1. เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับการปฐมพยาบาลเบื้องต้น จัดทำโดย น . ส . รัตนาภรณ์ ทองสร้อย รหัส นศ . 15012070 คณะครุศาสตร์ เอกคอมพิวเตอร์ศึกษา ชั้นปีที่ 1 หมู่ 1 มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

2. การปฐมพยาบาล หมายถึง ... การให้ความช่วยเหลือเบื้องต้น แก่ผู้ที่ได้รับอุบัติภัยหรือเจ็บป่วยกระทันหันโดยใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่พอจะหาได้ในบริเวณนั้น เพื่อช่วยบรรเทาอาการของผู้ป่วยและช่วยให้ผู้ป่วยได้รับอันตรายน้อยลง ก่อนที่จะนำส่งโรง พยาบาลเพื่อให้แพทย์ทำการรักษาพยาบาลต่อไป

3. ความสำคัญของการปฐมพยาบาล ในท้องถิ่นที่อยู่ห่างไกลแพทย์หรือโรงพยาบาล การรู้เรื่องการปฐมพยาบาลมีความจำเป็นมาก อุบัติภัยและการเจ็บป่วยอาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ถ้าผู้ป่วยได้รับการช่วยเหลืออย่างถูกวิธีในระยะแรก จะช่วยลดการเสียชีวิตหรือความพิการทุพลภาพของผู้ป่วยลงได้ นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันโรคแทรกซ้อนที่อาจเกิดตามมาได้ และยังเป็นการเตรียมผู้ป่วยก่อนถึงมือแพทย์อีกด้วย ดังนั้นเราควรเรียนรู้วิธีการปฐมพยาบาล และสามารถปฐมพยาบาลได้อย่างถูกวิธีเพื่อเป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่นด้วย

4. หลักทั่วไปของการปฐมพยาบาล ผู้ทำการปฐมพยาบาลจะต้องควบคุมสติของตนเองให้ได้ อย่าตื่นเต้นตกใจต่อเหตุการณ์ที่ได้พบเห็น และต้องตรวจดูอาการของ ผู้ป่วยเสียก่อนว่าได้รับอันตรายอะไรบ้าง ซึ่งเราจะสามารถทราบอาการของผู้ป่วย โดยการ 1. การสอบถามจากตัวผู้ป่วย 2. สอบถามจากผู้เห็นเหตุการณ์ 3 . สังเกตจากสิ่งแวดล้อม 4. สังเกตจากอาการของผู้ป่วย

5. สิ่งที่ผู้ปฐมพยาบาลควรปฏิบัติ 1. ห้ามเลือดถ้ามีเลือดไหลช่วยผายปอดเมื่อจำเป็น 2. ถ้าหยุดหายใจให้รีบผายปอดทันทีจนกว่าผู้ป่วยจะหายใจเองได้ 3. ไม่ควรสัมผัสบาดแผลที่มีเลือดหรือน้ำเหลืองของผู้ป่วยโดยตรง 4. ในกรณีที่ผู้ป่วยใส่ฟันปลอมควรนำออกในขณะที่ผู้ป่วยหมดสติ 5. ในกรณีที่ผู้ป่วยสลบหรือหมดสติห้ามให้ดื่มน้ำหรือกินยา 6. ถ้าสงสัยว่ามีกระดูกหักควรเข้าเฝือกชั่วคราวก่อนการเคลื่อนย้าย 7. ไม่ควรเคลื่อนย้ายผู้ป่วยถ้าไม่จำเป็น 8. ในกรณีผู้ป่วยได้รับบาดเจ็บสาหัสมาก ให้รีบนำส่งแพทย์โดยเร็วที่สุด

6. ประโยชน์ของการปฐมพยาบาล 1. เพื่อช่วยพยุงชีวิตเอาไว้ ได้แก่ ช่วยในการหายใจ ช่วยห้ามเลือด 2. ให้ผู้ป่วยคลายความทุกข์ทรมานและไม่ให้มีการบาดเจ็บมากขึ้นไปอีก 3. ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวเร็ว ได้แก่ การดูแลและให้กำลังใจ การให้ยาแก้ปวด การให้ความอบอุ่น

