Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаны ойлголт, ангилал, элемент

1. Боловсруулсан:
Б.Баттулга /LLM/

2. Лекц№2
Гэр бүлийн эрх зүйн ойлголт
Лекцийн сэдэв: Гэр бүлийн эрх зүйн
харилцаны ойлголт, ангилал, элемент

3. Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаны
ойлголт, ангилал
Гэр бүлийн гишүүдийн эрх зүйн харилцан
хамаарал нь тэдний амьдралын чухал нөхцөл
төдийгүй “Гэр бүл" нь хамтын амьдрал бүхий
нэгдмэл субъектын, харин гэр бүлийн гишүүд
нь гэр бүлийн эрх зүйн харилцааны бие даасан
субъектын хэлбэрээр оролцдог. Гэр бүлийн эрх
зүйн харилцаанд гэр бүлээс гадна гэр бүлийн
гишүүд, ураг төрөл. төрөл садангийн хүн,
гэрлэгчид гэдэг нэр томьёо хэрэглэгддэг.

4. Гэрлэх, гэрлэлт дуусгавар болох гэр
бүлийн гишүүдийн эд хөрөнгийн болон
эд хөрөнгийн бус амины харилцаа,
тэрчлэн хүүхэд үрчлэх, гэр бүлдээ авч
асран хүмүүжүүлэх,тэжээн тэтгэх, асран
хамгаалах, харгалзан дэмжих, иргэний
гэр бүлийн байдлын бүртгэлтэй
холбогдсон гэр бүлийн эрх зүйн хэм
хэмжээгээр зохицуулагдах нийгмийн
харилцааг гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа
гэнэ.

5. Гэр бүлийн харилцаа нь дараах хэд
хэдэн өвөрмөц онцлог шинжтэй:
• Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаанд оролцогчдын
бүрэлдэхүүн хуулиар тодорхойлогддог онцлогтой.
• Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа хариу төлбөргүй
байдаг онцлогтой.
• Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа хуульд заасан хууль
зүйн фактын үндсэн дээр үүсч байдаг онцлогтой
• Гэр бүлийн эрх зүйн хорилцаа харьцангуй
үргэлжилсэн шинжтэй харилцаа байдаг
• Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа нь захиргааны эрх
зүйн харилцаатай байнга холбогддог онцлогтой.

6. Гэрлэгсэдийн эд
хөрөнгийн
харилцаа гэдэгт;
Эд хөрөнгийн бус
амины харилцаа
гэдэгт;
Гэрлэгчид 2 талаасаа эд
хөрөнгө гарган нэгтгэх,
гэрлэснээс хойш бий
болсон эд хөрөнгө
тэдгээрийг хэрхэн
өмчилж, захиран
зарцуулах, гэр бүлийн
гишүүд бие биедээ эд
матераилын тусламж
үзүүлэх, хүүхдийн
тэтгэмж төлөх зэрэг
асуудлууд орно.
Гэр бүлийн гишүүд
хүүхдээ өсгөн
хүмүүжүүлэх гэрлэх,
гэрлэгчид тодорхой
эрх үүрэг хүлээх
зэрэг ажиллагаа
хамаарагдана.

7. Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааны
элемент
Объект
Агуулга
Субъект

8. Гэр бүлийн эрхзүйн харилцааны агуулга:
Энэ нь гэр бүлийн эрх зүйн харилцаанд оролцогчдын эрх
үүргийн нэгдлээр илэрдэг. Гэр бүлийн гишүүдийн эрх үүрэг нэг нь
нөгөөгөө нөхцөлдүүлж байдаг онцлогтой.
Гэр бүлийн эрхзүйн харипцааны объект:
Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаанд оролцогчдын хооронд, тухай харилцаа
үүсэхэд өртөгдөж буй зүйл байдаг. Өөрөөр хэлбэл эд хөрөнгийн болон эд хөрөнгийн
бус амины эрх, болон үйлдэл нь гэр бүлийн эрх зүйн харилцааны объект болно. Жнь:
Гэр бүлийн гишүүдийн хуваарьт эд хөрөнгө, хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгө г.м,
Гэр бүлийн харилцааны субъект:
Гэрлэлт, гэр бүлийн харилцаанд эрх эдэлж, тодорхой үүрэг хүлээн оролцож
байгаа оролцогчид юм. Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааны субъектыг зөвхөн иргэн
байна гэж үздэг. Иргэн гэдэг ойлголтод; гэрлэгчид, эцэг эх, төрсөн болон үрчлэн авсан
хүүхэд, гэр бүлийн бусад гишүүд хамаарна.

9. Гэр бүлийн эрх зүйн
харилцааны хууль зүйн факт.
Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа амьдралын тодорхой
нөхцөл байдалд үүсдэг. Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааг үүсгэх,
өөрчлөх, дуусгавар бопгоход чиглэсэн, гэр бүлийн тухай хуульд
заасан амьдралын бодит нөхцөп байдлыг гэр бүлийн эрх зүйн
харилцааны хууль зүйн факт гэнэ. Энэ нь өөрийн гэсэн хэд хэдэн
онцлог шинжтэй.
 Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаа үүсэх, өөрчлөгдөх, дуусгавар
болох үндэслэлийг гэр бүлийн тухай хуульд заасан.
 Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааны хууль зүйн үр дагавар нь дан
ганц хууль зүйн факттай бус үйлдэл үйл явдал гэсэн нийлмэп
фактай холбогдож байдаг.
 Хууль зүйн факт болох үйл явдал нь үргэлжилсэн шинжийг
агуулж байдаг

10. Гэр бүлийн эрх
зүйн харилцааны
хууль зүйн
фактыг
Үйл явдал
Туйлын
Харьцангуй үйл
явдал
Үйлдэл

11. Эрх зүйн үр дагавраар нь хууль зүйн фактыг
дор дурьдсанаар ангилна: ҮҮНД:
 Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааг үүсгэхэд чиглэсэн хууль
зүйн факт (хүүхдийн эцэг, эхийг тогтоох)
 Гэр бүлийн эрх зүйн харилцааг өөрчлөхөд чиглэсэн
хууль зүйн факт (тэжээн тэтгэх гэрээг талуудын
харилцан тохиролцсоноор өөрчлөх)
 Гэр бүлийн харилцааг дуусгавар болгоход чиглэсэн
хууль зүйн факт (гэрлэгчдийн хэн нэгийг нас барсан гэж
зарласан шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсоноор
гэрлэлтийн харилцаа дуусгавар болно.)
 Гэр бүлийн эрх зүйн харилцаанд эрхийг хязгаарлахад
чиглэсэн хууль зүйн факт (хүүхэд нь нэг нас хүрээгүй
болон эхнэр нь жирэмсэн тохиолдолд гэрлэлг цуцлах
тухай нөхөр нь хүсэлт гаргах эрхгүй)
 Гэр бүлийн эрхийг сэргээхэд чиглэсэн хууль зүйн факт
(эцэг, эх байх эрхийг сэргээх, гэрлэлт цуцалсаныг
сэргээх г.м.)