SlideShare a Scribd company logo

лекция 15.pptx

S
S

123

лекция 15.pptx

1 of 11
Download to read offline
«Радиациялық қауіпсіздік негіздері» пәні
Дәріс №15
Тақырыбы: Радиациядан қорғану.
Радиациядан қорғаудың физикалық, химиялық және биологиялық шаралары.
«Экология және геология» кафедрасы
аға оқытушы: Баймукашева Ш.Х.
лекция 15.pptx
лекция 15.pptx
лекция 15.pptx
Радиоактивті заттардан қорғаудың бірнеше жолдары бар.
Олар: физикалық, химиялық және биологиялық тәсілдері.
Физикалық тәсіл:
 Бұл тәсілдің ұйғаруы бойынша, дер кезінде қол-аяқты денені жылы су мен жуып отыру керек.
Қолға арнаулы түрде дайындалған перчаткаларды кию керек.
 Қатты радиоактивті элементтердің бөлшектерінің кішкентай түйіршіктері ішкі органдарға
өтіп кетпеуін қадағалап отыруы керек.
 Егер кішкентай бөлшектер ішкі органдарға өтсе, олар тез арада ағзадан шыға қоймайды.
Әсіресе радий, уран, плутоний, стронций, иттрий және цирконий бөлшектері ағзаларға өтсе
қауіпті ісіктер туғызуы мүмкін.
 Олар радиоактивті сәулелер таратады. Цезий тез еритін тұздарды түзеді. Сөйтіп адам
ағзаларының жұмсақ тканьдерінде жиналады да үнемі иондалған сәулеленуді таратады.
 Радиоактивті стронцийдің бөлшектерін адам ағзаларынан шығару оңай емес. Стронцийді
кальциймен ығыстырып шығаруға болады. Тез еритің цезий – 137 бөлшектерін ағзалардан
ығыстырып шығару үшін көп мөлшерде су ішу керек.
Радиациядан қорғанудың химиялық және биологиялық жолдары:
радиацияға қарсы қолданатын препараттарды радиопротекторлар деп аталады.
 Олар радиоактивті элементтердің бөлшектері ағзалардан шығару үшін неше түрлі
химиялық препараттарды пайдаланады.
 Олар ағзаларды радияциядан сақтап қалады. Иондалған сәулеленуді ем-дом
ретінде пайдалануға болады.
 Дерттерге диагностика қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады. Сәуле
тератиясы мен қан, ауруларын емдеуге болады.
 Қауіпті ісіктерді де емдеу үшін бета-сәулесін пайдаланады. Адамзат баласы осы
кезде бұрын – сонды болып көрмеген орасан көп ғылыми табыстарға жетіп,
техника мен технологияны дамыта түсуде. Оларды төтенше түрде дамуы биология
ғылымдарына тікелей байланысты. Ол жаратылыстану ғылымдарының көрнекті
салаларының бірі.
Оның басты міндеттері жер бетіндегі тіршіліктің пайда болуын, оның эволюциялық
жолмен дамуын зерттеу. Биология жердің тіршілік иелері адамдар мен жануарлар
өсімдіктер мен неше түрлі көзге көрінбетін микроорганизмдер әлемін зерттейді.

Recommended

лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptxShynar8
 
лекция 2.pptx
лекция 2.pptxлекция 2.pptx
лекция 2.pptxShynar8
 
Слайды к лекции 1.pptx
Слайды к лекции 1.pptxСлайды к лекции 1.pptx
Слайды к лекции 1.pptxssuserde63af
 
лекция 10.pptx
лекция 10.pptxлекция 10.pptx
лекция 10.pptxShynar8
 
лекция 5.pptx
лекция 5.pptxлекция 5.pptx
лекция 5.pptxShynar8
 
Слайды к лекции 1.pptx
Слайды к лекции 1.pptxСлайды к лекции 1.pptx
Слайды к лекции 1.pptxssuserde63af
 
Д_ріс микробиология _ылымыны_ тарихы ж_не даму кезе_дері.pdf
Д_ріс микробиология _ылымыны_ тарихы ж_не даму кезе_дері.pdfД_ріс микробиология _ылымыны_ тарихы ж_не даму кезе_дері.pdf
Д_ріс микробиология _ылымыны_ тарихы ж_не даму кезе_дері.pdfAruEsetova
 