7. อุบัติเหตุ สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ลักษณะอาการนั้นจะมีความแตกต่างกันไป แล้วแต่กรณีที่ผู้ป่วยได้ประสบมา ดังนั้นเราจึง จำเป็นต้องเลือกวิธีการปฐมพยาบาลและสามารถนำมาใช้ตามลักษณะอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วยได้อย่างถูกต้องปลอดภัย ตัวอย่างอุบัติเหตุที่พบกันเป็นประจำ คือ มีบาดแผลเลือดออก ผิวหนังถลอก มีอาการหมดสติ เป็นลม หรือช็อค ถูกไฟไหม้ น้ำร้อนลวก ถูกสัตว์มีพิษกัดหรือต่อย

8. การเกิดบาดแผล บาดแผล หมายถึง รอยฉีกขาดของผิวหนังหรือเนื้อเยื่อ และส่วนที่ลึกกว่าชั้นผิวหนังถูกทำลาย ทำให้แยกจากกันชนิดของบาดแผล แบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด คือ แผลช้ำ คือแผลที่ไม่มีรอยแยกของผิวหนัง เกิดจากการถูกของแข็งไม่มีคมกระแทก แต่อาจมีอาการฉีกขาดของเนื้อเยื่อ และ เส้นเลือดฝอยใต้ผิวหนัง ทำให้เกิดอาการเลือดคั่งใต้ผิวหนัง ทำให้มีอาการบวมได้ แผลแยก คือแผลที่มีรอยแยกของผิวหนัง ซึ่งทำให้มีเลือดออกมาได้ แผลบางประเภทมีเลือดออกมาก

9. การปฐมพยาบาล แผลช้ำ ควรประคบบริเวณช้ำด้วยความเย็น เพื่อทำให้เส้นเลือดตีบไม่มีเลือดไหลออกมาอีก ไม่ควรเคลื่อนไหวบริเวณที่มีแผลช้ำ เพราะการเคลื่อนไหวมาก ๆ จะทำให้เลือดออกอีกได้ อีก 24 ชั่วโมง ให้ใช้ความร้อนประคบเพื่อให้เส้นเลือดขยายตัว ช่วยลดอาการช้ำ

10. การปฐมพยาบาลแผลแยก ในกรณีมีบาดแผลผิวหนังถลอก ควรปฏิบัติ ดังนี้ ใช้น้ำสะอาดล้างแผลแล้วซับให้แห้ง ใช้ยาทาแผลสดทาให้ทั่วบริเวณที่ถลอก ไม่ต้องปิดบาดแผล ถ้าแผลนั้นไม่อยู่ในตำแหน่งที่สกปรกหรือถูกน้ำได้ง่าย

11. การปฐมพยาบาลแผลแยก ในกรณีมีบาดแผลเปิดมีเลือดออกมาก ควรปฏิบัติ ดังนี้ ถ้ามีการเลือดออกมากจะต้องห้ามเลือดเสียก่อน แล้วตรวจดูชนิดของบาดแผล ถ้ามีอาการช็อคหรือเป็นลม ควรรักษาอาการช็อคหรือเป็นลมเสียก่อน ถ้าบาดแผลมีเลือดแข็งตัวอุดปากแผลอยู่อย่าดึงหรือแกะออกเพราะจะทำให้เลือดออกมาอีกได้ ไม่ควรล้างแผลด้วยตนเอง เพราะเลือดจะออกมากขึ้น และแผลอาจติดเชื้อได้ง่าย แล้วรีบนำส่งแพทย์เพื่อทำการรักษาต่อไป ข้อควรจำ เมื่อเกิดบาดแผลทุกชนิด เราควรต้องไปรับการฉีดยาป้องกันบาดทะยักทุกครั้ง

