цагаан хоол эрүүл мэнд хэрхэн нөлөөлөх вэ? Цагаан хоол эрүүл мэнд шим тэжээл

1. Цагаан хоол эрүүл мэнд шим тэжээл Хоол үйлдвэрлэл, шим судлалын салбар Багш Н.Оюундарь 2008 он ШУТИС. ХҮНС БИОТЕХНОЛОГИЙН СУРГУУЛЬ ЦАГААН ХООЛ НОГООН ГАРИГ ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГА www.vegesos.mn

2. Цагаан хоолтны ангилал Хагас цагаан хоолтон : Амьтны гаралтай зарим бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг. Poll vegetarian : ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээс гадна тахиа, шувууны мах хэрэглэдэг. Pesco-vegetarian : ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээс гадна загас, далайн амьтны мах хэрэглэдэг. Lacto-ovo- vegetarian : ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээс гадна сүү, цагаан идээ, өндөг хэрэглэдэг. Дотор нь 2 ангилдаг. Лакто-vegetarian : сүү, цагаан идээ хэрэглэх боловч мах, өндөг огт хэрэглэдгүй Ово-vegetarian : зөвхөн өндөг хэрэглэх ба сүү, цагаан идээг хориглоно. www.vegesos.mn

3. 2. Цэвэр цагаан хоолтон : амьтны гаралтай бүтээгдэхүүн огт хэрэглэхгүй, дан ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүнээр хооллоно. Зөвхөн жимс хэрэглэдэг цагаан хоолтон маш цөөн байдаг. Тэд жимс, жимсгэнэ, зөгийн бал, самар, оливын тос зэргээр хооллоно. Цагаан хоолтны ангилал www.vegesos.mn

4. Цагаан хоолны ач тус АНУ-ын хоол тэжээлийн нийгэмлэг Канад улсын хоолзүйчдийн холбооны цагаан хоолны талаар тодорхойлохдоо Зөв зохицууласан цагаан хоол нь эрүүл, хангалттай тэжээллэг төдийгүй зарим өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх онцлогтой. www.vegesos.mn

5. Цагаан хоол – Эрүүл мэнд Цагаан хоолтонд дараах өвчний эрсдэл бага : Таргалалт Зүрх судасны өвчин ( зүрх ба тархины судас хатуурах, нарийсах, даралт ихсэх ) Чихрийн шижин өвчин Хоол боловсруулах эрхтний хорт хавдар Бөөрний өвчин Яс сийрэгжилт www.vegesos.mn

6. Таргалалт Оксфордын цагаан хоол судлалын төвөөс махны хэрэглээ ба таргалалтын хамаарлыг судалжээ. Уг судалгаанд махан хоолтой, зөвхөн загасаар хооллодог, цэвэр цагаан хоолтой 4000 хамрагдсан байна. Махан хоолтны биеийн жингийн индексийн үзүүлэлт хамгийн өндөр ( тарган буюу илүү жинтэй ) байсан бол уг үзүүлэлт 5 жилээс дээш хугацаагаар цагаан хоол хэрэглэсэн хүмүүсийн дунд хамгийн бага буюу биеийн жин нь хэвийн байгаа нь тогтоогдсон. Үүний шалтгаан нь цагаан хоолтон амьтны гаралтай өөх тос, уураг бага хэрэглэдэг, согтууруулах ундаа хэрэглэдэггүй бөгөөд жимс, ногоо, сүү, цагаан идээ их хэрэглэдэгтэй холбоотой гэж эрдэмтэд тайлбарлажээ. www.vegesos.mn

7. Таргалалтаас шалтгаалах өвчин эмгэг Таргалалт Зүрх судасны өвчин Чихрийн шижин Амьсгалын эрхтний хүндрэл Хорт хавдар Үе мөчний өвчин Хоол боловсруулах эрхтний өвчин Нөхөн үржихүйн хүндрэл, үргүйдэл Сэтгэцийн өвчин www.vegesos.mn

8. Зүрх судасны өвчин Цагаан хоолтнууд зүрх судасны өвчлөлд харьцангуй бага өртдөг нь олон судалгаагаар тогтоогсон: Зүрхний цус хомсрол Судасны хатуурал Цусны холестеролын түвшин ихсэлт Цусны липопротейн ихсэлт Цусны даралт ихсэлт Үүний шалтгаан нь цагаан хоолтнууд амьтны гаралтай өөх тос, холестерин бага хэрэглэдэг бөгөөд антиоксидант болон изофлавин, эслэгээр баялаг жимс, ногоо, буурцагт ургамал их хэрэглэдэгтэй холбоотой гэж үздэг. www.vegesos.mn

