Уурхайн
менежмент
Н.Тэмүүлэн
ӨгөгдөлҮзүүлэлт Хувилбар 1 Хувилбар 2
Хувилбар
60 тонны автосамосвалаар нүүрсийг Хавиргын боомт хүртэл 90
км хатуу хучилттай замаар тээвэрлэн борлуулах
Тээвэрлэлтийн компанитай гэрээ хийж
түрээсийн тээврээр нүүрсийг хил хүртэл
тээвэрлүүлэх
Хөрөнгийн
нэмэгдэх зардал
1 км хатуу хучилттай зам барих ажлын зардал 500 сая төгрөг, 1
тээврийн машины анхны үнэ 110 сая төгрөг
1 км хатуу хучилттай зам барих ажлын
зардал 500 сая төгрөг
Нэмэгдэх
үйлдвэрлэлийн
зардал
Түлшний зардал, жолоочийн цалин, сэлбэгийн зардал, зам
арчилгааны зардал тооцно. Дугуйн зардал. 1 дугуйн гүйлтийн
норм 40000км, 1 машин 10 дугуйтай 1 дугуйн үнэ 1500 мян.төг
Тээврийн зардал, зам арчилгааны зардал
Уурхайн ажлын
горим
Жилд 300 хоног ажиллана. 8 цагийн 2 ээлжтэй. Технологийн комплексоор олборлосон нүүрсийг тээврийн
хэрэгслэлд ачих юм. Гадаад тээврийн машины ачаатай явах хурд 50 км/цаг, ачаагүй хурд 80 км/цаг, ачих,
буулгах, хүлээлгэн өгөх, амрах, маневрийн хугацаа -2.5 цаг/рейс. Автомашины түлж зарцуулалт 80 л/100 км.
ШТМ-ын зардал нь түлшний зардлын 8%-тай тэнцэнэ.
Үйл ажиллагааны
зардал
 Жил тутам дотоод гадаад томилолтын зардал 5.8 сая төгрөг байна
 Сар тутам бичиг хэрэг, харилцаа холбооны зардалд 250 мян.төг
 1 хүний хоолны зардал хоногт 8 мянган төгрөг болно
 Хоног тутам цэвэрлэгээ үйлчилгээний зардалд 20 мян.төг зарцуулна
ХАБЭА-н зардал
 Нийт ажиллагсдын 90%-д нормын хувцас олгох ба нэг хүний хувцасны зардал жилд 280 мянган төгрөг
 1 хүн ногдох ХХ-ы хэрэгслэлийн зардал 180 мян.төг
 Ажиллагсдын 30%-д нормын сүүг өдөрт 0.5л олгоно. Сүүний үнэ 1000 төг/л
 Ажиллагсдын эрүүл мэднийн үзлэгт хамрулахад 1 хүн 60 мян.төг, 1 хүний эм хэрэгслэлийн зардалд
жилд 70 мян.төг төлөвлөнө.
 Нийт ажиллагсдын 40%-ийг уурхайн зардлаар сувилалд явуулах ба нэг хүнд 350 мян.төг төлөвлөнө
 Хөдөлмөр аюулгүй ажиллагааны сургалт байнга явуулах ба жилд 1 хүнд ногдох зардал нь 100 мян.төг
болно.
Байгаль орчин
хамгаалах, хаалт,
НС-ийн зардал
 Жил бүр байгаль орчин хамгаалах, хог хаягдал зайлуулах орчноо тохижуулах ажил хийгдэж байх ба
үүнд 20 сая төгрөг зарцуулна.
 Үйлдвэрлэлийн нөөц ашиглаж дууссаны дараа хаалт нөхөн сэргээлтийн ажил хийгдэх ба үүнд 7580 сая
төгрөг шаардлагатай. Жил бүрийн үйлдвэрлэлийн зардалд тэнцүү хэмжээгээр шингээж хуримтлуулна.
 Жил бүр орон нутгийг хөгжүүлэхэд 100 сая төгрөг төлөвлөнө.
Татвар төлбөрүүд
 Экспортын татвар 2000 төг/тн, гаалийн мэдүүлэг 1200 төг/рейс. Гарал үүслийн гэрчилгээ, 1 долл/60тн,
гаалийн лацны үнэ 1000 төг/рейс, ариутгал халдваргүйжүүлэлтийн төлбөр 3000 төг/рейс, тээвэрлэлтийн
C зөвшөөрлийн бичгийн төлбөр 5000 төг/рейс
 Газар ашигласны төлбөр, усны төлбөр
Өгөгдөл
• Олборлох нүүрс – 2300 мян.тн
• Үүнээс экспортод % - 90
• Анхны ХО - 13000 сая.төг
• 1 м3 уулын цулын өртөг мян.төг/м3 – 6.9
• Элэгдлийн зардал, нийт үйлдвэрлэлийн зардалд эзлэх
хувиар - 7
• Хөрс хуулалтын коэффициент тн/м3 – 3
• 1 тонн-км-ийн ачаа тээвэрлэх хөлс – 200
• 1 рейст олгох гадаад тээврийн жолоочийн цалин
мян.төг/рейс – 70
• Зам ашиглалтын зардал ХО-аас, % - 0.9
• Уурхайн ажиллагсад, хүн – 300
• 1 ажилтаны сарын дундаж цалин, мян.төг/сар – 1350
Бодолт
• БО=2300мян.тн*0.9*45доллар/тн=93150 мян.доллар (Экспорт)
• БО=2300мян.тн*0.1*25000₮/тн=5750 мян.₮ (Уурхайн амаас)
• Нийт БО=93.15сая.$*1700₮+5.75сая.₮=158355сая.₮+5.75сая.₮=158’360.75 Сая.₮
• Хөрсний хэмжээ = 3*2300тн=6900 мян.тн
• Нийт уулын цул= 6900тн + 2300тн = 9200 мян.тн
• Хувилбар 1.
• Зам барих зардал:
• 90км*500 сая.₮=45 тэрбум.₮
• Тээврийн хэрэгсэлд:
• Дундаж хурд= 65км/ц Туулах зай=180 км Ажиллах цаг= 8цаг
• t=180км/65км/ц=2.7цаг (1 рейс үргэлжлэх хугацаа) Өдөрт – 4 рейс
• 2070мян.тн/300хоног = 6900 тн (Хоногт гаргах нүүрсний хэмжээ)
• 6900тн/240тн=29машин (15 машин)
• 15машин*110сая.₮=1’650сая.₮
• 4рейс*180км*300хоног=216’000км
• 216’000км/15машин=14’400км (1 машин жилд туулах зай)
• 1 км түлш - 0.8л
• 0.8л*216’000км=172’800л 172’800л*1500₮=259.2 сая.₮ (Нийт түлшний зардал)
• 259.2 сая.₮*0.08=20.736 сая.₮ (ШТМ)
• 300Хоног*115рейс*70’000=2’415 сая.₮ (Нийт жолоочийн цалингийн зардал)
• НИЙТ 45’000 сая.₮+1’650 сая.₮+259.2 сая.₮+20.7 сая.₮+2’415 сая.₮+1.2 сая.₮= 49’346.1 Сая.₮
Бодолт
• Хувилбар 2
• 2070 мян.тн*200₮*90км =37’260 сая.₮
• НИЙТ 45’000 сая.₮ +37’260 сая.₮+1.2 сая.₮=82’261.2 Сая.₮
• Үйл ажиллагааны зардал:
• 5.8сая.₮+0.25сая.₮+2.4сая.₮= 14.4 сая.₮
• ХАБАЭ зардал:
• Хувцас: 300хүн*0.9*280мян.₮= 75.6 сая.₮ ХХ: 300*100мян.₮= 30 сая.₮
• Сүү: 300хоног*300хүн*0.3*1000₮/л*0.5= 13.5 сая.₮ ЭМ-ийн үзлэг: 300хүн*60мян.₮= 21
сая.₮
• Сувилалд: 300*0.4*350мян.₮= 42сая.₮ Сургалт: 300хүн*100мян.₮ = 30сая.₮
• НИЙТ 75.6 сая.₮ +30 сая.₮ +13.5 сая.₮+21 сая.₮ +42 сая.₮+30 сая.₮= 212.1 Сая.₮
• Байгал орчин хамгаалах, хаалт, НС-ын зардал:
• 20 сая.₮+ 7’580 сая.₮+ 100 сая.₮ =8’600 сая.₮
Бодолт
• Татвар төлбөрүүд:
• Экспортын татвар: 2000₮/тн*2070 мян.тн = 4’140 сая.₮
• Гаалийн мэдүүлэг: 115рейс*300хоног*1200₮/рейс= 41.4 сая.₮
• Гарал үүслийн гэрчилгээ: 2070 мян.тн/60тн =34’500$ (58.65 сая.₮)
