SlideShare a Scribd company logo

лекция 5.pptx

S
Shynar8

1

1 of 8
Download to read offline
B32.011 - «Экологиялық қауіпсіздік» пәні
Дәріс № 5
Дәріс тақырыбы: Топырақты қорғау. Топырақтар және оларды тиімді
пайдалану
Дәрістің мазмұны:
Литосфераның құрылымы, оның организмдер үшін
ролі. Қазақстандағы жер ресурстарының экологиялық жағдайы. Жер
ресурстарының ластануы мен тозуы. Қоқыстардың түрлері келтіріледі.
Дәрістің мақсаты:
Қоқыстардың түрлерімен таныстыру, топырақты
өнеркәсіптік қоқыстардан қорғаудың әдістері туралы білім беру.
Литосфера қоғам мүшелерінің
дәулеттілігінің бастапқы материалдық
негізі, өндіріс күштерін орналастырудың
және адамдарды қоныстандырудың
кеңістіктік базисі, экономикалық өсудің
барлық - еңбек, материалдық-техникалық,
табиғи факторларының қайта орнына келу
үрдістерінің қалыпты жүруінің
негізі болып табылады.
Топырақ – тірі және тірі емес табиғатқа тән
бірқатар қасиеттерге ие, литосфераның
жоғарғы қабаттарында гидросфераның,
атмосфераның және организмдердің
бірлескен өзара тәуелді әсерінен болатын,
ұзақ қайта құрулардың нәтижесінде
қалыптасқан, табиғаттың ерекше қылып
жаратқан дүниесі.
Топырақтың қалыптасуында негізгі
рөл өсімдіктермен байланысты.
Өсімдіктер әлемі 500 мыңнан
артық түрлерден тұрады.
БҰҰ Орман департаментінің бағалауы
бойынша, әлемдегі ормандардың
жалпы ауданы 4061 млн га, ал орманды
жамылғылы жерлер – 3620 млн га
құрлықтың орташа ормандылығы –
27%, олардағы ағаш қоры – 337 млрд
текше метр, оның 127 млрд текше метр
қылқан жапырақты ормандардың
ағашы.
Қазақстан жерінің топырақ
жамылғысы.
Қазақстан Республикасының орманды
дала, дала, шөл және шөлейт
аймақтан тұратын территориясы, жер
көлемі жағынан дүние жүзінде 9-шы
орын алады (272,5 млн га). Қазақстан
топырағының әралуандығы оның
енділік аймақтылығына, климаттың
батыстан шығысқа қарай күшейуіне,
территориясының әр бөліктерінің
геологиялы -геоморфологиялық
ерекшеліктеріне байланысты.
Литосфераның жоғарғы қол жетерлік
бөлігін жер қойнаулар деп
атайды.
Қалдықтар деп жалпы жағдайда
берілген өнімді өндіруге жұмсауға
жарамайтын шикізаттың түрлерін,
заттардың не болмаса қуаттың
қолдануға келмейтін қалдықтарын
атайды. Пайдалы қазбаларды
өндірудегі шығатын қалдықтар
тұрмыстық және өнеркәсіптік болуы
мүмкін.
Қатты қалдықтар көбінесе халық
шаруашылығының энергетика; қара
және түсті металлургия; көмір өндіру
және химия өнеркәсібі; ағаш өңдеу
және т.б. салаларында пайда болады.
Қазақстан Республикасында қатты
қалдықтардың жағдайы халықтың
денсаулығына нақты қауіп
төндіретіндей күйде және біздің
еліміздегі экологиялық дағдарыстың
бір көрінісі.
Ad

Recommended

More Related Content

Similar to лекция 5.pptx

лекция 1.pptx
лекция 1.pptxлекция 1.pptx
лекция 1.pptxShynar8
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptxShynar8
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptxShynar8
 
Табиғаттың байлығы- деннің саулығы
Табиғаттың байлығы- деннің саулығыТабиғаттың байлығы- деннің саулығы
Табиғаттың байлығы- деннің саулығыErjan Beisenhojaev
 
аманкулов д., босалқа н. жоба
аманкулов д., босалқа н. жобааманкулов д., босалқа н. жоба
аманкулов д., босалқа н. жобаoquzaman
 
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздері
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздеріӨсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздері
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздеріBilim All
 
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptx
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptxБИОСФЕРА Н. Еркин.pptx
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptxEralashRlh
 

Similar to лекция 5.pptx (7)