9. Судас нарийсалт www.vegesos.mn

10. Õîëåñòåðîë áàãàñãàõ õîîëíû äýã Хориглох õîîë, õ¿íñ Õàíàñàí òîñíû õ¿÷èë èõòýé àìüòíû ãàðàëòàé ººõ, òàðãàí ìàõ Õîëåñòåðîë èõýýð àãóóëäàã ºíäºãíèé øàð, äîòîð ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í Øàðñàí õîîë Òîñëîã ñ¿¿, цагаан идээ Òîñòîé íàðèéí áîîâ Ìàðãàðèí Зөвшөөрөх õîîë, õ¿íñ Á¿òýí ¿ðт тарианы ãóðèë, òàëõ, õ¿íñíèé эслэг тºðºë á¿ðèéí áóäàà Æèìñ, æèìñãýíý Õàíààã¿é òîñíû õ¿÷èë á¿õèé ургамлын òîñ Æèãíýñýí, ÷àíàñàí õîîë Øàð áóóðöàã, ñàðìèñ www.vegesos.mn

11. Чихрийн шижин Цагаан хоолтны биеийн жин хэвийн байх ба тэд хоолондоо эслэг их хэрэглэх учир энэ өвчинд өртөх эрсдэл буурдаг. Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүсийн 80% нь “ЧШӨ II ” хэлбэрээр оношлогдсон байх ба тэдний 90% нь илүүдэл жинтэй, тарган байна. www.vegesos.mn

12. ГЛЮКОЗ (САХАР) ИНСУЛИН ЭС Хэвийн үед ИНСУЛИНЫ тусламжтайгаар сахар эсэд орно. www.vegesos.mn

13. Чихрийн шижин өвчний үед глюкоз (сахар) эсэд орж чадахгүй. Ингэснээр цусан дахь сахар нэмэгдэнэ. ГЛЮКОЗ (САХАР) ИНСУЛИН ЭС Инсулин саатуулагч www.vegesos.mn

14. Хорт хавдар Цагаан хоолтонтой харьцуулахад мах хэрэглэдэг хүмүүсийн дунд гэдэсний хорт хавдрын эрсдэл 88%, түрүү бүлчирхайн хорт хавдрын эрсдэл 54% их байдаг. www.vegesos.mn

15. Хорт хавдрын нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан ( Монгол улсын хүн амын ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿ç¿¿ëýëò, 2004 îн ) www.vegesos.mn

16. Õàâäàð ¿¿ñãýã÷ áîëîí ò¿¿íýýñ ñýðãèéëýõ õ¿÷èí ç¿éëñ Õàâäàð ¿¿ñýõýä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñ: Òàìõè, àðõè, êîôåíû òîãòìîë õýðýãëýý Òàðãàëàëò, èë÷ èõòýé õîîë, õ¿íñíèé õýðýãëýý ªºõ òîñíû èõ õýðýãëýý Õºäºë㺺íèé õîìñäîë Æèìñ, íîãîîíû áàãà õýðýãëýý Óäàìøèë Õàâäðûí ýðñäэл áууруулах õ¿÷èí ç¿éëñ : Õ¿íñíèé эñëýã Æèìñ, õ¿íñíèé íîãîî Àìèí äýì Ñ, Å  -êàðîòèí ( Аминдэм А ) Ýðäýñ áîäèñ ñåëåí áà êàëüöè Ôëàâíîéäóóä Ñîíãèíî, ñàðìèñ www.vegesos.mn

17. Õàâäðûí ýðñäëèéã áóóðóóëàõ үйлчлэлтэй õîîë, õ¿íñ  -êàðîòèíû ýõ ¿¿ñâýð: ëóóâàí, óëààí ëîîëü, áóóöàé, тоор, чангаанз ã.ì. Ñ àìèíäýìèéí ýõ ¿¿ñâýð: Óñàí ¿çýì, àìòàò ÷èíæ¿¿, ã¿çýýëçãýíý, íèìáýã, æ¿ðæ, ÷àöàðãàíà, íîõîéí õîøóó, áðîêêëè ã.ì. Á¿òýí ¿ðèéí áóäààíû òàëõ, òºðºë á¿ðèéí áóäàà Эñëýã èõòýé õ¿íñíèé íîãîî, æèìñ Øàð áóóðöàã, âàíäóé, øîш Òîñ áàãàòàé ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í www.vegesos.mn

