Өмгөөлөгчийн мэргэшил гэх ойлголтын талаар, Монгол Улсад өмгөөлөгчид ямар шаардлага тавигддаг талаар мөн гадаад зарим орны судалгаатай танилцана уу.

1. ӨМГӨӨЛӨГЧИЙН МЭРГЭШИЛ

2. АГУУЛГА
1. Өмгөөлөгчийн мэргэшил гэж юу вэ;
2. Монгол улсын хуулийн шаардлага;
3. Гадаад орны судалгаа;
4. Дүгнэлт

3. ӨМГӨӨЛӨГЧИЙН МЭРГЭШИЛ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Мэргэшил
Мэргэжил
Мэргэжил
profession
Тодорхой ажил хөдөлмөрийг эрхлэхэд
шаардагдах мэдлэг, чадвар, дадлын цогц
Мэргэшил
qualification
Тодорхой МЭРГЭЖЛИЙН ХҮРЭЭНД ажил
гүйцэтгэхэд шаардагдах мэргэжлийн
мэдлэг, чадварын түвшин
С.Нарангэрэл. Монголын эрх зүйн эх толь бичиг..., дөрөв дэх хэвлэл.., Улаанбаатар, 2015. хуу-271-272

4. МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛИЙН ШААРДЛАГА
• Шүүхийн өмнө төлөөлөх
нэг чиглэлийг онцлон
тухайн чиглэлээр
өмгөөллийн үйл
ажиллагааг түлхүү явуулж
түүгээрээ мэргэшсэн
хуульч нэршил авахыг хүсч
байгаа;
32.2.1.
• гурваас доошгүй жил
Хуульчдын холбооны
тухайн чиглэлийн хороонд
гишүүнчлэлтэй байгаа;
32.2.2
• энэ хуулийн 26.1.4-т заасан
хуульчийн үргэлжилсэн
сургалтаар гурван жил
тутам хангах ёстой багц
цагийн гуравны хоёроос
доошгүй нь тухайн
мэргэшсэн чиглэлийн
сургалтын агуулгыг
багтаасан байх.
32.2.3.
Хуульчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 32 дугаар зүйл.
Мэргэшсэн хуульчид тавих шаардлага
32.1. ХУУЛЬЧ НЬ ШҮҮХИЙН ӨМНӨ ТӨЛӨӨЛӨХ ЧИГЛЭЛЭЭРЭЭ
МЭРГЭШСЭН ХУУЛЬЧ ГЭХ НЭРШЛИЙГ ХЭРЭГЛЭЖ БОЛНО.

5. ИРГЭНИЙ ЭРХ
ЗҮЙ
ЭРҮҮГИЙН ЭРХ ЗҮЙ ЗАХИРГААНЫ
ЭРХ ЗҮЙ
ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЭРХ
ЗҮЙ
БУСАД ШИНЭ
МЭРГЭШЛИЙН
ЧИГЛЭЛ
 Гэрээний эрх
зүй
 ХХАГ, ЗГ,
Лизинг гэх
мэт
 Компани
 Бизнес
 Гэр бүл
 Даатгал
 Банк
 Нийгмийн
халамж,
хамгаалал
 Оюуны өмч
 Өмч
 Барьцаа
 Бүртгэл
 Хөдөлмөр
 Санхүү
 Гэм хор
 ҮАБ-ын эсрэг
Хүний амь бие,
эрүүл мэндийн
эсрэг
 Хүний эрх, эрх
чөлөө, алдар хүнд,
нэр төрийн эсрэг
 Хүүхэд, гэр бүл,
нийгмийн ёс
суртахуун
 Иргэдийн улс
төрийн болон
бусад эрх, эрх
чөлөө
 Өмчлөх эрхийн
эсрэг
 Нийгмийн
аюулгүй байдал
 Хүн амын эрүүл
мэндийн эсрэг
 Байгаль
хамгаалах
журмын эсрэг
 Тээврийн
хэрэгслийн
хөдөлгөөний
аюулгүй байдал
 Татвар
 Тусгай
зөвшөөрөл
 Ашигт
малтмал
 Сонгууль
 Газар
 Концесс
 МУЗЗНДТН
Удирдлага
 Өрсөлдөөн
 Тендер
 Төрийн
алба
 Хууль, УИХ-ын бусад
шийдвэр,
Ерөнхийлөгчийн
зарлиг, ЗГ-ын
шийдвэр, ОУГэрээ,
ард нийтийн санал
асуулга СЕХ-ны
шийдвэр Үндсэн
хууль зөрчсөн эсэх
Ерөнхийлөгч, УИХ-
ын дарга, УИХ-ын
гишүүн, Ерөнхий
сайд, ЗГ-ын гишүүн,
УДШ-ийн Ерөнхий
шүүгч, УЕПрокурор
нь Үндсэн хууль
зөрчсөн эсэх
 Ерөнхийлөгч, УИХ-
ын дарга, Ерөнхий
сайд, УИХ-ын
гишүүнийг
огцруулах болон
эгүүлэн татах
 Байгаль
орчин
хамгаалал
 Хэвлэл,
мэдээлэл
 Үнэт цаас
 ОУ-ын эрх
зүй
 Эрүүл
мэнд,
хүнсний
аюулгүй
байдал
 Барилга
 Төрийн
үйл
ажиллагаа
 БСШУхаан
 Аялал
жуучлал
 Зам тээвэр
 Эрчим хүч
 Замын
хөдөлгөөн
ий
аюулгүй
байдал
 Мэдээллий
н эрх зүй
 Интернэт
худалдаа
 Цахим гэмт
хэрэг