лекция 1.pptx
лекция 1.pptxлекция 1.pptx
лекция 1.pptx
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptx
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptx
 
Табиғаттың байлығы- деннің саулығы
Табиғаттың байлығы- деннің саулығыТабиғаттың байлығы- деннің саулығы
Табиғаттың байлығы- деннің саулығы
 
аманкулов д., босалқа н. жоба
аманкулов д., босалқа н. жобааманкулов д., босалқа н. жоба
аманкулов д., босалқа н. жоба
 
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздері
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздеріӨсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздері
Өсімдіктердің қоректенуінің ғылыми негіздері
 
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptx
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptxБИОСФЕРА Н. Еркин.pptx
БИОСФЕРА Н. Еркин.pptx
 

More from Shynar8

15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptxShynar8
 
14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptxShynar8
 
13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptxShynar8
 
12. лекция.pptx
12. лекция.pptx12. лекция.pptx
12. лекция.pptxShynar8
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptxShynar8
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptxShynar8
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptxShynar8
 
лекция 4.pptx
лекция 4.pptxлекция 4.pptx
лекция 4.pptxShynar8
 
лекция 3.pptx
лекция 3.pptxлекция 3.pptx
лекция 3.pptxShynar8
 
лекция 2.pptx
лекция 2.pptxлекция 2.pptx
лекция 2.pptxShynar8
 
лекция 15.pptx
лекция 15.pptxлекция 15.pptx
лекция 15.pptxShynar8
 
лекция 14.pptx
лекция 14.pptxлекция 14.pptx
лекция 14.pptxShynar8
 
лекция 13.pptx
лекция 13.pptxлекция 13.pptx
лекция 13.pptxShynar8
 
лекция 12.pptx
лекция 12.pptxлекция 12.pptx
лекция 12.pptxShynar8
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptxShynar8
 
лекция 10.pptx
лекция 10.pptxлекция 10.pptx
лекция 10.pptxShynar8
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptxShynar8
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptxShynar8
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptxShynar8
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptxShynar8
 

More from Shynar8 (20)

15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx15.1. лекция.pptx
15.1. лекция.pptx
 
14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx14.1. лекция.pptx
14.1. лекция.pptx
 
13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx13.1 лекция.pptx
13.1 лекция.pptx
 
12. лекция.pptx
12. лекция.pptx12. лекция.pptx
12. лекция.pptx
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptx
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptx
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptx
 
