцохыг тус тус заана.-Row order-оос мөрийн дараалах хэлбэрийг сонгоно.Зүүн талын цонхны доод хэсэгт байрлах Display clastered bar charts-ыгидэвхжүүлбэл категорын хүрээнд бүлэглэгдсэн график диаграммыг үзэж болно.Suppress tables-таблицгүйгээр зөвхөн статистик хэмжээнүүдийг харах.Ok –г дарж үр дүнг харна.Ratio ( харьцаа- пропорц)Ratio Statistics процедур нь хоёр хэмжээст хувьсах хэмжигдэхүүний хоорондоххарьцааг тодорхойлж статистикийн дүнг дэлгэрэнгүй жагсаалтаар харьцааныхэмжээсээр тооцон гаргаж өгдөг.Ашиглахын тулд Analyze Descriptive Statistics Ratio-руу орно.Дэлгэцэн дээр гарч цонхны Numerator-т дугаарлагч хувьсагч, Denominator-ттанигч хувьсагч, бүлэглэх үзүүлэлтдээ Group variable-д зүүн дээд талаас сонгожцонх бүртээ оруулна.Үүний дараагаар ямар статистик сонирхож байгаагаа сонгохын тулд Statistics-руу орно.Эндээс үндсэн бодлого, дисперси, концентрацийн индексийг тус тусолж болно.Зүүн талын цонхны доод хэсэгт Display results нь үзүүлэлтүүдийн үр дүнгхаруулдаг.Ok-г дарахад олсон утгууд хүснэгтэнд гарч ирнэ 21
  22. 22. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ6.3 CUSTOM TABLESBasic Ýíý äýä ìåíþ íü äîîðõè General ìåíþíèé àäèë àæèëëàõ áîëîâ÷ ò¿¿íýýñáîëîìæîîðîî àðàé äóòìàã áàéäàã ó÷ðààñ òîäîðõîé òàéëáàðûã àëãàñàâ.General Òóõàéí ¿åä àøèãëàæ áàéãàà õ¿ñíýãòýí ìýäýýëëèéí Data View –èéí ìºð¿¿äýäòîäîðõîéëîãäñîí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õ¿ðýýíä òàáëèö ãàðãàæ àâàõ àðãûã õàðèëöàõöîíõíû àðãà õýðýãëýí (WIZARD) õèéõ áîëîìæèéã îëãîíî. ¯¿íèéã òàéëáàðëàõûíóðä SPSS-èéã àøèãëàõàä äàðààõ ãîë ïðîãðàììóóä íýãäñýí óäèðäëàãà äîðàæèëëàäàãèéã òóñ á¿ðä íü òîâ÷ òàéëáàðëàÿ. ¯¿íä:Òàáëèö áàéãóóëàõAnalyze -> Custom Tables->General –ààð îðîõîä äàðààõ ìåíþ ãàð÷ èðíý.Èíãýýä òóõàéí ìýäýýëëýýñ ãàðãàõ òàáëèöûíõàà ìºð áîëîõ ¿ç¿¿ëýëòèéã Rows-äç¿¿í ãàð äýýä òàëä áàéãàà ¿ç¿¿ëýëòèéí æàãñààëòààñ ñîíãîîä ñóìûã äàðæîðóóëíà.̺í áàãàíà áîëîõ ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîîä Columns-ä ñóìààð îðóóëíà. Èíãýýä¿íäñýíäýý òàáëèö ãàðãàõàä áýëýí áîëñîí ãýâ÷ çàðèì íýìýëò øààðäëàãàõýðýãöýýã òàéëáàðëàõ õýðýãòýé. ¯¿íä:Statistics Làbels äîð Across the top – ìºðºíä ãàð÷ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä äýýäòàëààðàà çýðýãöýæ ãàðàõ, Down the side- äýýðýýñ äîîø äàðààëæ ãàðàõ, In thelayer – òóõàéí õàâòñàíäàà (Layer) õóóäñóóä áîëæ äàðààëàí ãàðàõûã çààæ ºãäºã.Selected variable: ̺ðèéí болон áàãàíûí ñîíãîãäñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí хувüä äàðààõòîäîðõîéëîëòóóäûã çºâ çààæ ºãñºí áàéõ ¸ñòîé.Defines cells- ¿ç¿¿ëýëò ÿàæ òîäîðõîéëîãäñîí áàéíà ò¿¿ãýýðýý ¿ð ä¿íãèéíòàáëèöаä ãàðäàãIs summarized- ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãûã ä¿ãíýæ àâíà. Ãýõäýý edit statistics – ààðîðæ ÷óõàì ÿìàð áàéäëààð ¿íýëãýý, òîîöîî õèéõýý ñîíãîæ àâàõ øààðäëàãàòàé. 22