6. Хууль зүйн мэргэжлийн талаасаа “мэргэшил” нь эрх зүйн цөөн чиглэлээр
туршлагажихаар хязгаарлалт хийх гэж ойлгож болно.
/Pic[ering, Why I favor the New Bexico Plan, 48 Fla.B.J 180, 181 (1974)/
“...Өмгөөлөгч бүр тодорхой ур чадвартай байж, түүнийгээ хадгалан
тасралтгүй хөгжүүлж байхын тулд хууль зүйн тодорхой чиглэл, салбараар
үйл ажиллагаандаа хязгаарлалт хийх зайлшгүй шаардлага байна гэсэн үг.”
/З.Сүхбаатар, П.Оюундэлгэр. Өмгөөлөл судлал, II дугаар боть, УБ.2017 он., хуу -40/
Өмгөөлөгчдийн мэргэшлээ тодорхойлж байгаа байдалд дүн
шинжилгээ хийвэл гол төлөв эрх зүйн үндсэн салбараар Эрүүгийн эрх зүй,
Иргэний эрх зүй, Олон услын эрх зүй, Үндсэн хуулийн эрх зүй гэх зэргээр
тоймлон илэрхийлж байна. Энэ нь мэргэшээгүй гэсэн санаа биш бөгөөд
харин өмгөөлөгчид өөрийн мэргэшин ажиллаж байгаа салбар, чиглэлээ хэт
ерөнхий томьёолж байна.
/З.Сүхбаатар, П.Оюундэлгэр. Өмгөөлөл судлал, II дугаар боть, УБ.2017 он., хуу -44/

7. АНУ-ын хувьд Барын холбооныхоо дэргэд хуульчдын
мэргэшлийн чиглэлийг тогтоох, мэргэшсэн хуульчийн гэрчилгээ
олгох үндсэн үүрэг бүхий Мэргэшлийн асуудал эрхэлсэн байнгын
хороо (Standing Committee on Specialization) байгуулсан байна.
Тус мэргэшлийн хороо нь хууль зүйн мэргэшлийн үндсэн
зорилгыг дараах байдлаар тодорхойлсон. Үүнд:
1. Олон нийтэд үзүүлэх хууль зүйн туслалцааны хүртээмжийг
нэмэгдүүлэх /Хүртээмжтэй байх/
2. Хууль зүйн үйлчилгээний чанарыг сайжруулах /Чадвартай байх/
3. Үйлчлүүлэгчид үзүүлж буй хууль зүйн үйлчилгээний өртөгийг
бууруулах /Үнэ, өртөг/
ГАДААД ОРНЫ СУДАЛГАА

8. АНУ-ын Техас мужын Хууль зүйн
мэргэшлийн зөвлөлөөс тогтоосон
мэргэшлийн чиглэлүүд
• Administrative-Захиргааны эрх зүй
• Child welfare- Хүүхдийг асран хамгаалах, тэжээн тэтгэхтэй холбоотой харилцаа
• Civil appellate-Иргэний хэргийн маргааныг шүүхэд давж заалдах шатанд шийдвэрлэх
• Civil trial- Иргэний эрх зүйн маргаан
• Construction-Барилга
• Bankruptcy-Дампуурлын эрх зүй
• Consumer and Commercial- Хэрэглэгч, арилжаа наймаа эрхлэгчидтэй холбоотой
харилцаа
• Criminal-Эрүүгийн эрх зүй
• Criminal Appellate-Эрүүгийн хэргийн маргааныг шүүхийн давж заалдах шатанд
шийдвэрлэх
• Estate planning and Probate-Эд хөрөнгө, гэрээслэл
• Family-Гэр бүлийн эрх зүй
• Health-Эрүүл мэнд
• Immigration and Nationality-Цагаачлал, иргэншлэл
• Juvenile-Өсвөр нас
• Labor and employment-Хөдөлмөрийн эрх зүй, хөдөлмөр эрхлэлт
• Oil, Gas and Mineral-Газрын тос, байгалийн хий, эрдэс
• Tax-Татварын эрх зүй
• Workers’ Compensation-Ажилчдад нөхөн олговор олгохтой холбоотой харилцаа

9. Мэргэшсэн өмгөөлөгчид тавигдах
шаардлага
• 5 жил мэргэжлэрээ, 3 жил нь тухайн чиглэлээр
• Багц сургалтанд хамрагдсан байх
• Ажлын тодорхойлолт 5-г
• Ажлын туршлагын талаарх дэлгэрэнгүй баримт.
• Тухайн чиглэлээр бүтэн өдрийн турш авдаг,
шалгалтанд тэнцэх
Гэрчилгээ 5 жилийн хугацаатай,
жил болгон $125 татвар төлдөг.

10. Paralegal /Өмгөөлөгчийн туслах/-ын
мэргэшлийн чиглэлүүд
• ИхШХШТ
• Гэм хор
• Эрүүгийн эрх зүй
• Гэр бүлийн эрх зүй
• Эд хөрөнгийн эрх зүй
• Үл хөдлөх хөрөнгийн эрх зүй

11. Мэргэшсэн өмгөөлөгчийн туслахад
тавигдах шаардлага
• 5-аас доошгүй жил ажилласан, 3 жил тухайн
чиглэлээр
• Техас мужид бүртгэлтэй өмгөөлөгчийн удирдлаган
доор ажиллаж байх
• Ажлын цагийн 50-иас доошгүй хувийг тодорхой нэг
хуулийн чиглэлээр ажиллаж байх.

12. АНУ-ын Луйзиана мужийн Хууль зүйн
мэргэшлийн хорооноос тогтоосон
мэргэшлийн чиглэлүүд
• Tax law-Татварын эрх зүй
• Family law- Гэр бүлийн эрх зүй
• Business- Бизнесийн эрх зүй
• Bankruptcy Law- Дампуурлын эрх зүй
• Estate Planning and Administration-Эд хөрөнгийн эрх зүй
• Appellate Practice- Давж заалдах
• Environmental Law- Экологийн эрх зүй

13. ДҮГНЭЛТ
МЭРГЭШИХ НЬ НЭГ ТАЛААС ТУХАЙН ӨМГӨӨЛӨГЧИЙН ХУВИЙН
АСУУДАЛ МЭТ БОЛОВЧ ӨМГӨӨЛЛИЙН ЧАНАР, ҮР НӨЛӨӨГ ДЭЭШЛҮҮЛЭХ,
МЭРГЭШСЭН ХУУЛЬЧИЙГ ТӨРҮҮЛЭХ, ТУХАЙН САЛБАРЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХЭД
ТОМООХОН ХУВЬ НЭМЭР ОРУУЛДАГ БОЛОХЫГ АНХААРАХ НЬ ЗҮЙТЭЙ.