"Авлигын эсрэг үндэсний чуулган-2021"-нд танилцуулсан илтгэл

1. Авлигын гэмт хэрэгтэй
тэмцэхтэй холбоотой
хуульчийн мэргэжлийн
үйл ажиллагаа
Л.ГАЛБААТАР
МОНГОЛЫН ХУУЛЬЧДЫН ХОЛБООНЫ ЗӨВЛӨЛИЙН ГИШҮҮН

2. Агуулга
Мэргэшсэн, чадварлаг
байх
Авлигын хэрэг мөрдөн шалгах,
хяналт тавих, хянан шийдвэрлэх
ур чадварыг сайжруулах
Хөндлөнгийн нөлөөллөөс
ангид байх
Мөрдөгч, прокурор, шүүгчид ирж
болзошгүй хөндлөнгийн нөлөөллөөс
урьдчилан сэргийлэх, хамгаалах
АТГ-ын бие даасан байдлыг хангах
АТГ-ын удирдлагын томилгооны хараат бус байдлыг
хангахад Хуульчдын холбоо оролцох нь
01 02
03

3. Мэргэшсэн,
чадварлаг байх
01

4. Авлигын хэрэг мөрдөн шалгах, хяналт тавих, хянан шийдвэрлэх ур
чадвар (Өөрийн үнэлгээ)
Авлигын гэмт хэргийн
шийдвэрлэлтийн дүн
шинжилгээний тайлан.
© 2021 Азийн Хөгжлийн Банк
50%
44%
6%
30%
60%
10%
4%
17%
74%
5%
муу дундаж сайн маш сайн
Мөрдөгч Прокурор Шүүгч

5. Мэдлэг ур чадвар нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн сургалтын үр дүн
(Өөрийн үнэлгээ)
Авлигын гэмт хэргийн
шийдвэрлэлтийн дүн
шинжилгээний тайлан.
© 2021 Азийн Хөгжлийн Банк
17%
33% 33%
17%
10%
60%
30%
0
11%
33%
50%
7%
Үр дүн багатай Дундаж үр дүнтэй Үр дүн сайтай Маш үр дүнтэй
Мөрдөгч Прокурор Шүүгч

6. Зөвлөмж
● Кэйс анализ, дүн шинжилгээнд тулгуурласан сургалтыг
мөрдөгч, прокурор, шүүгчдэд тогтмол явуулах
● Байгууллагууд сургалтын гарын авлага,
материалыг сэдэв, асуудал тус бүрээр хамтран
боловсруулж, сургалтыг тогтмол явуулах. Үүнд
Монголын Хуульчдын холбооны үргэлжилсэн
сургалтын үйл ажиллагааг ашиглах
● Сургалтыг богино буюу нэг удаадаа 3-4 цаг
үргэлжлэх хугацаагаар, сэдэвчилсэн байдлаар
хийх, сургалт хийх шинэлэг арга зүйг нэвтрүүлэх

7. Хөндлөнгийн
нөлөөллөөс ангид байх 02

8. Зүй бус нөлөөлөл, дарамт шахалт авлигын хэргийг шалгаж, шийдвэрлэхэд их,
маш их сөрөг нөлөөтэй (Өөрийн үнэлгээ)
Авлигын гэмт хэргийн
шийдвэрлэлтийн дүн
шинжилгээний тайлан.
© 2021 Азийн Хөгжлийн Банк
22%
30%
44%
77
Мөрдөгч Прокурор Шүүгч Хуульч
Шүүх эрх мэдлийн болон хууль
сахиулах байгууллагын
шударга байдлын судалгаа
© 2019 Азийн сан

9. Хуульчийн
мэргэжлийн дүрэм
• Хуульчийн мэргэжлийн дүрмээр хуульч,
үйлчлүүлэгч, хуульчид хоорондын
харилцаа, хуульчдын нийтийн өмнө хүлээх
үүрэг, ашиг сонирхлын зөрчил, нууцлал,
эрх хэмжээ, хараат бус байдал болон
хуульчийн мэргэжлийн үйл ажиллагаатай
холбогдсон бусад харилцааг зохицуулдаг.
• Хуульчийн мэргэжлийн дүрмийг зөрчсөн
эсэхийг гомдлын дагуу хянан шийдвэрлэх,
хуульчид хариуцлага хүлээлгэх
зохицуулалтыг Шүүхийн тухай хуулийн
шинэчилсэн найруулгыг батлахдаа
2021.01.15-нд хүчингүй болгосон.

10. Зөвлөмж
● Мөрдөн шалгах, түүнд хяналт тавих, шийдвэрлэх
ажиллагаанд учирч буй аливаа саад, хөндлөнгөөс
нөлөөлөх оролдлогын талаар мөрдөгч, прокурор,
шүүгч мэдээлэх, түүнийг хүлээн авах, хянан үзэх
тогтолцоо, механизмыг бий болгох
● Хуульчийн мэргэжлийн дүрмийг зөрчсөн эсэхийг
гомдлын дагуу хянан шийдвэрлэх, хуульчид
хариуцлага хүлээлгэх зохицуулалтыг сэргээн батлах

11. 03
Авлигатай тэмцэх
газрын бие даасан
байдлыг хангах

12. Авлигатай тэмцэх байгууллагын 3 загвар
Монгол
олон талт зорилго бүхий хууль
сахиулах эрх мэдэлтэй, урьдчилан
сэргийлэх чиг үүрэгтэй
зөвхөн хууль сахиулах
байгууллага, хэлтэс, нэгжийн
хүрээнд авлигатай тэмцэх
урьдчилан сэргийлэх,
бодлого боловсруулах,
уялдуулан зохицуулах

13. Авлигатай тэмцэх байгууллагын удирдлагыг томилох үе шатанд инститүцийн оролцоог
хангах
Арга зам Давуу тал Сул тал
Нэг инститүц - шууд томилох
-Томилсон хариуцлагыг дангаар хүлээх
-Томилох явц хурдан
Томилогдсон этгээд улс төрийн
нөлөөнд шууд автах магадлалтай
Нэг инститүц – бусад эрх мэдлийн
инститүц буюу өрсөлдөгч улс
төрийн хүчинтэй зөвшилцөх
Улс төрийн хардалтыг хязгаарладаг
Улс төрийн хүчин, бусад салбарын
албан ба албан бус нөлөөлөл байх
боломжтой
Томилох үе шатыг нэг инститүцээс
хамааралтайгаар хуваалцсан
Улс төрийн хардалтыг хязгаарладаг
Оролцогч талуудын чадавх сайн байх
шаардлагатай
Томилох үе шатыг олон этгээдэд
хуваалцсан
Олон талт оролцоог хангасан, ашиг
сонирхлыг тэнцвэржүүлсэн /эрх мэдлийн
хяналт-тэнцлийг хангасан/
Тухайн салбар, сонирхлын бүлгээ
төлөөлөх хүн томилуулах эрсдэлтэй
Томилох үе шатыг холимог
болгосон
Улс төрийн хардалтыг хязгаарладаг
-“Хамгийн бага хүлээн
зөвшөөрөгдсөн” нэр дэвшигч
томилогдох магадлалтай
- Нэр дэвшигчийн талаар хэлэлцэн
тохирох магадлалтай /ур чадварыг
бага харгалзах/
Нэр дэвшигчийн жагсаалт гаргах
хороо
Дээрх хувилбарын алинд ч Нэр дэвшигчийн жагсаалт гаргах хороо ажиллаж
болно. Хорооны бүрэлдэхүүн хэт өргөн байх, хэт олон талын бүлгээс
оролцуулах нь олон нийтийн ашиг сонирхолд нийцсэн нэр дэвшигчийг санал
болгох ажиллагаанд хүндрэл учруулах эрсдэлтэй

14. Дүгнэлт
● УИХ-аас 2020.12.31-ний өдөр Авлигын эсрэг хуулийн 21
дүгээр зүйлд оруулсан өөрчлөлт нь олон улсын жишгийг огт
харгалзаагүй, өнөөгийн Авлигатай тэмцэх байгууллагын
загвар буюу чиг үүрэгтэй уялдаагүй байна
● Зөвхөн хууль сахиулах байгууллага, хэлтэс, нэгжийн хүрээнд
авлигатай тэмцэх байгууллагын удирдлагыг томилоход
Ерөнхий сайд оролцож болох бөгөөд олон талт зорилго
бүхий хууль сахиулах эрх мэдэлтэй, урьдчилан сэргийлэх чиг
үүрэгтэй авлигатай тэмцэх байгууллагын томилгоонд
Ерөнхий сайд оролцох нь буруу байна
● Авлигатай тэмцэх газрын дарга, дэд даргыг санал болгох
журмыг хуульд тусгаагүй тул тус байгууллагын удирдлагад
улс төрийн намын дарга буюу Ерөнхий сайд нөлөөлөх бодит
эрсдэлийг бий болгож байна

15. Зөвлөмж
● Авлигатай тэмцэх бие даасан байгууллагын удирдлагыг
санал болгох болон томилох үе шатанд институцийн
оролцоог жигд байлгах;
● Авлигатай тэмцэх бие даасан байгууллагын удирдлагыг
санал болгох эрх хэмжээг эрх мэдлийн харилцан хяналт-
тэнцвэрийн зарчмын дагуу аль нэг институтэд
төвлөрүүлэхгүйгээр хуваарилах;
● Авлигатай тэмцэх бие даасан байгууллагын удирдлагыг
санал болгох процессыг тодорхой тусгах. Энэ хүрээнд АТГ-
ын дарга, дэд даргыг сонгон шалгаруулах, мерит зарчимд
үндэслэн сонгох нөхцөлийг тусгах, сонгон шалгаруулалтыг
зохион байгуулах бүрэлдэхүүн, түүний ажиллах журмыг
хуульд нарийвчлан тусгах.