12. การปฐมพยาบาลเมื่อหมดสติ เป็นลม ช็อค ภาวะการหมดสติ นั้นเกิดมาจากหลายสาเหตุ ดังนั้นการช่วยเหลือผู้ป่วยขั้นต้นเป็นสิ่งสำคัญมาก จำเป็นต้องอาศัยผู้ที่มีความ รู้ความสามารถที่จะช่วยรักษาชีวิตผู้ป่วยไว้ได้ ซึ่งมีหลักควรปฏิบัติดังนี้ ตรวจดูในปากว่ามีสิ่งอุดตันทางเดินหายใจหรือไม่ ถ้ามีต้องรีบนำออกโดยเร็ว จัดให้ผู้ป่วยอยู่ในท่าที่เหมาะสม โดยให้ผู้ป่วยนอนตะแคงคว่ำไปด้านใดด้านหนึ่ง คลายเครื่องนุ่งห่มให้หลวม และห้ามให้น้ำหรืออาหารทางปาก ถ้ามีอาการชักให้ใช้ ผ้าม้วนเป็นก้อนสอดระหว่างฟันบนกับฟันล่างเพื่อกันผู้ป่วยกัดลิ้นตนเอง ทำการห้ามเลือดในกรณีที่มีเลือดออก ถ้ามีอาการไม่ดีขึ้นให้รีบนำส่งโรงพยาบาลโดยด่วน เป็นลม คือ อาการหมดสติเพียงชั่วคราว เนื่องจากการที่เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ เกิดจากหลายสาเหตุ เช่น เหนื่อยหรือร้อนจัด , หิวหรือ เครียด ควรให้การปฐมพยาบาล ดังนี้ นำเข้าพักในที่ร่ม มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก ให้นอนราบ และคลายเสื้อผ้าให้หลวม ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นเช็ดเหงื่อที่หน้าผาก มือ และเท้า ให้ผู้ป่วยดมแอมโมเนีย

13. บาดแผลที่เกิดจาก ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก บาดแผลลวก คือ แผลที่เกิดจากความร้อน เช่น ความร้อนจากเปลวไฟหรือไฟไหม้ ความร้อนจากไอน้ำเดือดหรือของเหลวร้อน ความร้อนจากสารเคมี ความร้อนจากกระแสไฟฟ้าดูด หรือฟ้าผ่า ความร้อนจากรังสี ต่าง อาการที่ได้รับ คือ ปวดแสบปวดร้อน ผิวหนังแดงพอง หรืออาจเป็นรอยไหม้เกรียมในกรณีที่ถูกรังสีมาก ๆ และควรระวังผู้ป่วยที่ถูกไฟฟ้าดูดซึ่งอาจเกิดสภาวะหยุดหายใจได้ ต้องรีบผายปอดทันทีจนกว่าผู้ป่วยจะหายใจเองได้

14. การปฐมพยาบาลผู้ป่วยแผลลวก ควรปฏิบัติ ดังนี้ ... ถอดหรือตัดเสื้อผ้าบริเวณที่ถูกไฟไหม้หรือน้ำร้อนลวก แต่ถ้าบางส่วนติดแน่นกผิวหนังไม่ควรดึงออก ควรใช้น้ำเย็นราดบริเวณผิวหนังที่ถูกความร้อน เพื่อลดความร้อนที่จะไปทำลายผิวหนัง ถ้าปวดแสบปวดร้อนให้ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นหรือน้ำแข็งวางประคบตรงบริเวณแผลหรือ ปิดด้วยผ้าก๊อสเพื่อป้องกันมิให้ถูกอากาศภายนอก ใช้ น้ำมันมะพร้าว น้ำมันมะกอก หรือ ขี้ผึ้ง วาสลิน ทาบนผ้าก๊อสปิดบริเวณแผล ถ้าถูกสารเคมีต้องรีบล้างสารเคมีนั้นออกจากผิวหนังด้วยน้ำสะอาดโดยเร็วที่สุด ถ้ากระหายน้ำให้ดื่มน้ำเล็กน้อย และไม่ควรให้น้ำเย็นจัด ถ้ามีอาการมากต้องรีบนำส่งแพทย์โดยเร็ว

15. ที่มา คู่มีอประชาชน เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับ " การปฐมพยาบาลเบื้องต้น " สถาบันการแพทย์ด้านอุบัติเหตุและสาธารณภัย กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข