Ածխածին (C)

1. Ածխածին (C)
Ar-12
ատոմի շառավիղը-0,077
իոնացման էներգիան-11,3
էլեկտրաբացակայությունը-2,5
ագրեգադային վիճակը-պինդ
գույը-սև կամ թափանցիկ
9-3 դասարան
Քրիստինե Զախարյան

2. Ածխածինը մեր մոլորակում առկա է ինչպես
ազատ (գրաֆիտ, կոքս, մուր ածուխ), այնպես
էլ՝կապված վիճակում: Ածխածինը կենդանի
բնության հիմնական տարրն է:
Ածխածնի բնական միացություններն են
կարբոնատները, կալցիտները, որոնց հիմնական
բաղադրամասը կալցիումի կարբոնատն է,
մագնեզիտը, դոլոմիտը, երկաթասպաթը,
մալաքիտը: Նաև մեծ քանակությամբ ածխածին է
պարունակում քարածխի, բնական գազի, նավթի,
բուսական ու կենդանական օրգանիզմների
բաղադրությունում:
Ածխածինը բնության մեջ

3.  Ածխածնի բնական
տարաձևություններն են՝
գրաֆիտն և ալմաստը:
 Ածխածնի ատոմները
շերտերից յուրաքանչյուրում
կանոնավոր վեցանկյուն են
կազմում: Կապերի միջև
անկյունները 120˚են,
ածխածնի ատոմների միջև
հեռավորությունը 0,142նմ,
իսկ շերտերի միջև
հեռավորությունը
մոտավորապես 0,3 նմ:
Ֆիզիկական հատկությունը

4.  Ածխածինը սովորական պայմաններում ոչ մի
նյութի հետ չի փոխազդում, սակայն տաքացնելիս
փոխազդում է մի շարք պարզ և բարդ նյութերի
հետ: Պարզ նյութերից ածխածինը փոխազդում է
որոշ ոչ մետաղների ու մետաղների, իսկ բարդ
նյութերից օքսիդների և այլ նյութերի հետ:
 Ածխածնի փոխազդեցությունը ոչ մետաղների հետ.
 Ոչ մետաղների հետ փոխազդելիս ածխածինը
հիմնականում վերականգնող հատկություն է
ցուցաբերում:
Ածխածնի քիմիական հատկությունները

5.  Ածխածնի փոխազդեցությունը մետաղների հետ.
 Տաքացնելիս ածխածինը փոխազդում է մեծ թվով
մետաղների հետ առաջացնելով կարբիդներ՝
CaC2, Al4C3, Fe3C, ընդ որում օքսիդացնող
հատկություն է ցուցաբերում:
 Ածխածնի փոխազդեցությունը բարդ նյութերի հետ.
 Ածխածինը փոխազդում է թթվածին պարունակող
բարդ նյութերի հետ ու դրանցից թթվածինը խլում,
այսինքն վերականգնող հատկություն է
ցուցաբերում:
Այսպես մետաղների կարբիդներ են ստացվում
նաև ածխածնի ու մետաղաների օքսիդների
փոխազդեցությունից:

6.  Ածխածնի կարևորագույ անօրգանական
միացություններն են օքսիդները, թթուն և աղերը:
Ածխածնի օքսիդները երկուսն են՝ ածխածնի (II)
օքսիդը և ածխածնի (IV) օքսիդը:
 Ածխածնի (II) օքսիդ CO
Ածխածնի (II) օքսիդում ածխածնի
վալենտականությունը երեք է, իսկ օքսիդացման
աստիճանը +2. թթվածնի վալենտականությունը երեք
է, իսկ օքսիդացման աստիճանը-2: Քիմիական կապը
կովալենտային բևեռային է: Ածխածնի ու թթվածնի
ատոմները միմյանց կապված են երեք ընդհանուր
էլեկտրոնային զույգով:
 Այս գազն այրելիս մեծ քանակությամբ ջերմություն է անջատվում,
ուստի երբեմն կիրառվում է որպես գազային վառելանյութ:
Ածխածնի օքսիդները

7.  Ածխածնի (IV) օքսիդ՝ CO2
 Ֆիզիկական հատկությունները.
 Ածխածնի (IV) օքսիդը օդից մոտավորապես 1.5
անգամ ծանր է, թույլ թթվային հոտով ու համով
անգույն գազ է: Ջրում լուծվում է սենյակային
ջերմաստիճանում, 58-60մթն ճնշման տակ, ածխածնի
(IV) օքսիդը գազային վիճակից անցնում է հեղուկի:
 Քիմիական հատկությունը.
 Ածխածնի (IV) օքսիդը թթվային օքսիդ է, ուստի
փոխազդում է հիմքերի, ջրի ու հիմնային օքսիդների
հետ:
 Շմոլագազով թունավորման՝շմոլքի առաջին նշաններն են
գլխապտույտ, սրտխառնոցը, գիտակցության կորուստ: