Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Προϊστορία - Εποχή του Λίθου

Προϊστορία - Εποχή του Λίθου

  • Login to see the comments

Προϊστορία - Εποχή του Λίθου

  1. 1. ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ Η Εποχή του Λίθου Α. Παλαιολιθική Εποχή Β. Νεολιθική Εποχή Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 1
  2. 2. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 2 ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ Προϊστορία είναι η εποχή που προηγείται της Ιστορίας και χαρακτηρίζεται από την έλλειψη γραπτών μαρτυριών για τη δράση του ανθρώπου . Τη χωρίζουμε στην Εποχή του Λίθου (2.500.000 – 3.000 περίπου π.Χ.)  και στην Εποχή του Χαλκού (3.000- 1100 π.Χ.) , με βάση τα υλικά που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για την κατασκευή των εργαλείων του και γενικά την τεχνολογική του εξέλιξη.
  3. 3. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 3 Περίοδοι της Εποχής του Λίθου Η εποχή του λίθου χωρίζεται σε δύο περιόδους 1.Παλαιολιθική εποχή : 2.500.000 - 6.500 περίπου π.Χ. 2.Νεολιθική εποχή :6.500 – 3.000 περίπου π.Χ.
  4. 4. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 4 Η ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ: 2.500.000 – 6.500 ΠΕΡΙΠΟΥ Π.Χ. Κοιτίδα (λίκνο, τόπος γέννησης) του ανθρώπινου γένους θεωρείται η Αφρική, καθώς εκεί πιστεύεται ότι εμφανίστηκαν οι πρώτοι άνθρωποι. Πρώτο δείγμα του ανθρώπινου είδους είναι ο αυστραλοπίθηκος ή κατά άλλους επιστήμονες ο «ικανός άνθρωπος – homo habilis», με τελευταίο σκαλί στην εξέλιξη του είδους το «σοφότατο άνθρωπο – homo sapiens- sapiens ».
  5. 5. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 5 ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΕΙΔΟΥΣ
  6. 6. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 6 Η πρωιμότερη ένδειξη ανθρώπινης παρουσίας στην Ελλάδα είναι το ανθρώπινο κρανίο που βρέθηκε στο σπήλαιο των Πετραλώνων Χαλκιδικής και ανήκει στον ανθρωπολογικό τύπο του Homo sapiens praesapiens που έζησε 200.000 χρόνια πριν.
  7. 7. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 7 Ο άνθρωπος κατά την παλαιολιθική εποχή κατοικεί σε σπήλαια ή σε προσωρινά καταφύγια κοντά σε πηγές νερού και μετακινείται διαρκώς (είναι νομάς) ψάχνοντας για την τροφή του : Είναι κυνηγός και τροφοσυλλέκτης. Κύρια τροφή του τα θηράματα ( μαμούθ, τάρανδος, αίγαγρος, αντιλόπη, ελάφια, βόδια, άλογα ανάλογα με την περιοχή )και οι καρποί.
  8. 8. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 8 ΕΡΓΑΛΕΙΑ Χρησιμοποιεί πελεκημένες κροκάλες (λειασμένες πέτρες από όχθες ποταμών ή λίμνες) που με σταδιακή κατεργασία μετατρέπονται σε χειροπελέκεις. (στάδιο 1- 6 )
  9. 9. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 9 Επίσης φολίδες (κομμάτια πυριτόλιθου ή χαλαζία) Tα πλατιά χρησιμοποιούνται ως ξέστρα για την κατεργασία δέρματος, οστού και ξύλου. Tα αιχμηρά χρησιμεύουν ως αιχμές για το κυνήγι. Tέλος, τα μακρόστενα αποτελούν λεπίδες για τον τεμαχισμό τροφής (κρέατος, καρπών).
  10. 10. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 10 Τα εργαλεία του παλαιολιθικού ανθρώπου : χειροπελέκεις ,φολίδες ( κομμάτια πέτρας ), μονά ή διπλά ξέστρα, λεπίδες , αιχμές βελών και δοράτων . Ως υλικά κατασκευής χρησιμοποιούνται κυρίως πυριτόλιθος, χαλαζίας και οστά ή κέρατα ζώων .
