Λογοτεχνία Γ' γυμνασίου. Ομαδική εργασία με θέμα τα νανουρίσματα.

1. Νανουρίςματα
Εργαςία μαθητών Γ΄ Γυμναςίου
Γουρνϊκη Γεωργύα
Γουρνϊκησ Κωνςταντύνοσ
Γιούνησ Παναγιώτησ
Νικολαΐδου Δόμητρα
Καιηγθτρια
Τζαβολάκη Καλλιόπη

2. Ειςαγωγό
• Τα νανουρύςματα αποτελούςαν πϊντα, ςε πολλϋσ κοινωνύεσ, ϋναν
παραδοςιακό τρόπο με τον οπούο οι γονεύσ προςπαθούςαν να
ηρεμόςουν, να καθηςυχϊςουν, να προςεγγύςουν αλλϊ και να βοηθόςουν
το παιδύ τουσ να αποκοιμηθεύ.
•
Νανουρύςματα υπϊρχουν ςε όλουσ τουσ λαούσ από πολύ παλιϊ. Πυρόνασ
των νανουριςμϊτων εύναι τα διϊφορα επιφωνόματα , που λϋγονται με
όρεμο και μονότονο τρόπο ( νϊνι-νϊνι κ.τ.λ.).Έτςι ςχηματύςτηκαν μικρϊ
ποιόματα , που κύριο χαρακτηριςτικό τουσ εύναι η ϋκφραςη τησ μητρικόσ
τρυφερότητασ.

3. Γνωρύςματα
•
-Επίκληςη ςτον ύπνο, ςτουσ Αγίουσ και την Παναγία ( ωσ το διαχρονικό ςύμβολο
μητρότητασ) -Γεμάτα φανταςία, τρυφερότητα, υποςχϋςεισ, ελπύδεσ για ϋνα καλύτερο
μϋλλον. Έκφραςη τησ μητρικήσ τρυφερότητασ και υπερπόδηςη τησ
πραγματικότασ, μϋςω τησ προβολόσ των πόθων και των προςδοκιών τησ μϊνασ για το
παιδύ τησ. -Με μονότονο, υποβλητικό ρυθμό, επαναλαμβανόμενα μοτύβα -Υπερβολή
(ϋπαινοι του μωρού = προβολό των προςδοκιών τησ μητϋρα για
αυτό), επαναλόψεισ, αντιθϋςεισ, προςωποποιόςεισ και ϋντονο το ςτοιχεύο τησ Φύςησ
(γενικότερα γνωρύςματα τησ δημοτικόσ πούηςησ) - η ςυχνή χρήςη επιφωνημάτων ςτην
αρχό, ςτα ενδιϊμεςα και ςτο τϋλοσ. -Τα νανουρύςματα παρουςιϊζουν παραλλαγέσ από
περιοχό ςε περιοχό, ανϊλογα με την τόπο προϋλευςόσ τουσ. Στα νανουρύςματα των
νηςιών υπϊρχει ςυχνϊ αναφορϊ ςτη θϊλαςςα, τα καρϊβια και τον όλιο ενώ ςτισ
ηπειρωτικϋσ περιοχϋσ, γύνεται αναφορϊ ςτα βουνϊ τισ πεδιϊδεσ ςτην κτηνοτροφύα καθώσ
και ςτισ καλλιϋργιεσ και τα ςπαρτϊ. - Τα νανουρύςματα ςυνοδεύονται από
αργέσ, λικνιςτικέσ κινήςεισ

5. Το νανούριςμα ςτην Αρχαύα Ελλϊδα
•
Σςημ αουαία Ελλάδα ρσμήθιζαμ μα μαμξσοίζξσμ ςα βοέτη λικμίζξμςαπ ςα και
ςοαγξσδώμςαπ ήοεμεπ μελχδίεπ. Η ρσμήθεια ςξσ “λικμίζειμ” ςα μεξγμά, για
μα ςα καςαποαΰμξσμ και μα ςα απξκξιμίρξσμ, ήςαμ ρε εσοεία υοήρη. Τξ
λίκμιρμα ρσμξδεσόςαμ από γλσκέπ μελχδίεπ, γμχρςέπ χπ
μαμξσοίρμαςα, “βασκαλήμαςα ή βασκαλήρειπ” ή “καςαβασκαλήρειπ”. Ο
Θεόκριτος έρχρε ςξ ςοαγξύδι, “μαμξύοιρμα” ςηπ Αλκμήμηπ, πξσ ςξ έλεγε
ρςα δίδσμα παιδιά ςηπ, ςξμ Ηοακλέα και ςξμ Ιτικλέα, κξσμώμςαπ ςα μέρα
ρςημ αρπίδα, ςημ ξπξία ξ άμδοαπ ςηπ, ξ Αμτιςούχμ, είυε πάοει λάτσοξ
ρςημ μάυη. Οι Έλλημεπ ρσγγοατείπ γμχοίζξσμ ςξ καςεσμαρςικό και
σπμχςικό απξςέλερμα πξσ έυει ςξ λίκμιρμα και ςα μαμξσοίρμαςα πάμχ ρςξ
μεσοικό ρύρςημα ςχμ παιδιώμ. Συεςικά, ξ Πλάτωμ ρσμιρςά όςι όςαμ κάπξιξ
παιδί δσρκξλεύεςαι μα κξιμηθεί, η μηςέοα ςξσ ποέπει αμςί για ηρσυία και
ριχπή μα ςξ κξσμήρει ρςημ αγκαλιά ςηπ και μα ςξ μαμξσοίρει.
Ο Γαλημός ειρέουεςαι ρε λεπςξμέοειεπ ρυεςικά με ό,ςι ατξοά ρςη
τσριξλξγική ενήγηρη ςηπ επίδοαρηπ ςξσ λικμίρμαςξπ, αματέοξμςαπ
υαοακςηοιρςικά: “Κάπξια μέςοια κίμηρη και κάπξιξπ μελχδικόπ
υοχμαςιρμόπ ςηπ τχμήπ ςξσπ (ςχμ ςοξ­τώμ), ςα ξπξία όυι μόμξ
καςαποαΰμξσμ, αλλά και ςα βάζξσμ για ύπμξ, εμώ ρσγυοόμχπ ασςά
δηλώμξσμ και ςξ τσρικό ρςξιυείξ, όςι διάκειμςαι εσμεμώπ ποξπ ςημ μξσρική
και ςημ γσμμαρςική. Και όπξιξπ είμαι ικαμόπ μα υοηριμξπξιεί καλά ςιπ
ςέυμεπ, ασςόπ θα εκπαιδεύρει πάοα πξλύ καλά ςξ ρώμα και ςημ φσυή”

6. νανούριςμα και μουςικό
• Ωο κνπζηθό είδνο ηα λαλνπξίζκαηα παξνπζηάδνπλ εμαηξεηηθό πινύην
ζηελ ρξήζε ηεο γιώζζαο, ηεο ζύλδεζή ηνπο κε ηελ πξνθνξηθή
παξάδνζε, ηε ζρέζε ηνπο κε ην παξακύζη, αιιά θαη ηελ ζπκβνιή ηνπο
ζηελ αλάπηπμε ηεο κνπζηθήο αληίιεςεο ηνπ λενγλνύ. Η κνπζηθή ηνπο
γιώζζα ζηεξίδεηαη ζηελ απιόηεηα θαη ηελ επαλάιεςε, γεγνλόο πνπ
απνξξέεη θαη από ηελ πξαθηηθή ηνπο ρξήζε: ν ξπζκόο είλαη ηηο
πεξηζζόηεξεο θνξέο ηξίζεκνο (3/4, 6/8), αληίζηνηρνο ηνπ ιηθλίζκαηνο
πνπ επηθέξεη ηνλ ύπλν ζην παηδί, θαη ε κεισδία πξνθύπηεη θαηά βάζε
από ηελ επαλάιεςε κηθξώλ δηαζηεκάησλ δεπηέξαο ή ηξίηεο, θαη ηα
ζύληνκα αληόληα θαη θαηηόληα απνζπάζκαηα ηεο θιίκαθαο.

7. Υπνοσ και θϊνατοσ
•
Εηδηθόηεξα ζηα ειιεληθά παξαδνζηαθά λαλνπξίζκαηα, ν ύπλνο ζπρλά
πξνζσπνπνηείηαη θαη πξνζθαιείηαη από ηελ κεηέξα λα πάξεη ην κσξό γηα λα ην
μεθνπξάζεη θαη λα ην ‘γηάλεη. Χαξαθηεξηζηηθά, ζην ειιεληθό θαληαζηαθό, αξραίν θαη
ζύγρξνλν, ν ύπλνο θαη ν ζάλαηνο βξίζθνληαη πνιύ θνληά. Καη νη δύν έξρνληαη θαη
παίξλνπλ, κε ηε δηαθνξά όηη ν ύπλνο μαλαθέξλεη πίζσ ην αγαπεκέλν πξόζσπν
•
. Κνηλόο ηόπνο ησλ λαλνπξηζκάησλ είλαη ε έθθξαζε ησλ ιατθώλ πεπνηζήζεσλ γηα ηε
δσή θαη ην ζάλαην: ζηα θείκελά ηνπο δηαβάδνπκε ηελ επαηζζεζία ησλ ιαώλ γηα ηηο
αμίεο ηεο δσήο, ηα ηδαληθά γηα ηελ πξνθνπή ηνπ αλζξώπνπ, θαη ηελ επεκεξία ηνπ
ζπλόινπ, ελζσκαησκέλα όια ζηηο επρέο, ζηνπο θόβνπο, ζηηο πξνηξνπέο ηεο κάλαο
πξνο ην παηδί ηεο πξηλ αθόκε απηό αξζξώζεη ηνλ πξώην ηνπ ιόγν.

