1. หัวขอวิทยานิพนธและชื่ออาจารยที่ปรึกษา
โครงการปริญญาโท สาขาวิชาพุทธศาสนศึกษา
ชื่อ-นามสกุล พระมหาไพโรจน เกสร เลขทะเบียน 4606030452
ชื่ออาจารยที่ปรึกษาวิทยานิพนธ ผูชวยศาสตราจารย ดร. วัชระ งามจิตรเจริญ
ชื่อวิทยานิพนธ (ภาษาไทย) อามิสบูชา และ ปฏิบัติบูชา: หลักเกณฑการตัดสินสําหรับชาวพุทธ
ชื่อวิทยานิพนธ (ภาษาอังกฤษ)
แนวคิดหลักของวิทยานิพนธ
ชาวพุทธในสังคมปจจุบัน ยังมีทัศนคติและความเขาใจในหลักคําสอนทางพุทธศาสนาที่
คลาดเคลื่อนไมตรงกันกันหลายเรื่อง เชน คําสอนเรื่องการบูชา เปนมงคลขอที่ ๓ ในมงคล ๓๘
ประการ กลาวถึงการบูชามี ๒ อยาง คือ อามิสบูชา และ ปฏิบัติบูชา โดยคนสวนมากมัก
เขาใจวา อามิสบูชา หมายถึง การบูชาดวยวัตถุ มีของหอม ดอกไม ธูป เทียน เปนตน ซึ่งเปนวัตุ
หยาบภายนอกเทานัน แตความจริงมีวัตถุภายนอนที่มีความละเอียดอีกหลายอยาง เชน เสียง
้
กลิ่น รส เปนตน ถือวาวัตถุที่มีความละเอียดเหลานี้ ก็เปนอามิสเชนกัน
ปฏิบัติบูชา หมายถึง การบูชาดวยการปฏิบัติ คนสวนมากมักเขาใจวา การปฏิบัตินั้นคือ
การสวดมนต, นั่งหลับตาทําสมาธิ เปนตน ซึ่งมีขอบเขตที่จํากัด มีความยุงยาก ไมสะดวก และ
เหมาะสําหรับคนเฉพาะกลุมเทานัน โดยเฉพาะในกรณีเรื่องการสวดมนต มักเขาใจโดยมากวา
 ้
เปนการปฏิบัติบูชา เพราะถือเอากิริยาอาการที่กระทํา แตความจริงไมไดเปนเชนนัน เพราะ
้
หลักเกณฑที่จะตัดสินวา อะไรเปนการปฏิบัตินั้น ใหใช “โยนิโสมนสิการ” คือ การกระทําไวใน
ใจโดยอุบายอันแยบคาย เปนเกณฑในการตัดสิน
ดังนั้น ทัศนคติความเขาใจในหลักคําสอนเรื่องการบูชาที่เกิดขึนในหมูชาวพุทธปจจุบน
้ ั
ผูวิจัยเห็นวา ยังมีความคลาดเคลื่อน จึงควรจะไดทําการวิจัยในเรื่องดังกลาวใหเกิดความชัดเจน
เพื่อใชเปนเกณฑในการตัดสินที่ถูกตองและใหเปนไปในแนวทางเดียวกันสืบไป
วัตถุประสงค
1. เพื่อศึกษาวิเคราะหหลักคําสอนเรื่องการบูชาในพระไตรปฎก
2. เพื่อศึกษาเกณฑการตัดสินความถูกตองเรื่องการบูชาในพระอภิธรรมปฎก
3. เพื่อศึกษาทรรศนะความเขาใจเรื่องการปฏิบัตของชาวพุทธ
ิ
วิธีดําเนินการวิจย
ั