  11. 11. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 11 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Θεωρείται ότι οι παλαιολιθικοί άνθρωποι συνδέονταν με δεσμούς συγγένειας και ζούσαν σε μικρές ομάδες 10 έως 30 ατόμων περίπου. H διαδικασία κατασκευής λίθινων εργαλείων (εξεύρεση πρώτης ύλης και περαιτέρω επεξεργασία), το ομαδικό κυνήγι άγριων ζώων και η μετέπειτα διαδικασία τεμαχισμού και διατήρησής τους αποτελούν τις πρωιμότερες εκδηλώσεις κοινωνικής συμπεριφοράς και οργάνωσης. Το γεγονός, επίσης, ότι ο « σοφός άνθρωπος –homo sapiens » θάβει τους νεκρούς του και τοποθετεί στους τάφους κτερίσματα δηλ. ταφικά δώρα δείχνει την πίστη του σε μια μεταθανάτια ζωή.
  12. 12. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 12 Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Οι βραχογραφίες (ζωγραφική στους βράχους των σπηλαίων), τα μικρά πήλινα, λίθινα ή οστέινα αγάλματα και κάποια κοσμήματα αποτελούν τις πιο χαρακτηριστικές της εκδηλώσεις.
  13. 13. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 13 Venus of Willendorf , Austria Το γλυπτό αυτό που χρονολογείται στα 23.000 π.Χ. έχει ύψος μόλις 11.25 εκ. και προοριζόταν να κρατιέται στο χέρι – προφανώς σύμβολο γονιμότητας , όπως δείχνουν οι υπερτονισμένες αναλογίες του.
  14. 14. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 14 1.Ο «λεοντάνθρωπος» από τα Vogelherd της Γερμανίας 2.δύο πλακίδια από σχιστόλιθο με χαραγμένες πάνω ανθρώπινες μορφές και ζώα (Πήλιο)
  15. 15. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 15 Από την ίδια περίοδο χρονολογούνται και τα πρώτα κοσμήματα από δόντια αρκούδας, ελαφιού καθώς και σαλιγκάρια με οπή ανάρτησης, τα οποία αποτελούσαν στοιχεία κοινωνικής διάκρισης γι’ αυτόν που τα φορούσε.
  16. 16. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 16 ΟΙ ΒΡΑΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ  Μαμούθ, βίσονες, ταύροι, άγρια άλογα, ελάφια, αλλά, σπανιότερα, και μεγάλα ψάρια, φώκιες και πιγκουίνοι συνθέτουν μαζί με ανθρώπινες φιγούρες σκηνές κυνηγιού με μοναδική ζωντάνια.  Οι μορφές είναι χαραγμένες, ανάγλυφες και ζωγραφισμένες στα τοιχώματα των σπήλαίων. Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται είναι γαιώδη: κόκκινη ώχρα από αιματίτη, μαύρο από καμμένα ξύλα ή κόκκαλα ζώων, και τέλος κίτρινο και καφέ από λιμονίτη ή από μίγμα αιματίτη και οξείδιου του μαγγανίου. Η θέση των βραχογραφιών, κατά κανόνα στους σκοτεινούς θαλάμους των σπηλαίων, καθώς και η θεματογραφία τους, οδηγούν στη σύνδεση της τέχνης αυτής με τη διεξαγωγή κάποιων τελετών.
  17. 17. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 17 Η ζωγραφική των σπηλαίων στη νοτιοανατολική Γαλλία είναι από τα αρχαιότερα δείγματα ζωγραφικής , 32.000 χρόνια π.Χ. : λιοντάρια, άλογα, βίσονες, ρινόκεροι σε κόκκινες και μαύρες αποχρώσεις .
  18. 18. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 18 ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΥΙΝΣΛΑΝΤ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ, 30.000 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ – ΜΕ ΚΟΚΚΙΝΗ ΩΧΡΑ
  19. 19. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 19 Σπήλαιο Lascaux , Γαλλία, 13.000 π.Χ. Ζωγραφισμένα με κόκκινη και κίτρινη ώχρα που ανακάτευαν με λίπος ζώου και πιστευόταν ότι προσέδιδαν μαγικές δυνάμεις στους προϊστορικούς κυνηγούς , προκειμένου να εξασφαλίσουν επιτυχημένο κυνήγι.
  20. 20. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 20 Η ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ : 6.500 – 3.000 Π.Χ. Η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από σταθεροποίηση των κλιματολογικών συνθηκών, με συνακόλουθη οργάνωση οικισμών μόνιμου χαρακτήρα, από οικονομία βασισμένη στη συστηματική άσκηση γεωργίας, στην κτηνοτροφία,  στην ανταλλαγή πρώτων υλών και προϊόντων, στην παραγωγή κεραμικής (ψημένος πηλός), και  από πολυμορφία στην τέχνη. Κατά την εποχή αυτή συντελείται λοιπόν το πέρασμα από το στάδιο κυνηγιού- τροφοσυλλογής της Παλαιολιθικής στο παραγωγικό στάδιο της Νεολιθικής εποχής.
  21. 21. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 21 Η κατοίκηση στον ελλαδικό χώρο κατά τη νεολιθική εποχή
  22. 22. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 22 Κοινωνική οργάνωση Βασική μονάδα της νεολιθικής κοινωνίας είναι το γένος ή η διευρυμένη οικογένεια που περιλαμβάνει τους γονείς, τα παιδιά, τους παππούδες και τους άλλους κοντινούς συγγενείς . Προς το τέλος της εποχής εμφανίζεται η πυρηνική οικογένεια, δηλ. με τους γονείς και τα παιδιά . Tα μέλη της ζουν σε ένα ή σε περισσότερα γειτονικά σπίτια, τα οποία αποτελούν νοικοκυριά που αρχικά μοιράζονται εστίες και φούρνους που βρίσκονται σε κοινόχρηστους χώρους, αργότερα όμως τους κατασκευάζουν μέσα στα σπίτια τους .
  23. 23. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 23 Αναπαράσταση νεολιθικού οικισμού στο Διμήνι, κοντά στο Βόλο, που περιβάλλεται από πέτρινο περίβολο.
  24. 24. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 24 Στην αρχιτεκτονική χρησιμοποιούνται μεγάλων διαστάσεων, ορθογώνια, μεγαρόσχημα και αψιδωτά κτήρια, ικανά να στεγάσουν πολυάνθρωπες οικογένειες. Είναι κατασκευασμένα από πέτρα, πλίνθους, ή από ξύλο. Οι οικισμοί είναι πυκνοκατοικημένοι και περιλαμβάνουν συνήθως 100 – 300 άτομα. Δισπηλιό : άποψη από αναπαράσταση νεολιθικού πασσαλόπηκτου λιμναίου οικισμού στις όχθες της λίμνης της Καστοριάς
  25. 25. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 25 ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Τη μεγαλύτερη ομάδα οστέινων εργαλείων συνιστούν τα αιχμηρά, τα οποία χρησιμοποιούνται ως οπείς (σουβλιά) και βελόνες για την κατεργασία του δέρματος, την υφαντική, την καλαθοπλεκτική και τη διακόσμηση της κεραμικής. Τα αιχμηρά και στα δυο άκρα εργαλεία χρησιμοποιούνταν πιθανότατα ως αγκίστρια .
  26. 26. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 26 Το πέρασμα του ανθρώπου κατά τη Νεολιθική εποχή στο παραγωγικό στάδιο επιβάλλει την κατασκευή νέων εργαλείων από πυριτόλιθο και οψιανό (μαύρο φυσικό γυαλί από ηφαιστειακό υλικό): εκτός από εκείνα της προηγούμενης εποχής τώρα χρησιμοποιεί το αλέτρι για να οργώνει τη γη, το δρεπάνι για το θερισμό κ.α.