лекция 4.pptx
лекция 4.pptxлекция 4.pptx
лекция 4.pptx
 
лекция 3.pptx
лекция 3.pptxлекция 3.pptx
лекция 3.pptx
 
лекция 2.pptx
лекция 2.pptxлекция 2.pptx
лекция 2.pptx
 
лекция 15.pptx
лекция 15.pptxлекция 15.pptx
лекция 15.pptx
 
лекция 14.pptx
лекция 14.pptxлекция 14.pptx
лекция 14.pptx
 
лекция 13.pptx
лекция 13.pptxлекция 13.pptx
лекция 13.pptx
 
лекция 12.pptx
лекция 12.pptxлекция 12.pptx
лекция 12.pptx
 
лекция 11.pptx
лекция 11.pptxлекция 11.pptx
лекция 11.pptx
 
лекция 10.pptx
лекция 10.pptxлекция 10.pptx
лекция 10.pptx
 
лекция 9.pptx
лекция 9.pptxлекция 9.pptx
лекция 9.pptx
 
лекция 8.pptx
лекция 8.pptxлекция 8.pptx
лекция 8.pptx
 
лекция 7.pptx
лекция 7.pptxлекция 7.pptx
лекция 7.pptx
 
лекция 6.pptx
лекция 6.pptxлекция 6.pptx
лекция 6.pptx
 

лекция 5.pptx

  • 1. B32.011 - «Экологиялық қауіпсіздік» пәні Дәріс № 5 Дәріс тақырыбы: Топырақты қорғау. Топырақтар және оларды тиімді пайдалану
  • 2. Дәрістің мазмұны: Литосфераның құрылымы, оның организмдер үшін ролі. Қазақстандағы жер ресурстарының экологиялық жағдайы. Жер ресурстарының ластануы мен тозуы. Қоқыстардың түрлері келтіріледі. Дәрістің мақсаты: Қоқыстардың түрлерімен таныстыру, топырақты өнеркәсіптік қоқыстардан қорғаудың әдістері туралы білім беру.
  • 3. Литосфера қоғам мүшелерінің дәулеттілігінің бастапқы материалдық негізі, өндіріс күштерін орналастырудың және адамдарды қоныстандырудың кеңістіктік базисі, экономикалық өсудің барлық - еңбек, материалдық-техникалық, табиғи факторларының қайта орнына келу үрдістерінің қалыпты жүруінің негізі болып табылады. Топырақ – тірі және тірі емес табиғатқа тән бірқатар қасиеттерге ие, литосфераның жоғарғы қабаттарында гидросфераның, атмосфераның және организмдердің бірлескен өзара тәуелді әсерінен болатын, ұзақ қайта құрулардың нәтижесінде қалыптасқан, табиғаттың ерекше қылып жаратқан дүниесі.
  • 4. Топырақтың қалыптасуында негізгі рөл өсімдіктермен байланысты. Өсімдіктер әлемі 500 мыңнан артық түрлерден тұрады. БҰҰ Орман департаментінің бағалауы бойынша, әлемдегі ормандардың жалпы ауданы 4061 млн га, ал орманды жамылғылы жерлер – 3620 млн га құрлықтың орташа ормандылығы – 27%, олардағы ағаш қоры – 337 млрд текше метр, оның 127 млрд текше метр қылқан жапырақты ормандардың ағашы.
  • 5. Қазақстан жерінің топырақ жамылғысы. Қазақстан Республикасының орманды дала, дала, шөл және шөлейт аймақтан тұратын территориясы, жер көлемі жағынан дүние жүзінде 9-шы орын алады (272,5 млн га). Қазақстан топырағының әралуандығы оның енділік аймақтылығына, климаттың батыстан шығысқа қарай күшейуіне, территориясының әр бөліктерінің геологиялы -геоморфологиялық ерекшеліктеріне байланысты. Литосфераның жоғарғы қол жетерлік бөлігін жер қойнаулар деп атайды.
  • 6. Қалдықтар деп жалпы жағдайда берілген өнімді өндіруге жұмсауға жарамайтын шикізаттың түрлерін, заттардың не болмаса қуаттың қолдануға келмейтін қалдықтарын атайды. Пайдалы қазбаларды өндірудегі шығатын қалдықтар тұрмыстық және өнеркәсіптік болуы мүмкін. Қатты қалдықтар көбінесе халық шаруашылығының энергетика; қара және түсті металлургия; көмір өндіру және химия өнеркәсібі; ағаш өңдеу және т.б. салаларында пайда болады. Қазақстан Республикасында қатты қалдықтардың жағдайы халықтың денсаулығына нақты қауіп төндіретіндей күйде және біздің еліміздегі экологиялық дағдарыстың бір көрінісі.
  • 7. Полигон – қалдықтарды орталықтандырып жинап, залалсыздандыратын, атмосфераның, топырақтың, бетқабаттық және жерасты суларының қорғалуын қамтамасыз ететін, ауру таратқыш микрооргнизмдердің таралуына бөгет болатын, табиғатты қорғауға арналған құрылыс. Пиролиз - арнайы реакторларда жоғары температураның әсерімен қалдықтардың органикалық заттарының ыдырауынан пайдалы өнімдер алынатын термохимиялық процесс. Қалдықтарды зиянсыздандыру мен оларды қайта өңдеудің болашағы зор үрдістерінің бірі - биотехнология. Жер биотасының тірі компоненттері миллиардтаған жылдар бойы тірі емес геосфераны, атмосфераны қайта өңдеп, оның бәрін биосфераға айналдырды.
  • 8. Өркениеттің одан ары дамуы соған байланысты болатын, табиғатты қорғаудың ірі деңгейдегі екі проблемасын бөліп қарастыруға болады:  қоғамның тіршілік етуі үшін қажетті табиғи ресурстардың азайып бітуінен қорғау. Бұл проблеманы табиғатты тиімді және үнемді пайдалану арқылы немесе табиғаттың өзінің өндіргіш күштерін өркендету, қажетті табиғи ресурстарды қайта толтыру және көбейту, яғни табиғатты қайта өзгерту арқылы (белсенді қорғау) шешуге болады;  қоршаған ортаның өзін өндіріс қалдықтарымен ластаудан қорғау, яғни, оның сапасын адамдардың материалдық, денсаулықтық, эстетикалық және демалыс қажеттіліктерін өтейтіндей, қалыптасқан бастапқы қалпында сақтау.