хог хаягдал гэж яг юу вэ

1. 1

2. Хичээлийн төлөвлөгөө
 Хог хаягдал ба түүний менежмент
 Мэдвэл зохих зүйлс
 Хог хаягдлаас учрах хохирол
 Гэрийн хог ялгах жишээ
 Хатуу хог хаягдлаа ялган ангилсны ач холбогдол
 Хог хаягдлыг боловсруулах аргууд
2

3. Хог хаягдал ба
түүний менежмент
 Хүнд хэрэггүй бүгдийг хог хаягдал гэнэ.
 Хүний амьдралын боломж нэмэгдэхийн хирээр
хэрэглээ ихсэж хог хаягдлын хэмжээ өсдөг.
 Хатуу хог хаягдал нь хүрээлэн байгаа орчин (ус,
агаар, хөрс) –д болон хүний эрүүл мэндэд маш их
сөрөг нөлөө үзүүлдэг.
3

4. Хог хаягдал ба
түүний менежмент
 Аливаа хог хаягдлыг
 ялгах
 цуглуулах
 зайлуулах
 цэвэрлэх
 халдваргүйжүүлэх
цогц арга хэмжээ нь хүрээлэн буй орчин, хүн амын
эрүүл мэндийг хамгаалах ач холбогдолтой.
4

5. Статистик мэдээ:
 Нэг хүн хоногт 0.5 кг, жилд 200 кг хуурай хог
хаягдал хаядаг.
 Улаанбаатар хотод өдөрт 800-1000 тн хуурай хог
хаягдал гарч зөвхөн 50 хувь нь хогийн цэг рүү
ачигдаж, үлдсэн 50 хувь нь гадаад орчин (ус, агаар,
хөрс)-ыг бохирдуулсаар байна.
5

6. Мэдвэл зохих зүйлс:
1. Өрх, гэрийн хогийн сав ямар байх ёстой вэ?
 Гэрт 5-10, хашаанд 80-120 литрийн багтаамжтай
 Цоорч гэмтээгүй, шингэн нэвчихээргүй
 Угааж цэвэрлэхэд хялбар
 Хуванцар, металл материалаар хийгдсэн
 Тагтай байх (ялаа, мэрэгч, нохой, муур бусад амьтад
орохгүйгээр)
2. Гадаах хогийн савыг хаана байрлуулах вэ?
 Салхины дор
 Гэр, байшин, хүнс боловсруулах хадгалах газар,
хүүхдийн тоглоомын талбайгаас 20-30 метр зайд
 Хогийн сав байрлуулах талбайн хөрсийг тэгшлэн
нягтруулсан, цементэлсэн байх
 Тээврийн хэрэгсэл чөлөөтэй нэвтрэх замтай байх
6

7. Хог хаягдлаас учрах хохирол:
 Хүрээлэн буй орчинд:
 Агаар, ус-булаг, шанд, гол, мөрөн, хөрсийг
бохирдуулдаг.
 Хүний эрүүл мэндэд:
 Гэдэсний халдварт өвчнүүд
 Сүръеэ
 Боом
 Татран зэрэг өвчнөөр тараах эх үүсвэр болно.
7

8. Гэрийн хог ялгах жишээ:
 Ногооны хаягдал
 Хоолны хаягдал
 Цаас, гялгар уут
 дахин хэрэглэхээр
 шатаахаар
 Шил, сав, лааз
 Хэрэглэхгүй хувцас, бусад эд зүйлс
 дахин хэрэглэх
 Шатаах
 Ердийн хог
8

9. Хатуу хог хаягдлаа ялган
ангилсны ач холбогдол:
 Цаас, шил, мод, яс, хуванцар, металл, органик
гаралтай хаягдлыг эргүүлэн ашиглах, дахин
боловсруулах боломжтой болно.
 Орчныг бохирдуулах, устгал хийх хогны хэмжээ эрс
багасна.
 Хог хаягдлыг байгаль орчинд халбалгүйгээр
зайлуулах боломж бүрдэнэ.
 Хүн амын аюулгүй, цэвэр, эрүүл орчинд амьдрах
нөхцөл бүрдэнэ.
9

10. Хог хаягдлын хэмжээг багасгах,
дахин боловсруулах аргууд:
 Хогны хэмжээг эх үүсвэр дээр нь багасгах (гэртээ
хогоо ялгах)
 Хог хаягдлыг дахин боловсруулах (recycling)
 Биологийн боловсруулалт хийн хогноос биохий,
бордоо гэх мэт нэгдлүүдийг гаргах
Хог хаягдлыг устгах аргууд:
 Шатаах
 Булах
10

11. Гялгар уутны талаар
тоо баримт:
 Өнөөдөр дэлхий нийтийн хог хаягдлын 30%-ийг
гялгар уут, дэлгэж тавьснаар тооцвол 7,5 сая м2
талбайг эзлэж байна.
 Судалгаагаар гялгар уутыг 12 минут л ашигладаг
ба тэрээр байгаль дээр 1000-4000 жил оршин
химийн хорт хий ялгаруулж хөрс, ус, агаарыг
бохирдуулсаар байдаг.
 Дэлгүүр орох бүртээ 50-100 төгрөгөөр гялгар
уут худалдаж авна гэвэл ойролцоогоор сард
3000, жилд 30000 төгрөг зарцуулдаг байна.
11

12. Хаягдал хогоор хийсэн
зочид буудал
• Испанийн Мадрид хотод “Beach Garbage” нэртэй зочид буудал үүдээ нээжээ.
Зочид буудлын ханыг 100 хувь хаягдал хогоор хийсэн байна.

13. Хогоор хийсэн бүтээлүүд

14. Хаягдал шилээр барьсан сүм
14

15. Хогоо ялгасан Танд баярлалаа
15

16. Цэвэр, тохилог,
эрүүл, тааламжтай
орчноо би өөрөө бий
болгож чадна.
16

17. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа.
17