1. Tema 7: A arte do século
XIX
Carlota Abuín

2. 1. A arte de finais do século XVIII
1.1. A arte rococó en Europa.
- No século XVIII orixinouse en Francia e espallouse por
toda Europa un novo estilo artístico: o Rococó
Ornamentación e intimismo.
- A arquitectura rococó seguiu os modelos estéticos do
estilo barroco, ámbito relixioso e civil.
- Decoración de interiores cunha profusa ornamentación
baseada en liñas ondulantes e na asimetría
- Escultura rococó
- Descubrimento da técnica da porcelana
Unha pintura aristocrática.
- Ambiente galante
- Nova técnica pictórica: o pastel
- Temas amorosos Canaletto: A gran canle
- Festas aristocráticas
- Artistas: J.A. Watteau, François Boucher e J.H.
Fragonard
- En Italia destacaron os pintores de paisaxes urbanas
- Canaletto
- Tiépolo
- Retratos da nobreza, como os de Thomas
Gainsborough, william Hogarth e Joshua Reynolds
1.2. A arte rococó en España.
- Esculturas de Francisco Salzillo: Oración na horta
- Obras de Narciso Tomé: Transparente da catedral de
Toledo
- Obras de Luis Paret y Alcázar
J.H. Fragonard: A randeeira

3. A familia de Carlos IV Carretadas ao cemiterio: Os desastres da guerra
Peregrinación á Fonte de San Cidre

4. 2. O Neoclasicismo
- Unha nova arte: o Neoclasicismo
2.1. Recuperación de modelos arquitectónicos.
- Modelos gregos e romanos
- Construción de edificios públicos como bibliotecas ou
museos
- Gusto por erixir columnas conmemorativas e arcos de
triunfo
- En Francia destacaron J.G. Soufflot e Pierre Vignon
- En Alemaña, Leo von Klenze
2.2. Unha escultura idealizada.
- A escultura neoclásica tomou como modelo a estatuaria
Canova: Paulina Borghese grecorromana
- Os ecultores centráronse na temática mitolóxica
- Foron abundantes o retrato e o monumento funerario
- Materiais escultóricos máis habituais eran o mármore e
o bronce
- O artista buscaba a beleza e a perfección
- Escultores neoclásicos: Antonio Canova e Bertel
Thorvaldsen
2.3. A orde da pintura neoclásica.
- En pintura, os artistas inspiráronse na orde e no
equilibrio da antigüidade
1. Predominio do debuxo sobre a cor
2. Composición ordenada e harmónica
3. Predilección pola temática mitolóxica e histórica
- Artistas: J.L. David e J.A. Dominique Ingres
Thorvaldsen: Jasón co vellocino de ouro

5. David: A morte de Sócrates
Ingres: Apoteosis de Homero

6. 3. A arquitectura na segunda
metade do século XIX
Sullivan: Auditorium Building
3.1. O historicismo.
- O neogótico
- Destacan arquitectos como: Viollet-Le-Duc e Augustus
Pugin
3.2. A arquitectura do ferro.
- Utilización do ferro e do aceiro, máis flexible e dúctil
- Invención do cemento como material construtivo
- Popularización do vidro para os cerramentos
- Enxeñeiro Gustave Eiffel, creador da Torre Eiffel
- En Estados Unidos, os arquitectos da Escola de
Chicago, como Louis Sullivan, construíron os primeiros
rañaceos Torre Eiffel

7. Pugin: O Parlamento de Londres

8. 4. O movemento romántico: unha
exaltación vitalista
- O Romanticismo
- Tiña como principais valores o amor á liberdade
- Exaltación do individualismo
- Defensa dos sentimentos fronte ao racionalismo da
Ilustración
4.1. A escultura.
- Expresión do movemento e os sentimentos, utilizando
formas axitadas e dinámicas
- Importancia da xestualidade e expresión dos rostros
- Utilízanse materiais rudos como a pedra
- Relevo de Marsellesa, de François Rude, que
representa a defensa da República francesa en 1792
4.2. A pintura.
- Cinco trazos fundamentais:
1. A diversidade oposta á uniformidade
Rude: A Marsellesa 2. A aspiración á liberdade individual e nacional
3. O historicismo como busca das raíces nacionais no
pasado, na Idade Media
4. A comprensión da natureza desde unha óptica
sentimental e relixiosa
5. Predilección polo exótico e o imaxinario
- Dous grandes cambios respecto ao período anterior:
1. Un maior movemento
2. A expresión da cor e da luz co uso de cores brillantes
- Destaca a representación da paisaxe
- Artistas: Eugène Delacroix e Théodore Géricault en
Francia; en Alemaña, C.D. Friedrich
Friedrich: Viaxeiro ao carón
dun mar de brétema

9. Géricault: A balsa da Medusa
Delacroix: A matanza de Quíos

10. Fortuny: A batalla de Tetuán

11. 5. O Realismo
5.1. Unha ollada obxetiva da realidade.
- Novo movemento cultural: o Realismo
- Causas:
1. O fracaso das revolucións de 1848
2. O avance da industrialización
3. O avance da ciencia
- Os artistas realistas interesáronse por coñecer a
realidade contreta da súa época e describila
fielmente Millet: O Ángelus
5.2. A escultura realista.
- Unha maior vontade de perfeccionamento na
captación do detalle, tanto nos rostros coma nos
corpos
- Os escultores realistas amosaron preocupación por
temáticas relacionadas con cuestións sociais
- Tiveron moito éxito os retratos e os grupos
escultóricos, de carácter histórico-político
- Escultores: o francés J.B. Carpeaux e o belga
Constantin Meunier
5.3. Unha pintura fotográfica.
- A característica máis importante do Realismo foi a
vontade de retratar a vida cotiá e os problemas
sociais da industrialización
- Pintores realistas: Gustave Courbet, Honoré Daumier
ou J.F. Millet, buscaron representar unha escena dun
xeito verídico, obxectivo e imparcial
- Aparición da fotografía, que influiu na composición
dos cadros e propiciou a creación de encadramentos
semellantes aos dunha instantánea fotografía
Meunier: O forxador

12. Courbet: O obradoiro de
pintor
Daumier: Vagón de terceira clase Corot: O bosque das ninfas

13. 6. A arte no cambio de século
- O Impresionismo
6.1. Impresionismo.
- Apareceu no derradeiro terzo do século XIX
- Movemento pictórico
- Representación dos efectos cambiantes da luz sobre a
superficie dos obxectos
- Os artistas debían observar a realidade en directo
- O traballo ao aire libre
- Os impresionistas utilizaron unha técnica de pinceladas
soltas e rápidas, xustapoñendo cores de tal xeito que, a
unha certa distancia, se fundisen na retina do
espectador
- Obxectivo: reflectir como o vía
Manet: O xantar campestre - Representantes: Édouard Manet, Claude Monet, August
Renoir e Alfred Sisley
6.2. Postimpresionismo.
- Exploraron outras vías como a xeometría, a cor, a liña e
a expresividade
- Todas estas pictóricas individuais agrupáronse baixo o
nome de Postimpresionismo
- Artistas: Edgar Degas, Georges Seurat, Paul Cézanne,
Vincent van Gogh, Henri Toulose-Lautrec e Paul
Gauguin
6.3. Simbolismo.
- O Simbolismo: movemento caracterizado pola
presentación de temas bíblicos e mitolóxicos
- Elementos que evocan o mundo dos soños
- A muller foi un personaxe recorrente representada tanto
como un ser anxelical como un ser maligno
- Representantes: Pierre Puvis de Chavannes e Henri
Rousseau
Van Gogh: O cuarto de Van Gogh en Arles

14. Puvis de Chavannes: O pobre pescador
Seurat: Tarde de domingo na illa da Grande Jatte

15. Renoir: La Grenouillère
Cézanne: Os xogadores de cartas

16. -
7. O Modernismo
O Modernismo: Art Nouveau (Francia), Stile Liberty
(Italia), Jungendstil (Alemaña) ou Sezessionstil
(Austria)
- Características comúns:
1. Rotura definitiva coa tradición academicista
2. Aprobeitamento das vantaxes que ofrecían a
tecnoloxía e mais a industria da época
3. Reivindicación do carácter integrador das artes
4. Potenciación do traballo artesán
7.1. Arquitectura.
- Predominio da liña curva e ondeada e a asimetría
- Liberdade creativa
- Arquitecto belga Victor Horta Klimt: O bico
- Integración nas novas técnicas construtivas o traballo
artesanal
- Foron importantes o ferro forxado, as vidrieiras e os 7.2. Escultura e pintura.
mosaicos cerámicos
- Os artistas rompen coa rixidez das normas académicas
- A figura humana foi a principal temática, na que
destacou o uso da liña curva e a expresividade nos
rostros
- Pintores modernistas
- Plasmaron temas de contido simbólico e conceptual
- Finalidade decorativa
- Inspiráronse nas formas da natureza
- A muller converteuse nun tema corrente
- Grande importancia da ilustración gráfica e o cartelismo
- Gustav Klimt e Alfons Mucha
7.3. As artes decorativas.
- Os traballos de forxa, vidreira, cerámica, deseño de
obxectos, téxtil e mobiliario foron importantes como
elementos decorativos
- Movemento inglés Arts and Crafts (Artes e oficios)
Horta: Casa Tassel de - Williams Morris
Bruxelas

17. Gaudí: O Capricho de Comillas

18. 8. A arte do século XIX en España
e cultura galega
- Goya: importante centro modernista xurdido en
Barcelona
8.1. Arquitectura.
- Iniciouse a arquitectura neoclásica en España
- Juan de Villanueva, autor do Museo do Prado e do
Xardín Botánico de Madrid
- Edificios neorrománicos, neogóticos e neomudéxares
(influencia islámica)
- Ademais de Gaudí, destacaron os arquitectos Lluís
Domènech e Montaner e Josep Puig e Cadafalch
8.2. Escultura.
- A madeira foi substituída polo mármore como material
escultórico principal
- Temáticas preferidas: histórica e mitolóxica
- Afectou en gran medida a produción de retablos, que
foron substituídos por relevos e estatuas axentas, como
as de Damià Campeny (Lucrecia)
- Mariano Benlliurel (Monumento a Isabel a Católica)
- Ricardo Bellver (O anxo caído)
- A escultura modernista presenta trazos marcadamente
sensuais
- Mestura do realismo e simbolismo
- Escultor Josep Llimona (Desconsolo)
Damià Compeny: Lucrecia

19. Sorolla: Paseo pola beira do mar
8.3. Pintura.
- A pintura neoclásica en España estivo dominada polas
normas da Real Academia de Belas Artes de San
Fernando
- Valorábase o debuxo por enriba da cor, e a falta de
expresividade nos personaxes
- José de Madrazo
- Importancia ao retrato e á temática histórica, da que
Eduardo Rosales (Testamento de Isabel a Católica) é o
exemplo máis destacado
- Mariano Fortuny e Genaro Pérez Villaamil
- A pintura realista interesouse pola temática social e
retratar a vida cotiá e anecdótica, como Ramón Martí
Alsina (A sesta)
- Carlos de Haes e Joaquín Vayreda, pintor que liderou a
Escola de Olot
- A principal figura do impresionismo español foi Joaquín
Sorolla e Darío de Regoyos
- As obras de artistas como Ramon Casas, Santiago
Rusiñol e Isidre Nonell amosaron ambientes amables da
burguesía, retratos e algunhas escenas de caráctel
social, habendo unh grande interese pola temática
paisaxe
8.4. O Rexurdimento galego.
- Movemento literario denominado Rexurdimento, que
pretendía recuperar a lingua galega
- A figura máis importante foi Rosalía de Castro
- Cantares gallegos: describe a paisaxe e os costumes
campesiños
- Follas Novas: predomina a expresión dos seus
sentimentos
- A súa obra cumio é En las orillas del Sar
- Rosalía de Castro quedou consolidada por outros
Rosalía de Castro autores como Eduardo Pondal (Queixumes dos pinos) e
Manuel Curros Enríquez (Aires da Miña Terra)

20. Rosales: Testamento de Isabel a Católica
Bellver: O anxo caído