Ro ro gemiciligi

3
G€R€•
Ro-Ro gemileri di‚er gemi tiplerine gƒre spesifik yap„s„ ve ta…„d„‚„ y†k†n
ƒzelli‚i nedeniyle ƒzel gemicilik gerektirmektedir. Ro-Ro gemileri ‡o‚unlukla sabit
hat seferi yapan, s†ratli y†k operasyonu ile limanda kal„… s†resi bir g†n ve daha az
olan modern gemilerdir. Di‚er gemi tiplerinde, gemi adam„n„n y†k operasyonunda
y†kle ilgisi sadece puantƒrl†k ile s„n„rl„ iken Ro-Ro gemisinde bizzat y†kleme ve
tahliye operasyonu gemi adamlar„ taraf„ndan yap„lmaktad„r. Bu nedenle Ro-Ro
gemisinde ‡al„…an ve/veya ‡al„…acak g†verte personelinin gemiyi ve ta…„d„‚„ y†k†
‡ok iyi bilmesi gerekir.
Ro-Ro gemilerinde daha ƒnce hi‡ ‡al„…mam„… bir gemi adam„ ne kadar
tecr†beli olursa olsun y†kleme ve tahliyede istenilen performans„ vermesi uzun
zaman almaktad„r. Bu tip gemilerde ‡al„…acak gemi adamlar„ gemiye kat„lmadan
ƒnce …artlar„n gereklerine kar…„l„k verebilecek bilgi donan„m„na sahip olmal„d„rlar.
Ancak daha ƒnce bu tip gemilerde ‡al„…mam„… bir gemi adam„n„n bilin‡li olarak i…ini
yapmas„ uzun zaman almaktad„r. ˆzellikle bu tip gemilerin limanda kal„… s†resi
saatlerle s„n„rl„ oldu‚undan, gemiye kat„lan bir gemi adam„ kat„ld„‚„ anda kendisini
y†k operasyonunun i‡inde bulur.
Bu kitap Ro-Ro gemilerinde ‡al„…an veya ‡al„…mak isteyen g†verte zabitleri
ve g†verte personeli i‡in geminin ve y†k†n tan„t„lmas„ i‡in haz„rlanm„…t„r.
Celal ‰€‰EK - 2006

4
€‰€NDEK€LER
Konu adŠ Sayfa no
-----------------------------------------: ------------------------------:
Bƒl†m - 1
Ro-Ro gemisi nedir? 6
Ro-Ro gemisinde bulunan farkl„ donan„mlar ve sistemler 8
Cesiti Ro-Ro gemi resimleri 12
Bƒl†m - 2
Ro-Ro gemisinde kullanŠlan lashing ekipmanlarŠ 13
Sabit lashing ekipmanlar„ 13
Hareketli lashing malzemeleri ve ekipmanlar„ 17
Lashing ekipmanlar„n„n bak„m-tutumlar„ 32
Bƒl†m - 3
Ro-Ro gemisinde ta…„nan ara‡ ‡e…itleri 35
Komple ara‡ 37
Bir ‡ekicinin k„s„mlar„ 39
‰ekicinin dorseye ba‚lanma i…lemi 41
‰ekicinin dorseyi ay„rma i…lemi 42
‰ift ‡ekerli komple 43
Kamyon rƒmork 44
•eytan rƒmork 45
Araba ta…„y„c„ rƒmork 46
Yat ve tekne ta…„y„c„ rƒmork 47
Dorse 48
Dorsede bulunan i…aret ve uyar„lar 50
Dorsenin ƒl‡†leri 51
Dorsenin k„s„mlar„ 52
Frigo dorse 56
Cam dorse 57
Jumbo dorse 58
Pilot dorse 59
Midilli dorse 60
Bulker dorse 62
Tanker dorse 63
Silo dorse 64
Lowbed 65
Mafi 66
ˆzel ama‡l„ dorseler 67
Di‚er extra ara‡lar 68
Bƒl†m - 4
Y†k operasyonu 70
Y†kleme operasyonu 71
ˆzel y†k ta…„yan ara‡lar„n y†klenmesi 72
Tehlikeli e…ya ta…„yan ara‡lar 72
Frigo ara‡lar 75
A‚„r, dengesiz, a‡„k ve standart d„…„ y†k ta…„yan ara‡lar 77
Y†kleme islemi 82
Rampada y†klemeyi y†r†ten nƒbetci zabitin gƒrevleri 85
Y†kleme s„ras„nda gemi i‡inde dikkat edilecek noktalar 88
Y†kleme ile ilgili genel tavsiyeler 92

5
Tahliye operasyonu 93
Bƒl†m - 5
Ro-Ro gemisinde emniyet 95
Personel emniyeti 96
Gemi emniyeti 103
‰evre emniyeti 105
Y†k emniyeti ve lashing i…lemleri 106
Lashing malzemelerini kullan„rken dikkat edilecek hususlar 110
Kullan„lacak lashing say„s„ 112
Ara‡larda bulunan ba‚lama noktalar„na binen y†k†n hesaplanmas„ 115
K„sa seferler i‡in pratik lashing grafikleri 117
Grafiklerin kullan„lmas„ 118
Grafik ‹ 1 GVM=10 ton 119
Y†k hasar„ 123
‰e…itli hasar resimleri 124
Bƒl†m - 6
EK-1: MCA Ro-Ro gemileri i‡in denizcilik tavsiye notu 128
EK-2: Denizcilik m†ste…arl„‚„ Ro-Ro yƒnetmeli‚i 133