  23. 23. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программOmit label – ãàðàõ òàáëèöàä ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéí íýðèéã áè÷èõã¿é îðõèíî ãýâýëàøèãëàõ.>Nest- ýíý ¿ç¿¿ëýëò ººðèéíõýý äýýð(óðä) îðñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãà á¿ðò äýäõýñýã áîëæ îðîõ (àéìàã äîòîð ñóìààð ãýäýã øèã) áà UnNest – äýýðõ áàéäëûãóñòãàæ èæèë òºâøèíä ãàðàõ.- Edit Statistics - Òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéã ÿàæ òîîöîæ ãàðãàæ èðýõèéã çààíà. ¯¿íä:- Õýðýâ ¿ç¿¿ëýëò Defines cells-ýýð òîäîðõîéëîãäñîí áîë- Row%-òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãóóäûí õóâüä ìºðºí人 ýçëýõ õóâü,- Col%- òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãóóäûí õóâüä áàãàíàíäàà ýçëýõ õóâü , - Layer%- òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãóóäûí õóâüä á¿õ òàáëèöäàà ýçëýõ õóâü, - Table%- òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãóóäûí õóâüä òàáëèöäàà ýçëýõ õóâü, - Subtable% - òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãóóäûí õóâüä äýä òàáëèöäàà ýçëýõ õóâü - Õýðýâ ¿ç¿¿ëýëò Is Summarized -ýýð òîäîðõîéëîãäñîí áîë- Max, Min, Median, Mode, Percentile,Percentile05,..Percentile99, Range, S.E.Mean,Std Devation, Row Sum%, ColSum%, LayerSum%, TableSum%, SumofValues,ValidValueCount, Variance, RowValid N% çýðãýýð ¿ð ä¿íãèéí ¿ç¿¿ëýëòèéã ãàðãàæàâàõ àðãûã çààæ ºã÷ áîëíî. Ýíý íü ìºð á¿ðèéí ¿ç¿¿ëýëòèéã çºâõºí òîîëîõ áèøóòãûã íü íýìýõ þìóó ººð áóñàä àðãóóäààð ¿ð ä¿íãèéí ìºðèéã ãàðãàæ àâ÷ áîëîõûãõýëæ áàéãàà õýðýã.- Insert Total - Òóõàéí ¿ç¿¿ëýëòýýð ä¿í àâàõûã çààæ ºã÷ áàéãàà áºãººä ä¿íãèéíóòãà íü óã ¿ç¿¿ëýëòèéí óòãûã ÿìàð áàéäëààð òîîöîæ ãàðãàæ àâàõààðòîäîðõîéëñîíòîé àäèë áàéíà. Õýðýâ èíãýõã¿é ãýæ ¿çâýë Var..Total ¿ç¿¿ëýëòèéãèäýâõæ¿¿ëýýä Edit Statistics äýýð äàðààä CustomTotal Statistics –èéãèäýâõæ¿¿ëýýä øèíýýð òîîöîõ àðãàà çààæ ºã÷ áîëíî.Format - íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò õîîñîí áîë öýã þìóó õîîñîí áàéõûí àëèéã çààõò¿¿í÷ëýí àëäààòàé/áóðóó/ óòãûã òóñãàéëàí òýìäýãëýõ ýñýõèéã çààæ ºã÷ áîëíî.Titles – ãàðàõ òàáëèöûí ãàð÷ãèéã òîäîðõîéëæ ºãíº- Total Label – Total ãýæ ãàð÷ áàéãàà ìºðèéí Total ãýæ áè÷èõèéí îðîíä ººð ç¿éëáè÷èæ /Íèéò ä¿í ãýõ ÷ þìóó/ áîëîõ.Èíãýýä òàáëèöûã òàáëèöûí òîäîðõîéëîëòûã õèéæ äóóññàíû äàðàà ÎÊ äàðæòàáëèö ãàðãàõ ïðîãðàììûã àæèëëóóëíà.¯ð ä¿íãèéí òàáëèöòàé àæèëëàõÏðîãðàìì àæèëëàæ äóóñàõàä OUTPUT1 õýëáýðèéí òàáëèö SPSS Viewerïðîãðàììä ãàð÷ èðíý.Òàáëèöûã хулганы òîâ÷îîð 2 îéðõîí äàðæ èäýâõæ¿¿ëýýä шаардлагатай болôîíòûã êðèëë áîëãîîä ìºí õýðýãòýé áîë Look Table-ä îðîîä òàáëèöûí õ¿ðýýçóðààñ. Хэлбэрийг ººð÷èëæ áîëíî.Ò¿¿íýýñ ãàäíà òàáëèöàà 2 çàìààð çàñâàðëàí ººð÷èëæ áîëíî. ¯¿íä:1. Òàáëèöûã Edit Select Table-ààð èäýâõæ¿¿ëæ Copy, Paste-ààð EXCEL-äøèëæ¿¿ëýýä, нэмэлт тооцоо, өөрчлөлт оруулж àøèãëàæ áîëíî. 2. Pivot Table Editor - ò îðæ òàáëèöàà ººð÷èëæ çàñâàðëàæ áîëíî. Үүний тулдтаблиц гаргасан үедээ SPSS Viever дээр үзэж байгаа таблицаа хулганы зүүнтовчны 2 ойр даралтаар идэвхжүүлэхэд PIVOT дээр дарахад түүний цонхнээгдэж дараах үүргүүдийг гүйцэтгэх боломжтой болно. Нэг анхаарах зүйл болтаны гаргаж сонгон харж байгаа таблиц 3 хэмжээстэй буюу Layears-бүхийбүтэцээр тодорхойлогдсон байх нь чухал. 23
  24. 24. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программ. Үүнд:Bookmarks – тухайн таблицыг янз бүрийн хэлбэрээр өөрчлөх бүрт түүндоноосон таних тэмдэглэгээ болгох зорилгоор янз бүрийн нэр өгч хадгалан сүүлдэргэж ашиглахад дөхөмтэй байдаг.Transpose - Мөр баганыг солихLayear – таблицын разрезийг мөр болгож 2 хэмжээстээр харуулахLayear – таблицын разрезийг багана болгож 2 хэмжээстээр харуулахPivot таблицын байдлыг эхний байдалд оруулж сэргээхPivoting Trays – Үзэж байгаа таблицынхаа мөр багана, разрез хийж байгааүзүүлэлтүүдийг сольж зөөж, зэрэгцүүлж байрлуулах замаар бүтцийг нь өөрчлөнхарах боломж олгодог. Тэхдээ мөр, багана, layear дээр байгаа дүрсүүдийг зөөжмөн нөгөө дээр нь аваачих болгонд таблицын хэлбэр өөрчлөгдөөд байхыгхялбар үзэж болно.Таблицын тухайн layear (разрез)-т очиж зөвхөн түүний мэдээллийг харуулахзэрэг үүргийг гүйцэтгэнэ.3. ̺í SPSS Viewer äîòðîîñ øóóä áè÷¿¿ëæ àâ÷ áîëíî.-MULTIPLE RESPONSE TABLES Ýíý íü íýã òºðëèéí òàáëèöûã ººð íýã /ãóðàâ äàõü/ ¿ç¿¿ëýëòèéí òóñëàìæòàéãààðîëîí òîîíû /ðàçðåç/ áàãö òàáëèö áîëãîí á¿ðä¿¿ëýõýä àøèãëàãäàíà. ¯¿íèéòóëä General Tables –èéí Multiple Response tables-ä ÿìàð ¿ç¿¿ëýëòýýð ðàçðåçáîëãîí àâàõûã çààæ ºãíº. ªºðººð õýëáýë óëñûí õýìæýýíèé ÿìàð íýã òàáëèöûãàéìàã óëñûí ä¿íãýýð àâàõäàà ñàëáàð á¿ðèéã óëñûí ä¿íòýéãýýð àâíà ãýâýëñàëáàðûí øèôðèéã Multiple Response tables-ä îðóóëààä Insert Total äàðíà ãýñýí¿ã þì.Äàðààõ çóðàãò SPSS Viewer ïðîãðàììààð òàáëèöûí ¿ð ä¿íã õàðóóëæáàéíà. Ýíä ãàðñàí òàâëèöûã ñîíãîæ ôîíòûã êðèëë, òàáëèöûã Boxedáîëãîñíû äàðààõ áàéäàë. ̺í ýíä SPSS-èéí êîìàíäóóäûã (Edit->Options-îîðîðæ þó õàðàõàà òîõèðóóëäàã) õàðæ áîëíî. SPSS-èéíò¿ð¿¿÷èéí âåðñ¿¿äýä êîìàíäûã èéì áàéäëààð ãàðààð áè÷èæ ºã÷ áàéæàæèëëóóëäàã áàéñàí áà îäîîíû àðãà èë¿¿ õÿëáàð áîëñîí íü õàðàãäàæ 24
