Ажлын байранд анхны тусламж үзүүлэх тухай

1. Ажлын байранд яаралтай анхны
тусламж үзүүлэх нь
2017-06-29

2. Анхны тусламж гэж юу вэ?
Аливаа осол гэмтэлд өртсөн хүний биеийн
байдлыг цаашид улам хүндрүүлэхгүй байх, нэмж гэмтэл
авахаас хамгаалах, биеийн чухал эрхтний үйл
ажиллагааг сэргээх, хэвийн байдалд оруулахын тулд
тухайн газар дээр нь үзүүлэх арга хэмжээг анхны
тусламж гэнэ.

3. Цус алдалт

4. Цус алдалт

5. Ухаан алдсан үед
• Өвчтөний агаар дамжуулах зам, амьсгалж байгаа эсэх, судасны лугшилт хэвийн
эсэхийг ойр ойрхон шалгана.
• Хэрвээ өвчтөн амьсгалж байвал өвчтөнийг шалан дээр хэвтүүлэн хөлийг дээш
нь нугалж байрлуулна.
• Хэсэг зуур тайван хэвтүүлж, шингэн уулгана.
• Өвчтөний цамцны зах болон тэлээг нь суллах.
• Энэ үед амьсгал, пульс зогсвол буцаагаад нуруугаар нь дээш харуулан CPR-ийг
хийж эхэл. (CPR буюу Cardiopulmonary resuscitation-Зүрх, уушгины үйл
ажиллагааг сэргээх)

6. Цусны даралт ихсэх,
буурах үед
Авах арга хэмжээ:
1. Даралтны аппаратаар цусны
даралт ихэссэн, буурсан
эсэхээ шалгаж үзнэ.
2. Даралт буурсан тохиолдолд
халуун цай ууж, биеийг
дулаацуулах.
3. Даралт ихэссэн үед өөрт
тохирсон даралтны эмийг
ууж, аль болох хөдөлгөөнгүй
хэвтэх ёстой. Буутал нь аль
болох сэтгэл зүйгээ тайван
байлгаж, сандрах хэрэггүй.

7. Шархадсан үед
Цусаар дамжиж халдвараас сэргийлэх
гараа угаах, ариутгасан бээлий юм уу гялгар
уут хэрэглэх
Шархан дээр цэвэр бинт эсвэл даавуу
тавьж цус алдаж буй газар дараад өргөнө.
Цус алдаж буй газар гэмтсэн судасны
ханыг шахаж хатуу биет тавьж даралттай
боолт хийнэ. Харин дотуур цус алдалтын үед
өвчтөнд хяналт тавьж яаралтай түргэн
тусламж дуудах буюу хүргэнэ.

8. Яс хугаралт
• Гадны механик хүчинд цохигдох, хөшигдөх,
дарагдах, ойчиж унах зэргээс яс ил буюу далд
хэлбэрээр хугарч гэмтдэг.
• Өвдөнө
• Хугарсан ясны хэлбэр алдагдана.
• Хугарсан хэсэгт хавдаж, улайж хөхөрнө.
• Тэр орчмын арьс халуун болсон байна.
• Хөдөлгөөн хязгаарлагдана.
• Тэр хэсгийн үйл ажиллагаа алдагдана.
• Барьж үзэхэд ясны хавиралдах чимээ сонсогдоно.

9.  Гараа угаа
 Цус гарч байвал цусыг тогтоо.
 Шархан дээр цэвэр жийргэвч тавь.
 Хугарсан ясыг хөдөлгөөнгүй болгож
чиг барьж боо.
 Гарын шууны яс хугарсан тохиолдолд
сойлт хий.
 Хугарсан үеийг хөдөлгөөнгүй болгон
тээвэрлэхэд бэлтгэ.” хатуу биет буюу
мод, төмөр, цаас зэргийг ашигла.

10. Түлэгдэлт

11. Хахах
Тухайн хүний ард нь зогс. Аврагч нэг
хөлөө хахсан хүний хоёр хөлийн засвар байрлуул.
Гараараа тухайн хүний хавиргыг тэмтэрч олоод
суган доогуур бэлхүүсээр нь тэвэр. Гараа атгаж,
эрхий хуруу талаараа аюулхай дээр нь тавь.
Нөгөө гараараа атгасан гарыг нь давхар атгаж,
доороос дээш чиглэлтэй хүчтэй огцом
хөдөлгөөнөөр хэвлийрүү нь шахаж тат. Дээрх
үйлдлийг хоолойд тээглэсэн зүйл гартал
үргэлжлүүлээрэй.

12. Зүрхний ажиллагаа гэнэт
зогсох үед
1. Гэмтсэн хүнээ дээш харуулж хэвтүүлж толгойг
гэдийлгэн эрүүг өргөнө.
2. Гарын эрхий, долоовор хуруугаараа хамрын үзүүрийг
чимхэн духан дээр байрлуулж, нөгөө гараа
эрүүнээс татаж эрүүг дээшлүүлэн амыг нь
ангайлгана.
3. Зохиомол амьсгалыг
а. Амнаас аманд
б. Амнаас хамарт
в. Амнаас ам, хамарт нэг удаа 1,5-2 секунд орчим
өгч цээжний хөдөлгөөнийг харна.