• Ариутгал: 115рейс*300хоног*3000₮/рейс=103.5 Сая.₮
• Тээвэрлэлтийн C зөвшөөрөл: 115рейс*300хоног*5000₮/рейс=172.5
сая.₮
• Газар ашигласны төлбөр: 15га*0.01*158’360.75 Сая.₮=23’754 Сая.₮
• Усны төлбөр: 300хүн*60л*300хоног = 5.4 сая.тн (эрүүл ахуйн усны
хэрэглээ)
• НӨАТ: 158’360.75 Сая.₮*0.1= 15’836 Сая.₮
• НДШ: 300хүн*1350мян.төг/сар*12=4’860 Сая.₮ (Жилийн цалингийн
зардал)
• 4’860*0.12=583.2 Сая.₮
• ААНОАТ(25%)= 0.25*158’360.75 Сая.₮=39’590.18 Сая.₮
• НИЙТ= 84’284.84
Бодолт
Үзүүлэлтүүд Хэмжих нэгж Хувилбар 1 Хувилбар 2
Анхны Хөрөнгө оруулалт Сая.₮ 13’000
Ашиглах хугацаа 7 жил
Борлуулалтын орлого Сая.₮ 158’360.75
Тээвэрлэлтийн зардал Сая.₮ 49’346.1 82’261.2
Үйл ажиллагааны зардал Сая.₮ 14.4 сая.₮ -
ХАБАЭ зардал Сая.₮ 212.1 -
Байгал орчин хамгаалах, хаалт, НС-
ын зардал:
Сая.₮ 8’600 -
Элэгдлийн зардал Сая.₮ 341.2 -
Зам ашиглалтын зардал Сая.₮ 405 -
Цалингийн зардал Сая.₮ 4’860 -
Нийт татвар төлөлт Сая.₮ 84’284.84 -
Цэвэр ашиг Сая.₮ 10’297.11 -
NPV (10%) Сая.₮ 49’997.24 -
IRR % 55
Хөдөлмөрийн бүтээмж м3/сая.₮ 1.8

Уурхайн менежмент бодлого

  • 1.
  • 2.
    ӨгөгдөлҮзүүлэлт Хувилбар 1Хувилбар 2 Хувилбар 60 тонны автосамосвалаар нүүрсийг Хавиргын боомт хүртэл 90 км хатуу хучилттай замаар тээвэрлэн борлуулах Тээвэрлэлтийн компанитай гэрээ хийж түрээсийн тээврээр нүүрсийг хил хүртэл тээвэрлүүлэх Хөрөнгийн нэмэгдэх зардал 1 км хатуу хучилттай зам барих ажлын зардал 500 сая төгрөг, 1 тээврийн машины анхны үнэ 110 сая төгрөг 1 км хатуу хучилттай зам барих ажлын зардал 500 сая төгрөг Нэмэгдэх үйлдвэрлэлийн зардал Түлшний зардал, жолоочийн цалин, сэлбэгийн зардал, зам арчилгааны зардал тооцно. Дугуйн зардал. 1 дугуйн гүйлтийн норм 40000км, 1 машин 10 дугуйтай 1 дугуйн үнэ 1500 мян.төг Тээврийн зардал, зам арчилгааны зардал Уурхайн ажлын горим Жилд 300 хоног ажиллана. 8 цагийн 2 ээлжтэй. Технологийн комплексоор олборлосон нүүрсийг тээврийн хэрэгслэлд ачих юм. Гадаад тээврийн машины ачаатай явах хурд 50 км/цаг, ачаагүй хурд 80 км/цаг, ачих, буулгах, хүлээлгэн өгөх, амрах, маневрийн хугацаа -2.5 цаг/рейс. Автомашины түлж зарцуулалт 80 л/100 км. ШТМ-ын зардал нь түлшний зардлын 8%-тай тэнцэнэ. Үйл ажиллагааны зардал  Жил тутам дотоод гадаад томилолтын зардал 5.8 сая төгрөг байна  Сар тутам бичиг хэрэг, харилцаа холбооны зардалд 250 мян.төг  1 хүний хоолны зардал хоногт 8 мянган төгрөг болно  Хоног тутам цэвэрлэгээ үйлчилгээний зардалд 20 мян.төг зарцуулна ХАБЭА-н зардал  Нийт ажиллагсдын 90%-д нормын хувцас олгох ба нэг хүний хувцасны зардал жилд 280 мянган төгрөг  1 хүн ногдох ХХ-ы хэрэгслэлийн зардал 180 мян.