ด.ญ. พรวลัย เกียรติฐิตินันท์ ม.1/11 เลขที่ 35

1. โครงงานสุขภาพประเภททดลองชื่อโครงงานการทำน้ำหมักชีวภาพ

2. ผู้จัดทำด.ญ. พรวลัย เกียรติฐิตินันท์ ม.1/11 เลขที่ 35นำเสนออ. สุมน คณานิตย์

3. คำนำรายงานนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาสุขศึกษา จัดทำขึ้นเพื่อประกอบการเรียนการทดลองเรื่อง การทำน้ำหมักชีวภาพ เพื่อที่จะให้ผู้สนใจได้รับความรู้เรื่องของการทำน้ำหมักชีวภาพจากผักผลไม้ที่เหลือใช้ในบ้านและใบไม้ที่ร่วงหล่นตามสนามหญ้ามาก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน และสังคมของประเทศ

4. สารบัญ หน้าแนวคิดที่ทำโครงงาน 1วัตถุประสงค์ในการทำโครงงาน 2ขั้นตอนการดำเนินงาน 3ผลการดำเนินงาน 7ประโยชน์ที่ได้รับ 8 สาระเพิ่มเติม 9

5. แนวคิดที่ทำโครงงานผู้จัดทำต้องการทราบว่าพืชผัก ผลไม้ที่เหลือจากการใช้หรือบริโภค หรือใบไม้ใบหญ้าที่ร่วงหล่นในบ้านสามารถนำมาทำน้ำหมักชีวภาพเหมือนกับที่ได้อ่านในหนังสือได้หรือไม่ซึ่งในปัจจุบันแนวความคิดในการใช้ประโยชน์จากของเหลือใช้ และลดการใช้สารเคมีในครอบครัวและสังคมได้มีการรณรงค์กันอย่างมาก อีกทั้งบ้านของผู้จัดทำมีต้นไม้และใบไม้มาก จึงคิดทำการทดลองนี้ขึ้น เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว และส่วนรวม1

6. วัตถุประสงค์ในการทำโครงงาน1.เพื่อศึกษาว่าพืชผัก ผลไม้ที่เหลือจากการใช้หรือบริโภค หรือใบไม้ใบหญ้าที่ร่วงหล่นในบ้านสามารถนำมาทำน้ำหมักชีวภาพได้หรือไม่2.เพื่อสามารถนำความรู้ความเข้าใจที่ได้จากการอ่านเรื่องการทำน้ำหมักชีวภาพสู่การปฎิบัติจริงได้หรือไม่2

7. ขั้นตอนการดำเนินงานการเตรียมวัสดุ1. พืชผักผลไม้ ใบไม้ใบหญ้า 3 ส่วน (3 กิโลกรัม)2. น้ำตาลทรายแดง 1 ส่วน (1 กิโลกรัม)3. น้ำ 10 ส่วน (10 ลิตร)สูตร การทำน้ำหมักชีวภาพ 3 : 1 : 10 (ผลไม้: น้ำตาล: น้ำ)3

8. การเตรียมอุปกรณ์1. ถังพลาสติก 1 ใบ2. มีดสำหรับหั่นพืช และเขียงไว้รองหั่นพืช3. กาละมัง 1 ใบ4

9. วิธีการทำหั่นพืชทุกชนิดยาวประมาณ 1-2 นิ้ว ใส่กาละมังใส่น้ำตาล แล้วคลุกเคล้าให้ทั่วนำพืชที่คลุกเคล้าน้ำตาลแล้วไปไว้ในร่ม 2 ชั่วโมง5

10. วิธีการทำ4. เมื่อครบ 2 ชั่วโมง ให้เอาพืชในกาละมังใส่ถังพลาสติกประมาณ 4ใน 5 ส่วนของถัง ปิดฝาให้แน่นหนา เก็บถังหมักไว้ในที่ร่ม อย่าให้ถูกแสงแดด หมั่นเปิดฝาระบายก๊าซออก และปิดกลับให้สนิททันที หมักไว้ 3 เดือน6

11. ผลการดำเนินงานพืชผักผลไม้ที่เหลือจากการใช้หรือบริโภค หรือใบไม้ใบหญ้าที่ร่วงหล่นในบ้านสามารถนำมาทำน้ำหมักชีวภาพได้จริงผู้จัดทำสามารถทำน้ำหมักชีวภาพได้สำเร็จ และนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในครอบครัว7

