"Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуулийн төсөл"-ийн танилцуулга www.advocate.mn

1. БЭЛТГЭСЭН: Б.ХАЛИУН
Г.БАТАА
2022-12-09

2. 1. ТХХТ ба Концессын тухай ойлголт
2. Хуулийн төслийг боловсруулах болсон
хэрэгцээ, шаардлага
3. Төслийн танилцуулга
-Зохицуулах зүйл
-Бүтэц
-Шинээр тусгасан зохицуулалт
АГУУЛГА

3. ТХХТ
КОНЦЕСС
ТХХТ – Улс орны дэд бүтэц, нийгэм, эдийн
засгийн томоохон зорилтуудыг хэрэгжүүлэх
зорилгоор төрийн чиг үүргийг хувийн
хэвшлээр урт хугацааны турш гэрээний
үндсэн дээр харилцан ашигтай нөхцөлөөр
гүйцэтгүүлэх тухай ойлголт юм.
Концесс – Төрийн, эсхүл орон нутгийн өөрийн
өмчийн эд хөрөнгийг дэд бүтцийн болон нийгмийн
суурь үйлчилгээг нийтэд үзүүлэх зорилгоор энэ
хуульд заасан нөхцөл, журмын дагуу гэрээний
үндсэн дээр эзэмших, ашиглах, шинээр бий
болгох, шинэчлэн сайжруулах онцгой эрхийг
ойлгоно. /К.т.д/
Концесс- Төр хувийн хэвшил хэрхэн хамтарч
ажиллаж болох бизнесийн арга хэлбэр

4. - Монгол Улсын Их Хурлаас 2010 онд баталсан Концессын тухай хуулиар төр
хувийн хэвшлийн түншлэл /ТХХТ/-ийн эрх зүйн орчинг бүрдүүлэх зорилготой
байсан ч уг хуулийг бүхэлд нь авч үзвэл ТХХТ-ийн талаар суурь зарчим
зохицуулалтыг агуулаагүй төдийгүй ТХХТ-ийн талаар тухайлсан нэг ч заалт
байхгүй, орчин үеийн ТХХТ-ийн сонгодог ойлголт, ухагдахуунтай нийцэхгүй,
уялдахгүй болсон ба цаашид төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн харилцааг
зохицуулсан хуулийг батлах шаардлага үндэслэл бүрдсэн.
- ТХХТ-ийн талаарх төрийн нэгдсэн бодлого, зохицуулалтыг тодорхой болгож, олон
улсын жишигт нийцсэн, Монгол Улсын өнөөгийн нөхцөл байдалтай уялдсан эрх
зүйн орчныг бүрдүүлэх, хууль хоорондын уялдаа холбоог сайжруулах нийгэм, эрх
зүйн шаардлага бий болсон.
ЭРХ ЗҮЙН ҮНДЭСЛЭЛ

5. 2010 онд батлагдсан
Концессын тухай хуулиар
төрийн өмчийн концессын
гэрээгээр авч хэрэгжүүлж
буй төслүүд үр дүн муутай
байсан бөгөөд төслүүдийн
эргэн төлөлт улсын төсөвт
ачаалал, хүндрэл үүсгэж
байна
Концессын гэрээний төрөл
болох “Барих-Шилжүүлэх”,
“Барих-Ашиглах-
Шилжүүлэх” төрлөөр нийт
25.5 их наяд төгрөгийн
өртөг бүхий 60 төслийн
гэрээ байгуулагдсан.
Өнгөрсөн хугацаанд
концессын асуудал эрхэлсэн
байгууллага, нэгж нь ЗГ
солигдох бүрд бүтцийн
өөрчлөлтөд орж, ТХХТ-ийг
хөгжүүлэх, хуулийг
хэрэгжүүлэхэд сөрөг үр
дагавар бий болсон.

6. 9 бүлэг, 60
зүйлтэй
Монгол Улсын Засгийн
газраас 2022 оны 04
дүгээр сарын 05-ны
өдөр Улсын Их Хуралд
өргөн мэдүүлсэн.

7. Нийтийн зориулалттай дэд бүтэц, төрийн үйлчилгээний салбарт төр, хувийн
хэвшлийн түншлэлийн төслийг хэрэгжүүлэх, хувийн хэвшлийн оролцоо,
хөрөнгө оруулалтыг дэмжих, төр, хувийн хэвшил эрсдэлийн оновчтой
удирдлагад суурилан түншлэлийн гэрээний дагуу урт хугацаанд үр ашигтай
хамтран ажиллах болон санхүү, төсвийн зохистой удирдлагыг
хэрэгжүүлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулна.
Зохицуулах зүйл

8. Хуулийн
төслийн бүтэц
Есдүгээр бүлэгт
ТХХТ-ийн хүрээнд гомдол гаргах,
түншлэгч талуудын хооронд
үүссэн маргааныг шийдвэрлэх,
хууль зөрчигчид хүлээлгэх
хариуцлагын талаар
Нэгдүгээр бүлэгт
Хуулийн зорилт, ТХХТ-ийн
тухай хууль тогтоомж, үйлчлэх
хүрээ, түншлэлийн зарчим, нэр
томьёоны тодорхойлолт
Хоёрдугаар бүлэгт
ТХХТ-ийн талаарх
төрийн байгууллагуудын
бүрэн эрх, чиг үүрэг
Наймдугаар бүлэгт
Түншлэлийн төсөл хөгжүүлэх
сан болон ТХХТ-ийн ил тод
байдал, тайлагналтын тухай
Долоодугаар бүлэгт
ТХХТ-ийн төслийн
хэрэгжилтийн талаар
Зургаадугаар бүлэгт
ТХХТ-ийн гэрээний
талаар зохицуулалт Тавдугаар бүлэгт
Түншлэгч талууд болон
бусад оролцогчдын чиг
үүрэг, эрсдэлийн удирдлага,
түншлэлийн баталгаа болон
дэмжлэг, хамтын
Дөрөвдүгээр бүлэгт
ТХХТ-ийн төслийг
хэрэгжүүлэх хувийн
хэвшлийн түншлэгчийг
сонгон шалгаруулах талаар
Гуравдугаар бүлэгт
ТХХТ-ийн төрөл,
түншлэлийн төслийн
төлөвлөлт, бэлтгэл
ажиллагаа болон
тавигдах шаардлага
Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай
хуулийн төслийн танилцуулга

9. ТХХТ-ийн зорилго хамрах хүрээ, зарчим, нэр томьёо, ойлголтуудыг тодорхой болгож, нийтийн
зориулалттай дэд бүтцийн болон төрийн үйлчилгээний чиг үүргийг харилцан үр ашигтай
нөхцөлөөр хэрэгжүүлэх талаар;
ТХХТ-д төрийн байгууллагуудын бүрэн эрх, чиг үүргийг ялгамжтай тодорхойлж, түншлэлийн
төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой эдгээр байгууллагуудын хоорондын уялдаа холбоог
сайжруулж, санхүү төсвийн хяналтыг тухай бүр хэрэгжүүлэх талаар;
Түншлэлийн төслийн төрөл, ТХХТ-ийг олон улсын жишигт нийцсэн, хөгжлийн бодлого,
төлөвлөлт болон улсын төсвийн хөрөнгө оруулалттай уялдуулан төлөвлөх, түүнд бэлтгэх, төсөлд
тавигдах шаардлагын талаар ;
Түншлэлийн төслийг олон нийтэд зарлах, мэдээлэх, төслийг хэрэгжүүлэх хувийн хэвшлийн
түншлэгчийг сонгон шалгаруулах үе шатуудтай холбоотой процессын зохицуулалт болон хувийн
хэвшлийн түншлэгчид тавигдах шаардлага, түншлэгчийг сонгох, түншлэлийн гэрээ байгуулах
асуудлыг тодорхой, ил тод байдлыг хангах байдлаар хэрэгжүүлэх зохицуулалтын талаар;
“Барих-Шилжүүлэх” төрлийн богино хугацаатай, үр ашиг муутай төслийг ТХХТ-ээр
хэрэгжүүлэхийг хориглох заалтыг тусгасан /15 дугаар зүйл/;
ТХХТ-ийн хүрээнд түншлэгч талуудын нийтлэг эрх ашгийг тэгш бүрдүүлж, урт хугацаанд
харилцан ашигтай хамтран ажиллах, түншлэлийн төслийн эрсдэлийг хуваах, төрөөс үзүүлэх
дэмжлэг тодорхой болсноор ТХХТ-ийн гэрээний суурь харилцааны хууль, эрх зүйн орчинг
тодорхой болгох зохицуулалтын талаар;
ТХХТ-ийн ил тод байдлыг хангах, түншлэлийн төслийн хэрэгжилтэд хяналтын тогтолцоог
бүрдүүлэх, төслийн үйл ажиллагааны мэдээллийн ил тод байдлыг хангах зохицуулалтыг
нарийвчлан хуулийн төсөлд оруулсан.
Хуулийн төсөлд
дараах
зохицуулалтуудыг
тусгасан

10. Төр хувийн
хэвшлийн
түншлэлийн
тухай хууль
Концессын
тухай хууль
Хууль батлагдсанаар:
Төсвийн тухай хууль, Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт түүний
удирдлагын тухай хууль, Газрын тухай хууль, ТБОНӨХБАҮХА тухай
хууль, Хөрөнгө оруулалтын тухай хууль гэх мэт холбогдох хуулиудад
тус тус нэмэлт өөрчлөлтүүдийг оруулна.

11. Website
www.advocate.mn
Facebook
Mongol-Advocates Law firm
Email
info@advocate.mn
Phone
+976 7011-9206, 7012-9206