18. Бөөрний өвчин Уургийн хэт их хэрэглээ нь бөөрний өвчний эрсдлийг нэмэгдүүлэх төдийгүй өвчнийг сэдрээж хүндрүүлдэг. Ургамлын уурагтай харьцуулахад амьтны гаралтай уураг нь бөөрөнд илүү их ачаалал өгдөг. Цагаан хоол хэрэглэх нь бөөрний үйл ажиллагааг хөнгөвчилж сайн нөлөө үзүүлнэ. www.vegesos.mn

19. Гýäýñíèé ö¿ëõýíò ºâ÷èí (diverticular disease ) Шалтгаан: Өтгөн хатах ( эслэг багатай, цэвэршүүлсэн хүнс их хэрэглэх ) Бүдүүн гэдэсний ханын булчин сулрах ( махны хэрэглээ нь гэдэсний ханыг сулруулах үйлчлэл бүхий хорт бодис ялгаруулдаг бичил биетний үржлийг дэмждэг ) www.vegesos.mn

20. Цагаан хоолны шим тэжээл www.vegesos.mn

21. Амьдрал тэтгэгч шимт бодисууд Уураг Нүүрс ус Өөх тос Амин дэм Эрдэс бодис Ус www.vegesos.mn

22. www.vegesos.mn Шимт бодис Макро Микро Амин дэм Эрдэс бодис Уураг Нүүрс ус Өөх тос Ус

23. Энергийн эх үүсвэр www.vegesos.mn Уураг Өөх тос Нүүрс ус Нүүрс ус Уураг Өөх тос

24. Биеийн хөдөлгөөнд зарцуулж буй энерги нь хоолоор авч буй энергитэй тэнцүү байх нь биеийн жинг хэвийн байлгах, эрүүл байхын үндэс юм. www.vegesos.mn Шимт бодисын хэрэглээ Бие махбодын хэрэгцээ Зохистой хооллолт

25. Эрдэс бодисууд Макро эрдэс бодис (> 100 ìã / ºäºð ) Êàëüöè M àãíè Ôîñôîð Êàëè Íàòðè Хүхэр Микро эрдэс бодис (< 1-2 ìã / ºäºð ) Òºìºð Öàéð Çýñ M àíãàíè Èîä Êîáàëüò Ôòîð Ñåëåí Õðîì Ìîëèáäåí www.vegesos.mn

26. Цагаан хоолтонд зориулсан зохистой хооллолтын зөвлөмж ӨДӨР ТУТМЫН ИДЭВХТЭЙ ДАСГАЛ, ХӨДӨЛГӨӨН www.vegesos.mn Хүнсний ногоо, жимс, жимсгэнэ Буурцагт ургамал Үр тариа ( будаа, гурил, талх, гоймон ) Самар, үр Ургамлын тос Сүү, цагаан идээ Чихэр, амттан Өдөр тутам хэрэглэвэл зохих хүнс: Төрөл бүрийн самар, үр Сүү, цагаан идээ Бусад төрлийн сүү ( шар буурцгийн, цагаан будааны ) Төрөл бүрийн ургамлын тос Хааяа, бага зэрэг хэрэглэх Хоол бүрт хэрэглэвэл зохих хүнс: Жимс, жимсгэнэ Хүнсний ногоо, үр тариа ( улаан буудай, овъёос, хөх тариа, гурвалжин будаа, эрдэнэ шиш, гоймон г.м. ) Буурцагт ургамал ( шар буурцаг, вандуй, төрөл бүрийн шош г.м. )

27. Цагаан хоол - Шим тэжээл Ханасан тосны хүчил бага агуулдаг Холестерол бага агуулдаг Амьтны гаралтай уураг бага агуулдаг Нүүрс усаар баялаг Эслэгээр баялаг Магни, кали, фолийн хүчил зэрэг эрдсээр баялаг Антиоксидант аминдэм (C, E) болон флавинойдоор баялаг Үл ханасан тосны хүчлээр баялаг www.vegesos.mn

28. Хүнсний эслэг À÷ õîëáîãäîë: Гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг нэмэгдүүлж өтгөн хаталт, бүдүүн гэдэсний үрэвсэлт өвчнөөс сэргийлнэ. Цусны өөх тос, холестерины түвшинг бууруулж таргалалт, зүрх судасны өвчин үүсэх эрсдлийг бууруулна. Бие махбодоос хортой бодис зайлуулж, хорт хавдрын эрсдлийг бууруулна. Эñëýã èõòýé õ¿íñ: Á¿õ òºðëèéí õ¿íñíèé íîãîî, æèìñ, æèìñãýíý : àëèì, ëèéð, æ¿ðæ, ëóóâàí, øîø, âàíäóé, öýöýãò áàéöàà, áðîêëè, á¿õ òºðëèéí æèìñãýíý, õàð ÷àâãà ¯ð òàðèà, áóäàà: îâú¸îñ, ýðäýíý øèø, õèâýã, á¿òýí ¿ðèéí áóóäàéí ãóðèë, òàëõ, õºõ òàðèàíû ãóðèë www.vegesos.mn

29. Зарим хүнсний эслэгийн агууламж /гр/ Үзэм /1 аяга/ 5.4 Алим /1ш том/ 3.3 Гадил /1 ш/ 3.1 Хад жимс /1 аяга/ 7.6 Буурцагт ногоо /1 аяга/ 10.4 Эрдэнэ шиш /1 аяга/ 3.9 Цагаан будаа/ 1 аяга/ 1.8 Лууван /1 аяга/ 3.1 Байцаа /1 аяга/ 1.6 Улаан лооль /1 ш/ 1.5 Жигнэсэн төмс /1/2 ш/ 2.3 Броккли / 1 аяга/ 2.3 Цагаан талх /1 зүсэм/ 0.6 Хар талх /1зүсэм/ 1.7 Хивэ г/1/2 аяга/ 8.8 Мах, өндөг 0 Насанд хүрсэн хүний хоногийн эслэгийн хэрэгцээ: 25-30 г www.vegesos.mn

30. Цагаан хоолтой хүний хоолонд анхаарах шимт бодисууд Уураг Төмөр Кальци Цайр Аминдэм В12 Аминдэм Д www.vegesos.mn

31. Цагаан хоолтой хүн уураг хаанаас авах вэ? Үр тариа Улаан буудай, хөц, арвай, овъёос, цагаан будаа, эрдэнэшиш Цагаан идээ Сүү, тараг, аарц, ааруул, бяслаг, хурууд, ээзгий, хоормог, айраг Буурцагт ургамал Шош, вандуй, шар буурцагаар хийсэн бүтээгдэхүүнүүд Самар, үр Төрөл бүрийн самар, наранцэцгийн үр, гүнждийн үр, тарвасны үр www.vegesos.mn

32. Орлогдох амин хүчлүүд: Аланин Аргинин Аспарагин Аспартат Цистейн Глютамат Глютамин Глицин Пролин Серин Тирозин Гистидин Үл орлогдох амин хүчлүүд: Изолейцин Лейцин Лизин Метионин Фенилаланин Треонин Триптофан Валин Уураг бүтээгч- Аминхүчил www.vegesos.mn

33. Төгс уураг бүтээх хоршил Хүнсний зүйлсийг зөв хоршуулж үл орлогдох бүх аминхүчлийн хэрэгцээг нэг удаагийн хоолоор хангахыг уургийн харилцан нөхөлт гэнэ. Үл орлогдох аминхүчлийн хэрэгцээг хангах 3 төрлийн хоршил байдаг. үр тариа, будаа + буурцагт ургамал үр тариа + сүү, цагаан идээ ургамлын үр + буурцагт ургамал www.vegesos.mn

34. Цагаан хоолтон хоногийн уургийн хэрэгцээг хэрхэн хангах вэ? Насанд хүрсэн хүний хоногийн уургийн хэрэгцээ: 45-55 г www.vegesos.mn Өглөө Өдөр Орой Овъёосны хэмхдэс ( 60 г ) Сүү ( 1 /2 аяга ) 2 зүсэм талх (80 г ) Чанасан буурцаг, шош (225 г ) Бор будаа, гурвалжин будаа (200 г ) Дүпү (140 г )

35. Ямар хоол, хүнс төмрөөр баялаг вэ? Төмөр нь үр тариа, хүнсний ногоонд байдаг Бүтэн үрийн будааны гурил ба бүтээгдэхүүн Хар ногоон өнгийн навчит ногоо Буурцагт ургамал ( хүрэн шош ) www.vegesos.mn

36. Төмрийн хэрэглээнд анхаарах зүйлс Төмрийн шимэгдэлтийг дэмжих Төмрийн бие махбодид шимэгдэх чадварыг дээшлүүлэхийн тулд “С” аминдэмээр баялаг жимс, ногоог хангалттай хэрэглэх. Үүнд: улаан лооль, амтат чинжүү, хар ногоон навчит ургамал, жүржийн төрлийн жимс, нэрс, аньс, чацаргана, хад, нохойн хошуу үхрийн нүд г.м. Òºìðèéí øèìýãäýëòèéã бууруулах Дараах зүйлс нь төмрийн бие махбодид шимэгдэх чадварыг бууруулдаг тул бага хэрэглэх. Öàé, êîôåíä àãóóëàãäàõ òàíèí ( ôåíîëò íýãäýë ) ¯ð òàðèàíä àãóóëàãäàõ ôèòàò Зарим х¿íñíèé íîãîîíä àãóóëàãäàõ оêñàëàò www.vegesos.mn

37. Цагаан хоолтой хүн хоногийн төмрийн хэрэгцээг хэрхэн хангах вэ? Насанд хүрсэн хүний хоногийн төмрийн хэрэгцээ: 9-15 мг www.vegesos.mn Өглөө Өдөр Орой сүүтэй овъёосны каш ( 1 аяга ) 1 Зүсэм талх 2 зүсэм хар талх (80 г ) Газрын самрын талхны түрхлэг (2 0 г ) Гадил жимс ( 1ш ) Бор будаа ( 200 г ) Энэтхэг шош ( 200 г ) Брокли ( 100 г )

38. Кальцийн дутлаас сэргийлэхийн тулд юу хэрэглэх вэ? Сүү цагаа идээ нь кальцийн хамгийн сайн эх үүсвэр юм. Хар ногоон өнгөтэй навчит ногоо Төрөл бүрийн самар, үр ( алмонд самар, гүнждийн үр ) Шар буурцгаар хийсэн хүнс Хатаасан жимс www.vegesos.mn

39. КАЛЬЦИЙН ҮҮРЭГ Насанд хүрсэн эрэгтэй хүний биед 1.2 кг-тай тэнцэх кальци байдаг. Кальци нь хүний биед физиологийн олон чухал үүрэг гүйцэтгэдэг: Яс, шүдний бэхжилтэд ордог Мэдрэлийн мэдээлэл дамжуулах ба булчингийн агшилтад оролцоно Цус бүлэгнэхэд оролцоно www.vegesos.mn

40. Êàëüöèéí äóòëààñ ¿¿ñýõ ÿñ ñèéðýãæèõ ºâ÷èí Õýâèéí яс Ñèéðýãæñýí яс www.vegesos.mn

41. Хөдөлгөөн - Эрүүл мэнд Дасгал хөдөлгөөн нь: биеийн өөх багасгах булчин нэмэгдүүлэх Бие чийрэгжүүлэх Яс сийрэгжилтээс сэргийлэх www.vegesos.mn

42. Хоногийн кальцийн хэрэгцээг хэрхэн хангах вэ? Насанд хүрсэн хүний хоногийн кальцийн хэрэгцээ: 700 мг www.vegesos.mn Өглөө Өдөр Орой Овъёосны хэмхдэс ( 60 г ) Сүү ( 1 /2 аяга ) 2 зүсэм хар талх (80 г ) Чанасан буурцаг, шош (2 00 г ) Бор будаа, гурвалжин будаа ( 160 г ) Дүпү ( 60 г ) ба брокли (95 г )

43. Цагаан хоолтой хүн цайрыг ямар хоол, хүнснээс авах вэ? Улаан буудайн соёолж, цэвэрлээгүй үр тариа Самар, шош, буурцаг Сүү цагаан идээ www.vegesos.mn

44. Цайрын үүрэг Цайр нь уураг болон ДНХ-ийн нийлэгжилт, инсулин дааврын идэвхи, өндгөвч болон төмсөгний бодисын солилцоо, элэгний үйл ажиллагаа, эсийн хуваагдал, бие махбодийн өсөлтөд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Хүний биед 2-3 г орчим цайр агуулагдах ба үүний 60% орчим нь булчинд, 30% нь ясанд 5% нь арьсанд үлдсэн хэсэг нь цусанд байдаг. www.vegesos.mn