12. ประโยชน์ที่ได้รับเราสามารถนำสิ่งเหลือใช้ที่คิดว่าไม่มีประโยชน์หรือไม่มีคุณค่ามาก่อให้เกิดประโยชน์และมูลค่าขึ้นมาต่อตนเอง ครอบครัว และสังคมโดยส่วนรวมลดค่าใช้จ่ายในครอบครัวในการซื้อปุ๋ย สารเคมีในการกำจัดของเสียในท่อระบายน้ำและห้องส้วม และลดขยะในบ้านผู้จัดทำได้รับความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์ใหม่ๆ จากการทดลองที่ได้ฝึกปฏิบัติจริง58

13. สาระเพิ่มเติมการทำน้ำหมักชีวภาพน้ำหมักชีวภาพคือ การนำเอาพึช ผัก ผลไม้และสัตว์ชนิดต่างๆ มาหมักกับน้ำตาลทำให้เกิดจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์จำนวนมาก ซึ่งจุลินทรีย์จะไปช่วยสลายธาตุอาหารต่างๆ ที่อยู่ในพืช มีคุณค่าในแง่ของธาตุอาหารพืชเมื่อถูกย่อยสลายโดยกระบวนการย่อยสลายของแบคทีเรียหรือจุลินทรีย์สารต่างๆ จะถูกปลดปล่อยออกมามี 2 ประเภท คือ1. น้ำหมักชีวภาพจากพืช ทำได้โดยการนำเศษพืชสด ผสมกับน้ำตาลทรายแดง หรือกากน้ำตาล2. น้ำหมักชีวภาพจากสัตว์ ทำได้โดยการนำวัตถุดิบจากสัตว์ เช่น ก้างปลา หัวปลา หอยเชอรี่ เป็นต้น9

14. วิธีทำน้ำหมักชีวภาพนำผลไม้หรือพืชผักหรือเศษอาหาร 3 ส่วน น้ำตาล 1ส่วน น้ำ 10 ส่วน ใส่รวมกันในภาชนะที่มีฝาปิดสนิท เว้นที่ว่างไว้ประมาณ 1ใน 5ของภาชนะ หมั่นเปิดฝาคลายแก๊สออก และปิดกลับให้สนิททันที วางไว้ในที่ร่ม อย่าให้ถูกแสงแดด หมักไว้ 3 เดือนสูตร การทำน้ำหมักชีวภาพ 3 : 1 : 10 (ผลไม้: น้ำตาล: น้ำ) หมักนาน 3 เดือน10

15. การขยายน้ำหมักชีวภาพนำน้ำหมักชีวภาพที่หมักได้ 3เดือนแล้ว ใช้เฉพาะน้ำใสเป็นหัวเชื้อน้ำหมักชีวภาพ 1 ส่วน น้ำตาล 1 ส่วน และน้ำ 10 ส่วน ใส่รวมในภาชนะที่มีฝาปิดสนิท เว้นที่ว่างไว้ประมาณ 1ใน 5ของภาชนะ หมั่นเปิดฝาคลายแก๊สออก และปิดกลับให้สนิททันที วางไว้ในที่ร่ม อย่าให้ถูกแสงแดด หมักไว้ 2 เดือนสูตร การขยายน้ำหมักชีวภาพ 1 : 1 : 10 (น้ำหมักชีวภาพ: น้ำตาล: น้ำ) หมักขยายต่อทุก 2 เดือน11

16. เคล็ดลับในการทำน้ำหมักให้ได้ผลดี1. ควรเลือกใช้เศษพืชผัก ผลไม้ หรือเศษอาหารที่ยังไม่บูดเน่า สับหรือบดให้เป็นชิ้นเล็กๆ ใส่ในภาชนะที่มีปากกว้าง ปิดฝาภาชนะทิ้งไว้จนได้เป็นน้ำหมักชีวภาพ2. ในระหว่างการหมัก ห้ามปิดฝาภาชนะจนแน่นสนิทเพราะอาจทำให้ระเบิดได้ เนื่องจากระหว่างการหมักจะเกิดก๊าซต่างๆ ขึ้น เช่น ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซมีเทน เป็นต้น3. ไม่ควรเลือกพืชจำพวกเปลือกส้มใช้ทำน้ำหมัก เพราะมีน้ำมันที่ผิวเปลือกจะทำให้จุลินทรีย์ไม่ย่อยสลาย12

17. ข้อควรระวังในการทำน้ำหมักชีวภาพน้ำหมักชีวภาพเป็นของเหลว ถ้าใช้กับพืชต้องใช้เจือจาง พืชแต่ละชนิดจะตอบสนองคล้ายกับได้รับฮอร์โมนพืชถ้าใช้ความเข้มข้นสูง ทำให้พืชชะงักการเจริญเติบโตได้ในระหว่างการหมัก ห้ามปิดฝาภาชนะจนแน่นสนิทเพราะอาจทำให้ระเบิดได้ เนื่องจากระหว่างการหมักจะเกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ก๊าซมีเทน เป็นต้นหากมีการใช้น้ำประปาในการหมักต้องต้มให้สุกหรือตากแดด เพื่อไล่คลอรีนที่เป็นอันตรายต่อจุลินทรีย์ที่ใช้ในการหมักการทำน้ำหมักชีวภาพควรหมักให้ได้ที่ ถ้าหมักไม่ได้ที่น้ำตาลที่เหลืออยู่อาจทำให้พืชเกิดปัญหาเชื้อราได้13