13. Зүрхний ажиллагаа гэнэт
зогсох үед
Зүрхний иллэг хийх
1. Тусламж үзүүлэгч гэмтсэн хүний цээжийг
ил гаргаж эхлээд өвчүүний дээд доод
өнцгийг олно.
2. Энэ 2 цэгээсээ өвчүүний гол уруу ижил
хэмжээ зайнд орших цэг буюу өвчүүний
голыг олно.
3. Энэ цэгт нэг гарын алганы ирмэгийг
байрлуулна. Нөгөө гараа дээр нь
давхарлан байрлуулж атгана. 2 гараа
нугалахгүй, босоо чиглэлээр, эгц доош,
цээжийг 4-5 см хотолзтол дарна. 1
удаагийн даралтын дараа даралтын
хүчийг бууруулж сулруулаад гараа
цээжнээс салгахгүй дараагийн даралтыг
үргэжлүүлнэ.

14. Зүрхний ажиллагаа гэнэт
зогсох үед

15. Анхны тусламж үзүүлэхэд
шаардлагатай материалын иж бүрдэл
Эмийн бэлдмэл: /эмийн хугацааг сайтар
тэмдэглэнэ/
-Аспирин, парацетамол, диклоденк зэрэг
халуун бууруулах, өвчин намдаах эмүүд
-Гэдэсний эм
-Шархны тос
-Гидрокортизон зэрэг арьсанд түрхдэг
тоснууд
-Сайртаж холцруутсан, хагарсан арьсанд
түрхэх вазелин, глицерин
-Ханиад томууны эм
-Хамар битүүрэхэд дусаадаг юмуу -
түрхдэг эм
-Харшлын эм
-Гуурсан хоолой тэлэх эмийн бэлдмэл
/уух, аэрозоль/
-Шингэн сэлбэх давсны уусмал /хоросол/

16. Анхны тусламж үзүүлэхэд
шаардлагатай материалын иж бүрдэл
Эмийн бус зүйлс:
-Шархны төрөл бүрийн боолт
-Лент болон бусад наалт
-Ариутгалын уусмал /спирт, иод,
тамедин/
-Гар аритгагч уусмал
-Гурвалжин алчуур /36”х60”х36”/
-Самбай, хөвөн
-Жижиг хайч, чимхүүр
-Халууны шил
-Жин тавих зүйл
-Тунгийн халбага
-Утлага хийх хэрэгсэл
-Гар чийдэн
-Шүдэнз болон лаа
-Нэг удаагийн бээлий
-Бусад шаардлагатай зүйлс
-Анхан шатны тусламжийн заавар

17. Эмнэлгийн утасны жагсаалт
Тvргэн тусламж 103
Хувийн түргэн 1971
Халдвартын түргэн 100
Түлэнхийн төв 70135032
Хордлогын үндэсний төв 450097
Гэмтэл согог судлалын үндэсний төв 70180130, 70180131, 70180132
Халдварт өвчин судлалын үндэсний төв 451143, 458699, 451158
Цусны төв 312857, 326504
Шүүх эмнэлэг 70113414
Нийслэлийн Яаралтай Тусламжийн Төв 103, 70120103

18. Сүхбаатар дүүргийн Эрүүл мэндийн нэгдэл 350793
Чингэлтэй дүүргийн Эрүүл мэндийн нэгдэл 70110716, 70110279,
Баянгол эрүүл мэндийн нэгдэл 365239
Баянзүрх дүүргийн эрүүл мэндийн нэгдэл 70150052
Сонгинохайрхан дүүргийн Нэгдсэн эмнэлэг 631895
Хан-Уул дүүргийн нэгдсэн эмнэлэг 99902529, 379247
Хөдөлмөрийн нөхцөл, мэргэжлийн өвчин
судлалын үндэсний төв
70110761, 324949
Улсын клиникийн төв эмнэлэг 323372
Клиникийн нэгдсэн 2-р эмнэлэг 70150299, 70150300, 70150308
Клиникийн нэгдсэн 3-р эмнэлэг 687889, 687886, 687901,
687903

19. Дэлхийн “Анхны тусламж”-ийн өдөр
Дэлхийн анхны тусламжийн өдрийг Олон улсын улаан
загалмай, улаан хавирган сар нийгэмлэгүүдийн холбооноос
2000 оноос эхлэн жил бүрийн 9-р сарын 2 дахь долоо хоногийн
Бямба гаригт тэмдэглэж эхэлсэн байна.
МУ-ын хувьд осол
гэмтлийн улмаас нас
барах нь хүн амын нас
баралтын шалтгааны
3 дугаарт,
МУ-ын хувьд осол
гэмтлийн өвчлөл нь
хүн амын
өвчлөлийн 5
дугаарт.
Хөдөлмөрийн буюу
20-44 насны
эрэгтэйчүүдийн нас
баралтын тэргүүлэх
шалтгаан нь осол
гэмтэл болж байгаа.
Гэмтэл ослын улмаас нас
барагсдын 90% нь буурай
хөгжилтэй болон хөгжиж
буй орнуудад тохиолддог.
5 сая гаруй хүн амь насаа
алдаж, 600 сая хүн
хөгжлийн бэрхшээлтэй
болдог.

20. Анхаарал хандуулсанд
баярлалаа