  25. 25. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программáàéíà. ªºðººð õýëáýë òýäãýýð êîìàíäóóäûã ñóäëàõ àëáàã¿é ãýñýí ¿ã. 6.4. Compare MeansMeansMeans процедур нь дундаж хэмжээнүүдийн групп ба тогтмол хэмжээнийхамааралтай байдаг статистикт харъяалагдах хувьсах хэмжигдэхүүнүүдийнзэрэглэлийн доторхи нэг эсвэл олон үл хамааран хувьсах хэмжигдэхүүнийүнэлгээг тооцоолдог. Үндсэндээ нэг хэмжээст вариацын судалгаа, тэдгээрийншугаман байдлын шалгалтыг хийдэг.Ашиглахын тулд Analyze Compare Means Means рүү орно.Дараа нь хамааран хувьсагч, үл хамааран хувьсагчийг (layer-ангилан ялгахкатегорийн үзүүлэлт) сонгоод Options руу орж ямар статистик сонирхожбайгаагаа сонгоно.Үүний дараагаар Ок дарна.One-Sample T TestOne-Sample T Test - процедур нь тухайн хувьсах хэмжигдэхүүний дундач утгыгтодорхой нэг тогтмол тоотой яаж харьцаж байгааг шалгах тестүүдийг тооцоолжгаргадаг.Ашиглахын тулд Analyze Compare Means One-Sample T Test рүү орно.Test variable-д хувьсах хэмжигдэхүүнүүдээ сонгоод, Test value-д тестийнтогтмолын утгыг зааж өгнө.Дараа нь Options руу ороод конфинденцийн интервалын хэмжээ, алдаатай утгабүхий ажиглалтыг ямар нөхцөлд (алдаатай утга бүхий үзүүлэлт орсонажиглалтыг эсвэл судлаж байгаа үзүүлэлт алдаатай байгаа ажиглалтыг гэдгийгсонгох) оруулахгүй байхыг сонгоод Ок дарж үр дүнг үзнэ.Independent-Sample T TestХамаарахгүй хэв загвар сонгох Т тест процедур нь дундаж хэмжигдэхүүнүүдийн2 группын ажиглалтын утгуудыг (тохиолдолуудыг) харьцуулдаг. 25
  26. 26. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программАшиглахын тулд Analyze Compare Means Independent-Sample T Test рүү орно.Дараа нь тестийн хувьсах хэмжигдэхүүн, группын хувьсах хэмжигдэхүүнийгсонгоод Options руу орно.Мөн конфинденцийн интервал, алдааны хэмжээг тодорхойлоод Ок дарна.Paired Sample T TestЭнэ процедур нь нэг бүлэгт байгаа 2 хувьсагчийн Т- шалгуурын үнэлгээг тооцожгаргадаг. Энэ нь ажиглалт бүрийн 2 хувьсагчийн утгын ялгааг бодож дундажийнтэгээс ялгагдах ялгааны тестийг хийнэ.Ашиглахын тулд Analyze Compare Means Paired Sample T Test рүү орно.Paired variable-д хоёр хувьсах хэмжигдэхүүнийг сонгож тавина.Дараа нь Options руу орно.Энэ нь өмнөх цэсний Options-той ижил үйлдэлтэй.Ok дараад үр дүнг шалгана.One-Way ANOVAЭнэ процедур нь хамааран (dependent) хувьсагчдын ANOVA –вариацын тестийншалгуурыг үл хамааран (independent) хувьсагч категорийн хувьсагчийн хувьдхийхэд зориулагдсан.(ANOVA- Analysis of variance - д тэг таамаглалын үнэлгээг хийдэг).Ашиглахын тулд Analyze Compare Means One-Way ANOVA руу орно. Утгуудаа цонхондоо сонгоод Contrasts руу орно. Эндээс хэмжээнүүдээ сонгоод,дараа нь Post Hoc Multiple- дундаж болон рангийн тестүүдийн хоорондынхарьцааг шалгах аргуудыг сонгоод , Options руу орж алдааны хэмжээ,статистикуудыг сонгоно. Дараа нь Ok дараад үр дүнг харна.6. 5. General Linear Model (GLM) –ерөнхий øóãàìàí ìîäåëGLM Univariate – Íýãýí õýìæýýñò ерөнхий øóãàìàí ìîäåëÝíý ïðîöåäóð íü õàìààðàí õóâüñàã÷ ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áóñàä êàòåãîðèéí áîëîí òîîíóòãàò óðüä÷èëàí ìýäýýëýã÷ (ïðåäèêòîð) ¿ç¿¿ëýëò¿¿äòýé õîëáîãäîõ øóãàìàíøèíæ ÷àíàðûã òîãòîîõîä òóñëàõ çîðèëãîор регресс, вариацийн судалгааг нэгхамааран хувьсагчийг нэг болон түүнээс дээш тооны хувьсагчуудтайгаар (factorsand/or variables) хийхэд ашиглагдана. Энэ процедураар тэг таамаглал (null hypotheses) –н шалгалтыг хамааранхувьсагчийн хувьд хийж болно. Мөн үзүүлэлтүүдийн хоорондын уялдаа холбоо,санамсаргүй болон хувь үзүүлэлтүүдийн эффектүүдийг судалж болно. Баланстай болон балансгүй моделуудыг шалгаж үзэх боломжтой(моделийн дизайныг баланстай гэж модел дахь нүднүүд ижил тооны ажиглалтыгагуулж байвал хэлдэг). 26
  27. 27. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программПроцедурыг дуудахдаа: Analyze General Linear Model Univariate... аар оржХамааран хувьсагчийг dependent variable дотор аваадFixed Factor(s)-д өөрийн сонирхож байгаа үзүүлэлтүүдийг,Random Factor(s)-д хамааран хувьсагчид нөлөөлж болох санамсаргүйхэмжигдэхүүн буюу нэг үзүүлэлт,Covariate(s)-д моделд тоон прогноз хийхэд тус болох, регрессийн моделийгтодорхойлоход ашиглагдахуйц үзүүлэлтийг сонгож авах.WLS Weight – нэг үзүүлэлтээр ажиглалтуудыг жигнэн хамгийн бага квадратын (weighted least-squares-WLS ) аргыг хэрэглэж хэмжээсийн янз бүрийннарийвчлалыг гаргаж болдог. Шалгалт (тест) хийж дуусаад хамааран хувьсагчийн тооцсон болонбодит утгуудын ялгаа, тооцсон утга, зай (Cook’s distance) зэрэг утгуудыг өөрийнData view таблиц дээр гарган хадгалж авч болно.Model: full factorial model Бүрэн факторын модел нь бүх фактор, ковариац,үзүүлэлт хоорондын харилцан шүтэлцээний үзүүлэлтийг агуулдаг. Харинковариац хоорондын харилцан шүтэлцээг үзүүлдэггүй. Custom гэдэг нь үзүүлэлт ковариацын хоорондын харилцан шүтэлцээнийхэсгийг тодорхойлдог.Sum of squares. Квадратын нийлбэрийг (sum-of-squares) боддог аргын сонголт.Баланстай болон балансгүй моделийн тохиолдолд III-ийг голдуу хэрэглэдэг.Contrasts – үзүүлэлтүүдийн түвшний ялгааг шалгаж үзэхэд ашиглана.Контрастыг фактор бүрт тодорхойлж болох ба тэр нь тэр параметрүүдийншугаман комбинац байдлаар харагдана.Plots - Хамааран хувьсагчийн факторуудынхаа утгын түвшинтэй яаж харьцажбайгааг харуулсан график байна.Horizontal axis – факторуудынхаа нэг утгыг өгнөSeparate lines - 2 дох факторын утгыг өгнөSeparate plots - 3 дах факторын утгыг өгнө 27
  28. 28. SPSS for WINDOWS Статистикийн судалгааны багц программAdd – графикт орох факторууд (энэ бол хамааран хувьсагч биш)-ыгтодорхойлсоны дараа add дарахад хэдэн хувьсагч орсон байна тэдгээрийнүржвэр орж ирнэ ингээд Continue хийхэд процедурын менюнд очно. Ингээд ОКдарахад үр дүнгийн таблицууд гарч ирнэ. Үүнээс тестийн үр дүнг харж хэрэгтэйбол дахин орж шаардлагатай параметрүүдээ өөрчлөөд дуудаж үзэж болно. *** Тестийн алгоритм, нэршлийг сайн ойлгох, арга зүйг гүнзгий мэдэх,тайлбар хийхэд суралцах бол HELP –ийн дор Show Me –гээр (заримд ньбайдаггүй) орж тайлбар болон гаргаж байгаа таблицуудыг сайтар ажиглахшаардлагатай. Учир нь сурах бичиг аргачлалд Математик статистикийн аргынталаар бичигдсэн томъёо, нэршил, үнэлгээ хийх арга зүй, дараалал зэрэг ньзөрөх тохиолдол гарч болох талтай.GLM Multivariate Analysis of Variance –Олон хэмжээст шугаман анализын процедурGLM Multivariate - процедур нь нэг болон олон фактортой олон хамааранхувьсагчдын регрессийн болон вариацын судалгааг хийхэд зориулагдсан.Фактор хувьсагчид нь группуудэд хуваагдах ба энэ шугаман моделийг ашигланфактор хувьсагчдын нөлөөллийн тэг таамаглалыг шалгаж болно. Энэ модел ньдээрх нэг хэмжээст шугаман моделоос 2 ба (dependent variables) түүнээс дээшхамааран хувьсагч сонгон авдагаараа ялгаатай.Процедурыг дуудахдаа : Analyze General Linear Model Multivariate... гэж ороодядаж 2 хамааран хувьсагчийг (dependent variables) сонгож авах хэрэгтэй. Мөн факторуудаа сонгон авч Fixed Factor(s) –д хийнэCovariate(s) болон WLS Weight дотор нэг хэмжээст шугаман моделийн адилсонголтоо хийж дуудан үр дүнгээ авч болно.GLM Repeated Measures Analysis – Хэмжээсийн анализЭнэ нь хос факторуудаас үүсгэсэн субъектийн хүрээнд олон хэмжээст шугамананализыг хийдэг бөгөөд факторын субъектийн (between-subjects factor(s))хооронд гэдэгт ямар нэг фактор сонгогдсон байвал түүгээр групп үүсгэж тэрхэмжээнд олон хэмжээст шугаман анализ хийгддэг байна.Дуудахдаа: Analyze General Linear Model Repeated Measures... гэж ороод ядажнэг үзүүлэлтийн жагсаалтад байхгүй нэрээр within-subjects factor сонгоодтөвшний тоог (number of levels) зааж Define дарж ямар хос үзүүлэлтийгсудалгаанд оруулахаа сонгон оруулна.Мөн регрессийн модел тодорхойлох гэж Covariates - прогнозлогч хувьсагчийгсонгон өгч болно. Ингээд дээр дурдсан олон хэмжээст шугаман анализ хийдэгпроцедурт заадагтай адил бусад тодорхойлогч үзүүлэлтүүдийг сонгонтэмдэглэж өгөөд дуудахад мөн тэр процедурын адил үнэлгээг хийж өгөх болно.Variance Components Analysis –Өөрчлөлтийн компонентийн (вариац) анализВариацын судалгаа нь хамааран хувьсагчдын санамсаргүй нөлөөлллийгдангаар нь болон нийлмэл байдлаар үнэлж өгдөг. Энэ процедур үнэлгээндээ 4төрлийн аргын аль нэгийг сонгуулан хэрэглэдэгийЀ

×