  27. 27. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 27 ΓΕΩΡΓΙΑ – ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ Βασικές καλλιέργειες αποτελούν τα δημητριακά και τα όσπρια, ενώ εκτρέφονται συστηματικά βόδια, χοίροι, αιγοπρόβατα. Επίσης αναπτύσσεται η υφαντική τέχνη : ο άνθρωπος μεταχειρίζεται το λινάρι ή το μαλλί των προβάτων, προκειμένου να κατασκευάσει τα ρούχα του.
  28. 28. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 28 Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΝΕΟΛΙΘΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ Αναπτύσσεται η ειδωλοπλαστική  η κεραμική η υφαντική η καλαθοπλεκτική η κατασκευή κοσμημάτων.
  29. 29. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 29 Οι οικονομικές ανταλλαγές Χαρακτηριστικό της νεολιθικής οικονομίας είναι οι εκτεταμένες ανταλλαγές τόσο σε τρόφιμα, όσο και σε άλλα προϊόντα μεταξύ των οικισμών, όπως τα εργαλεία από οψιανό, κεραμικά, υφάσματα και άλλα σκεύη.
  30. 30. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 30 Ειδωλοπλαστική Τα γυναικεία ειδώλια συμβολίζουν ίσως τη μητέρα – θεά της γονιμότητας
  31. 31. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 31 Κεραμική Η κεραμική που είναι στενά συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή μας δίνει εκπληκτικής ποιότητας ψημένα πήλινα αγγεία με ζωηρά χρώματα : εδώ φυλάσσουν τα δημητριακά τους ή ψήνουν την τροφή τους .
  32. 32. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 32 Αγγεία της νεολιθικής εποχής με γραπτή διακόσμηση
  33. 33. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 33 Κοσμηματοποιία Στα κοσμήματα χρησιμοποιείται αρχικά το κόκαλο από τα ζώα, τα όστρεα (στρείδια), ο πηλός και ο λίθος. Αργότερα - στην ύστερη νεολιθική εποχή - χρησιμοποιείται ο χαλκός, ο χρυσός και λιγότερο ο άργυρος. Η προσφορά πολλών από αυτών ως ταφικών δώρων, δηλ. κτερισμάτων, δείχνει το σεβασμό στον άνθρωπο και την πίστη στη μεταθανάτια ζωή.
  34. 34. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 34 Δύο βραχιόλια από όστρεο (στρείδι) από το ν. Καβάλας. Πιθανότατα δήλωναν την κοινωνική διαφοροποίηση όποιου τα φορούσε. Επίσης, επειδή βρέθηκαν σε μεγάλες αποστάσεις, φαίνεται ότι ανταλλάσσονταν και ως δώρα φιλοφροσύνης
  35. 35. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 35 Περίαπτο (μενταγιόν, κρεμαστό κόσμημα) από σχιστόλιθο με λειασμένες επιφάνειες.
  36. 36. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 36 Έλασμα (λεπτό φύλλο) από σφυρήλατο χρυσό με το οποίο κάλυπταν το στόμα πήλινων προσωπείων σε τάφους – Αραβησσός Γιαννιτσών.
  37. 37. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 37 Ασημένιο περίαπτο από το σπήλαιο του Διρού Μάνης
  38. 38. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 38 2 περίαπτα με διπλές οπές που αποτελούν σχηματοποιημένη απόδοση ανθρώπινων μορφών .
  39. 39. Σερδάκη Ευαγγελία - www.synodoiporos.weebly.com 39 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Α΄, Εκδοτική Αθηνών Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού : www.ime.chronos.gr Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων, Ψηφιακές Συλλογές : www.odysseus.culture.gr Εγκυκλοπαίδεια Encarta σε ψηφιακή μορφή Το Ελληνικό Κόσμημα,6000 χρόνια παράδοσης : διαδικτυακό αφιέρωμα του Υπουργείου Πολιτισμού από έκθεση στη Βίλα Μπιάνκα της Θεσσαλονίκης (1997): www.culture.gr

×