9. Νικόλασ Αφεντούλησ
Σοφύα Παπαδοπούλου
•
Ύπλε κνπ, πάξε ην παηδί,
λα κνπ ην ζεξγηαλίζεηο,
ζηα ξόδα ησλ πεξηβνιηώλ,
ζηα θξύα λεξά ηεο βξύζεο.
Παξην θαη δείμε ην λα βξεη,
ησλ παιαηηώλ ηε ζηξάηα,
πνπ λαη ηνπ Ρήγα νη ζεζαπξνί,
κε ηα θσλζηαληηλάηα.
Καη ράξηζέ ηνπ ηα θιεηδηά,
λ' αλνίμεη θαη λα πάξεη,
καξγαξηηάξη αηξύπεην,
ζππξί καξγαξηηάξη

10. Θανϊςησ Κατραπϊνησ(Κ.Αντωνιϊδησ)
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Έλα ύπνε, και πϊρε το
και πϊν’το ςτα λιβϊδια
κου κελαηδούνε τα πουλιϊ
και παύζουν τα κοπϊδια.
Ν’ακούει κουδούνια να χαρεύ,
φλογϋρεσ να μεθύςει
και των ρυακιών το φλούςβιςμα
να με τ’αποκοιμόςει.
Και ςαν τρανϋψει και γύνει
λεβϋντησ, παλικϊρι,
νϊχει για βϋργα το ςπαθύ,
το βόλι για λιθϊρι

11. Γιούνησ Παναγιώτησ
•
’Χήνα μου Άπλωσ’ τα Φτερά’’
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Χήλα κνπ, άπισζ’ ηα θηεξά, λα πιύλσ ηνπ παηδηνύ κνπ,
ατηέ κνπ, ηα θηεξνύγηα ζνπ, λ’ απιώζσ η’ αγνξηνύ κνπ,
θαη ζπ, αεδόλη κνπ ρξπζό, ζηελ θνύληα λα θαζίζεηο,
κε ηε γιπθεία ζνπ ηε θσλή λα κνπ ην λαλνπξίζεηο,
θαη ζαλ ην ηδήο λα θνηκεζή, ηα κάηηα ηνπ λα θιείζε,
ηξέμηε, ηνλ ύπλν θώλαδε λα κνπ ην ζεξηαλίζε.
Έια, Ύπλε, θαη πάξε ην, παλ’ ην ζηα πεξηβόιηα,
θαη γέκηζε ηνπο θόξθνπο ηνπ ηξηαληάθπιια θαη ξόδα.
Σα ξόδα ζα είλ’ ηεο κάλλαο ηνπ θαη ηα’άλζε ηνπ θπξνύ ηνπ,
θαη ηα ρξπζά ηξηαληάθπιια ζε λα είλαη ηνπ λνλνύ ηνπ.

12. Παραςκευϊσ Αλεξϊκησ
•
•
•
•
•
•
Πάξε ην ύπλε ην παηδί, Κη άκε ην ζηα πεξβόιηα
Γέκηζε ηα ζηεζάθηα ηνπ, Γαξύθαιια θαη ξόδα
Κνηκήζνπ εζύ κσξάθη κνπ, ΢ε θνύληα θαξπδέληα
΢ε ξνπραιάθηα θεληεηά, Καη καξγαξηηαξέληα.
Κνηκήζνπ κε ηε δάραξε, Κνηκήζνπ κε ην κέιη
Καη λίςνπ κε ην αλζόλεξν, Πνπ λίβνληαη νη άγγεινη

13. •
•
«Νάνι, το μωρό μοσ», Διονύσης Σαββόποσλος
•
Σε ποιο μονοπάηι
ζη'οςπανού ηα πλάηε
ηαξιδεύειρ γιε μος,
ζηα θηεπά ηος ανέμος;
•
Νάνι ηο μωπό μος,
ηο σιλιάκπιβό μος,
ζώπαζε όλε ε θύζε
με μος ηο ξςπνήζει.
•
Άζηπα σαμελώζηε
και κονηοδςγώζηε
να ηο δείηε ελάηε
πος γλςκοκοιμάηαι.
•
Μ'απαλό ςθάδι
βελοςδένιο σάδι
νύσηα ζκέπαζέ ηο
και νανούπιζέ ηο.
•
Κι ώζπος να σαπάξει
ύπνο από μεηάξι
Κούνια πος ζαλπάπει
η'απγςπό θεγγάπι
ζηεν ονειποσώπα
ηο απμενίδει ηώπα.
Γιαννικϊκησ Γιϊννησ

14. Χριςτύνα Ματςούκα
• Νϊνι,νϊνι,νϊνι,νϊνι
• ύπνο όςυχο να κϊνει
• Να κοιμϊται να μερώνει
• να ξυπνϊ να μεγαλώνει
• να κοιμϊται ςαν τ'αρνϊκι
• να ξυπνϊ ςαν τ'αηδονϊκι.
• Μην πατϊτε,μη βροντϊτε
• το παιδϊκι μου κοιμϊται.

15. νανούριςμα από την Αρμενύα
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=u83yIsmRwo

16. νανούριςμα από την Αφρικό
• http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=T3HYJW0F
DXM

17. νανούρισμα από την Ιαπωνία
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=f6TPzC9XC8
M

18. νανούριςμα από την Τουρκύα
• http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=gNWGnTtK
ZwA

19. ρε, κϊπου να ακουμπόςω το κεφϊλι μου !
• ΤΕΛΟΣ