Monumentalitatea eta teknika berriak eskulturan: Moore, Txillida, Oteiza.

1. Monumentalitatea eta teknika berriak eskulturan XX. mendea Errepasoa

2. Sarrera XX. mendearen erdialdera arte hiru dimentsioetako objektu gehienak tresnak ziren. Monumentu bakarrak faxismoak enkargaturikoak ziren, propaganda egiteko. Eskultura handien sorkuntza lehiaketen antolakuntzarekin hasi zen lanak helburu konkretuetarako egiteko. Egindako lan gehienak abstraktuak ziren.

3. Sarrera Konstruktibismoko proiektuak ekoizpen berrirako ereduak ziren, gutxienez lan monumentalak zirelako. Hau posible izan zen tekniken garapena eta teknologia berrien asmakuntza Lehen efimero edo tenporalak ziren gauzak orain irauteko egiten hasi ziren.

4. Sarrera Maila honetako artista esanguratsu bat Calder da. Lehen komisio publiko bat jaso ondoren 1952n ospea lortu zuen proiektu handiagoak egiteko eta hauek ekoizteko prozesu industrialak beharrezkoak ziren. Egitura mobilak egiteaz gain tamainu handiko eskulturak egin zituen ere.

5. Henry Moore Britainiar Henry Moore-k bere irudimena espazio publikoetan proiektatu zuen. Bere eraginak ziren: Arte arkaikoa, naturari lotuta ez zegoela; Arp eta Picasso espresio abstraktoko bidea markatu zuten forma organikoak sortzeko ; hauen presentzia bakarrik haien indarra irudikatzen dute; Biltzen zituen elementu naturalak: hezurrak, harriak, emborrak, maskorrak. Naturako produktuek bere lana zuzenean inspiratu zuten.

6. Henry Moore Lan egiteko beste era bat asimetriaren erabilera elementu dinamiko bezala da. Masarekin esperimentatu nahi zuen masa batekin zulo batez perforatua eta honetatik berritu zuen eskultura eta inguruko espazioaren arteko lotura. Abstrakzioko aukeren berri bazuen bere lanek forma antropomorfikoa badute ere

7. Henry Moore Giza irudia eta forma organikoaren ulermenaren arteko oreka lortu zuen. Hau ikus daiteke etzanda dauden irudietan, beste irudikapenak baino gehiago gustukoa izan zuela eta bere eraikuntza berezienetarako aitzakia eman ziola.

8. Henry Moore Moorek monumentalitatearekin hasi zenean paisaiako eskultura egin zuen, hau da, naturarekin integratua, eta pieza bakoitza dagokion tokian egoteko pentsatuta dago. Tamainu handiko lanen eraginez brontzea nahiago zuen material bezala modelatzeko. Bere lanek esperientzia sentsuala eskaintzen dute: zuzena, taktila, baina baita espirituala bizitzako konszientriari erreferentzia egiten. Berarekin mugimenduaren irudikapena desagertzen da hazkundea eta denboraren zaurien espresioaren forma bihurtzeko.

9. Txillida XX. mendeko eraikuntzak espazioan ensanblajeak eta burdina erabiltzen zuen. Antezedenteak: Picasso eta Julio Gonzalez. Txilida burdinezko eskulturako adibiderik onenetarikoa da.

10. Txillida Arkitekto bezala ikasita, Parisen boladak eman zituen arte modernoarekin harremanetan sartzen. Irudikapen figuratiboetatik aldatuz joan zen eta burdinarekin mende erdian hasi zen lanean. Berarentzat burdinak espazio hurbiltzeko eta konfrontatzeko aukera ematen zion eta konbinatzen zituen: indar dinamikoa materiaren duktibilitatearekin eta forma hauetako indarra.

