Төрийн үйлчилгээг сайн дурынхны оролцоотой хүргэх тухай

1. Илтгэгч: Д.Хулан
П.Эрдэнэсүрэн
Э.Батхуяг
Амарсайхан
Отгон-Өлзий

2. Шаардлага:
Сайн дурын үйл ажиллагаа нь нийгмийн оршин
тогнох үндэс болсон иргэдийн оролцоог
сэдэлжүүлэх эх суурь юм.

3. Давуу тал:
 Мэдээллийн өргөн эх сурвалж, асуудлын
шийдлийн хувилбарыг ашиглах боломжийг ЗГ-т
олгож, бодлого боловсруулах явцыг чанартай
болгоно
 Төр, иргэдийн хоорондын харилцаа холбоог
хөнгөвчлөх
 Хариуцлага, тунгалаг байдлыг нэмэгдүүлэх
 Төлөөллийн зарчим, олон нийтийн итгэлийг
бэхжүүлэх

4. Ямар нэгэн цалин хөлсгүйгээр цаг зав
мэдлэг чадвараа бусдын сайн сайхны төлөө
зориулж нийгмийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулж
байгаа хүмүүсийг,
Тэднийг зохион байгуулан ажиллуулж
байгаа байгуулалтыг сайн дурынхантай
ажилладаг байгууллага гэнэ.

5.  Ашиг орлого, шан харамжийн
төлөөх зорилгогүй
 Хувь хүний өөрийнх нь чөлөөт
сонголт
 Бусдад /нийгэмд/ тустай байх

6. 1939 он
97187 гишүүд
дэмжигчид, 8960
гаруй мэргэшсэн
сайн дурынхан
2004 он
24 байгууллага,
16907 гишүүнчлэл
1987 он
34 орны 157 сайн
дурынхан,
Үндэсний 155
сайн дурын
ажилтан

7. Мэдээлэх: Төрийн байгууллагаас
олон нийтэд нэг талын урсгалтай
мэдээлэл өгөх
Зөвлөлдөх: Төрийн байгууллага,
олон нийтийн хооронд өрнөх хоёр
чиглэл бүхий яриа өрнүүлж, санал
солилцох
Хамтран бүтээх: Бодлогын
шийдвэр гаргах, үйлчилгээг
төлөвлөх, хүргэх үйл явцад олон
нийт идэвхитэй оролцох
Эх сурвалж: Мартин, С. (2014) Иргэд болон сонирхогч бусад талын
оролцоог хангах нь. Бовейрд, Т., Лөйффлер, Э., Улсын салбарын
менежмент, засаглал. (хх. 252). Улаанбаатар: УА

8. Манипу
ляци
хийх
Засал
хийх
1
талын
мэдээ
лэл
өгөх
2 тал
зөвлөл
дөх
Тайвш
руулах
Түншл
эх
Эрх
мэдли
йг
төлөөл
үүлэх
Иргэд
удирда
ж
хянах
Оролцоогүй
байх
Хэлбэр төдий
оролцоо
Иргэдийн
эрх мэдэл
Эх сурвалж: Мартин, С. (2014) Иргэд болон сонирхогч бусад талын
оролцоог хангах нь. Бовейрд, Т., Лөйффлер, Э., Улсын салбарын
менежмент, засаглал. (хх. 252). Улаанбаатар: УА

9. Мэдээлэх:
 Иргэд наад зах нь ямар үйлчилгээ хаанаас, хэрхэн
авч болох талаар мэдээллээр хангагдах ёстой.
Зөвлөлдөх:
 Засгийн газар иргэд хооронд үүсэх 2 талт харилцаа.
 Зарим тохиолдолд олон нийтээс тодорхой асуудлын
хүрээнд иргэд алийг нь сонгох сонирхлыг нь
тодорхойлох зорилготой асуулгаар хязгаарлах
тохиолдол бий.
 Шийдвэр нэгэнт гарсан боловч хэлбэр төдий
байдлаар иргэдийн саналыг харгалзсан дүр исгэх
тохиолдол гардаг.
 Мөн бодлого боловсруулагчид удаан хугацаанд
зөвлөлдөх маягаар төвөгтэй шийдвэрийг хойшлуулах
явдал гардаг байна.
Эх сурвалж: Мартин, С. (2014) Иргэд болон сонирхогч бусад талын
оролцоог хангах нь. Бовейрд, Т., Лөйффлер, Э., Улсын салбарын
менежмент, засаглал. (хх. 253). Улаанбаатар: УА

10. Хамтран бүтээх:
 Тухайлбал, сургуульд хамрагдалтын түвшин
нэмэгдэж байгааг дан ганц сургалт сайн
байгаатай холбож үзэж болохгүй. Үүнд
суралцагчдын чадавхи, эцэг, эхийн идэвхи,
санаачилга чухал үүрэгтэй байдаг.
 Төрийн үйлчилгээг төлөвлөж хэрэгжүүлэхэд
иргэдийг оролцуулахын хэрээр үр дүн нь өндөр
байдаг байна. Оролцоо нь тухайн үйлчилгээг
хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээнд нийцүүлэх
угтвар нөхцөл болдог.
 Хамтран хэрэгжүүлэх үйл явц нь иргэдийг төрийн
үйлчилгээг дан ганц хүлээн авагч биш тэднийг
идэвхижүүлж, дэмжих замаар оролцогч, хяналт
тавигч болгоход чиглэгддэг.
Эх сурвалж: Мартин, С. (2014) Иргэд болон сонирхогч бусад талын
оролцоог хангах нь. Бовейрд, Т., Лөйффлер, Э., Улсын салбарын
менежмент, засаглал. (хх. 253). Улаанбаатар: УА

11. МОНГОЛ УЛСАД
/2012 оны байдлаар/
22.000 орчим сайн дурын ажилтан
 ЭРҮҮЛ МЭНД
 БОЛОВСРОЛ
 ХҮРЭЭЛЭН БУЙ ОРЧИН
4.8 тэрбум төгрөгний үр шим

14.  ЕБС-ийн сурагчдын 27.3 хувь нь сургуулийн орчинд болон сургууль дээрээ гэмт халдлагад
өртөж байсан гэж хариулсан бол 2000 сурагчийн 28 хувь нь гэмт хэргийн халдлагад
сургууль дээрээ өртдөг гэж хариулсан байна.
 Тиймээс өдрийн ихэнх цагийг сургууль дээрээ өнгөрүүлдэг хүүхдүүд аюулгүй орчинд
сурахад, гэмт хэрэгт өртөх тохиолдлыг бууруулахад “School police” төсөл үр дүнгээ өгнө гэж
албаныхан үзэж байгаа юм.
 Уг төсөл нь 2 жилийн хугацаанд хэрэгжих бөгөөд өөрийн хүүхдийн суралцдаг сургуулийн
орчимд эцэг эхчүүд нь сургуулийн захиргаанаас гаргасан хуваарийн дагуу 07.30-13.30,
13.30-19.00 гэсэн 2 ээлжээр эргүүл хийнэ. Нийслэлийн цагдаагийн газраас гаргасан
тооцоогоор тухайн сургуулийн сурагчдын тооноос хамаарч эцэг эхчүүд жилд нэг удаа
эргүүлд гарна.
 Эргүүлд гарахдаа School police гэсэн хантаазийг өмсөж, сургуулийн бүсэд сурагчдыг гэмт
хэрэг, зөрчилд холбогдох, өртөхөөс урьдчилан сэргийлэх, хичээл орох болон тарах
цагуудад сурагчдыг сургуулийн орчинд /сургуулийн бүсэд хамаарах/ замын хөдөлгөөнд
аюулгүй оролцоход дэмжлэг үзүүлэх, сургуулийн орчинд гэмт хэрэг, захиргааны зөрчил
гарсан тохиолдолд мэдээллийг цагдаагийн байгууллагад нэн даруй мэдээлэх зэрэг үүрэг
гүйцэтгэх юм.
 Нийслэлийн гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, зохицуулах зөвлөлөөс гаргасан
удирдамжийн дагуу эргүүлд гарах эцэг эхчүүдэд ажил олгогч байгууллага нь хагас өдрийн
цалинтай чөлөө олгохоор зохицуулалт хийсэн байна
Эх сурвалж: Нийслэлийн боловсролын газар /2013 он 11 сар/