Лекция 1.pptx
Лекция 1.pptxЛекция 1.pptx
Лекция 1.pptxShynar8
 

More Related Content

Similar to лекция 15.pptx

Similar to лекция 15.pptx (7)

небесаева 2
небесаева 2небесаева 2
небесаева 2
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptx
 
Такырып 9.1.ppt
Такырып 9.1.pptТакырып 9.1.ppt
Такырып 9.1.ppt
 
Такырып 9.1.ppt
Такырып 9.1.pptТакырып 9.1.ppt
Такырып 9.1.ppt
 
№8 приказ.ppt
№8 приказ.ppt№8 приказ.ppt
№8 приказ.ppt
 
дәріс 2
дәріс 2дәріс 2
дәріс 2
 
керімбек е., қосмырза а. кроссворд
керімбек е., қосмырза а. кроссвордкерімбек е., қосмырза а. кроссворд
керімбек е., қосмырза а. кроссворд
 

More from Shynar8

15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptxShynar8
 
14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptxShynar8
 
13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptxShynar8
 
12. лекция.pptx
12. лекция.pptx12. лекция.pptx
12. лекция.pptxShynar8
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptxShynar8
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptxShynar8
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptxShynar8
 
лекция 5.pptx
лекция 5.pptxлекция 5.pptx
лекция 5.pptxShynar8
 
лекция 4.pptx
лекция 4.pptxлекция 4.pptx
лекция 4.pptxShynar8
 
лекция 3.pptx
лекция 3.pptxлекция 3.pptx
лекция 3.pptxShynar8
 
лекция 2.pptx
лекция 2.pptxлекция 2.pptx
лекция 2.pptxShynar8
 
лекция 1.pptx
лекция 1.pptxлекция 1.pptx
лекция 1.pptxShynar8
 
лекция 14.pptx
лекция 14.pptxлекция 14.pptx
лекция 14.pptxShynar8
 
лекция 13.pptx
лекция 13.pptxлекция 13.pptx
лекция 13.pptxShynar8
 
лекция 12.pptx
лекция 12.pptxлекция 12.pptx
лекция 12.pptxShynar8
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptxShynar8
 
лекция 10.pptx
лекция 10.pptxлекция 10.pptx
лекция 10.pptxShynar8
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptxShynar8
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptxShynar8
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptxShynar8
 

More from Shynar8 (20)

15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx
 
14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx
 
13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx
 
12. лекция.pptx
12. лекция.pptx12. лекция.pptx
12. лекция.pptx
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptx
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptx
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptx
 
лекция 5.pptx
лекция 5.pptxлекция 5.pptx
лекция 5.pptx
 
лекция 4.pptx
лекция 4.pptxлекция 4.pptx
лекция 4.pptx
 
лекция 3.pptx
лекция 3.pptxлекция 3.pptx
лекция 3.pptx
 
лекция 2.pptx
лекция 2.pptxлекция 2.pptx
лекция 2.pptx
 
лекция 1.pptx
лекция 1.pptxлекция 1.pptx
лекция 1.pptx
 
лекция 14.pptx
лекция 14.pptxлекция 14.pptx
лекция 14.pptx
 
лекция 13.pptx
лекция 13.pptxлекция 13.pptx
лекция 13.pptx
 
лекция 12.pptx
лекция 12.pptxлекция 12.pptx
лекция 12.pptx
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptx
 
лекция 10.pptx
лекция 10.pptxлекция 10.pptx
лекция 10.pptx
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptx
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptx
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptx
 

лекция 15.pptx

  • 1. «Радиациялық қауіпсіздік негіздері» пәні Дәріс №15 Тақырыбы: Радиациядан қорғану. Радиациядан қорғаудың физикалық, химиялық және биологиялық шаралары. «Экология және геология» кафедрасы аға оқытушы: Баймукашева Ш.Х.
  • 5. Радиоактивті заттардан қорғаудың бірнеше жолдары бар. Олар: физикалық, химиялық және биологиялық тәсілдері. Физикалық тәсіл:  Бұл тәсілдің ұйғаруы бойынша, дер кезінде қол-аяқты денені жылы су мен жуып отыру керек. Қолға арнаулы түрде дайындалған перчаткаларды кию керек.  Қатты радиоактивті элементтердің бөлшектерінің кішкентай түйіршіктері ішкі органдарға өтіп кетпеуін қадағалап отыруы керек.  Егер кішкентай бөлшектер ішкі органдарға өтсе, олар тез арада ағзадан шыға қоймайды. Әсіресе радий, уран, плутоний, стронций, иттрий және цирконий бөлшектері ағзаларға өтсе қауіпті ісіктер туғызуы мүмкін.  Олар радиоактивті сәулелер таратады. Цезий тез еритін тұздарды түзеді. Сөйтіп адам ағзаларының жұмсақ тканьдерінде жиналады да үнемі иондалған сәулеленуді таратады.  Радиоактивті стронцийдің бөлшектерін адам ағзаларынан шығару оңай емес. Стронцийді кальциймен ығыстырып шығаруға болады. Тез еритің цезий – 137 бөлшектерін ағзалардан ығыстырып шығару үшін көп мөлшерде су ішу керек.
  • 6. Радиациядан қорғанудың химиялық және биологиялық жолдары: радиацияға қарсы қолданатын препараттарды радиопротекторлар деп аталады.  Олар радиоактивті элементтердің бөлшектері ағзалардан шығару үшін неше түрлі химиялық препараттарды пайдаланады.  Олар ағзаларды радияциядан сақтап қалады. Иондалған сәулеленуді ем-дом ретінде пайдалануға болады.  Дерттерге диагностика қою үшін де таңбаланған атомды пайдаланады. Сәуле тератиясы мен қан, ауруларын емдеуге болады.  Қауіпті ісіктерді де емдеу үшін бета-сәулесін пайдаланады. Адамзат баласы осы кезде бұрын – сонды болып көрмеген орасан көп ғылыми табыстарға жетіп, техника мен технологияны дамыта түсуде. Оларды төтенше түрде дамуы биология ғылымдарына тікелей байланысты. Ол жаратылыстану ғылымдарының көрнекті салаларының бірі. Оның басты міндеттері жер бетіндегі тіршіліктің пайда болуын, оның эволюциялық жолмен дамуын зерттеу. Биология жердің тіршілік иелері адамдар мен жануарлар өсімдіктер мен неше түрлі көзге көрінбетін микроорганизмдер әлемін зерттейді.
  • 7. Алынған мәліметтердің негізінде сигнал хабарды дәл тіркейтін сезімтал машиналар мен механизмдер шығару жұмыстарын жүргізеді. Кейінгі кезде биологиялық ғылымдар орасан зор ілгерлеп, алға басты. Осы уақыттың ішінде тіршілік дүниесі адамдар, жан- жануарлар, өсімдіктер әлемі туралы көптеген түсінігіміз бар. Тірі организмдердің пайда болу жолдарын, биохимиялық процестерін білеміз. Бірақ көптеген биологиялық көріністердің құпия сырлары әлі күнге дейін өз шешімін тапқан жоқ.
  • 11. Бақылау сұрақтары: 1. Радиоактивті заттардан қорғаудың қандай тәсілдері бар? 2. Радиациялық және улы ластануға ұшыраған аймақтар. 3. Радиактивті калдықтарды залалсыздандыру жолдары қандай? 4. Иондаушы сәулелердің антропогендік көздері және экологиялық апаттың туындауы. 5. Радиациядан қорғанудың химиялық және биологиялық жолдарын ата. Қолданылған әдебиеттер: 1. Клековкин Г.В. Радиоэкология. Учебное пособие.–Ижевск: “Удмуртский университет”, 2004. – 256 с. 2. Панин М.С. Химическая экология. Учебник для вузов. – Семипалатинский государственный университет им. Шакарима. – Семипалатинск, 2002. – 852 с. 3. Артамонова В.Г., Шаталов Н.Н. Профессиональные болезни:Учебник. - 2- е изд., перераб. и доп. - М.: Медицина, 1988. - 416с., ил.