11. Txillida Burdinarekin lanean masako kontzeptua aldatu zuen eta eraikuntza eta espazioko harreman berriak agertzen ziren: bere ensanblajeak airearen konkistan sartzen ziren. Bere hasierako lanak eguneroko erabilerako nekazarien tresnak kopiatzen zituzten baina: Berak eramaten zituen hauek poetikoki espazio irekira, Puntu finko batean lotuz, bai lurra edo oinarri bat, nondik norabide desberdinetan proiektatzen zen. Estatikako legeak definitzen zituen: Espazioa konbinatuz, Airea manipulatuz .

12. Txillida Metalaren aukerak ezagutzen zituen eta horri esker Gauza zen manipulatzeko suaren laguntzaz, Baina baita honen formak mantendu nahi zituen edo okertzeko indarra erabiltzen zuen. Laneko presentzia honek posible egiten zuen piezaren neurria denboran eta egiteko prozesuak garrantzi handia hartzen zuen sorkuntza garaikidean.

13. Txillida Tutu edo barrekin lan egiten, Txillida espazio banatzen zutelaz jabetu zen : Materiako osotasuna hutsunez ordezkatzen zen; Masa airez; Baina airea esanahiaz beteta zegoen Txillidarentzat eta bere lanen hazkundean ikusten zen. Sorkuntza materiaren aurkako borroka baten ondorioa da, elementuekiko konfrontazio bat: Sua eta ura.

14. Txillida Txillidaren formek bertikalitatea uzten dute puntua eta kaligrafia garatzeko. Teknikaz bideratua ez izateko, 1956.ean materia bigunago batera mugitu zen, bera okertzeko baina biolentziaz eskultoreak kurbatzen duela. Horren ondoren beste materiekin hasi zen egurra bezala, aukera ematen ziola eskala handiago batean lan egiteko.

15. Txillida Bere esperientzia metalarekin pasatu zuen Alabastroa eta granitora, materiala konpaktuak argiarekin erreakzionatzen dutela, Argia aluminiorako Honekin egitura arkitektoniko lasaiak nahi zituen, non keinuen inpaktua espiralen jarraipenean desegiten zen, ikuslea piezaren barrura erakarriz. Metaleko pieza hauek infinitura irekitzen ziren. Txillida ikusten ez denaren arkitektoa bilakatu zen.

16. Oteiza Madrilgo arkitektura eskolan sartzen saiatu zen, arrakastarik gabe, eta ondorioz arte bisualetan lanean hasi zen. Gerra Zibila bitartean Hegoamerikara joan zen. 1948.ean itzuli zen eta artisten elkarte bat garatzen hasi zen, arrakasta handiegirik gabe.

17. Oteiza 1950.ean Arantzatzuko santutegirako eskultura batzuk egiteko enkargua jaso zuen. Proiektuak parte hauek zituen Pietate bat eta Apostoluen frisoa, 14 figurekin, Indar espresibo handiz eta antolamendu erritmikoaz, konplexu honetan arkitektura eta arte bisualak elkartzen ziren.

18. Oteiza 1950.ean garai esperimental batekin hasi zen ere, honetan Materiaren presentzia elementu formala bezala gutxituz doa Artistak espazio hutsa aktiboak sortu zituen energiaz beteta. Esperimentazioko desio honek bere lan eskultorikoan aplikatu zen ere. Espazio hutsak askatu nahi zituen dentsitate baju bikoitza edo hirukoitzarekin nahastuz eta hutsunea eskulturan bihurtuz.

19. Oteiza Eskultura hutsaren ideia garatu zuen hutsunea definitu arte: Erliebe espiritualaren espazioa, Bukatu gabeko gizonaren babesa, ez-okupatutako espazioa espiritualki errezeptiboa delako. Esfera eta kuboaren ez-okupazioa irudikatu zuen.

20. Oteiza Bilaketa esperimental hau “kutxa hutsetan” eta “ kutxa metafisikoetan” bere gorenera iritsi zen. Prozesu honetan hutsunea aktibatzera iritsi zen eta espazio errezeptiboak esentzia metafisiko eterno batez bete zuen. Prozesu esperimentala osatzerakoan Oteizak bere ikerketa amaitutzat eman zuen.