18. การใช้น้ำหมักชีวภาพอย่างมีประสิทธิภาพน้ำหมักชีวภาพมีค่าความเข้มข้นของสารละลายสูง (ค่า EC เกิน 4 Ds/m) และเป็นกรดจัด มีค่าความเป็นกรดเป็นด่างอยู่ระหว่าง 3.6 - 4.5 ก่อนนำไปใช้กับพืชต้องปรับสภาพความเป็นกรดเป็นด่างให้เป็นกลาง โดยเติมหินฟอสเฟต ปูนไดโลไมล์ ปูนขาว กระดูกป่น อย่างใดอย่างหนึ่ง อัตรา 5-10 กิโลกรัม/น้ำหมักชีวภาพ 100 ลิตร แล้วผสมน้ำหมักชีวภาพ อัตรา 30-50 ซีซี/น้ำ 20 ลิตรน้ำหมักชีวภาพจะเป็นประโยชน์สูงสุด ต้องใช้เวลาในการหมักจนแน่ใจว่าจุลินทรีย์ย่อยสลายอินทรีย์สมบูรณ์แล้ว จึงนำไปใช้กับพืชได้น้ำหมักชีวภาพแต่ละสูตรมีธาตุอาหารเกือบทุกชนิด แต่มีในปริมาณต่ำ จึงควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมักแห้งชีวภาพ ปุ๋ยพืชสด หรือปุ๋ยเคมีเสริม14

19. ประโยชน์ของน้ำหมักชีวภาพด้านการเกษตรช่วยปรับสภาพความเป็นกรด-ด่างในดินและน้ำช่วยปรับสภาพของดินให้ร่วนซุย อุ้มน้ำและอากาศได้ดียิ่งขึ้นช่วยย่อยสลายอินทรีย์วัตถุในดินให้เป็นธาตุอาหารแก่พืชช่วยเร่งการเจริญเติบโตของพืชให้สมบูรณ์แข็งแรง ต้านทานโรคและแมลงช่วยสร้างฮอร์โมนพืช ทำให้ผลผลิตสูง และคุณภาพของผลผลิตดีขึ้นช่วยให้ผลผลิตคงทน เก็บรักษาไว้ได้นาน15

20. ด้านปศุสัตว์ช่วยกำจัดกลิ่นเหม็นจากฟาร์มสัตว์ไก่สุกรได้ภายใน 24 ชั่วโมงช่วยกำจัดน้ำเสียจากฟาร์มได้ภายใน 1-2 สัปดาห์ช่วยป้องกันโรคอหิวาห์และโรคระบาดต่างๆ ในสัตว์แทนยาปฏิชีวนะและอื่นๆได้ช่วยกำจัดแมลงวัน ด้วยการตัดวงจรชีวิตของหนอนแมลงวันช่วยเสริมสุขภาพสัตว์เลี้ยงให้แข็งแรง มีความต้านทานโรค ให้ผลผลิตสูง และอัตราการรอดสูง16

21. ด้านการประมงช่วยควบคุมคุณภาพน้ำในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำได้ช่วยแก้ปัญหาโรคพยาธิในน้ำ ซึ่งเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำช่วยรักษาโรคแผลต่างๆ ในปลา กบ จระเข้ เป็นต้นได้ช่วยลดปริมาณขี้เลนในบ่อ และไม่เน่าเหม็น สามารถนำไปผสมเป็นปุ๋ยหมัก ใช้กับพืชต่างๆ ได้17

22. ด้านสิ่งแวดล้อมช่วยบำบัดน้ำเสียจากการเกษตร ปศุสัตว์การประมง โรงงนอุตสาหกรรม ชุมชน และสถานประกอบการทั่วไปช่วยกำจัดกลิ่นเหม็นจากกองขยะ การเลี้ยงสัตว์โรงงานอุตสาหกรรม และชุมชนปรับสภาพของเสีย เช่น เศษอาหารจากครัวเรือนให้เป็นประโยชน์ต่อการเลี้ยงสัตว์และการเพาะปลูกพืชกำจัดขยะด้วยการย่อยสลายให้มีจำนวนลดน้อยลง สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ช่วยปรับสภาพอากาศที่เสียให้สดชื่น และมีสภาพดีขึ้น18

23. จบการนำเสนอขอบคุณค่ะ