1. TEMA 7: A ARTE DO SÉCULO XIX
VERENA VIEITES FERNANDES

2. 1.1. A arte rococó en Europa.
- No século XVIII orixinouse en Francia e espallouse por
toda Europa un novo estilo artístico: o Rococó
Ornamentación e intimismo.
- A arquitectura rococó seguiu os modelos estéticos do
estilo barroco, ámbito relixioso e civil.
- Decoración de interiores cunha profusa ornamentación
baseada en liñas ondulantes e na asimetría
- Escultura rococó
- Descubrimento da técnica da porcelana
Unha pintura aristocrática.
- Ambiente galante
- Nova técnica pictórica: o pastel
- Temas amorosos
- Festas aristocráticas
- Artistas: J.A. Watteau, François Boucher e J.H. Fragonard
- En Italia destacaron os pintores de paisaxes urbanas
- Canaletto
- Tiépolo
- Retratos da nobreza, como os de Thomas Gainsborough,
william Hogarth e Joshua Reynolds
1.2. A arte rococó en España.
- Esculturas de Francisco Salzillo: Oración na horta
- Obras de Narciso Tomé: Transparente da catedral de
Toledo
- Obras de Luis Paret y Alcázar

4. - Unha nova arte: o Neoclasicismo
2.1. Recuperación de modelos arquitectónicos.
- Modelos gregos e romanos
- Construción de edificios públicos como bibliotecas ou museos
- Gusto por erixir columnas conmemorativas e arcos de triunfo
- En Francia destacaron J.G. Soufflot e Pierre Vignon
- En Alemaña, Leo von Klenze
2.2. Unha escultura idealizada.
- A escultura neoclásica tomou como modelo a estatuaria grecorromana
- Os ecultores centráronse na temática mitolóxica
- Foron abundantes o retrato e o monumento funerario
- Materiais escultóricos máis habituais eran o mármore e o bronce
- O artista buscaba a beleza e a perfección
- Escultores neoclásicos: Antonio Canova e Bertel Thorvaldsen
2.3. A orde da pintura neoclásica.
- En pintura, os artistas inspiráronse na orde e no equilibrio da
antigüidade
1. Predominio do debuxo sobre a cor
2. Composición ordenada e harmónica
3. Predilección pola temática mitolóxica e histórica
- Artistas: J.L. David e J.A. Dominique Ingres
Thorvaldsen: Jasón co vellocino de ouro

5. Ingres: Apoteosis de Homero David: A morte de Sócrates

6. 3.1. O historicismo.
- O neogótico
- Destacan arquitectos como: Viollet-Le-Duc
e Augustus Pugin
3.2. A arquitectura do ferro.
- Utilización do ferro e do aceiro, máis
flexible e dúctil
- Invención do cemento como material
construtivo
- Popularización do vidro para os
cerramentos
- Enxeñeiro Gustave Eiffel, creador da Torre
Eiffel
- En Estados Unidos, os arquitectos da
Escola de Chicago, como Louis Sullivan,
construíron os primeiros rañaceos
Torre Eiffel

7. Pugin: O Parlamento de Londres

8. - Tiña como principais valores o amor á liberdade
- Exaltación do individualismo
- Defensa dos sentimentos fronte ao racionalismo da
Ilustración
4.1. A escultura.
- Expresión do movemento e os sentimentos, utilizando
formas axitadas e dinámicas
- Importancia da xestualidade e expresión dos rostros
- Utilízanse materiais rudos como a pedra
- Relevo de Marsellesa, de François Rude, que O
Romanticismo
- representa a defensa da República francesa en 1792
4.2. A pintura.
- Cinco trazos fundamentais:
1. A diversidade oposta á uniformidade
2. A aspiración á liberdade individual e nacional
3. O historicismo como busca das raíces nacionais no
pasado, na Idade Media
4. A comprensión da natureza desde unha óptica
sentimental e relixiosa
5. Predilección polo exótico e o imaxinario
- Dous grandes cambios respecto ao período anterior:
1. Un maior movemento
2. A expresión da cor e da luz co uso de cores brillantes
- Destaca a representación da paisaxe
- Artistas: Eugène Delacroix e Théodore Géricault en
Francia; en Alemaña, C.D. Friedrich

10. 5.1. Unha ollada obxetiva da realidade.
- Novo movemento cultural: o Realismo
- Causas:
1. O fracaso das revolucións de 1848
2. O avance da industrialización
3. O avance da ciencia
- Os artistas realistas interesáronse por coñecer a
realidade contreta da súa época e describila
fielmente
5.2. A escultura realista.
- Unha maior vontade de perfeccionamento na
captación do detalle, tanto nos rostros coma
nos corpos
- Os escultores realistas amosaron preocupación
por temáticas relacionadas con cuestións
sociais
- Tiveron moito éxito os retratos e os grupos
escultóricos, de carácter histórico-político
- Escultores: o francés J.B. Carpeaux e o belga
Constantin Meunier
5.3. Unha pintura fotográfica.
- A característica máis importante do Realismo foi
a vontade de retratar a vida cotiá e os
problemas sociais da industrialización
- Pintores realistas: Gustave Courbet, Honoré
Daumier ou J.F. Millet, buscaron representar
unha escena dun xeito verídico, obxectivo e
imparcial
- Aparición da fotografía, que influiu na
composición dos cadros e propiciou a creación
de encadramentos semellantes aos dunha
instantánea fotografía

12. - O Impresionismo
6.1. Impresionismo.
- Apareceu no derradeiro terzo do século XIX
- Movemento pictórico
- Representación dos efectos cambiantes da luz sobre a
superficie dos obxectos
- Os artistas debían observar a realidade en directo
- O traballo ao aire libre
- Os impresionistas utilizaron unha técnica de pinceladas
soltas e rápidas, xustapoñendo cores de tal xeito que, a
unha certa distancia, se fundisen na retina do
espectador
- Obxectivo: reflectir como o vía
- Representantes: Édouard Manet, Claude Monet, August
Renoir e Alfred Sisley
6.2. Postimpresionismo.
- Exploraron outras vías como a xeometría, a cor, a liña e
a expresividade
- Todas estas pictóricas individuais agrupáronse baixo o
nome de Postimpresionismo
- Artistas: Edgar Degas, Georges Seurat, Paul Cézanne,
Vincent van Gogh, Henri Toulose-Lautrec e Paul
Gauguin
6.3. Simbolismo.
- O Simbolismo: movemento caracterizado pola
presentación de temas bíblicos e mitolóxicos
- Elementos que evocan o mundo dos soños
- A muller foi un personaxe recorrente representada tanto
como un ser anxelical como un ser maligno
- Representantes: Pierre Puvis de Chavannes e Henri
Rousseau

15. - O Modernismo: Art Nouveau (Francia), Stile
Liberty (Italia), Jungendstil (Alemaña) ou
Sezessionstil (Austria)
- Características comúns:
1. Rotura definitiva coa tradición academicista
2. Aprobeitamento das vantaxes que ofrecían a
tecnoloxía e mais a industria da época
3. Reivindicación do carácter integrador das artes
4. Potenciación do traballo artesán
7.1. Arquitectura.
- Predominio da liña curva e ondeada e a asimetría
- Liberdade creativa
- Arquitecto belga Victor Horta
- Integración nas novas técnicas construtivas o
traballo artesanal
- Foron importantes o ferro forxado, as vidrieiras e
os mosaicos cerámicos
7.2. Escultura e pintura.
- Os artistas rompen coa rixidez das normas
académicas
- A figura humana foi a principal temática, na que
destacou o uso da liña curva e a expresividade
nos rostros
- Pintores modernistas
- Plasmaron temas de contido simbólico e
conceptual
- Finalidade decorativa
- Inspiráronse nas formas da natureza
- A muller converteuse nun tema corrente
- Grande importancia da ilustración gráfica e o
cartelismo
- Gustav Klimt e Alfonso Mucha
7.3. As artes decorativas.
- Os traballos de forxa, vidreira, cerámica, deseño
de obxectos, téxtil e mobiliario foron importantes
como elementos decorativos
- Movemento inglés Arts and Crafts (Artes e oficios)
- Williams Morris

16. - Goya: importante centro modernista xurdido
en Barcelona
8.1. Arquitectura.
- Iniciouse a arquitectura neoclásica en
España
- Juan de Villanueva, autor do Museo do
Prado e do Xardín Botánico de Madrid
- Edificios neorrománicos, neogóticos e
neomudéxares (influencia islámica)
- Ademais de Gaudí, destacaron os
arquitectos Lluís Domènech e Montaner e
Josep Puig e Cadafalch
8.2. Escultura.
- A madeira foi substituída polo mármore
como material escultórico principal
- Temáticas preferidas: histórica e mitolóxica
- Afectou en gran medida a produción de
retablos, que foron substituídos por relevos e
estatuas axentas, como as de Damià
Campeny (Lucrecia)
- Mariano Benlliurel (Monumento a Isabel a
Católica)
- Ricardo Bellver (O anxo caído)
- A escultura modernista presenta trazos
marcadamente sensuais
- Mestura do realismo e simbolismo
- Escultor Josep Llimona (Desconsolo)
Damià Compeny: Lucrecia

17. 8.3. Pintura.
- A pintura neoclásica en España estivo dominada
polas normas da Real Academia de Belas Artes
de San Fernando
- Valorábase o debuxo por enriba da cor, e a falta
de expresividade nos personaxes
- José de Madrazo
- Importancia ao retrato e á temática histórica, da
que Eduardo Rosales (Testamento de Isabel a
Católica) é o exemplo máis destacado
- Mariano Fortuny e Genaro Pérez Villaamil
- A pintura realista interesouse pola temática social
e retratar a vida cotiá e anecdótica, como Ramón
Martí Alsina (A sesta)
- Carlos de Haes e Joaquín Vayreda, pintor que
liderou a Escola de Olot
- A principal figura do impresionismo español foi
Joaquín Sorolla e Darío de Regoyos
- As obras de artistas como Ramon Casas,
Santiago Rusiñol e Isidre Nonell amosaron
ambientes amables da burguesía, retratos e
algunhas escenas de caráctel social, habendo
unh grande interese pola temática paisaxe
8.4. O Rexurdimento galego.
- Movemento literario denominado Rexurdimento,
que pretendía recuperar a lingua galega
- A figura máis importante foi Rosalía de Castro
- Cantares gallegos: describe a paisaxe e os
costumes campesiños
- Follas Novas: predomina a expresión dos seus
sentimentos
- A súa obra cumio é En las orillas del Sar
- Rosalía de Castro quedou consolidada por outros
autores como Eduardo Pondal (Queixumes dos
pinos) e Manuel Curros Enríquez (Aires da Miña
Terra)
Sorolla: Paseo pola beira do mar

18. Bellver: O anxo caído
Rosales: Testamento de Isabel a Católica