17.  Цагдаагийн албаныхны мэдээлж байгаагаар
өдрийн ихэнх цагийг сургууль дээрээ
өнгөрүүлдэг хүүхдүүд аюулгүй орчинд сурч,
гэмт хэрэгт өртөх тохиолдлыг бууруулахад
“School police” төсөл үр дүнгээ өгч байгаа
гэдгийг онцолсон.

18. Тухайлбал, уг төсөл хэрэгжиж эхэлснээс хоёр
сарын дараа сургуулийн орчин дахь гэмт
хэргийн тоо 46 хувиар буурсан ажээ.

19. Хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл харагдахгүй
байгаа нь байхгүй гэсэн үг биш

21. Цэмцгэр наадам
Жил бүр 500 оюутны оролцоо
Хүмүүсийн ухамсарт
бодитой өөрчлөлтийг
авчирсан

22. Зорилго:
 Сургуулийн орчинд
аюулгүй байдлыг бий
болгох
 Бага насны хүүхдийг
гэмт хэргийн золиос
болохоос сэргийлэх
 Замын хөдөлгөөний
аюулгүй байдлыг хангах

23.  Хууль эрх зүйн таатай нөхцөл бүрдүүлэх
 Санхүүжилтын асуудлыг шийдвэрлэх
 Нэгдсэн бодлого, урт хугацааны бодлогын
баримт бичиг шаардлагатай
Жишээ:
 Сайн дурын үйл ажиллагааны тухай хуулийн
төсөл

24. Долоон бүлэг, 26 зүйлтэй.
 Сайн дурын үйл ажиллагааны байгууллагуудын
удирдлага, зохион байгуулалт
 Санхүүжилт
 Сайн дурын үйл ажиллагааны төрөл, хэлбэр
 Сайн дурын үйл ажиллагааны чиглэл
 Сайн дурын үйл ажиллагааны бүртгэл, хяналт
 Сайн дурын ажилтан
 Хууль зөрчигчдөд хүлээлгэх хариуцлагын асуудлыг
зохицуулсан.

25. Үндэсний зөвлөл
Үндэсний зөвлөлийн
төсөв нь Улсын
төсвөөс санхүүжих
Сайн дурын үйл
ажиллагааны бүртгэл,
хяналт

26.  4 багт хуваагдана.
 Багаар ярилцах хугацаа: 10 мин
 Багийн гишүүний танилцуулах хугацаа: 3 мин
 I баг: Байгаль орчны салбар
 II баг: Боловсролын салбар
 III баг: Эрүүл мэндийн салбар
 IV баг: Хүүхэд, олон нийтийн хөгжлийн салбар
 Ямар төрлийн үйлчилгээг иргэд, сайн дурынхныг
оролцуулах замаар хүргэх боломжтой гэж үзэж байна
вэ?
 Үйлчилгээг үзүүлэх явцад үүсэх эерэг, сөрөг талуудыг
нэрлэнэ үү. /Тус бүр 2-3/

27.  Олон улсын туршлагад:
 Нийгмийн даатгалын тухай хууль
 Албан татварын тухай хууль
 Иргэний хариуцлагын тухай хууль
 Гадаадын иргэдийн эрх зүйн байдлын тухай хууль
 Хөдөлмөрийн тухай хуулиуд нь ач холбогдолтой
байдаг байна.
Манай улсын хувьд 2012 оны судалгаанаас үзэхэд
эдгээр хуулиуд нь сайн дурын үйл ажиллагаанд сөрөг
нөлөөлдөг гэж үзжээ.
Эх сурвалж: МСДБС., НҮБСД., ХЧСДА. (2012) Монголын сайн
дурын үйл ажиллагааны нөхцөл байдлын үнэлгээ ба зөвлөмж.
/http://www.mn.undp.org/content/dam/mongolia/Publications/UNV/VWG-
VolSAR-Publlication-Mog-12Dec5.pdf/ хуудас 19

28.  Тухайлбал, Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 4 дүгээр
зүйлийн 2.1-т “өмчийн бүх хэвшлийн аж ахуй нэгж,
байгууллага, төрийн бус, шашны болон бусад байгууллага,
иргэнтэй хөдөлмөрийн гэрээгээр, эсхүл Иргэний хуулийн 343,
459 дүгээр зүйлд зааснаар иргэнтэй байгуулсан гэрээний
дагуу ажиллаж байгаа Монгол Улсын иргэн, гадаадын иргэн,
харьяалалгүй хүн” нийгмийн даатгалд заавал даатгуулна
гэсэн нэмэлт өөрчлөлт хийсэн явдал нь ТББ-уудад бэрхшээл
учруулдаг байна.
 Учир нь ТББ-ууд үйл ажиллагаагаа явуулах санхүүгийн эх
үүсвэр хязгаарлагдмал, тогтвортой бус байдгаас үүдэн тэр
бүр хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж ажиллах боломжгүй байдаг
байна. Мөн ТББ-ууд ажиллуулсан хүмүүст олгосон төлбөр,
урамшууллын 11 хувьтай тэнцэх хэмжээний нийгмийн
даатгалын шимтгэл төлөх болсон. Гэрээгээр ажиллаагүй сайн
дурынханд ТББ”аас хоол, унааны зардал олгосон тохиолдолд
хуульд заасан 11 хувийн шимтгэл ногдуулдаг.
Эх сурвалж: МСДБС., НҮБСД., ХЧСДА. (2012) Монголын сайн дурын үйл
ажиллагааны нөхцөл байдлын үнэлгээ ба зөвлөмж.
/http://www.mn.undp.org/content/dam/mongolia/Publications/UNV/VWG-
VolSAR-Publlication-Mog-12Dec5.pdf/ хуудас 20

29.  Сайн дурын үйл ажиллагааг хариуцсан Засгийн
газрын бүтцийг бий болгох
 Үндэсний бодлогын баримт бичиг боловсруулж
батлах,
 Сайн дурын ажилтнуудад зориулсан санхүү,
зохицуулалтын таатай орчин бүрдүүлэх,
тухайлбал Татварын тухай хуульд нэмэлт
өөрчлөлт оруулах
 Хувийн хэвшлийг сайн дурын үйл ажиллагаанд
татан оролцуулах
 Сайн дурын нэгдсэн цахим хуудас бий болгож,
мэдээлэл түгээх

30.  Төрийн зүгээс Сайн дурын үйлсийн шагнал бий
болгох
 Сайн дурын үйл ажиллагаанд иргэдийн
оролцоог дэмжих механизм бүрдүүлэх,
тухайлбал төр, хувийн хэвшлийн байгууллагын
ажилтнуудын сайн дурын үйл ажиллагааг
дэмжих, оюутан сурагчдын оролцоог тооцох
кредит бий болгох /кредит албан ёсоор хүлээн
зөвшөөрөгддөг байх/
 Тухайн үед хэрэгжиж буй сайн дурын үйл
ажиллагааг мэдээллийн хэрэгслээр сурталчлах,
өргөнөөр түгээн дэлгэрүүлэх

31.  Ур чадварыг сургалтаар олгож, ажлаа
гүйцэтгэсэан байдалд үнэлгээ хийх аргачлал
бий болгох
 Сайн дурынхныг бэлтгэх болон захиалагч
байгууллагуудад сайн дурынхныг дэмжих
журам, удирдлагын мэдлэг, чадварыг
төлөвшүүлэх