TRIGONOMETRI

  Pertemuan 1
Perbandingan Trigonometri
              dalam ∆ siku-siku

                      depan            miring
              sin α =          csc α =
                      miring           depan
d
                      samping          miring
e             cos α =         sec α =
      mi




                       miring         samping
        rin




p
        g




a
n                      depan         samping
            α tan α =         ctgα =
    samping           samping         depan
Latihan 1

                             p         r
    r                sin α =   sin β =
                             q         q
             p
α                              r           p
                     cos α =   q   cos β =
        q                                  q
                 β             p           r
                     tan α =       tan β =
                               r           p
Segitiga Siku-Siku Istimewa

                sin 30o= 1/2  sin 60o= √3/2 sin 45 = 1/√2
                                                  o



                cos 30o= √3/2 cos 60o= 1/2 cos 45 = 1/√2
                                                   o
    300
                tan 30o= 1/√3 tan 60o= √3   tan 45o= 1

                                       450
3
                2




                                                 2
                                   1

                    600                          450
            1                                1
          Bagaimana jika segitiganya tidak istimewa?
Latihan 2
                 Tentukan nilai a!

√160                              15         a
            3a
                            a            25o
       7a
                 45
                      50o


 ao    30                       Jawab:

       10                       2 70 32,17
                                19,47
Contoh Soal no 3
• Tentukan x, k, dan h !

                                        x
                        7

                        320


  5
                                                k            h
                            Ans :4,37
             25,40
                                              53,320
         x
                                                    10

      Ans :10,53                            Ans :h = 13,43
                                                k = 16.74
Sudut Elevasi dan Depresi

                 Sudut depresi mobil




Sudut elevasi
layang-layang
LATIHAN
Kerjakan latihan dari kertas fotocopy yang
  dibagikan hal. 2
no. 2 sampai dengan 8
TRIGONOMETRY

  Pertemuan 2
KUADRAN
                                  900



    Kuadran II : 900 < α < 1800           Kuadran I : 0 < α < 900


                                    α                       00 /
             180 0
                                                            3600

Kuadran III : 1800 < α < 2700            Kuadran IV : 2700 < α < 3600



                                  2700
  Sudut + selalu dibentuk dari sumbu x+ berlawanan arah jarum jam
Perbandingan Trigonometri
               dalam koordinat Cartesius

                                            sin α =
                                                        y
                 y                (x,y)                 r
                          r                             x
                                            cos α =
                      α
                                                        r
                              x                         y
x                                           tan α =
                                                        x

                                          r = √x2+y2      (selalu +)
                  y
    Note : Sudut selalu dimulai dari sb x positif berlawanan arah jarum jam
Bagaimana untuk sudut
       istimewa 0o dan 90o
                 y
       sin 90 =
            o
                     =1
                 r                  sin 0o =     0
P(0,y)          x
       cos 90 =
             o       =0             cos 0o =     1
                r
r = y tan 90o = y    =~             tan 0o =     0
                x
                          0o            P(x,0)
90o
                               r=   x
Perbandingan Trigonometri
             dalam koordinat Cartesius

                               r=   (− 2) 2 + 32 = 13
(-2,3)
               3                            3
         r                     sin α =      13
               α
    -2
                               cos α = −         2
                                                 13

                               tan α =    −
                                              3
                                              2
P(x,y)
                                                                  P(x,y)

                            sin 2=y/r (+)                        sin 1=y/r (+)
                   r        cos 2=x/r (-)
      y                                                 r         cos 1=x/r (+)
                            tan 2=y/x (-)                      y tan 1=y/x (+)

                            2
                                                       1
           x                                                x
   2 di kuadran II
                                              1 di kuadran I
  P(x,y)       x       3                        4         x

                             sin 3=y/r (-)                        sin 4=y/r (-)
                   r
                             cos 3=x/r (-)                 r      cos 4=x/r (+)
      y                                                          y tan 4=y/x (-)
                             tan 3=y/x (+)


                                                                   P(x,y)
3 di kuadran III
                                                      4 di kuadran IV
Tanda Perbandingan
   Trigonometri
                          90o


    sin, csc +              Semua +


                    II      I          0o
 180o
                    III     IV      360o
        tan,ctg +               cos,sec +



                     270o
Contoh Soal
1. Diketahui tan =-5/12,  sudut di kuadran
  IV, hitunglah :
   cot             -12/5
   cos             12/13
   csc              -13/5

2. Diketahui cos =1/3, hitunglah:

         a. sin              b. tan 
KW I:       2√2/3                2√2

KW IV:      -2√2/3               -2√2
Sudut-sudut Berelasi
                                          90o
                   sin (90o+α)=cos α        sin (90o-α)=cos α
                   cos(90o+α)=-sin α cos(90o-α)=sin α
                tan(90o+α)=-cot α           tan(90o-α)=cot α
  sin (180o-α)=sin α
                                                      sin (360o+α)=sinα
  cos(180o-α)=-cosα
                                                      cos(360o+α)=cosα
  tan(180o-α)=-tan α                II      I                                       0o
180
  o                                                   tan(360o+α)=tan α
      sin (180o+α)=-sin α                            sin (360o-α)=sin(- α)=-sinα
                                    III     IV                                      360o
      cos(180o+α)=-cosα                              cos(360o-α)=cos(-α)=cosα
      tan(180o+α)=tan α                              tan(360o-α)=tan(- α )=-tan α

               sin (270o-α)=-cos α               sin (270o+α)=-cos α
               cos(270o-α)=-sin α                cos(270o+α)=sin α
                                         270o
               tan(270 -α)=cot α
                      o
                                                 tan(270o+α)=-cot α
Trigonometri

Pertemuan III-Identitas
Idetitas trigonometri
Berdasarkan geometri analitis:
sin =y/r ⇒ y=r.sin 
cos =x/r ⇒ x=r.cos 
r2=x2+y2, maka:
r2= (r.sin  )2+(r.cos  )2
r2= r2(sin 2  + cos 2 )
Sehingga : sin 2  + cos 2  =1
sin =y/r ⇒ sin            y/r           y
                        =         =             = tan 
cos =x/r   cos            x/r           x

  sin                  cos 
          = tan                  = cot 
  cos            sin 
  sin =y/r ⇒ cos      x/r
                            =         = cot 
  cos =x/r         sin        y/r
sin 2  + cos 2  =1
Bagi kedua ruas dengan sin 2 :
1+cot2 =csc2 
sin 2  + cos 2  =1
Bagi kedua ruas dengan cos 2 :
tan2 +1=sec2 
Contoh Penggunaan Rumus
           Identitas
• Diketahui sin A=5/13 dan 90o<A<180o
  Tetukan nilai cos A & tan A!
Jwb
sin 2 A + cos 2 A =1⇒ cos 2 A =1- sin 2 A
cos A=√ 1- sin 2 A, karena 90o<A<180o, maka cos
  A<0 ⇒ cos A=-√ 1- sin 2 A
             cos A=- √1-(5/13) 2= √144/169=-12/13

tanA=sinA/cosA=5/13:-12/13==-5/12
Rangkuman Identitas dasar:
1. sin 2  + cos 2  =1
2. :
     sin               cos 
             = tan             = cot 
     cos               sin 
3. 1+cot2 =csc2 
4. tan2 +1=sec2 
Cara Mudah menghafal sudut
           Istimewa
• Grafik sinus
• Grafik cos
• Grafik sin dan cos
• Grafik Tan

