ΑΕΕ (Ημιπληγια) και οι επιδράσεις της παθησης στο μυοσκελετικό σύστημα του ασθενους
CVA(Hemiplegia) AND ITS EFFECT ON THE MUSCULAR SKELETAL SYSTEM OF THE PATIENT by Dr.Savvas-Apollon Chronis MD Specialist Physiatrist SPMR & Sports Medicine FIMS
ΑΕΕ (Ημιπληγια) και οι επιδράσεις της παθησης στο μυοσκελετικό σύστημα του ασθενους
1.
Οι επιδράσεις στομυοσκελετικό
σύστημα ατόμων με ΑΕΕ και η
αντιμετώπιση τους
Υπό Δρ Σάββα - Απόλλων Χρόνη MD
Φυσίατρου SPMR - Αθλητίατρου FIMS
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΛΑΘΡΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ
ΕΟΚΑ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ (ΤΕΠΑΚ)
2.
ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
•Μετά από ένα Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο
(Α.Ε.Ε.), παραμένει στον ασθενή κάποιου βαθμού
αναπηρία, που οδηγεί σε αλλαγή του τρόπου ζωής
του
• Μελέτες εκτιμούν ότι 70% των ασθενών μετά από
Α.Ε.Ε. παρουσιάζουν σοβαρότατη δυσκολία
επανόδου στην προηγούμενή τους εργασία
• 15% παραμένουν ιδρυματοποιημένοι
• 30% χρειάζονται βοήθεια σε δραστηριότητες
ατομικής φροντίδας
• 20% χρειάζονται βοήθεια στη βάδισή τους
Oι επιδράσεις πουμπορεί να
αναπτυχθούν σε ΑΕΕ στο μυοσκελετικό
σύστημα από πάνω προς τα κάτω είναι :
• Στην Αυχενική Μοίρα Σπονδυλικής Στήλης
• Στον Ώμο
• Στον Αγκώνα
• Στην Άκρα χείρα
• Στην Θωρακική Μοίρα Σπονδυλικής Στήλης
• Στην Οσφυϊκή Μοίρα Σπονδυλικής Στήλης
• Στο Ισχίο
• Στο Γόνατο
• Στην Ποδοκνημική
• Ατροφίες μυϊκών ομάδων
• Σπαστικότητα – Συγκάμψεις
5.
Παρατηρώντας την στάσητου
ημιπληγικού ασθενή στην όρθια θέση
βλέπουμε τις
μηχανικές φορτίσεις
στην υγιή πλευρά
καθώς και στην
παθολογική
(ημιπληγική)
πλευρά αντίστοιχα
6.
ΥΓΙΗΣ ΠΛΕΥΡΑ
Τα σημείααυξημένων
Φορτίσεων σε ασθενή με
ΑΕΕ είναι :
• Στην ΑΜΣΣ
• Στον Ώμο
• Στον Αγκώνα
• Στην Άκρα χείρα
• Στην Σπονδυλική Στήλη
• Στο Ισχίο
• Στο Γόνατο
• Στην Ποδοκνημική
7.
AEE και ΣπονδυλικήΣτήλη
Δυνατόν να παρουσιαστούν
Μυοσκελετικές παθήσεις(ΜΠ) :
• Μυϊκή θλάση στηρικτικών ομάδων ΣΣ
• Συνδεσμική κάκωση συνδέσμων στήριξης ΣΣ
• Αυξημένη φόρτιση και πίεση επί των αρθρικών
επιφανειών με αυξημένες πιθανότητες
ανάπτυξης/επιδείνωσης σπονδυλαρθρίτιδας
στην ΣΣ
• Αυχεναλγία
• Θωρακαλγία
• Οσφυαλγία
• Δισκοπάθεια
• Παθήσεις νευρολογικές με υπόβαθρο από τα
πλέγματα, νεύρα (βραχιόνιο, θωρακικό
οσφυϊκό)
8.
Στην Θεραπευτική Προσέγγιση
παθήσεωνΣΣ σε ασθενή με ΑΕΕ
μπορεί να χρησιμοποιηθούν ανάλογα:
• Φυσικά Μέσα (Θερμοθεραπεία , υπέρηχο ,
ΤΕΝΣ , χειρομάλαξη κλπ)
• Εκπαίδευση βάδισης
• Σωστή θέση σώματος στον χώρο
• Βοηθήματα (Ζώνες κλπ)
• Φαρμακευτική αγωγή
• Ρύθμιση βοηθημάτων
• Ασκησιολογία &Υδροθεραπεία
ΑΕΕ (Πάσχουσα πλευρά)-Άνωάκρο
επιδράσεις επί ΜΣΚ
• Χαλαρό στάδιο (υποτονία) .
• Το υπεξάρθρημα του ώμου είναι από τις συχνότερες και
πλέον επίπονες επιπλοκές από το άνω άκρο.Παρεμβαίνει
στη βάδιση, διαταράσσοντας τον ωμοβραχιόνιο ρυθμό.
Αμέσως μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο,
ο ασθενής εμφανίζει ελαττωμένο μυϊκό
τόνο (υποτονία) με αποτέλεσμα
οι στηρικτικές ομάδες που σταθεροποιούν
την συνάρθρωση του ώμου να χαλαρώνουν
και να μην υπάρχει επαρκής στήριξη της κεφαλής του
βραχιονίου.
27.
Στήν Θεραπευτική Προσέγγισηπαθήσεων
άνω άκρου σε ασθενή με ΑΕΕ μπορεί να
χρησιμοποιηθούν ανάλογα:
Χαλαρό στάδιο :
• Παθητική ασκησιολογία(ROM) –
κινησιοθεραπεία, εκπαίδευση ασθενούς
• Σωστή τοποθέτηση άνω άκρου με
μαξιλάρια επί κλίνης
• Αποιδηματική χειρομάλαξη σε οίδημα
• Στήριξη χρήση αναρτήρα η και &
δυναμικού νεύρο-ορθοπαιδικού νάρθηκα ώμου
• Φυσικά μέσα-Κρυοθεραπεία , υπέρηχα, ηλεκτροθεραπεία
• Φαρμακευτική αγωγή(παυσίπονα , αντιφλεγμονώδη)
• Ενδοαρθρικές εγχύσεις (κορτικοστεροειδούς)
Τα αγγειοκινητικά προβλήματααπό το
άνω και κάτω άκρο
μπορεί να υποβοηθηθούν με συσκευές
διαβαθμισμένης συμπίεσης
30.
Τα συνήθη σημείαεκδήλωσης επιπλοκών
(σπαστικότητα - σύγκαμψη) σε ασθενή
με ΑΕΕ άνω άκρο μπορεί να
παρουσιαστούν :
Υπέρτονο σταδιο :
• Στον Ώμο
• Στον Αγκώνα
• Στην Άκρα χείρα
31.
Επιπλοκές από τοάνω άκρου σε ασθενή με ΑΕΕ:
• Το στάδιο υπερτονίας (Σπαστικότητας) ακόλουθεί το
χαλαρό στάδιο.Η σπαστικότητα είναι συχνό εύρημα σε
ασθενείς με βλάβες ανωτέρου κινητικού νευρώνα.
Kινητική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από
ταχυτητοεξαρτώμενη αύξηση του μυϊκού τόνου. Η
υπερτονία είναι έντονη στους καμπτήρες μύες του άνω
άκρου αναπτύσσεται στην άκρα χείρα, στους καμπτήρες
των δαχτύλων και του καρπού. Η κεφαλή κλίνει προς την
προσβεβλημένη πλευρά και στρέφεται προς τη μη
προσβεβλημένη. Ο κορμός κλίνει προς την
προσβεβλημένη πλευρά δημιουργώντας συνθήκες
σκολίωσης. Ο ώμος και η ωμοπλάτη πέφτουν προς τα
πίσω, στη σπονδυλική στήλη, και προς τα κάτω.
Ο βραχίονας βρίσκεται σε προσαγωγή και έσω στροφή, ο
αγκώνας σε κάμψη , το αντιβράχιο σε πρηνισμό,ο καρπός
σε κάμψη και προσαγωγή, τα δάκτυλα σε κάμψη
περικλείοντας τον αντίχειρα.
32.
ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ άνω άκρου
•Το σύνδρομο ώμου άκρας χειρός στα ΑΕΕ
Είναι από τις συνήθεις επιπλοκές από το άνω άκρο
με έντονο άλγος πηχεοκαρπικής και επώδυνο τόξο
κίνησης στην απαγωγή έξω στροφή και κάμψη του
ώμου. Η εφαρμογή παθητικής κινητοποίησης και
συστήματος διακοπτόμενης θετικής πίεσης στην
περιφέρεια του άκρου συχνά αποδεικνύεται
ανακουφιστική.
