Ung thư gan nguyên phát là một trong những căn bệnh ác tính phổ biến nhất, với chẩn đoán khó và tỷ lệ tử vong cao. Tài liệu phân loại ung thư gan thành các nhóm khác nhau và nêu rõ các yếu tố nguy cơ, triệu chứng và phương pháp chẩn đoán. Việc điều trị bao gồm cả phương pháp nội khoa và phẫu thuật tùy theo giai đoạn của bệnh.

1. Ung th gan nguyªn ph¸t
B¸c sü NguyÔn Th¸i B×nh
Bé m«n Néi tæng hîp -§¹i häc Y Hµnéi

2. 1. Đại cương
 Trên thế giới:
- Một trong bệnh ác tính phổ biến nhất
- Đứng thứ 5 đối với nam và thứ 9 với nữ
- Chẩn đoán khó, phát hiện muộn
- Tỷ lệ tử vong cao
- Tỷ lệ mắc khác nhau từng khu vực
- Nam/nữ: 3-4/1
 Tại Việt nam
- Khá phổ biến
- Đứng thứ 3 đối với nam và thứ 6 với nữ

3. 2. Phân loại theo GPB
 Ung thư gan nguyên phát bao gồm 3 nhóm:
- Ung thư biểu mô: hay gặp nhất
- Ung thư tổ chức mô liên kết
- Thể hỗn hợp
 Ung thư biểu mô gan gồm
- Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC): chiếm 90%
- Ung thư biểu mô đường mật trong gan
- Thể hỗn hợp tế bào gan-tế bào đường mật
- Ung thư biểu mô tuyến nang đường mật
- Ung thư biểu mô không biệt hóa
- U nguyên bào gan (hepatoblastoma)

4. Giải phẫu bệnh của HCC
 Đại thể:
- Thể nốt: một nôt hoặc nhiều nốt KT < 5 cm
- Thể khối: khối > 5 cm, hay xâm lấn TMC
- Thể lan tỏa: lan tỏa khắp gan, KT to nhỏ
 Vi thể
- Thể bè
- Thể giả tuyến và tuyến nang
- Thể đảo
- Thể nhú
- Thể đặc
- Thể tế bào sáng
- Thể xơ
- Thể tế bào đa hình thái
- Thể dạng Sacom

10. 3.BÖnh sinh
2.1.C¸c yÕu tè nguy c¬ x¸c ®Þnh cña HCC
-X¬ gan do bÊt kú nguyªn nh©n g×
-Viªm gan B m¹n
-Viªm gan C m¹n
-C¸c bÖnh chuyÓn ho¸: thiÕu 1antitrypsin, hemochromatosis
-C¸c t¸c nh©n g©y ung th; aflatoxin, thorotrast
2.2.C¸c yÕu tè nguy làm tăng kh¶ n¨ng cña HCC
-Rîu
-Hót thuèc l¸
-Dïng c¸c chÊt oestrogen hay steroid
- Thuốc trừ s©u, Digoxin…

11. 3.ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh
3.1.Hoµn c¶nh ph¸t hiÖn bÖnh
- Theo dâi ®Þnh kú BN x¬ gan: AFP t¨ng, SA- khèi u
- TriÖu chøng:
+ §au HSP,
+ GÇy sót, mÖt mái, ch¸n ¨n
+ Cæ tríng, phï ch©n
+ Sê thÊy mét khèi HSP
+ XuÊt huyÕt tiªu hãa
- Ch¶y m¸u mµng bông do vì nh©n ung th: ®au bông d÷
déi, DMB cã m¸u, thiÕu m¸u.
- TriÖu chøng x¬ gan: HC suy TB gan+HC t¨ng ¸p lùc TM cöa

12. TriÖu chøng l©m sµng
1. Tuæi – giíi: trung niªn, nam > n÷
2. TriÖu chøng c¬ n¨ng
- §au HSP
- §µy bông
- Sót c©n – ch¸n ¨n
- XuÊt huyÕt tiªu hãa
- Vµng da
- §au x¬ng
- Sèt kÐo dµi
- Khã thë

13. TriÖu chøng l©m sµng
3. TriÖu chøng thùc thÓ:
- Gan to
- Héi chøng suy tÕ bµo gan
+ Vµng da, vµng m¾t
+ Sao m¹ch
+ XuÊt huyÕt díi da…
- Héi chøng t¨ng ¸p lùc TMC
+ L¸ch to
+ TuÇn hoµn bµng hÖ, gi·n TM trÜ
- Cæ tríng

14. TriÖu chøng l©m sµng
4. Mét sè thÓ l©m sµng vµ di c¨n xa
- C¬n ®au bông cÊp: nh©n K vì
- Vµng da t¾c mËt: khèi u x©m lÊn vµo ®êng
mËt hoÆc n»m ë rèn gan
- X©m lÊn vµo m¹ch m¸u: TMC, trªn gan…
- Héi chøng trung thÊt trªn: cã thÓ x©m lÊn vµo
TM chñ trªn hoÆc di c¨n h¹ch trung thÊt
- Di c¨n x¬ng: ®au trong x¬ng
- Di c¨n phæi
- Sèt kÐo dµi

15. Héi chøng cËn K
1. H¹ Glucose m¸u
2. T¨ng hång cÇu: Erythropoietin
3. T¨ng Calxi m¸u: Hormon cËn gi¸p
4. T¨ng mì m¸u
5. Mét sè biÓu hiÖn kh¸c
+ viªm tÜnh m¹ch di chuyÓn
+ biÕn ®æi sinh dôc
+ cêng gi¸p
+ viªm da c¬
+ bÖnh d©y thÇn kinh
+ bÖnh x¬ng ph× ®¹i…