төг  Ажиллагсдын 30%-д нормын сүүг өдөрт 0.5л олгоно. Сүүний үнэ 1000 төг/л  Ажиллагсдын эрүүл мэднийн үзлэгт хамрулахад 1 хүн 60 мян.төг, 1 хүний эм хэрэгслэлийн зардалд жилд 70 мян.төг төлөвлөнө.  Нийт ажиллагсдын 40%-ийг уурхайн зардлаар сувилалд явуулах ба нэг хүнд 350 мян.төг төлөвлөнө  Хөдөлмөр аюулгүй ажиллагааны сургалт байнга явуулах ба жилд 1 хүнд ногдох зардал нь 100 мян.төг болно. Байгаль орчин хамгаалах, хаалт, НС-ийн зардал  Жил бүр байгаль орчин хамгаалах, хог хаягдал зайлуулах орчноо тохижуулах ажил хийгдэж байх ба үүнд 20 сая төгрөг зарцуулна.  Үйлдвэрлэлийн нөөц ашиглаж дууссаны дараа хаалт нөхөн сэргээлтийн ажил хийгдэх ба үүнд 7580 сая төгрөг шаардлагатай. Жил бүрийн үйлдвэрлэлийн зардалд тэнцүү хэмжээгээр шингээж хуримтлуулна.  Жил бүр орон нутгийг хөгжүүлэхэд 100 сая төгрөг төлөвлөнө. Татвар төлбөрүүд  Экспортын татвар 2000 төг/тн, гаалийн мэдүүлэг 1200 төг/рейс. Гарал үүслийн гэрчилгээ, 1 долл/60тн, гаалийн лацны үнэ 1000 төг/рейс, ариутгал халдваргүйжүүлэлтийн төлбөр 3000 төг/рейс, тээвэрлэлтийн C зөвшөөрлийн бичгийн төлбөр 5000 төг/рейс  Газар ашигласны төлбөр, усны төлбөр
  • 3.
    Өгөгдөл • Олборлох нүүрс– 2300 мян.тн • Үүнээс экспортод % - 90 • Анхны ХО - 13000 сая.төг • 1 м3 уулын цулын өртөг мян.төг/м3 – 6.9 • Элэгдлийн зардал, нийт үйлдвэрлэлийн зардалд эзлэх хувиар - 7 • Хөрс хуулалтын коэффициент тн/м3 – 3 • 1 тонн-км-ийн ачаа тээвэрлэх хөлс – 200 • 1 рейст олгох гадаад тээврийн жолоочийн цалин мян.төг/рейс – 70 • Зам ашиглалтын зардал ХО-аас, % - 0.9 • Уурхайн ажиллагсад, хүн – 300 • 1 ажилтаны сарын дундаж цалин, мян.төг/сар – 1350
  • 4.
    Бодолт • БО=2300мян.тн*0.9*45доллар/тн=93150 мян.доллар(Экспорт) • БО=2300мян.тн*0.1*25000₮/тн=5750 мян.₮ (Уурхайн амаас) • Нийт БО=93.15сая.$*1700₮+5.75сая.₮=158355сая.₮+5.75сая.₮=158’360.75 Сая.₮ • Хөрсний хэмжээ = 3*2300тн=6900 мян.тн • Нийт уулын цул= 6900тн + 2300тн = 9200 мян.тн • Хувилбар 1. • Зам барих зардал: • 90км*500 сая.₮=45 тэрбум.₮ • Тээврийн хэрэгсэлд: • Дундаж хурд= 65км/ц Туулах зай=180 км Ажиллах цаг= 8цаг • t=180км/65км/ц=2.7цаг (1 рейс үргэлжлэх хугацаа) Өдөрт – 4 рейс • 2070мян.тн/300хоног = 6900 тн (Хоногт гаргах нүүрсний хэмжээ) • 6900тн/240тн=29машин (15 машин) • 15машин*110сая.₮=1’650сая.₮ • 4рейс*180км*300хоног=216’000км • 216’000км/15машин=14’400км (1 машин жилд туулах зай) • 1 км түлш - 0.8л • 0.8л*216’000км=172’800л 172’800л*1500₮=259.2 сая.₮ (Нийт түлшний зардал) • 259.2 сая.₮*0.08=20.736 сая.₮ (ШТМ) • 300Хоног*115рейс*70’000=2’415 сая.₮ (Нийт жолоочийн цалингийн зардал) • НИЙТ 45’000 сая.₮+1’650 сая.₮+259.2 сая.₮+20.7 сая.₮+2’415 сая.₮+1.2 сая.₮= 49’346.1 Сая.₮
  • 5.
    Бодолт • Хувилбар 2 •2070 мян.тн*200₮*90км =37’260 сая.₮ • НИЙТ 45’000 сая.₮ +37’260 сая.₮+1.2 сая.₮=82’261.2 Сая.₮ • Үйл ажиллагааны зардал: • 5.8сая.₮+0.25сая.₮+2.4сая.₮= 14.4 сая.₮ • ХАБАЭ зардал: • Хувцас: 300хүн*0.9*280мян.₮= 75.6 сая.₮ ХХ: 300*100мян.₮= 30 сая.₮ • Сүү: 300хоног*300хүн*0.3*1000₮/л*0.5= 13.5 сая.₮ ЭМ-ийн үзлэг: 300хүн*60мян.₮= 21 сая.₮ • Сувилалд: 300*0.4*350мян.₮= 42сая.₮ Сургалт: 300хүн*100мян.₮ = 30сая.₮ • НИЙТ 75.6 сая.₮ +30 сая.₮ +13.5 сая.₮+21 сая.₮ +42 сая.₮+30 сая.₮= 212.1 Сая.₮ • Байгал орчин хамгаалах, хаалт, НС-ын зардал: • 20 сая.₮+ 7’580 сая.₮+ 100 сая.₮ =8’600 сая.₮
  • 6.
    Бодолт • Татвар төлбөрүүд: •Экспортын татвар: 2000₮/тн*2070 мян.тн = 4’140 сая.₮ • Гаалийн мэдүүлэг: 115рейс*300хоног*1200₮/рейс= 41.4 сая.₮ • Гарал үүслийн гэрчилгээ: 2070 мян.тн/60тн =34’500$ (58.65 сая.₮) • Ариутгал: 115рейс*300хоног*3000₮/рейс=103.5 Сая.₮ • Тээвэрлэлтийн C зөвшөөрөл: 115рейс*300хоног*5000₮/рейс=172.5 сая.₮ • Газар ашигласны төлбөр: 15га*0.01*158’360.75 Сая.₮=23’754 Сая.₮ • Усны төлбөр: 300хүн*60л*300хоног = 5.4 сая.тн (эрүүл ахуйн усны хэрэглээ) • НӨАТ: 158’360.75 Сая.₮*0.1= 15’836 Сая.₮ • НДШ: 300хүн*1350мян.төг/сар*12=4’860 Сая.₮ (Жилийн цалингийн зардал) • 4’860*0.12=583.2 Сая.₮ • ААНОАТ(25%)= 0.25*158’360.75 Сая.₮=39’590.18 Сая.₮ • НИЙТ= 84’284.84
  • 7.
    Бодолт Үзүүлэлтүүд Хэмжих нэгжХувилбар 1 Хувилбар 2 Анхны Хөрөнгө оруулалт Сая.₮ 13’000 Ашиглах хугацаа 7 жил Борлуулалтын орлого Сая.₮ 158’360.75 Тээвэрлэлтийн зардал Сая.₮ 49’346.1 82’261.2 Үйл ажиллагааны зардал Сая.₮ 14.4 сая.₮ - ХАБАЭ зардал Сая.₮ 212.1 - Байгал орчин хамгаалах, хаалт, НС- ын зардал: Сая.₮ 8’600 - Элэгдлийн зардал Сая.₮ 341.2 - Зам ашиглалтын зардал Сая.₮ 405 - Цалингийн зардал Сая.₮ 4’860 - Нийт татвар төлөлт Сая.₮ 84’284.84 - Цэвэр ашиг Сая.₮ 10’297.11 - NPV (10%) Сая.₮ 49’997.24 - IRR % 55 Хөдөлмөрийн бүтээмж м3/сая.₮ 1.8