Trigonometry smkn1 tbt

  • 1.
  • 2.
    Perbandingan Trigonometri dalam ∆ siku-siku depan miring sin α = csc α = miring depan d samping miring e cos α = sec α = mi miring samping rin p g a n depan samping α tan α = ctgα = samping samping depan
  • 3.
    Latihan 1 p r r sin α = sin β = q q p α r p cos α = q cos β = q q β p r tan α = tan β = r p
  • 4.
    Segitiga Siku-Siku Istimewa sin 30o= 1/2 sin 60o= √3/2 sin 45 = 1/√2 o cos 30o= √3/2 cos 60o= 1/2 cos 45 = 1/√2 o 300 tan 30o= 1/√3 tan 60o= √3 tan 45o= 1 450 3 2 2 1 600 450 1 1 Bagaimana jika segitiganya tidak istimewa?
  • 5.
    Latihan 2 Tentukan nilai a! √160 15 a 3a a 25o 7a 45 50o ao 30 Jawab: 10 2 70 32,17 19,47
  • 6.
    Contoh Soal no3 • Tentukan x, k, dan h ! x 7 320 5 k h Ans :4,37 25,40 53,320 x 10 Ans :10,53 Ans :h = 13,43 k = 16.74
  • 7.
    Sudut Elevasi danDepresi Sudut depresi mobil Sudut elevasi layang-layang
  • 8.
    LATIHAN Kerjakan latihan darikertas fotocopy yang dibagikan hal. 2 no. 2 sampai dengan 8
  • 9.
  • 10.
    KUADRAN 900 Kuadran II : 900 < α < 1800 Kuadran I : 0 < α < 900 α 00 / 180 0 3600 Kuadran III : 1800 < α < 2700 Kuadran IV : 2700 < α < 3600 2700 Sudut + selalu dibentuk dari sumbu x+ berlawanan arah jarum jam
  • 11.
    Perbandingan Trigonometri dalam koordinat Cartesius sin α = y y (x,y) r r x cos α = α r x y x tan α = x r = √x2+y2 (selalu +) y Note : Sudut selalu dimulai dari sb x positif berlawanan arah jarum jam
  • 12.
    Bagaimana untuk sudut istimewa 0o dan 90o y sin 90 = o =1 r sin 0o = 0 P(0,y) x cos 90 = o =0 cos 0o = 1 r r = y tan 90o = y =~ tan 0o = 0 x 0o P(x,0) 90o r= x
  • 13.
    Perbandingan Trigonometri dalam koordinat Cartesius r= (− 2) 2 + 32 = 13 (-2,3) 3 3 r sin α = 13 α -2 cos α = − 2 13 tan α = − 3 2
  • 14.
    P(x,y) P(x,y) sin 2=y/r (+) sin 1=y/r (+) r cos 2=x/r (-) y r cos 1=x/r (+) tan 2=y/x (-) y tan 1=y/x (+) 2 1 x x 2 di kuadran II 1 di kuadran I P(x,y) x 3 4 x sin 3=y/r (-) sin 4=y/r (-) r cos 3=x/r (-) r cos 4=x/r (+) y y tan 4=y/x (-) tan 3=y/x (+) P(x,y) 3 di kuadran III 4 di kuadran IV
  • 15.
    Tanda Perbandingan Trigonometri 90o sin, csc + Semua + II I 0o 180o III IV 360o tan,ctg + cos,sec + 270o
  • 16.
    Contoh Soal 1. Diketahuitan =-5/12,  sudut di kuadran IV, hitunglah : cot  -12/5 cos  12/13 csc  -13/5 2. Diketahui cos =1/3, hitunglah: a. sin  b. tan  KW I: 2√2/3 2√2 KW IV: -2√2/3 -2√2
  • 17.
    Sudut-sudut Berelasi 90o sin (90o+α)=cos α sin (90o-α)=cos α cos(90o+α)=-sin α cos(90o-α)=sin α tan(90o+α)=-cot α tan(90o-α)=cot α sin (180o-α)=sin α sin (360o+α)=sinα cos(180o-α)=-cosα cos(360o+α)=cosα tan(180o-α)=-tan α II I 0o 180 o tan(360o+α)=tan α sin (180o+α)=-sin α sin (360o-α)=sin(- α)=-sinα III IV 360o cos(180o+α)=-cosα cos(360o-α)=cos(-α)=cosα tan(180o+α)=tan α tan(360o-α)=tan(- α )=-tan α sin (270o-α)=-cos α sin (270o+α)=-cos α cos(270o-α)=-sin α cos(270o+α)=sin α 270o tan(270 -α)=cot α o tan(270o+α)=-cot α
  • 18.
  • 19.
    Idetitas trigonometri Berdasarkan geometrianalitis: sin =y/r ⇒ y=r.sin  cos =x/r ⇒ x=r.cos  r2=x2+y2, maka: r2= (r.sin  )2+(r.cos  )2 r2= r2(sin 2  + cos 2 ) Sehingga : sin 2  + cos 2  =1
  • 20.
    sin =y/r ⇒sin  y/r y = = = tan  cos =x/r cos  x/r x sin  cos  = tan  = cot  cos  sin  sin =y/r ⇒ cos  x/r = = cot  cos =x/r sin  y/r
  • 21.
    sin 2 + cos 2  =1 Bagi kedua ruas dengan sin 2 : 1+cot2 =csc2  sin 2  + cos 2  =1 Bagi kedua ruas dengan cos 2 : tan2 +1=sec2 
  • 22.
    Contoh Penggunaan Rumus Identitas • Diketahui sin A=5/13 dan 90o<A<180o Tetukan nilai cos A & tan A! Jwb sin 2 A + cos 2 A =1⇒ cos 2 A =1- sin 2 A cos A=√ 1- sin 2 A, karena 90o<A<180o, maka cos A<0 ⇒ cos A=-√ 1- sin 2 A cos A=- √1-(5/13) 2= √144/169=-12/13 tanA=sinA/cosA=5/13:-12/13==-5/12
  • 23.
    Rangkuman Identitas dasar: 1.sin 2  + cos 2  =1 2. : sin  cos  = tan  = cot  cos  sin  3. 1+cot2 =csc2  4. tan2 +1=sec2 
  • 24.
    Cara Mudah menghafalsudut Istimewa • Grafik sinus
  • 25.
  • 26.
  • 27.