Downloaded 44 times
Uploaded byKhanawut Nitikul
We can do palliative care
We can do palliative care ....โดย นพ.คณาวุฒิ นิธิกุล
We can do palliative care
- 1.
- 2. ทำไมต้องpalliative care +concept ภำพกว้ำง+บ้ำน/ รพ/ hospice
- 3. Continuum of PalliativeCare Symptom • Disease • Distress • Discomfort • Dysfunction Dx Disease Rx Palliative Rx DeathDying Person with illness Family Caregiver Bereavement
- 12.
- 13.
- 14.
- 15.
- 16.
- 17.
- 18.
- 19. โรค และระยะของโรค 1. 2. 3. 4. 5.ควำมทนทุกข์ทรมำน (patient’s suffering) .....cancer pain ……………………………… ……………………………… ความเจ็บป่ วย และการรับรู้ต่อโรค ของผู้ป่ วย Idea(ควำมคิด): คิดว่ำเป็นโรค................... อยู่ในระยะ................................................. กำรดำเนินของโรค..................................... อื่นๆ............................................................ Feeling(ควำมรู้สึก): Function: Expectation(ควำมคำดหวัง): SATIR Kubler’s Ross stage PPS ESAS PCM
- 22.
- 24.
- 25. Kubler-Ross’s Stages ofDying Stage I :Shock & Denial “No, not me” Stage II : Anger “Why me?” Stage III : Bargaining “Yes me, but..” Stage IV: Depression “Yes, me” Stage V :Acceptance “My time is very close now, and it’s alright” ให้เวลากับผู้ป่วย ยอมรับ รับฟังปัญหา เข้าใจ เห็นใจ ไม่ตาหนิ ให้ญาติและเพื่อนเข้ามามีส่วนร่วมใน การให้กาลังใจ ยุติการสนทนาเมื่อผู้ป่วยไม่ต้องการฟัง
- 26. Kubler-Ross’s Stages ofDying Stage I :Shock & Denial “No, not me” Stage II : Anger “Why me?” Stage III : Bargaining “Yes me, but..” Stage IV: Depression “Yes, me” Stage V :Acceptance “My time is very close now, and it’s alright” เป็นระยะที่ยุ่งยากในการดูแล อธิบายให้ญาติเข้าใจปฏิกิริยาที่เกิดข้น อยู่เคียงข้างผู้ป่วย ใช้ทักษะการฟัง แสดงความจริงใจ ให้ ความช่วยเหลือ ให้ผู้ป่วยได้ระบาย ความรู้สก
- 27. Kubler-Ross’s Stages ofDying Stage I :Shock & Denial “No, not me” Stage II : Anger “Why me?” Stage III : Bargaining “Yes me, but..” Stage IV: Depression “Yes, me” Stage V :Acceptance “My time is very close now, and it’s alright” รับฟัง เข้าใจ และ เห็นใจ ช่วยเหลือค้นหา ความจริงในสิ่งที่รู้สก ผิดนั้น ค้นหาสิ่งที่ผู้ป่วย ต่อรองหรือตกลง เพื่อ ช่วยจัดการให้
- 28. Kubler-Ross’s Stages ofDying Stage I :Shock & Denial “No, not me” Stage II : Anger “Why me?” Stage III : Bargaining “Yes me, but..” Stage IV: Depression “Yes, me” Stage V :Acceptance “My time is very close now, and it’s alright” เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยระบายความโศกเศร้า รับฟังอย่างตั้งใจ เคารพในความเป็นส่วนตัว หลีกเลี่ยงการเล่าเรื่องตลกขาขันเพราะคิดว่าจะทา ให้ผู้ป่วยแจ่มใสข้น ถ้ามีอาการซมเศร้ามาก พิจารณาให้ยาต้าน ซมเศร้าที่เหมาะสมจะช่วยให้อาการดีข้นได้
- 29. Kubler-Ross’s Stages ofDying Stage I :Shock & Denial “No, not me” Stage II : Anger “Why me?” Stage III : Bargaining “Yes me, but..” Stage IV: Depression “Yes, me” Stage V :Acceptance “My time is very close now, and it’s alright” ระยะนี้เป็นระยะที่ผู้ป่วยเริ่มผ่อนคลาย ยอมรับสิ่งต่างๆ ได้ ควรหากิจกรรม หรือวางแผนการดูแลต่างๆ เพื่อเพิ่ม คุณภาพชีวิตแก่ผู้ป่วยและญาติ
- 30.
- 35. ครอบครัว การรับรู้ต่อโรคของครอบครัว: คิดว่ำเป็นโรค................................................ อยู่ในระยะ.................................................... กำรดำเนินของโรค....................................... Family system: ตำมผังครอบครัว FamilyLife cycle: Family stress/problem: Family coping: Family resource: Impact on health:
- 36. ครอบครัว การรับรู้ต่อโรคของครอบครัว: คิดว่ำเป็นโรค................................................ อยู่ในระยะ.................................................... กำรดำเนินของโรค....................................... Family system: ตำมผังครอบครัว FamilyLife cycle: Family stress/problem: Family coping: Family resource: Impact on health:
- 37. ใช้หลักการประเมินอย่างองค์รวม ดูแลผู้ดูแลตังแต่เริ่มต้น ติดตามอย่างต่อเนื่อง แสดงความเห็นใจเมื่อมีโอกาสและให้คาแนะนาที่สามารถนาไปใช้ได้จริง : สอบถามรายละเอียดเรื่องการดูแลผู้ป่วยว่าเป็นอย่างไรบ้าง ผู้ดูแลต้องทา อะไรบ้าง ประเมินขีดความสามารถของผู้ดูแล : ประเมินสภาพทางอารมณ์ ความรู้สกต่างๆของผู้ดูแล : ผู้ดูแลได้พัก หรือทาในสิ่งที่ตนชอบบ้างหรือไม่ : แสดงความเห็นอกเห็นใจเมื่อมีโอกาส : ถามเป้ าหมายการดูแลว่าเป็นอย่างไร อยากให้เป็นอย่างไร ตั้งเป้ าหมายการรักษาที่เป็นจริงร่วมกันกับผู้ดูแล : ให้ความรู้เรื่องโรค การพยากรณ์โรค แนวทางการรักษา : รับฟังผู้ดูแล แนะนาหาผู้ที่สามารถพูดคุยระบายความรู้สกได้ : ชื่นชมให้กาลังใจในสิ่งที่ผู้ดูแลทาได้ดี -Resources: หาผู้ช่วยเหลือด้านต่างๆที่จาเป็น
- 39. รู้ได้อย่างไรว่าผู้ดูแลกาลังจะหมดไฟ • เป็นธรรมดาของผู้ดูแลหลักสาหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรังหรือผู้สูงอายุทุพพลภาพ ที่อาจจะรู้สึกเหน็ดเหนื่อย เบื่อหน่ายได้ในบางเวลาแต่ถ้ามีความรู้สึกดังกล่าวติดต่อกันเป็นเวลานานหรือตลอดเวลา อาจเป็น สัญญาณเตือนว่า ผู้ดูแลคนนั้นกาลังต้องการความช่วยเหลือ ซึ่งได้แก่สัญญาณต่อไปนี้ อยากจะหนีไปให้พ้นความรับผิดชอบที่ดูเหมือนทับถมกันมากขึ้นทุกที รู้สึกเหมือนกาลังรับผิดชอบทุกสิ่งทุกอย่างอยู่เพียงคนเดียว กิจวัตรประจาวันดูช่างยุ่งเหยิง และวุ่นวายสับสนไปหมด ไม่มีเวลาได้ออกไปข้างนอก เข้าสังคม หรือทาธุระส่วนตัว การกิน อยู่ หลับนอน ของผู้ดูแลเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก น้าหนักลด เบื่ออาหาร เบื่อหน่ายไปหมด หงุดหงิด โกรธง่ายแม้กับสาเหตุเพียงเล็กน้อย ไม่มีสมาธิจดจาสิ่งต่างๆ หลงลืมแม้แต่สิ่งสาคัญ ใช้ยาหรือสารเสพติดมากกว่าเดิม เช่น ยานอนหลับ เหล้า บุหรี่
- 42. แนวทางสาหรับผู้ดูแลที่กาลังจะเหนื่อยล้า วางแผนการดูแลให้ดี อย่าให้เป็นภาระตกหนักที่ใครเพียงคนเดียวตลอดเวลา ถ้าเป็นไปได้ อาจจ้างผู้อื่นให้มาทาหน้าที่ดูแลชั่วคราวเป็นครั้งๆ เพื่อให้ผู้ดูแลหลัก มีเวลาพักผ่อนหรือทาธุระส่วนตัวบ้าง แบ่งหน้าที่ด้านต่างๆให้ญาติพี่น้องคนอื่นได้มีส่วนรับผิดชอบร่วมกันบ้าง เช่นภาระ ค่าใช้จ่ายในบ้าน การทาความสะอาดบ้าน หรือหน้าที่พาผู้ป่วยมาโรงพยาบาล หาเวลาพักผ่อนไปทากิจกรรมที่ตนเองชอบบ้างเพื่อผ่อนคลายความเครียด
- 43. แนวทางสาหรับผู้ดูแลที่กาลังจะเหนื่อยล้า พูดคุยพบปะสังสรรค์ เข้าสังคมบ้างนอกจากบรรเทาความเครียดแล้วอาจได้รับ คาแนะนาในการแก้ปัญหาของตนเองได้ ดูแลรักษาสุขภาพกายของตนเองให้แข็งแรงอยู่เสมอ รู้จักปล่อยวางเสียบ้าง อย่าคาดหวังกับสิ่งรอบตัวสูงจนเกินไป เช่น อยากให้ผู้ป่วย หายขาดจนลุกมาเดินได้ กินเองได้ อยากให้ญาติทุกคนมาช่วยดูแลกันพร้อมหน้า ตลอดเวลา แบ่งเวลาให้กับบุคคลอันเป็นที่รักและบุคคลในครอบครัวของตนเองบ้าง แทนที่จะ ทุ่มเทเวลาทั้งหมดให้ผู้ป่วยคนเดียว สาหรับบางกรณี อาจจาเป็นต้องไปฝากผู้ป่วยไว้ในสถานพยาบาลบ้าง หากผู้ดูแล ติดธุระหรือรู้สกเกินกาลังแล้ว
- 45.
- 46.
- 47. การดูแลผู้ป่ วยระยะสุดท้าย แบบองค์รวมรพ .ควนเนียง ใคร ครอบครัว การรับรู้ต่อโรคของครอบครัว: คิดว่ำเป็นโรค................................................ อยู่ในระยะ.................................................... กำรดำเนินของโรค....................................... Family system: ตำมผังครอบครัว Family Life cycle: Family stress/problem: Family coping: Family resource: Impact on health: ชุมชน Pt.&Family role: Resource: HSS: Work/School: Culture: Religion: โรค และระยะของโรค 1. 2. 3. 4. 5.ควำมทนทุกข์ทรมำน (patient’s suffering) ..... cancer pain ……………………………… ……………………………… ความเจ็บป่ วย และการรับรู้ต่อโรค ของผู้ป่ วย Idea(ควำมคิด): คิดว่ำเป็นโรค................... อยู่ในระยะ................................................. กำรดำเนินของโรค..................................... อื่นๆ............................................................ Feeling(ควำมรู้สึก): Function: Expectation(ควำมคำดหวัง):
- 48. แผนการดูแลระยะสั้น แผนการดูแลระยะยาว ( )1.ประเมิณ PPS score, ESAS ( ) 2.Empower ให้ผู้ป่ วยทากิจวัตรได้ด้วยตนเอง ( ) 3.บาบัดรักษาอาการทุกข์ทรมานต่างๆ ได้แก่......................................................................................... .................................................................................................. .................................................................................................. ( ) 4.ดูแลด้านจิตวิณญาณ ……………………………………………………………….. ………………………………………………..……………… ………………………………………………..……………… ( ) 5.แนะนาอาการและการดูแลในช่วงสุดท้ายของชีวิต (the last hour of life) ( ) 6.ประเมิณ และ empowerผู้ดูแล(care giver) ***ตามแบบประเมิน caregiver*** ADVANCE CARE PLAN 1. Patient preference (สิ่งที่คนไข้ต้องการ) ( )สิ่งคั่งค้างที่ผู้ป่ วยยังไม่ได้ทา หรือปรารถนาจะทา .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. ( )อยากให้ใครทาอะไรให้ เช่น สวดมนต์ เปิดเพลง .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. ( ) สถานที่ ที่ต้องการเสียชีวิต.................................................................................................................. 2. Advance directive (เจตนาว่าจะรับ/ ไม่รับการรักษา ในประเด็นใดบ้าง) ****ตามแบบฟอร์ม Living will****** 3. Proxy nominationสารวจความต้องการของผู้ป่ วยในประเด็น ( ) บุคคลที่ผู้ป่ วยมอบหมายให้ตัดสินใจ กรณีที่ไม่สามารถตัดสินใจเองได้(power of attorny) ................................................................................................................................................................. ( ) 5.แนะนาอาการและการดูแลในช่วงสุดท้ายของชีวิต (the last hour of life)
- 49. Last Hours ofLife • Multiple organ failure • Catabolic stage • “Energy preservation stage”
- 50. Signs of Dying 1.อ่อนเพลีย ง่วงซม • ไม่ต้องพลิกตัวบ่อย • ใส่สายสวนปัสสาวะ • พูดคุย,สัมผัส,กอด,ร้องไห้ อยู่ใกล้ๆ 2. กิน-ดื่ม น้อยลง • อย่ายัดเยียด • ให้น้าเกลือจะทรมานนาน ข้น
- 51. 3. ปำก-นัยน์ตำแห้ง • เช็ดในปำกบ่อยๆQ1H (น้ำ1 ล.+ เกลือ 1/2 ชช. + baking soda 1ชช.) • หยดน้ำตำเทียม QID 4. เจ็บปวดลดลง • ลดยาแก้ปวด • ร้องครางไม่ใช่ปวด • สีหน้าบอกอาการปวด Signs of Dying
- 52. 5. กระสับกระส่าย หรือ ประสาทหลอน •Lorazepam(0.5) Q1/2H • Phenobarb gr. I Q1H 6. หายใจไม่เป็นจังหวะ Apnea Cheyne- strokes(acid) Air Hunger • O2 ไม่มีประโยชน์ Signs of Dying
- 53. 7. ส่งเสียงสาลักในคอ • เปลี่ยนท่ำ,เช็ดน้ำลำย • ไม่ต้อง O2 & suction • Scopolamine patch 8. มือเท้าเย็น ผิวเป็นจ้า ตาเบิ่ง ไร้แวว • ไม่ต้องวัด BP,Pulse • (ตื่นได้สติ กินได้ดี) Signs of Dying
- 54.