45. Хоногийн цайрын хэрэгцээг хэрхэн хангах вэ? Насанд хүрсэн хүний хоногийн цайрын хэрэгцээ: 7-10 мг www.vegesos.mn Өглөө Өдөр Орой сүүтэй овъёосны хэмхдэсний каш ( 1 аяга ) 1 Зүсэм талх 2 зүсэм хар талх (80 г ) Чанасан буурцаг (2 00 г ) Сыр ( 30 г ) эсвэл хулууны үр (20 г ) Хальстай чанасан төмс ( 200 г ) Хачиртай талх ( 100 г ) Вандуй ( 80 г ) Жимстэй тараг ( 1 аяга )

46. “ B12 ” аминдэм агуулдаг ямар хоол, хүнс байдаг вэ? Сүү цагаан идээнд B12 аминдэм байна. Зарим хүнсэнд B12 аминдэм нэмж баяжуулсан байдаг Далайн ургамал, замаг зэрэг хүнсэнд B12 аминдэм байна. www.vegesos.mn

47. Аминдэм В12-ын үүрэг Аминдэм В12 нь цусны улаан эс бүрэлдэх, мэдрэлийн тогтолцооны хэвийн үйл ажиллагааг хангах, эсийн хуваагдлын үед ДНХ хурдан нийлэгжихэд чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Энэ аминдэмийн дутал нь цус багадалтад хүргэх ба ядрах, амьсгаадах, сонсгол муудах, царай цонхийх, халдвар эсэргүүцэх чадвар буурах, сарын тэмдгийн хэм алдагдах, хэл шархлах зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ. www.vegesos.mn

48. Аминдэм Д нарны гэрлийн нөлөөгөөр арьсан доор үүсдэг онцлогтой. Нарны гэрэл дутмаг үед Д аминдэмээр баяжуулсан сүү, шар буурцаг болон гурилан бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж энэ амин дэмийн хэрэгцээг хангана. Нарны гэрлийн тусгал бага өвлийн улиралд аминдэм Д дутаж болзошгүй. www.vegesos.mn

49. Иодын дутлаас хэрхэн сэргийлэх вэ? Иодоор баялаг хоол хүнс хэрэглэвэл дутлаас сэргийлнэ. Иод нь далайн ургамал, амьтан, далайн эрэг орчмын ургамалд байдаг. Далай тэнгисээс хол нутгийн хүмүүс иоджуулсан давс тогтмол хэрэглэвэл иодын дуталд өртөхгүй Иодын хэт их хэрэглээ нь биед хортой www.vegesos.mn

50. Èîä äóòëààñ шалтгаалах ºâ ч èí ýìãýã www.vegesos.mn

51. Хоолны тэжээллэг чанарыг хадгалахад анхаарах зүйлс Хоолыг болгохдоо аль болох шимт бодисын алдагдлыг багасгах хэрэгтэй. www.vegesos.mn

52. Жимс, хүнсний ногоо Жимс, ногоог угаасны дараа сулавтар давсны уусмалд 10 минут орчим байлгах нь тэдгээрт байх хөдөө аж ахуйн хортон шавьж, авгалдай, химийн бордоо, шавьж устгагч хортой бодис зэргийг зайлуулахад тустай. Жимс, ногоог бүтнээр нь угаавал зохино. Хэрчсэний дараа угаавал амин дэм, эрдэс бодис усанд уусаж, шимт тэжээл нь буурна. Жимс, ногоонд дулааны боловсруулалт хийхгүй түүхийгээр нь хэрэглэвэл илүү тэжээллэг байна www.vegesos.mn

53. Жимс, хүнсний ногоо Ногоог аль болох том хэмжээгээр хэрчиж болговол шимт бодисын алдагдал бага байдаг. Ногоог буцалж буй усанд чанах, ууранд болгох зэрэг нь амин дэм, эрдэс бодисын алдагдлыг бууруулна. Ногоо, жимсийг сайн тагтай саванд зөөлөн галаар болгоно. Ногоо, жимс чанасан шөлөнд их хэмжээний амин дэм, эрдэс бодис байх тул үүнийг шууд хэрэглэх юмуу өөр хоолонд хэрэглэх боломжтой. www.vegesos.mn

54. Хатаасан шош, буурцаг боловсруулах Усанд 8-12 цаг дэвтээнэ. ( Дэвтээх явцад усыг 5-6 удаа солино ) !!! Усанд хийж нам гал дээр зөөлөртөл чанана. Шүүж гаргаад сэврээж хөргөөд шууд хоолонд хийх юмуу хөлдөөгчид хадгална. Хөлдөөсөн шош буурцгийг хоол, зуушинд шууд хэрэглэж болно. www.vegesos.mn

55. Áàÿðëàëàà www.vegesos.mn