16. 3.ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh
3.3.Th¨m dß cËn l©m sµng
2.3.1.XÐt nghiÖm sinh ho¸
■ HC viªm
■ Th¨m dß chøc n¨ng gan:
+ Chøc n¨ng gan b×nh thêng (khèi u bÐ)
+ HC ø m©t: GGT, PA
■ HC cËn ung th
+ T¨ng hång cÇu
+ T¨ng nghÞch thêng yÕu tè V
+ Polyglobulie (6%)
+ Gi¶m ®êng m¸u
+ T¨ng canxi m¸u (3%)

17. 3.ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh
■C¸c dÊu Ên khèi u
+AFP (80%): gÊp 2-3 lÇn, >500ng rÊt cã gi¸ trÞ
+DCP(Des – Gamma – Carboxy Prothrombin): 60%HCC ®Æc
biÖt lµ khi AFP (-)
2.3.2.C¸c xÐt nghiÖm th¨m dß h×nh th¸i
■Siªu ©m bông:
+Khèi u: ↓ ©m, ↑ ©m, hçn hîp ©m, quÇng halo
+X©m lÊn TM cöa, TM trªn gan
+D·n ®êng mËt trong gan ë phÝa trªn khèi u
■CT bông cã tiªm c¶n quang
+Tríc khi tiªm c¶n quang: khèi u ↓tû träng, canxi
ho¸ t¹i khèi u, x©m lÊn h¹ch, mµng bông
+Sau tiªm c¶n quang: khèi u ↑tû träng (t¨ng m¹ch
m¸u), x©m lÊn TM cöa vµ TM trªn gan

23. 3.ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh
■MRI: khèi u tÝn hiÖu ë T1 vµ tÝn hiÖu ë T2
■Chôp §M gan:
+Tríc khi PT gan b¸n phÇn
+Trong ®iÒu trÞ ho¸ chÊt §M gan: Lipiodol cïng v¬Ý ho¸ chÊt
tån t¹i trong khèi u nhiÒu tuÇn, th¸ng; theo dâi sau ®iÒu trÞ.
■M« bÖnh häc: Chäc hót TB hay ST gan díi sù híng dÉn cña
siªu ©m hay CT

29. Chẩn đoán
Chẩn đoán sớm

30. 3.ChÈn ®o¸n x¸c ®Þnh
*K gan/ gan lµnh: gan to, cøng, læn nhæn, to nhanh, §au
HSP møc ®é nhiÒu
-TriÖu chøng di c¨n: Phæi, TDMT, h¹ch
*K gan/ Gan x¬
-Cæ chíng dÞch tiÕt, cã m¸u
-Gan to, ®au
-GÇy sót nhiÒu
*Mét sè trêng hîp
-Gan to+ c¬n h¹ ®êng huyÕt
-Gan to+ Sèt
-Gan to kh«ng ®Òu, cøng

31. 4.TiÕn triÓn vµ tiªn lîng
4.1.TiÕn triÓn 6-12 th¸ng sau khi ph¸t hiÖn bÖnh.
4.2.C¸c biÕn chøng
+X©m lÊn TM cöa, TM trªn gan → ↑ HC ¸p lùc TM cöa
→XHTH do vì TMTQ
+X©m lÊn vµo ®êng mËt trong gan, OMC → HC ø mËt, Ch¶y
m¸u ®êng mËt.
+Ch¶y m¸u mµng bông
+Di c¨n mµng bông
+X©m lÊn vµo c¬ hoµnh vµ mµng phæi
+Di c¨n xa: phæi, thîng thËn, x¬ng.
+NÆng thªm HC suy TB gan→ BÖnh n·o gan

32. Phân loại giai đoạn K gan

33. 5.Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ
5.1.§iÒu trÞ ngo¹i khoa
5.1.1.PT gan b¸n phÇn: khèi u nhá, kh«ng di c¨n, gan lµnh
hay x¬ gan møc ®é Ýt
5.1.2.PT gan toµn bé kÕt hîp víi thay gan
5.2.§iÒu trÞ néi khoa
5.2.1.Ho¸ chÊt theo ®êng §M gan
+Tiªm vµo §M gan hçn hîp:
ho¸ chÊt (anthracycline/cisplatin)
vµ chÊt g©y t¾c (Spongel/Lipiodol ultrafluid)
+Môc ®Ých: g©y ho¹i tö khèi u do thiÕu m¸u nu«I dìng
+CC§: x©m lÊn TM cöa

43. 5.2.2,Tiªm cån vµo khèi u
+Nguyªn t¾c: tiªm cån tuyÖt ®èi vµo khèi u g©y ho¹i tö khèi
u
+ChØ ®Þnh: khèi u <5 cm, sè lîng <3 khèi
5.2.3.RF khèi u
+Nguyªn t¾c: dïng dßng ®iÒn víi sãng cao tÇn g©y ho¹i tö
khèi u
+ChØ ®Þnh: khèi u<5 cm, sè lîng < 3 khèi
5.2.4.Ho¸ chÊt theo ®êng toµn th©n (Cisplatinum): Ýt cã hiÖu
qu¶
5.2.5.Tia x¹: gi¶m ®au tèt, t¸c dông phô
5.2.4.§iÒu trÞ tr/c

46. Sơ đồ điều trị K gan