• Επιπλοκές από το βραχιόνιο πλέγμα
λόγω λανθασμένων χειρισμών ή τοποθετήσεων του
ασθενούς
33.
Στήν Θεραπευτική Προσέγγισηπαθήσεων άνω
άκρου σε ασθενή με ΑΕΕ μπορεί να
χρησιμοποιηθούν ανάλογα:
Στάδιο υπερτονίας (Σπαστικότητας):
• Παθητική ασκησιολογία(ROM) – διατάσεις , εκπαίδευση ασθενούς
• Μηχανοθεραπεία (ποδήλατα άσκησης της σπαστικότητας πχ τύπου
(Motomed)
• Βοηθήματα- νάρθηκες :
• Αγκώνας- στατικός & δυναμικός νάρθηκας διάνοιξης
• Καρπός- στατικός νάρθηκας πηχαιοκαρπικής & δυναμικός έκτασης
• Δάκτυλα- στατικός νάρθηκας & δυναμικός έκτασης
• Φυσικά μέσα (Κρύο / θερμό θεραπεία , υπέρηχο, ηλεκτροθεραπεία,
υδροθεραπεία κλπ)
• Tο Biofeedback χρησιμοποιείται στον έλεγχο του υπεξαρθρήματος του
ώμου και στην βελτίωση της λειτουργικότητας του χεριού
• Φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να χρησιμοποιηθούν παυσίπονα ,
αντιφλεγμονώδη, μυοχαλαρωτικά πχ (baclofen),Γκαμπαπεντίνης
• Ενέσιμα : Botulinum Toxin A (BOTOX)
34.
Νεότερες υπό εξέλιξηθεραπείες
σπαστικότητας
• Τελευταία φαρμακευτική εξέλιξη στη θεραπεία της
σπαστικότητας αποτελούν τα κανναβινοειδή. Σε μία
πρόσφατη μελέτη σε ασθενείς ύστερα από λήψη
τετραϋδροκανναβινόλης (Tetrahydrocannabinol)
παρατηρήθηκε βελτίωση της ικανότητας βάδισης όπως και η
υποκειμενική ελάττωση των αλγεινών συμπτωμάτων που
συνόδευαν τη σπαστικότητα. Η ευφορική δράση των
κανναβινοειδών στα συγκεκριμένα σκευάσματα
μπλοκαρίστηκε φαρμακολογικά μέσω ενός χημικού έκδοχου
που συνδέεται στους αντίστοιχους υποδοχείς του κεντρικού
νευρικού συστήματος, αποτρέποντας παράλληλα τον εθισμό
στο φάρμακο. Η χορήγηση του σκευάσματος έχει ξεκινήσει
ήδη σε χώρες όπως η Γερμανία
• Η αποτελεσματικότητα της Γκαμπαπεντίνης(GABAPENTIN)
αποδείχθηκε σε δύο διπλά τυχαιοποιημένες και ελεγμένες με
εικονικό φάρμακο μελέτες (double blind-placebo controlled)
35.
Functional Electrical Stimulation(FES)
Λειτουργικός Ηλεκτρικός Ερεθισμός
Η εφαρμογή του ηλεκτρικού ερεθισμού έχει
χρησιμοποιηθεί για να βελτιώσει τη μυϊκή ισχύ, να
επιταχύνει το ενεργητικό εύρος κίνησης(ROM),
να βοηθήσει στη διαχείριση του τοπικού οιδήματος
μέσω ισοτονικών μυϊκών συσπάσεων και να
εγκαθιδρύσει πρώιμη ιδιοδεκτικότητα σε
αισθητηριακά επηρεασμένους ασθενείς.
Η τεχνική έχει φανεί χρήσιμη και στη μείωση της
σπαστικότητας των ανταγωνιστών μυών και της
σύγκαμψης των αρθρώσεων .
36.
Ένα μικρό videoσε σχέση με το
Functional Electrical Stimulation (FES).
Λειτουργικός Ηλεκτρικός Ερεθισμός
στο άνω άκρο.
Στο κάτω άκροη υπερτονία
είναι εμφανέστερη στους
εκτείνοντες /προσαγωγούς. Το
ισχίο βρίσκεται σε έσω στροφή
και προσαγωγή, το γόνατο σε
έκταση και ο άκρος πόδας σε
πελματιαία κάμψη ενώ το έσω
χείλος σε ανάσπαση. Τα
δάχτυλα του ποδιού βρίσκονται
σε πελματιαία κάμψη και το
μεγάλο δάχτυλο πιθανώς σε
έκταση.
