Шүүхээс өмнөх шатны бэлтгэл ажиллагаа; Шүүхээр хэргийг хянан шийдвэрлүүлэх шатны бэлтгэл ажиллагаа

1. ӨМГӨӨЛӨГЧИЙН ТУСЛАХЫН ИРГЭНИЙ
ХЭРГИЙН БЭЛТГЭЛ ХАНГАХ АЖИЛЛАГАА
Э.ЭРДЭНЭЦЭЦЭГ
Ө.ОРГИЛ
2015.09.25
1

2. Агуулга
1. Шүүхээс өмнөх шатны бэлтгэл ажиллагаа;
2. Шүүхээр хэргийг хянан шийдвэрлүүлэх шатны
бэлтгэл ажиллагаа
3. Асуулт, хариулт
2

3. НЭГ. Шүүхээс өмнөх шатны бэлтгэл
ажиллагаа
3

4. 1.1. Өмгөөлөгчийн хамт хэрэг, маргааны талаар
үйлчлүүлэгчтэй уулзалт хийх
 Анхааралтай сонсох;
 Асуулт тавьж, гол чухал асуудлыг
тодруулах;
 Тэмдэглэл хөтлөх;
 Үйлчлүүлэгчийн авч ирсэн баримт,
материалтай танилцах;
 Хэрэгт ач холбогдол бүхий
материал дутуу, байхгүй байгаа
тохиолдолд үйлчлүүлэгчээс нэмж
авах; Үйлчлүүлэгчид өөрт нь
байхгүй тохиолдолд эрх бүхий
ямар байгууллагаас хэрхэн авах
талаар зөвлөх
4

5. 1.2. Хэрэг маргаанд холбогдох баримт
материалыг хуулбарлан авах
 Эх хувь материалуудыг
үйлчлүүлэгчид бүрэн гүйцэд
буцаан өгөх;
5

6. 1.3. Хэргийн төлөвлөгөө litigation plan гаргах
6
ХЭРГИЙН
ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
ШҮҮХЭЭС ӨМНӨ ШАТАНД
АВЧ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ АЖЛЫН
ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
ШҮҮХЭЭР ХЭРГИЙГ ХЯНАН
ШИЙДВЭРЛҮҮЛЭХ
АЖИЛЛАГААНЫ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ

7. ШҮҮХЭЭС ӨМНӨ ШАТАНД АВЧ
ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ АЖЛЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
№ Хийх ажил Хугацаа Шаардлагатай баримт бичиг
1 Талуудын хооронд үүсээд буй нөхцөл
байдалд дүн шинжилгээ хийх
2 Үйлчлүүлэгчээс гаргаж өгсөн баримт,
материалыг судлан дүн шинжилгээ хийх
3 Хууль тогтоомжийн судалгаа хийх
4 Шүүхэд гаргах нэхэмжлэлийн шаардлагыг
тодорхойлж, тогтоох
Талуудын хооронд байгуулсан
гэрээ, харилцсан албан тоотууд
5 Нэхэмжлэлийн шаардлагыг дэмжих нотлох
баримтын бүрдлийг хангах
6 ....................
7 ......................
7

8. 1.4. Хэргийн фактыг он цагийн дараалалд оруулах
/Chronology/
№ Он, сар, өдөр ҮЙЛ ЯВДЛЫН АГУУЛГА Нотлох баримт
1 2014.10.21 Худалдах, худалдан авах
гэрээ байгуулсан.
267 тоот гэрээ
2 ..... .......
Талуудын хооронд үүсээд буй нөхцөл
байдалд дүн шинжилгээ хийнэ.
8

9. 1.5. Хэрэглэгдэх хууль тогтоомж, актын түүвэр хийх
 Хууль;
 Олон улсын гэрээ;
 УДШ тогтоол;
 Дүрэм;
 Журам;
 Стандарт, норм;
 Талуудын хооронд
байгуулагдсан гэрээ
 Бусад.....
• Анхаарах зүйл:
Ерөнхий тусгай
 Хэрэгт холбогдох зүйл, хэсэг,
заалтын түүвэр бэлтгэх
Хэрэг, маргааны талаарх хууль зүйн
үндэслэл бүхий өөрийн санал, шийдлийг
бэлтгэн өмгөөлөгчид танилцуулах
9

10. 1.6. Судалгаанд үндэслэн шүүхэд гаргах баримт бичгийн
төсөл боловсруулах /нэхэмжлэл, хариу тайлбар, сөрөг
нэхэмжлэл гэх мэт/;
10

11. Шүүхэд өгөх баримт бичгийн бүрдүүлбэр хангах
 Нэхэмжлэлийн тухайд ИХШХШтх-ийн 62 дугаар зүйлд заасан.
 Тэмдэгтийн хураамжийг
тооцож, төлүүлэх;
 Нотлох баримтуудыг шаардлага
хангасан байдлаар бэлтгэх;
 Нэхэмжлэлийг хариуцагчийн
тоогоор гаргах.
11

12. Хоёр. Шүүхээр хэргийг хянан
шийдвэрлүүлэх шатны бэлтгэл
ажиллагаа
12

13. 2.1. Хэргийн материал бэлтгэх
 Хэргийн хавтас нээж, дугаар авах;
 Шүүх, шүүгч, шүүгчийн туслахтай холбоотой
товч мэдээллийг бэлтгэж, хэргийн материалд
хавсаргах;
 Тухайн хэрэг, маргааны шүүх болон бусад
байгууллагад байгаа материалыг бүрэн
хэмжээнд хуулбарлан авах;
 Хуулбарлан бэлтгэсэн материалд товъёог
хийх;
 Хэрэг, маргааны материалд батлагдсан
загварын дагуу шалгах хуудас оруулах;
 Товъёогийн дагуу уншигдаж, ашиглахуйц
байдлаар материалыг үдэх;
 Хэрэг, маргааны материалд баримт нэмэгдэх
эсвэл хасагдах бүрт тодруулан материалд
засвар, өөрчлөлт оруулах;
 Үйлчлүүлэгчийн хүсэлтээр хэргийн материалын
хувь бэлтгэж өгөх;
 .....
13

14. 2.2. ШҮҮХЭЭР ХЭРГИЙГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛҮҮЛЭХ
АЖИЛЛАГААНЫ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
14
№ Хийх ажил Хандах
этгээд
Шаардлагатай баримт бичиг
1 Нэхэмжлэл, гомдлын шаардлага,
татгалзлын агуулгыг товчлон бэлтгэх
Нотлох баримтад үндэслэн хэрэг хянан
шийдвэрлэх ажиллагаа явагдана
2 Нотлох баримтуудыг судлах
3 Гэрч мэдүүлэг авахуулах Шүүх
4 Шинжээч томилуулах Шүүх
5 Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаатай
холбогдуулан хүсэлт, гомдол гарган
шийдвэрлүүлэх
Шүүх
6 Анхан шатны шүүх хуралд оролцох Шүүх Нотлох баримтад үндэслэн хэрэг хянан
шийдвэрлэх ажиллагаа явагдана
7 Давж заалдах шатны шүүх хуралд
оролцох
Давж
заалдах
шатны
10-р
шүүх
Анхан шатны шүүхийн шийдвэр
8 Хяналтын шатны шүүх хуралд оролцох Дээд
шүүх
Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж
заалдах шатны шүүхийн магадлал

15. 2.3. Нотлох баримт судлах хүрээнд:
 Хэрэг, маргаанд оролцогчдын аль талд нь хууль зүйн
туслалцаа үзүүлж байгаагаас үл хамааран нэхэмжлэл,
гомдол, татгалзалын үндэслэлийг нотолж байгаа
баримтуудыг жагсаан шинжлэн судалж, агуулгыг
тодорхойлох;
 Хэрэгт байгаа баримтууд нотлох баримт шаардлага хангаж
байгаа эсэх, бүрэн гүйцэд байгаа эсэхийг нягтлах;
 Хэрэг, маргааныг шийдвэрлэх явцад шүүхээс болон бусад
байгууллагаас гаргасан баримт бичгийг шинжлэн судлах;
 Хэрэг, маргаанд ач холбогдолтой мэдээ, мэдээллийг төрийн
болон бусад байгууллагаас авах, шаардлагатай нотлох
баримтуудыг цуглуулах;
 Өмгөөлөгчтэйгээ зөвлөлдөн нотлох баримт гаргаж өгөх,
хэрэгт ач холбогдол бүхий байдлыг шалган тогтоолгох
талаар санал боловсруулах;
 Тусгай мэдлэг шаардагдах асуудлаар судалгаа хийж,
өмгөөлөгчид танилцуулах;
15

16. 2.4. Ижил төстэй хэрэг маргааныг шийдвэрлэсэн
практик судалгааны хүрээнд:
Шүүхийн шийдвэрийн эмхэтгэл болон shuukh.mn сайтаас ижил
төстэй хэрэг, маргаан шийдвэрлэсэн шүүхийн шийдвэрийг судлах;
16

17. 2.5. Гэрчийг шүүх хуралдаанд бэлтгэх
 Гэрчээс тодруулах зүйлсийн
жагсаалт гаргах;
 Гэрчээс асуух асуултыг
бэлтгэх;
 Гэрчтэй урьдчилан уулзаж,
ярилцах;
 Гэрчид үнэн зөв мэдүүлэг өгөх
үүрэгтэй болохыг тайлбарлаж,
ойлгуулах;
 Гэрчид шүүх хуралдааны
товыг мэдэгдэх;
 .......
17

18. 2.6. Шинжээч томилуулах
 Шинжээч томилуулах хүсэлт гаргах;
 Шинжээчээс тодруулах зүйлсийн
жагсаалт гаргах;
 Шинжээчээс асуух асуултыг бэлтгэх;
 ……………
18

19. 2.7. Давж заалдах шатны шүүх хуралд бэлтгэх
 Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт давж заалдах
гомдлын төсөл боловсруулах;
 Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт гаргасан давж
заалдах гомдолд хариу тайлбарын төсөл
боловсруулах;
 ......
Анхаарах зүйл:
1. Шүүхийн шийдвэр гардаж авсан огноо
2. Гомдол гаргах хугацаа
19

20. 2.8. Хяналтын шатны шүүх хуралд бэлтгэх
 Хяналтын журмаар гаргах гомдлын төсөл боловсруулах;
 Хяналтын журмаар гаргасан гомдолд хариу тайлбарын төсөл
боловсруулах.
Анхаарах зүйл:
1. Магадлал гардаж авсан огноо
2. Гомдол гаргах хугацаа
20

21. ХЭРГИЙН ТАЛААР МЭДЭЭЛЭХ
 Хэрэг, маргааны явц, нөхцөл байдалд өөрчлөлт орсон
эсэхээс үл хамааран долоо хоног бүрийн Баасан гараг
(хэрэв нийтээр амрах баярын өдөр таарвал өмнөх өдөр)-т
үйлчлүүлэгчид цахим шуудан (имэйл) эсвэл гар утсанд нь
захиа /мессеж/ хэлбэрээр тогтмол мэдээлэл хүргэх;
 Хэрэг, маргаанд холбогдох шийдвэр гарсан даруйд
үйлчлүүлэгчид мэдээлэл хүргэх, хэрэг маргааны талаар
амжилтгүй шийдвэр гарсан тохиолдолд ахлах өмгөөлөгч,
секторын ахлагчтай заавал зөвшилцөж байж мэдээлэх.
 Шүүх хуралдааны тов мэдэгдэх.
21

22. Ашигласан эх сурвалж
• “Өмгөөллийн үйл ажиллагаанд туслан оролцох түр журам”.
“Монгол Өмгөөлөгч” ХХН
• Сүхбаатар З. Өмгөөлөгчийн туслах. УБ 2015 он
22

23. Анхаарал хандуулсанд
баярлалаа
23