39.
Υπερέκταση γόνατος σεασθενείς με ΑΕΕ
• Η υπερέκταση στο γόνατο μετά από
εγκεφαλικό επεισόδιο είναι πολύ συχνό
φαινόμενο. Το πρόβλημα μπορεί να
αντιμετωπιστεί με ορθωτικά μέσα
• Η χρήση μηροκνηποδικού κηδεμόνα με
ελατήριο ανύψωσης Klenzack στηρίζει το
γόνατο, την ποδοκνημική άρθρωση και
τον άκρο πόδα και αντιμετωπίζει
ουσιαστικά την υπερέκταση γόνατος και
τις παθολογικές καταστάσεις που
απορρέουν από αυτό όπως : Συνδεσμική
κάκωση (έσω η και έξω πλαγίου)
Μακρόχρονα –Ανάπτυξη επιδείνωση
xονδροπάθειας , αρθρίτιδας.
Επιδείνωση Μηνισκικών προυπαρχουσών
κακώσεων, κακώσεων χιαστών
40.
Η σπαστικότητα τωνπελματιαίων καμπτήρων
της ποδοκνημικής στην φάση βάδισης
• Η σπαστικότητα των πελματιαίων καμπτήρων, σε
συνδυασμό με την αδυναμία των ραχιαίων καμπτήρων
της ποδοκνημικής έχουν σαν αποτέλεσμα την αδυναμία
απελευθέρωσης των δακτύλων από το έδαφος και
οδηγούν τον ασθενή σε πλάγια κλίση και περιαγωγή του
κάτω άκρου κατά τη βάδιση
• Η αδυναμία από την άλλη πλευρά του τετρακέφαλου να
ελέγξει την έκταση του γόνατος, οδηγεί σε υπερέκταση το
γόνατο κατά τη φάση στήριξης, μια κατάσταση που
οδηγεί σε πόνο και τραυματισμό του γόνατος
41.
Αντιμετώπιση υπερτονίας κάτωάκρου
με βοήθημα κνημοποδικού και
ελατηρίου klenzack
• Ικανοποιητική λύση και για τα
προβλήματα αυτά. Η χρήση του
κνημοποδικού κηδεμόνα με ελατήριο
επαναφοράς , που διατηρεί την
ποδοκνημική σε μικρή ραχιαία κάμψη
όταν δεν φορτίζεται, απελευθερώνει
τα δάκτυλα από το έδαφος και ωθεί
ελαφρά προς τα εμπρός την κνήμη
προφυλάσσοντας από την υπερέκταση
Έκτοπη οστεοποίηση ΕΟ
•Έκτοπη οστεοποίηση(EO) ορίζεται ως ο μη φυσιολογικός
σχηματισμός ώριμου πεταλιώδους οστού μέσα σε μαλακούς
εξωσκελετικούς ιστούς (πχ μυς) ,διακρίνεται σε 3 κατηγορίες
ΕΟ:
• Γενετική
Προοδευτική οστική ινοδυσπλασία
• Νευρολογική
ΚΕΚ , Κάκωση ΝΜ , Όγκοι , μηνιγγίτιδα,ΑΕΕ
• Τραυματική
Κατάγματα, χειρουργείο ΟΑ ισχίου
Η παρατεταμένη κατάκλιση του ασθενούς είναι ένας κύριος
προδιαθεσικός παράγοντας για ανάπτυξη ΕΟ
44.
Κλινική εικόνα ΕΟ
•Στην οξεία φάση κατά το σχηματισμό της ΕΟ εμφανίζεται
υπερβολική θερμότητα, οίδημα, ερύθημα,
ευερεθιστότητα έως και πόνος στην κίνηση δυσκαμψία,
σκλήρυνση, ακαμψία και πιθανά μακροχρόνια
αγκύλωση, η οποία παραμένει και μετά την ολοκλήρωση
της δημιουργίας της ΕΟ
• Η εμφάνιση της κλινικής εικόνας ανάπτυξης ΕΟ συνήθως
πραγματοποιείται από 3 μέχρι 12 εβδομάδες . H ΕΟ
συνήθως διαγιγνώσκεται μεταξύ του 1ου και 6ου μήνα
μετά τον τραυματισμό του ΚΝΣ, με τη μέγιστη επίπτωση
στους 2 μήνες
45.
Επίπτωση-Πρόληψη - Προφύλαξη
•Ισχίο 44%
• Ώμος 27%
• Αγκώνας 26%
• Γόνατο 3%
Οι κύριοι τρόποι πρόληψης της ΕΟ είναι :
• Xoρήγηση μη στεροειδή αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ)
• Aκτινοθεραπεία
• Tα παλμικά ηλεκτρομαγνητικά πεδία
• H εφαρμογή ασκήσεων αύξησης εύρους τροχιάς
• Χειρουργική εκτομή. Αυτή πρέπει να εφαρμόζεται
προτιμητέα μετά από 12 - 18 μήνες εφόσον υπάρξει
ωριμότητα ΕΟ και μείωση πιθανότητας επανεμφάνισης αυτής
μετά το χειρουργείο
Οστεοπόρωση
• Ο πρωταρχικόςπαράγοντας για την ενεργοποίηση της
οστικής κατασκευής και διατήρηση της οστικής μάζας
είναι η φόρτιση και μεταφορά του σωματικού βάρους,
η οποία σε μεγάλο βαθμό εξαλείφεται εφόσον το
άτομο βρίσκεται σε κατακεκλιμένη θέση για μεγάλα
χρονικά διαστήματα.
• Συνεπώς, η ακινητοποίηση γενικότερα, οδηγεί στην
οστεοπόρωση από αχρησία, που τεκμηριώνεται από
την αυξημένη απέκκριση ασβεστίου στα ούρα και από
τη μειωμένη οστική πυκνότητα σε άτομα που
βρίσκονται στο κρεβάτι για μεγάλα χρονικά
διαστήματα
• Ακινητοποίηση επί κλίνης ενηλίκων διάρκειας είκοσι
εβδομάδων έχει ως αποτέλεσμα 60% αύξηση της
απέκκρισης του ασβεστίου των ούρων, με τις
μεγαλύτερες τιμές να σημειώνονται μεταξύ της 5ης-7ης
εβδομάδας
48.
Οστεοπόρωση
• Παράγοντες πουμπορεί να επηρεάσουν
θετικά για την βελτίωση και τον περιορισμό
της απώλειας οστικής μάζας, λόγω
μακρόχρονης ακινητοποίησης σε κλίνη είναι :
(α) πρώιμη φόρτιση
(β) πρώιμη κινητοποίηση
• Η ορθοστάτηση για αρκετές ώρες την ημέρα
μειώνει σημαντικά την οστική απώλεια και
την υπερασβεστιουρία.
49.
Θεραπευτικά σχήματα οστεοπόρωσης
Φαρμακευτική:
•Πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D δια μέσου
διατροφής η φαρμακευτικά
• Διφωσφονικά (Fosavance)
• Denosumab (Prolia) Μονοκλωνικό αντίσωμα
• Zoledronic acid (Zometa)
• Teriparatide (Forsteo)
• Kαλσιτονίνη
• Raloxifene (Evista)
• Τα αναβολικά έχουν χρησιμοποιηθεί κατά περιόδους
• Το φθόριο και ο φωσφόρος
50.
ΑΕΕ και μυϊκήατροφία
• Σε άτομα με ΑΕΕ λόγω παρατεταμένης κατάκλισης και
αχρησία μυϊκών ομάδων αυτό οδηγεί σε ατροφία και
απώλεια της μυϊκής δύναμης σε ποσοστό περίπου 12% την
εβδομάδα μετά από 3-5 εβδομάδες κατάκλισης και
αχρησίας σχεδόν το μισό της κανονικής δύναμης των μυών
χάνεται
• Οι πρώτοι μυς που ατροφούν είναι στα κάτω άκρα .
• Οι εκτείνοντες μύες (τετρακέφαλος μηριαίος) που παίζει
ένα πρωτεύοντα ρόλο στην ορθοστατιση , ατροφεί σε
μεγαλύτερο βαθμό από ό, τι οι καμπτικοί μύες (δικέφαλος
μηριαίος)
• Όταν οι μύες είναι ακίνητοι , βραχύνονται. Η πρώιμη
αποκατάσταση μπορεί να αποτρέψει σε ένα βαθμό την
ατροφία αύτη
• Στο AEE σε ασθενείς των οποίων τα άκρα είναι σε χαλαρό
στάδιο η μυϊκή ατροφία μπορεί να φτάσει μέχρι και 30-40%