6
RO-RO GEM€S€ NED€R?
Ro-Ro €ngilizce Roll on ‹ Roll off kelimesinin k„saltmas„d„r. Y†k†n kendi
tekerlekleri †zerinde y†r†yerek gemiye giren ‹ kendisi ‡„kan (tekerlekli y†k
ta…„yan gemidir.) Ancak bu dilimizde de Ro-Ro olarak kullan„lmaktad„r.
Ro-Ro tipi gemiler ilk olarak 1960Œl„ y„llarda deniz ticaretine girmi…tir.
Bunlar„n dizayn„nda eski geleneksel gemi dizayn„na gƒre radikal farkl„l„klar vard„r.
Geleneksel y†k gemilerinde bƒlme perdeleri dikey olarak dizayn edilerek y†kleme
ve bo…altma i…lemleri g†verteden sahil vin‡leri veya gemi †zerinde bulunan vin‡ler
ile yap„lmaktad„r. Bu gemilerin uzun s†re limanda kalmas„na ve zaman kayb„na yol
a‡maktad„r.
Ro-Ro gemilerinde perdeler yatay olarak dizayn edilmi…, dolay„s„yla
g†verteler yatayd„r. G†verteler geminin k„‡„nda veya ba…„nda bulunan, gemiye ve
y†k g†vertelerine giri…i sa‚layan rampa ile i…tiraklidir. Bu rampalar geminin ana
rampas„ olup ayn„ zamanda gemi b†nyesindeki s„zd„rmazl„‚„ sa‚layan kapak olarak
da kullan„l„r. Bazen s„zd„rmazl„k i‡in rampadan ba…ka ilave kapak kullan„lmaktad„r.
G†verteler aras„ndaki ba‚lant„ sabit ve hareketli rampalarla veya asansƒr ile
sa‚lan„r. Geminin ana rampas„ k„‡ta, ba…ta veya omuzluklarda bulunabilir ancak
‡okluk bu geminin k„‡„nda d„r. Geminin ana rampas„ndan gemiye kendisi giren
ara‡lar yƒnlendirildikleri g†vertelere yine kendileri manevra yaparak yana…„rlar ve
h„zl„ bir istifleme olu…ur. Bu sayede geminin y†kleme-bo…altma i…lemleri h„zl„,
limanda kal„… s†resi k„sa olur.
Ro-Ro gemileri sadece tekerlekli ara‡ ta…„mazlar. A‡„k g†vertelerine
standart konteyner, klasik kargo gemilerinde ta…„namayacak ƒl‡†lerde sand„k
y†kler, helikopter, b†y†k yatlar vb. ‡ok de‚i…ik y†kleri de ta…„rlar.
Ro-Ro gemileri in…a ve i…letim bak„m„ndan iki ‡e…ide ayr„l„r. Birincisi Ro-Ro
y†k gemisi; 12 ki…iden daha az yolcu kapasitesi olan ve sadece y†k (ara‡) ta…„mak
i‡in dizayn edilen gemiler. Ro-Ro yolcu gemisi; 12 ki…iden fazla yolcu ta…„ma
kapasitesi olan, yolculuk s„ras„nda yolcular i‡in bar„nma, e‚lenme vb. gibi
imkanlar„ bulunan ve yolcu ve y†k (ara‡) ta…„yan gemilerdir.
•ekil -1 Klasik y†k gemisi •ekil - 2 Ro-Ro gemisi.
Ro-Ro gemileriyle birlikte yeni bir emniyet sorunu ortaya ‡„kt„. Stabilite ve
su ge‡irmezlik sorunu. B†t†n gemiler klas„ ve tipi ne olursa olsun su ge‡irmezli‚i
sa‚lamak zorundad„r. Klasik tip y†k gemilerinde herhangi bir tekne hasar„ sonucu
su ge‡irmezlik sa‚lanamad„‚„nda ve tekne su ald„‚„nda giren su dikey postalar
sayesinde k†‡†k bir alanda kalacak geminin stabilitesini ƒnemli ƒl‡†de
etkilemiyecektir. Ro-Ro gemilerinde olu…acak bir tekne hasar„ i‡eri giren suyun
daha geni… alanda hareket etmesi sonucu teknenin stabilite ve y†zd†rme
kabiliyetini ƒnemli ƒl‡†de yitirecektir. Ro-Ro gemilerinin bordadan a‡„lan rampa ve

7
kapaklar„ nedeniyle de su ge‡irmezlik konusunda s„k„ denetleme ve iyi bak„m
tutuma ihtiya‡ vard„r.
Limandan kalkmadan ƒnce ve seyir s†resince her g†n su ge‡irmez
kaportalar kontrol edilmelidir. G†verteler aras„nda ve ƒzel bƒl†mlerde bulunan ve
‡al„…ma saatlerinde a‡„k tutulan su ge‡irmez kap„lar ‡al„…ma saatleri d„…„nda
mutlaka kapat„lmal„d„r. Bu kap„lar„n ayn„ zamanda kƒpr† †st†nde bulunan „…„kl„ ve
sesli gƒstergelerinin ‡al„…„p ‡al„…mad„‚„ her g†n kontrol edilmelidir.
•ekil-3 Solda; K„‡ rampadan y†kleme operasyonu
•ekil-4 Ortada; K„‡ rampan„n kapat„lmas„
•ekil-5 Sa‚da; Bir Ro-Ro gemisinin a‡„k g†vertesinden ara‡lar„n gƒr†n†…†
Ro-Ro gemilerinde y†k kapasitesi (Lane metre) …erit metre k„saca L/M
olarak belirlenir. G†verteler boyuna ara‡ geni…likleri kadar …eritlere ayr„lm„…t„r.
•eritlerin toplam uzunlu‚u bir Ro-Ro gemisinin y†k kapasitesini belirtir. ˆrne‚in
3750 L/M kapasiteli bir geminin ald„‚„ ara‡lar„n toplam„ arka arkaya dizildi‚inde
3750 metredir.
•ekil-6 Dƒrt katl„ bir Ro-Ro gemisinde y†kleme plan„
Ro-Ro gemilerinin y†k sahipleri i‡in en b†y†k avantaj„ y†klerini kap„dan
kap„ya ta…„tmalar„na olanak sa‚lamas„d„r. Bir noktadan tekerlekli ara‡lara y†klenen
y†k di‚er noktaya yine ayn„ ara‡la ula…maktad„r. Bu sayede limanlarda y†k
elle‡lenmesini ortadan kald„rmakta, y†k†n elle‡leme s„ras„nda hasar ve zarara
u‚ramas„n„ ƒnlemekte ve y†k†n ‡ok s†ratli bir …ekilde al„c„ya ula…mas„na olanak
vermektedir.
Flume
tank

8
Ro-Ro gemilerinde bulunan farkl„ donan„mlar ve sistemler;
a) Ba€, k•‚, omuzluk rampa kapaklar• ve su ge‚irmez borda kapaklar•
Klasik gemilerden farkl„ olarak Ro-Ro gemilerinde y†kler gemiye ba…, k„‡, ve
yanlardan a‡„lan kapaklardan y†klenir. Genellikle Ro-Ro y†k gemilerinde kapaklar
k„‡ta Ro-Ro yolcu gemilerinde kapaklar ba…ta olmaktad„r. Gemi bordas„ndan a‡„lan,
pilot ve yak„t almak i‡in kullan„lan su ge‡irmez kapaklar vard„r.
Bu kapaklar„n a‡„lmas„ ve ‡al„…t„r„lmas„ geminin yap„s„na ve sistemlerine gƒre
farkl„l„klar gƒsterir. Bu kapaklar„n ‡al„…t„r„lmas„ hangi sistemle olursa olsun
emniyete alma ve kilitleme mekanizmalar„n„n d†zg†n ‡al„…t„‚„ her zaman kontrol
alt„nda tutulur.
Rampa ve kapaklar kullan„l„rken dikkat edilecek hususlar;
Rampalar ve kapaklar sadece yetkili ki…iler taraf„ndan a‡„l„p kapanmal„d„r.
Rampa ve kapaklar„n kullanma talimatlar„ gemide bulunan t†m zabitlerin acil
durumlarda operasyon yapabilmeleri i‡in kumanda istasyonlar„nda as„l„ olmal„d„r.
Rampa ve kapaklarda bulunan tel, liftin, makara, kilit, radansa, hidrolik
elemanlar ve elektrik elemanlar„n bak„m ve tutumlar„ †retici firman„n talimatlar„na
gƒre yap„lmal„d„r.
Y†k operasyonu s„ras„nda olu…acak yatmalar ve/veya meyilin ba… ve k„‡
kapaklara olu…turaca‚„ stres her zaman †retici firman„n belirtti‚i limitler i‡erisinde
olmal„d„r. Hi‡bir zaman bu limitler a…„lmamal„d„r. Bu kapaklara a…„r„ stres
uyguland„‚„ durumlarda derhal y†k operasyonu durdurulup gemi d†zeltilmelidir.
Ba… ve k„‡ kapaklar„n gerisinde s„zd„rmazl„k ama‡l„ ayr„ bir visƒr kap„ varsa bu
kap„lar„n kilitleme mekanizmalar„ ve kilitleri her kapak kapatma operasyonundan
sonra iyice kontrol edilmelidir.
•retici firman„n talimatlar„ do‚rultusunda b†t†n kapaklar„n bak„m ve testleri
belirtilen s†reler i‡erisinde mutlaka yap„lmal„d„r. Kapaklar„n s„zd„rmaz conta ve
lastikleri her a‡ma-kapama operasyonunda kontrol edilmelidir.
•ekil - 7 Ro-Ro y†k gemisinin k„‡ kapa‚„

9
b) Yƒk asans„rleri
Baz„ Ro-Ro gemilerinde ana g†verteden alt ve †st g†vertelere ba‚lant„ asansƒr
ile sa‚lan„r. Bu asansƒrler bir ara‡ boyunda ve arac„n a‚„rl„‚„n„ kald„racak
kapasitede yap„lm„…t„r. Asansƒrler hidrolik sistemle ‡al„…„r. ‰al„…t„r„lmas„ gemiden
gemiye farkl„l„k gƒstermektedir. Asansƒrlerin y†k operasyonunda zaman kayb„na
sebep olmas„ ve bak„m - tutum masraflar„n„n y†ksek olmas„ gibi nedenlerden
dolay„ modern gemilerde kullan„lmamaktad„r.
Y†k asansƒrleri kullan„l„rken dikkat edilecek hususlar;
Y†k asansƒrleri 1.zabitin gƒrevlendirdi‚i e‚itilmi… yetkili ki…iler taraf„ndan
kullan„lmal„d„r. Y†k asansƒr†n† kullanan ki…i sansƒr havada oldu‚unda kilitleme ve
destek sisteminin kilitledi‚ini gƒrd†kten sonra asansƒre ara‡ koymal„d„r.
Y†k asansƒrlerinin kullanma talimatlar„ gemide bulunan t†m zabitlerin acil
durumlarda operasyon yapabilmeleri i‡in kumanda istasyonlar„nda as„l„ olmal„d„r.
Asansƒrler 1.zabit taraf„ndan kullan„ma a‡„lmal„d„r. Y†k operasyonu s„ras„nda
asansƒr†n†n d†zg†n ‡al„…t„‚„ 1.zabit taraf„ndan s†rekli kontrol edilmelidir.
Asansƒrlerin normal kumandas„n„n ‡al„…mad„‚„ durumlarda, asansƒr† kullanan
personel acil durum operasyonlar„n„ bilecektir. Asansƒr† kullanan veya kullanacak
olan t†m personel e‚itilecektir.
Y†k asansƒrlerine kald„rma kapasitelerinden daha fazla y†k koyulmamal„d„r.
Asansƒr†n †zerinde ara‡ oldu‚u halde havada as„l„ kalmas„ vb. durumlarda
hemen mak„ne ekibi haberdar edilip asansƒr emniyetle yere indirildikten sonra
sorun giderilecektir.
Asansƒrlerde bulunan tel, liftin, makara, kilit, radansa, hidrolik elemanlar ve
elektrik elemanlar„n„n bak„m ve tutumlar„ †retici firman„n talimatlar„na gƒre
yap„lmal„d„r.
Y†k asansƒrlerinde kesinlikle personel binmeyecektir.

10
c) Anti-Heeling sistem
Ro-Ro gemileri, limanda ara‡lar„n s†rekli hareketleri ve h„zl„ y†k
operasyonu yapt„‚„ i‡in ‡ok ‡abuk …ekilde sancak ve iskeleye yatmaktad„r.
Gemilerin y†k operasyonunu durdurmadan ve gemiyi de yat„rmadan operasyonunu
tamamlamas„n„ sa‚layan anti-heeling sistemi vard„r. Gemiyi balast i…lemi ile
d†zeltmenin ‡ok zaman alaca‚„ ve s†rekli ba…„nda bir eleman„n bulunmas„ gibi
olumsuzluklar„na kar…„n heeling sistemi otomatik olarak ‡al„…arak gemiyi s†rekli
d†z konumda tutar. Geminin sancak ve iskelesinde heeling sistemi i‡in dizayn
edilmi… ayr„ balast tanklar„n„n birbirlerine i…tirakini heeling sistemi sa‚lar. Bu
sistem hem otomatik hem manuel kumandal„ ‡al„…arak gemiyi h„zl„ bir …ekilde
d†zeltmektedir.
Heeling sisteminin ‡al„…ma …emas„ a…a‚„da gosterilmi…tir.
•ekil - 8 Anti- Heeling sistemi ‡al„…ma …emas„

11
d) Stabileyzer sistemi
Ro-Ro gemilerindeki di‚er bir yenilik deniz ge‡i…leri s„ras„nda geminin ve
y†k†n†n deniz …artlar„ndan olumsuz yƒnde etkilenmemelerini sa‚layan basit
stabileyzer (flume) sistemidir. Geminin a‚„r deniz …artlar„ndan dolay„ y†ke ve
gemiye zarar vermemesi ve daha yumu…ak yalpa, ba…-k„‡ yapmas„n„ sa‚layan bir
sistemdir. Bu sistem geminin GM de‚erini d†…†rmek suretiyle geminin a‚„r deniz
…artlar„nda daha yumu…ak hareketler yapmas„ esas„na dayan„r. Geminin a‚„rl„k
merkezinin †st†nde bir flume tank„ vard„r. Bu tanka geminin halihaz„rdaki GM
de‚erine gƒre su al„n„r ve geminin GM de‚eri makul seviyeye d†…†r†l†r.
•ekil-6Œ da flume tank„n yeri gƒsterilmi…tir. Flume sisteminin kumanda ve tank
gƒstergeleri geminin kƒpr††st†nde bulunur. Bu sistemin devreye al„nmas„ sonucu
olu…acak GM de‚i…ikli‚i ve hangi GM de‚erinde ne kadar su al„naca‚„n„ gƒsteren
‡izelgeler kƒpr††st†nde bulunmal„d„r. •ekil-9
•ekil - 9 Flume tank kullan„m ‡izelgesi
e) Havaland•rma ve fan sistemi
Ro-Ro gemilerinde y†k operasyonu s„ras„nda, ara‡lardan ‡„kan egzoz
duman„na kar…„ klasik gemilerden farkl„ olarak ‡ok g†‡l† havaland„rma sistemi
vard„r. Havaland„rma kapasitesi emme(deniz modu) ve basma (liman modu)
olarak iki farkl„ yƒnde olmal„d„r. Basma (supply) : saatte 20 hava degi…imi,
emme (exhaust): saatte 10 hava degi…imi yapacak kapasitede olmal„d„r.

12
‰e…itli Ro-Ro gemi resimleri
•ekil ‹ 10 Modern tip Ro-Ro gemisi
•ekil - 11 Ba…tan kasaral„ Ro-Ro gemisi
•ekil - 12 Ro-Ro yolcu gemisi
•ekil - 13 Ro-Ro y†k gemisi tekne yap„s„

13
RO-RO GEM€S€NDE KULLANILAN LASHING
EK€PMANLARI
Sabit lashing ekipmanlar•;
Gemi b†nyesine kaynakla sabitlenmi… ve hareketli lashing ekipmanlar„yla beraber
kullan„lan ba‚lama yerleridir. Sabit lashing ekipmanlar„n„n emniyetli ‡al„…ma g†c†
en az 120 kN olmal„d„r. E‚er sabit bir lashing ekipman„na birden fazla ba‚lama
yap„lacak ise her bir ba‚lama i‡in (Ž= ba‚lama) Ž x 10 kN fazla kuvvet olmal„d„r.
(1 kN = 101.97 kg)
Ro-Ro gemilerinde kullan„lan sabit lashing ekipmanlar„n„n ‡e…itleri …unlard„r;
•ekil -14 ‰esitli tiplerde mapa ve anelaŒlar. Bunlar daha ‡ok k†‡†k ara‡lar„n
lashing yap„lmas„nda veya g†verte ile alabanda kƒ…elerinde kullan„l„r.

14
•ekil -15 G†verteye sabitlenen lashing potu. ‰ok ama‡l„ Ro-Ro gemilerinde
kullan„l„r.
1- K†‡†k ara‡lar i‡in anela.
2- G†verteye sabitlenen fil ayak lashing potu
•ekil -16 ‰esitli tip kanca potlar„. G†verteye gƒmme olarak monte edilir
mukavemeti y†ksektir.

15
•ekil - 17
1- G†verteye sonradan monte edilen konveks tip lashing potu
2- Kƒ…elere monte edilen lashing potu
3- G†verteye gƒmme fil ayak lashing potu
4- 5 kƒ…eli lashing potu
•ekil - 18
1- G†verteye sonradan monte edilen lashing potunun gƒr†n†m†.
2- Alabanda ve g†verte kƒ…esine monte edilen yar„m lashing potu.
3- G†verteye gƒmme olarak sabitlenen lashing potu.

16
•ekil - 19 Fil ayaklar„ lashing potlar„na 35 derece a‡„ yapacak …ekilde tak„lmal„d„r.
•ekil - 20 ‰ok ama‡l„ (de‚i…ik y†kler ta…„yan) Ro-Ro gemilerinde bulunan farkl„
tiplerde lashing potlar„.
•ekil-21 Lashing yapmada kullan„lan hava
ba‚lant„ valfleri. Haval„ tabanca ile yap„lan
lashinglerde g†vertelerin her taraf„nda yeterli
uzakl„klarda hava valfleri mevcuttur.

17
Hareketli Lashing malzemeleri ve ekipmanlar„
Hareketli lashing ekipmanlar„, y†k †nitesi ile sabit lashing ekipmalar„
aras„ndaki ba‚lant„y„ sa‚layan elemanlard„r. Hareketli lashing malzemeleri
ara‡lar„n yerinden hareket etmelerini ƒnleyen ve engelleyen malzemelerde olabilir
ƒrne‚in dorse e…e‚i ve takoz gibi.
Ro-Ro gemilerinde kullan„lan hareketli lashing malzemeleri …unlard„r;
1- Lashing zincirleri;
A…a‚„da ce…itli tipleri verilen lashing zincirleri sert ala…„ml„ ‡elikten yap„lm„st„r.
Kal„nl„klar„ 9 ile 13 mm aras„nda de‚i…ir ancak emniyetli kullan„m i‡in benimsenen
13 mmŒdir. Boylar„ ortalama 3 metredir. 13 mm kal„nl„‚„ndaki lashing zincirinin
emniyetli ‡al„l…ma y†k† (SWL) 100 kN, en fazla bindirme y†k† (MSL) 110 kN,
kesilme kuvveti 200 kN.Œdir. Zincirle beraber kullan„lan ve bir b†t†nl†k arzeden
di‚er ekipmanlar; kancalar, fil ayaklar„ ve kilitler ayn„ …ekilde ‡al„…ma ve kesilme
g†c†ne sahiptir.
;
•ekil - 22 ‰e…itli lashing zincirleri ve zincir ba‚lant„lar„.

18
2- Dorse e€ekleri;
Dorse e…eklerinin tipleri a…a‚„dad„r. E…ekler; yap„mc„ firmalar aras„ndaki dizayn
farkl„l„klar„ nedeniyle farkl„l„k gƒsterebilir ancak dayanma ve kald„rma g†‡lerinde
farkl„l„k yoktur. Bu gibi dizayn farkl„l„klar„; dorsenin alt„na gelen kayd„rmaz k„s„m
sert lastik veya ah…ap olabilir. E…e‚in y†r†t†c† tekeri lastik, metal, veya teflondan
olabilir. Veya destek noktalar„nda farkl„ dizaynlar olabilmektedir.
•ekil ‹ 23 •stte iki farkl„ dorse e…ekleri, altta dorse e…e‚inin k„s„mlar„ ve ƒl‡†leri
E‚eƒin tekerin „st„nde
tutunmas…n… saƒlayan yay.
Y„r„t„c„ tekerler.

19
3- Dorse krikolar•;
Bunlar dar alanda veya e…e‚in dorse y†ksekli‚inden fazla oldu‚u ve alt„na
girmedi‚i durumlarda kullan„lmak †zere gemilerde bulundurulur. Bunlar„n ‡al„…ma
ve y†k bindirme kuvvetleri aynen e…eklerin oldu‚u kadar olmal„d„r. Rahat
ta…„nmalari i‡in alt kƒ…esinde iki adet y†r†t†c† tekeri vard„r. •st k„sm„ kal„n sa‡tan
yap„lm„…, yap„s„ •U• …eklinde veya d†zd†r. Bunlar dorsenin tam …asesine gelecek
…ekilde yerle…tirilerek kullan„l„r.
•ekil - 24 Dorse krikolar„n„n ‡e…itleri.
1- Hidrolik kumandal„ kriko. Kriko yanda bulunan hidrolik giri…inde hidrolik
bas„lmak suretiyle ‡al„s„r.
2- El ile ‡evirmeli kriko. •st k„sm„ dorsenin …asesine oturtulduktan sonra
di…liye ba‚l„ bulunan kol ‡evrilerek kriko ‡al„…„r.
3- Di…li c„rc„rl„ ve manevelal„ kriko. Bu tip krikonun di…liye ba‚l„ bir c„rc„r
‡evirme sistemi vard„r. Manivela kolu ileri ‹geri ‡evrilerek ‡al„…t„r„l„r.

20
4- Zincir s•kma liftinleri;
Zincir s„kma liftinleri sert ala…„ml„ ‡elikten yap„lm„…t„r. Bunlar„n sabit ba‚lama
noktalar„na sabitlenmeleri fil aya‚„ veya kancalar vas„tas„yla yap„l„r. Liftinin
emniyetli ‡al„…ma g†c† (SWL) 100 kN, en fazla bindirme y†k† 110 kN, kesilme
kuvveti 200 kN.Œdir.
•ekil ‹ 25 Fil ayakl„ zincir s„kma liftini. Altta fil ayakl„ zincir s„kma liftinin k„s„mlar„
Fil ayakli zincir liftininin kisimlari
Fil aya‚„ Fil ayak ba‚lant„s„ Liftini s„kan sonsuz di…li Zincire tak„lan kanca
Liftin s„kma somunu
•ekil ‹ 26 Bo…u al„nm„… bir fil ayakl„ lashing zincir liftini.
•ekil ‹ 27 Bir liftinin haval„ tabanca
ile s„k„lmas„.

21
•ekil -28 ‰e…itli tip zincir s„kma liftinleri ve kullan„lmas„.

22
Yƒn de‚i…tiren t„rnak. Sonsuz di…li
•ekil -29 Her iki ucu kancal„ manuel gerdirme liftini
Manuel gerdirme liftini. G†vertede bulunan kanca potlar„ndan lashing yapmak
veya lashing zincirlerini gerdirmek i‡in kullan„l„r. Liftin uskurun ortas„na ba‚l„
bulunan bir ‡al„…t„rma kolu, kolun liftine ba‚land„‚„ noktada sonsuz bir di…lisi
vard„r. Di…li ile kolun aras„nda ‡ift yƒnl† t„rnak vas„tas„yla bir yƒnde s„kma, bir
yƒnde bo…altma yaparak ‡al„…„r.
5- Takozlar;
Takozlar ara‡lar„n manevra s„ras„nda yana…„rken veya yerinden al„n„rken
arkaya veya ƒne kaymalar„n„ ƒnlemek ve/veya arac„n deniz ge‡i…inde yerinden
oynamamas„ i‡in kullan„lan yard„mc„ lashing malzemesidir. ˆzellikle lashing
yap„lmas„ m†mk†n olmayan hafif ve narin ara‡lar„n lashingi i‡in kullan„l„rlar.
Takozlar lastik, metal, plastik ve ah…ap malzemelerden yap„l„rlar. En kullan„…l„ olan„
lastikten yap„lan takozlard„r.
Lastik takoz Metal takoz Plastik takoz
•ekil - 30 Takoz ‡e…itleri

23
6- Fil ayaklar•;
Fil ayaklar„ lashing zincirlerine veya liftinlere bir kilit ile sabitlenir. Fil aya‚„
g†vertede bulunan fil ayak potlar„na tak„l„r.
•ekil - 31 ‰e…itli fil ayaklar„.

24
7- Hava hortumlar•;
•ekil -32 Lashing zincir liftinlerini s„kmakta kullan„lan hava hortumu.
8- Liftin s•kma tabancas•;
•ekil -33 Haval„ Lashing tabancas„. Zincir liftinlerinin s„k„lmas„nda kullan„l„r.
Lokma anahtar ucu
H„z art„rma skalas„
Yƒn de‚i…tirme mandal„
(Sa‚ ‹ sol dƒn†… mandal„)
‰al„…t„rma teti‚i.
Bas„l„ tutulduk‡a ‡al„…„r.
Hava giri…i.( Hortum ba‚lant„s„)
•ekil -34 Bir hava tabancas„n„n k„s„mlar„.

25
•ekil - 35 Fil ayak ba‚lant„l„ lashing zinciri ve Amerikan tipi zincir gerdirme kolu
Zincirin kancal„ ucu arac„n ba‚lant„ noktas„na, fil ayakl„ ucu g†vertedeki
lashing potuna tak„l„r. Gerdirme kolu tamamen a‡„larak kancalar„ lashing zincirinin
baklalar„na tak„l„r. Kol yukar„ do‚ru ‡ekilerek zincirin bo…u al„n„r ve yerine kilitlenir.

26
•ekil -36 Klasik lashing s„kma ekipmanlar„;
•stte fil ayak ve kanca ba‚lant„l„ lashing zinciri. Ortada manuel gerdirme
kolu. Altta gerdirme kolunu s„kmak i‡in kullan„lan s„kma kolu.

27
Klasik lashing s„kma ekipmanlar„n„n kullan„lmas„
ˆncelikle lashing zincirinin bir ucu
arac„n ba‚lant„ noktas„na, di‚er ucu
g†vertede bulunan lashing potuna tak„l„r.
1-Lashing zincirinin fazlal„‚„ al„narak
gerdirme kolunun sivri ucu zincirin
iki baklas„na birden tak„l„r.
2- Gerdirme kolu a…a‚„ do‚ru ‡ekilir.
3- Gerdirme kolunun ucundaki ince zincire ba‚l„
kanca lashing zincirine tak„l„r.
Lashing zincirini s„kma i…lemi;
4- Gerdirme kolunun kal„n zincir kancas„n„
lashing zincir baklas„na tak„n.
5- Ince zincir kancas„n„ ‡„kar„p gerdirme
kolunu bo…alt„n.
6- Gerdirme kolunun ucunu yeti…ebilen
son zincir baklas„na tak„n. S„kma kolunu
kullanarak gerdirme kolunun ince
zincir kancas„n„ zincire tak„p sabitleyin.
(no-3)

28
9- Lashing malzemesi ta€•ma arabas•;
•ekil ‹ 37 Hareketli lashing malzemelerini ta…„mak i‡in kullan„lan el arabas„.
10- Otomobil ba…lama kay•€• ve spanzet;
•ekil - 38 Otomobil ba‚lama kay„…„.
•ekil ‹ 39 K†‡†k ara‡lar„n ve di‚er hareketli malzemelerin lashinginde kullan„lan
spanzet.

29
•ekil ‹ 40 Spanzetin gerdirilmesi

30
•ekil ‹ 41 Spanzetin gerdirilmesi.

31
•ekil ‹ 42 Spanzetin bo…alt„lmas„.

32
LASHING EK€PMANLARININ BAKIM-TUTUMU
Sabit lashing ekipmanlar„;
Ro-Ro gemilerinin y†k† hareketli ara‡lar oldu‚u i‡in kullan„lan lashing
malzemelerinin bu i…e uygun ƒzellikte ve dayan„kl„kta olmas„ gerekir. Kullan„lan
t†m lashing ekipman„ ister sabit olsun ister hareketli mutlaka test edilmi… ve
onaylanm„… tipte ve malzemede olmas„ gerekir.
G†vertede bulunan sabit lashing ekipmanlar„ gƒr†n†r …ekilde sar„ boya ile
boyanm„… olmal„d„r. G†verteye gƒm†l† bulunan fil ayak potlar„ ve zincir potlar„ her
lashing i…leminde kontrol edilerek i‡inde; ara‡lar„n lastiklerinden veya di‚er alt
k„s„mlar„ndan akan toz, toprak veya su olmad„‚„ gƒr†lmelidir. Bu gibi at„klar„n
hareketli lashing malzemelerinin emniyetli …ekilde potlara tak„lmas„n„
engellemesine izin verilmemeli gƒr†ld†‚† anda hemen temizlenmelidir. Lashing
i…lemini yapan personel her kullan„mda kulland„‚„ malzemeninin sa‚lam oldu‚unu
kontrol edip hasarlanm„… olanlar„ kesinlikle kullanmayacakt„r. Her alt„ ay„
ge‡meyen aral„klarla t†m lashing ekipmanlar„ 1.zabit taraf„ndan kontrol edilip
geminin bak„m-tutum kay„tlar„na i…lenmelidir. Bu kontrollerde ekipmanlar„n sadece
gƒr†n†r k„s„mlar„ de‚il gƒr†nmeyen i‡ k„s„mlar„ ve kaynak ba‚lant„lar„da kontrol
edilmelidir. Deforme olan, en ufak …ekilde yanaklar„ e‚ilen, havaya kalkan lashing
potlar„ kesinlikle kullan„lmayacak ve derhal imkan varsa yenisi ile degi…ecek veya
yetkili ki…ilerce tamirat„ yap„lacakt„r. Di‚er sabit lashing malzemelerinde gƒr†len
paslanma, ‡atlama ve metaryal zay„flamas„ gƒr†ld†‚†nde bu tip lashing
malzemeleri kesinlikle kullan„lmayacak derhal tamirat„ yap„lacak e‚er gerekirse
yenisi ile de‚i…tirilecektir.
Hasarlanm„… ve kullan„mdan kald„r„lm„… sabit lashing malzemeleri e‚er
yenisi ile de‚i…ecek ise yerine koyulan malzeme mutlaka sertifikal„ ve onayl„
olmal„d„r. Lashing malzemelerine yap„lan tamiratlar mutlaka geminin klas
kurulu…una bildirilip ilk f„rsatta sƒrvey yapt„r„lmal„d„r. Yap„lan t†m bak„m ve
de‚i…imler mutlaka y†k emniyet manueline kaydedilmelidir.
SSaabbiitt eekkiippmmaannllaarr„„nn kkoonnttrrooll vvee bbaakk„„mm tteessttlleerrii 1100 yy„„llddaa bbiirrddiirr.. AAlldd„„‚‚„„
hhaassaarrllaarrddaann ddoollaayy„„ eekkiippmmaannllaarr„„nn yyaapp„„ ffoorrmmuunnddaa kkaall„„cc„„ hhaassaarrllaarr oolluu……aabbiilliirr.. AAyyrr„„ccaa
tteessttlleerrddeenn ddoollaayy„„ ddaa yyaapp„„ss„„nnddaa bbeekklleennmmeeyyeenn hhaassaarrllaarr vveeyyaa ddeeffoorrmmaassyyoonnllaarr
oolluu……aabbiilleeccee‚‚ii ggƒƒzz ƒƒnn††nnddee ttuuttuullmmaall„„dd„„rr.. SSaabbiitt eekkiippmmaannllaarr„„nn yyaapp„„ssaall ffoorrmmllaarr„„nn„„ tteesstttteenn
ssoonnrraa ggƒƒzzlleemmlleemmeekk ggeerreekkiirr bbuu mm††mmkk††nn ddee‚‚iillssee ddii‚‚eerr tteesstt mmeettooddllaarr„„ kkuullllaann„„llmmaall„„dd„„rr..
‰‰ookk ……iiddddeettllii hhaavvaa kkoo……uullllaarr„„nnaa yyaaddaa hheerrhhaannggii bbiirr oollaayyddaann ddoollaayy„„ eekkiippmmaannllaarraa
bbiinneenn kkuuvvvveettlleerriinn 111100 MMSSLLŒŒnniinn ((mmaaxxiimmuumm bbiinnddiirrmmee yy††kk††)) ††zzeerriinnddee oolldduu‚‚uunnddaann
……††pphhee eeddiilliirrssee;; bbuu tt††rr eekkiippmmaannllaarr eenn yyaakk„„nn zzaammaannddaakkii bbaakk„„mm ttuuttuumm pprrooggrraamm„„nnddaa
yyeettkkiillii sseerrvviiss ttaarraaff„„nnddaann tteesstt eeddiillmmeellii ggeerreekkiirrssee sseerrvviiss dd„„……„„ oollmmaall„„dd„„rr..

33
Hareketli lashing ekipmanlar„;
Hareketli lashing malzemeleride sabit ekipmanlarda oldu‚u gibi geminin
1.zabiti taraf„ndan 6 ay„ ge‡meyen aral„klarla kontrol edilmelidir. Deniz ge‡i…i
s„ras„nda geminin yalpa yapmas„ ve ara‡lar„n esnemesi sonucu lashinglere binen
y†k emniyetli ‡al„…ma g†c†n†n ‡ok †st†ne ‡„kabilir. Bu nedenle lashing
malzemelerinde gƒr†len en ufak deformasyon ve paslanma durumunda bu tip
malzemeler hemen kullan„mdan kald„r„lmal„d„r.
Hareketli lashing malzemelerinin †st†nde, emniyetli ‡al„…ma g†c† (SWL),
maximum ‡al„…ma g†c† (MSL) ve kesilme g†c† (BL) de‚erleri kal„c„ olarak
i…aretlenmi… olmal„d„r.
TTaa……„„nnaabbiilliirr llaasshhiinngg eekkiippmmaannllaarr„„nn„„nn eenn aazz %% 2200ŒŒssii 55 yy„„ll aarraall„„kkllaarrllaa tteesstt
eeddiillmmeelliiddiirr.. LLaasshhiinngg eekkiippmmaann tteessttlleerrii ggeemmii bb††nnyyeessiinnddeekkii kkoonnttrrooll vvee bbaakk„„mm ppllaann„„nn„„nn
bbiirr ppaarr‡‡aass„„ oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu tteessttlleerriinn ii‡‡eerriikklleerrii ……uunnllaarrdd„„rr;; hheerr gg††vveerrtteeddeenn ƒƒrrnneekk oollaarraakk
ssee‡‡iilleenn eekkiippmmaannllaarr„„nn kkuuvvvveettlleerriinnddee uuyygguullaannaann ssttrreessss kkaarr……„„ss„„nnddaa hheerrhhaannggii bbiirr
kkƒƒtt††llee……mmee vvaarr mm„„,, ddeeffoorrmmaassyyoonn vvaarr mm„„,, gg††cc††nnddee bbiirr aazzaallmmaa vvaarrmm„„ ……eekklliinnddeeddiirr.. YY††kk
bbaa‚‚llaammaa eekkiippmmaannllaarr„„nn„„nn bbaakk„„mm vvee kkoonnttrrooll†† yy††kk†† eemmnniiyyeettee aallmmaa mmaannuueelliinnddee
((CCaarrggoo SSeeccuurriinngg MMaannuuaallŒŒddee)) bbuulluunnaann iillggiillii bbƒƒll††mmee lliimmaann kkoonnttrrooll eelleemmaannllaarr„„ ((PPSSCC))
ttaarraaff„„nnddaann iisstteennddii‚‚iinnddee ssuunnuullaaccaakk ……eekkiillddee kkaayy„„tt eeddiillmmeelliiddiirr.. LLiimmaann kkoonnttrrooll
eelleemmaannllaarr„„ ((PPSSCC)) kkuullllaann„„mmddaa oollaann llaasshhiinngglleerrii vvee ddii‚‚eerr eekkiippmmaannllaarr„„ kkoonnttrrooll eeddeebbiilliirr..
YYaapp„„llaann bbaakk„„mm ttuuttuumm vvee tteesstt ppeerriiyyooddllaarr„„nn„„nn yy††kk†† eemmnniiyyeettee aallmmaa mmaannuueelliinnee ((CCaarrggoo
SSeeccuurriinngg MMaannuuaallŒŒee)) ggƒƒrree yyaapp„„ll„„pp yyaapp„„llmmaadd„„‚‚„„nnaa bbaakk„„llaabb„„ll„„rr..
TTeesstt vvee bbaakk„„mm ttaarriihhlleerriinniinn kkoollaayyccaa aannllaa……„„llaabbiillmmeessii ii‡‡iinn tt††mm eekkiippmmaannllaarr„„nn vvee
mmaallzzeemmeelleerriinn kkaall„„cc„„ bbiirr ii……aarreettlleemmee yyaaddaa mm††hh††rrlleemmee yyƒƒnntteemmii iillee tteesstt vvee bbaakk„„mm
ttaarriihhlleerriinniinn kkaayy„„tt eeddiillmmeessii ggeerreekkiirr.. BBuunnuunnllaa iillggiillii kkiimmlliikklleemmee vvee kkaayy„„tt aalltt„„nnaa aallmmaa iillee
iillggii sseerrvviiss ii……lleerriinniinn ddee ssttaannddaarrttllaarr„„ vvaarrdd„„rr..
Yap„lan denetlemelerde veya denetleme periyodu d„…„nda bulunan
hasarlanm„… ve/veya deforme olmu… malzeme hemen kullan„mdan kald„r„lmal„d„r.
Bu gibi malzemelerin yanl„…l„kla kullan„lmas„n„ ƒnlemek i‡in her g†vertede †zerinde
•BOZUK KULLANMAYIN† yazan bir varil haz„rlay„p o g†vertedeki t†m bozuk
lashing malzemelerini bu varilin i‡inde tutun. Lashing yapan personel ve di‚er
gemiciler bu konuda uyar„l„p lashing i…lemi s„ras„nda olu…acak hasarlanma
durumunda hasarlanan ekipman„ kullanmay„p bu varilin i‡ine atmas„ sa‚lanmal„d„r.
Hasarlanma sonucu eksilen malzemenin yerine temin edilecek lashing
malzemelerinin say„s„, ƒl‡†leri, dayan„kl„l„‚„, y†k bindirme kapasitesi ve kesilme
g†c† (SWL, MSL, PL, BL) gemi klas kurulu…unun kurallar„na uygun olmal„d„r.
Zincir s„kma liftinlerinin di…leri, yataklar„ ve ‡al„…an aksami muntazam aral„klarla
gres ile ya‚lanmal„d„r. Liftinlerin galvaniz yap„s„ bozulmamal„d„r. Liftinlerin somun,
civata ve pullar„nda meydana gelen ‡atlama ve k„r„lma durumunda hemen bu
elemanlar yenisi ile de‚i…tirilmelidir.
Lashing zincirlerinin t†m baklalar„, ba‚lant„ kilitleri, fil ayaklar„ ve kancalar„
kontrol edilmelidir. Zincirler dikkat ‡ekici bir renk (turuncu vb.) ile boyanmal„d„r.
Boyas„ bozulan zincirler pas yapmaya baslamadan ƒnce yeniden boya i…lemi
yap„lmal„d„r. ˆzellikle zincir baklalar„nda olu…abilecek ‡atlak ve k„r„lmalara kar…„
kontrol edilmelidir. En ufak bir deformasyon ve bozulmada, zincir baklas„nda
olu…an form bozuklu‚unda hemen zincir kullan„mdan kald„r„lmal„ ve yenisi ile
de‚i…tirilmelidir.

34
Dorse e…eklerinin temel yap„s„nda olu…an ‡ƒk†nt†, ezilme, paslanma ve
di‚er deformasyonlarda derhal kullan„mdan kald„r„lmal„d„r. E…eklerin di‚er
de‚i…ebilen teker ve yaylar„nda olu…an hasarlarda bu k„s„mlar †retici firman„n ayn„
kalitedeki yedekleri ile de‚i…tirilebilir. E…eklerin yaylar„ ve tekerinin ‡al„…an mili ve
di‚er aksam„ muntazam aral„klarla ya‚lanmal„d„r. E…eklerin †st ahsap k„sm„nda
biriken gres ya‚lar„ zaman zaman biriktik‡e temizlenmelidir. E…eklerin
paslanmas„n„ ƒnleyecek boya ve bak„mlar„n s†rekli yap„lmas„ gerekir.
Lashing i‡in kullan„lan di‚er t†m malzemeler sertifikalar„nda belirtilen ƒl‡†leri ve
ƒzellikleri kaybettiklerinde derhal kullan„mdan kald„r„l„p yenileri temin edilmelidir.

35
RO-RO GEMiLERiNDE TA•INAN ARA‰
‰E•iTLERi

36
1. KOMPLE ARA‰
2. ‰€FT ‰EKERL€ KOMPLE
3. KAMYON ROMORK
4. •EYTAN ROMORK
5. ARABA TA•IYICISI ROMORK
6. YAT VE TEKNE TA•IYICI ROMORK
7. DORSE
8. FRIGO DORSE
9. CAM DORSE
10. JUMBO DORSE
11. PILOT DORSE
12. M€D€LL€ DORSE
13. BULKER DORSE
14. TANKER DORSE
15. SILO DORSE
16. LOW BED
17. MAF€
18. ˆZEL AMA‰LI DORSELER
19. D€‘ER EXTRA ARA‰LAR

37
1-KOMPLE ARA‰ :
Karayollar„nda s„k‡a gƒrd†‚†m†z ve genel olarak TIR diye isimlendirdi‚imiz
karayolu ara‡lar„na komple ara‡ denir. Komple ara‡ ‡ekici ve dorse olarak iki
k„s„mdan meydana gelir. Y†k operasyonu ve lashing i…lemleri s„ras„nda t†m bu
dorse ve komple ‡e…itlerinin ortak ad„ ara‡ olarak kullan„lmaktad„r.
‰ekicisi dorseye tak„l„ olarak bir b†t†n te…kil ederek komple hareket eden t†m
ara‡lar komple ara‡t„r. Komple ara‡lar ‡ekicisinin ve ta…„d„‚„ dorsenin cinsine gƒre
farkl„l„k gƒsterir. Farkl„ ‡e…itte dorseye ba‚l„ olarak manevras„ de‚i…iklik gƒsterir ve
ta…„d„‚„ dorsenin ismini al„r. ˆrne‚in midilli bir dorsesi olan komple ara‡ midilli
komple olarak isimlendirilir. Dorselerin ‡e…itleri a…a‚„da belirtilmi…tir.
•ekil - 43 Komple ara‡
Komple arac„n k„s„mlar„;
a) ‰ekici: Arac„n hareketini sa‚layan motor aksam„n„n bulundu‚u ve …ƒfƒr
taraf„ndan kumanda edilen ƒn k„sm„d„r. De‚i…ik model ve markalarda ‡ekiciler
vard„r ancak genel olarak t†m modeller i…levsel olarak ayn„d„r. Yap„sal de‚i…iklik
gƒsteren 3 de‚i…ik model vard„r. Bunlar; pilot ‡ekici, ‡ift ‡eker ‡ekici, midilli
‡ekicidir. Pilot ‡ekici teker ‡ap„ 105 cm ve yerden y†ksekli‚i fazla olan ‡ekicilerdir.
‰ift ‡eker ‡ekici normal ‡ekiciden daha uzun, ‡ift aksi olmas„ndan dolay„ ‡eki…
g†c† daha fazla olan ‡ekicidir. Midilli ‡ekici teker ‡ap„ 85 cm ve yere ‡ok yak„n
olan al‡ak ‡ekicilerdir.
‰ekicide dorsenin ba‚land„‚„ be…inci teker ba‚lant„s„ arka ( bu daha ‡ok pileyt
olarak kullan„lmaktad„r) aks„n„n tam ortas„ndad„r. Bir ‡ekici aks„n„n ta…„ma ve y†k
kapasitesi a…ag„da verilmi…tir.

38
•ekil - 44 ‰ekicinin aks (dingil) ta…„ma kapasitesi
P2 ‹ P2: Maksimum y†kleme 10 ton.
P1 ‹ P3: Maksimum y†kleme 2.5 ton.
Aks ba…„na toplam y†kleme 12.5 ton.
•ekil-45 Bir ‡ekicinin ƒnden ve yandan gƒr†n†…†.
Normal tek ‡eker bir ‡ekicinin uzunlu‚u ortalama 6 metredir. ‰ekici dorse
alt„na girdikten sonra d„…arda kalan kabin fazlal„‚„ markas„na gƒre de‚i…iklik
gƒsterir. Bu fazlal„k 2.70 metre ile 3.00 metre aras„nda de‚i…mektedir.
‰ekicinin a‚„rl„‚„ ortalama 7 ile 8 tondur.
Dorse a‚„rl„‚„ ortalama 7.5 tondur.
Komple ara‡ bo… a‚„rl„‚„: 14.5 tondur.

39
Bir ‡ekicinin k„s„mlar„
‰ekici kabini
Hava manifoldu
Fren havas„
ba‚lant„lar„
Dorse ba‚lant„ pileyti
Hava kƒr†kleri
Arka stop lambas„
Yedek lastik
•ekil - 46 Bir ‡ekicinin k„s„mlar„ ve ceryan kesme …alteri
Bir ‡ekicinin en ƒnemli ve s†rekli bak„m yap„lmas„ gereken k„sm„ dorse ba‚lant„
pileytidir.
•ekil - 47 Dorse ba‚lant„ pleyti (be…inci teker ba‚lant„s„)

40
•ekil-48 Dorse ba‚lant„ pleytinin ‡al„…t„r„lmas„
Dorse piminin pileytten ayr•lmas•;
Mandal kilidini hafif kendinize ve yukar„ ‡ekerek bo…alt„l„r. Pileyt kolu ƒnce
kilit yƒn†ne ‡ekilerek t„rnaktan kurtar„ld„ktan sonra h„zla kendinize do‚ru sonuna
kadar ‡ekilir. Dorse pimi art„k pileyt mekanizmas„ndan ayr„lm„…t„r. ‰ekici ileri
hareket etti‚inde dorse yerinde kal„r ve ‡ekiciden ayr„l„r.
Pileyt mekanizmas•n• ba…lant• konumuna almak;
Pileyt kolunu hafif mandal yƒn†ne ‡ekerek t„rnaktan kurtard„ktan sonra
h„zla ileri do‚ru itilir. Kilitleme mandal„ a…ag„ bast„r„larak mekanizma kilitlenir.
‰ekici geriye hareket ederek dorse pileyt pimini pileytin tam merkizine gelecek
…ekilde ayarlar. Dorse pimi mekanizmaya yakla…t„‚„nda h„zla geri gelir ve pileyt
pimi mekanizman„n i‡ine girer.

41
‰ekicinin dorseye ba‚lanma i…lemi (alt„na girmesi);
•ekil - 49 ‰ekicinin dorse alt„na girmesi i…lemi

42
‰ekicinin dorseyi ay„rma i…lemi (alt„ndan ‡„kmas„);
•ekil-50 ‰ekicinin dorse alt„ndan ‡„kmas„ i…lemi
b) Dorse: Dorse ile ilgili bilgiler dorse ‡e…itlerideki dorse bƒl†m†nde verilmi…tir.

43
2-‰€FT ‰EKERL€ KOMPLE :
‰ekicisinde iki dingil bulunan komple ara‡lara denir. En belirgin ƒzelli‚i
‡ekicisinin arkas„nda iki s„ra tekerinin olmas„d„r. ‰ift dingilli bu ‡ekicilerin pleyt
uzunlu‚u ve dorse ƒn …asisi tek dingilli ‡ekicilerden 50 ile 80 cm. daha uzundur. Bu
nedenle ‡ift dingilli ‡ekicilerin dorselerinde bulunan pleyt piminin yeri bu uzunlu‚a
gƒre dizayn edilmi…tir. Daha a‚„r y†k ta…„mak ve zeminin bozuk oldu‚u yollarda
arac„n performans„n„ art„rmak i‡in dizayn edilmi…lerdir. Bu ara‡lar„n gemiye
y†klenmesi ve istiflenmesinde baz„ dezavantajlar„ vard„r. Bu tip araclar„n
direksiyon a‡„lar„ ‡ok azd„r. Di‚er ara‡lar„n dƒnd†‚† alandan dƒnemezler, dƒn†…
manevralar„ i‡in daha geni… alan gerekir. Bu nedenle manevralar„ di‚er ara‡lara
gƒre ‡ok zordur. S„k„…„k ve manevras„ zor yerlere al„nmamal„, m†mk†nse giri…e
yak„n ve/veya manevra gerektirmeyen d†z girip ‡„kaca‚„ yerlere park edilmelidir.
•ekil - 51 ‰ift ‰ekerli Komple

44
3-KAMYON RˆMORK :
€ki ayr„ par‡adan olu…an ara‡lard„r. Bir arac„n kamyon rƒmork olmas„ i‡in
arkas„na ba‚lanan bir rƒmorku olmas„ gerekir. Di‚er komple ara‡lardan daha
uzundur. Kamyon rƒmorklar rƒmork ba‚lant„s„na gƒre veya ta…„d„‚„ ƒzel y†klere
gƒre isimlendirilir. A…a‚„da di‚er rƒmork ‡e…itleri verilmi…tir. Normal kamyon
rƒmorkta; ƒndeki kamyonun rƒmorka baglant„s„ sabit ve hareketsiz bir ba‚lant„
demiri ile yap„lm„…t„r. Bu sayede arkadaki rƒmork ile ƒndeki kamyon yekpare
haraket ederler. Bu nedenle bu tip kamyon rƒmorklar„n manevras„ daha kolay
olmaktad„r. Bir kamyon rƒmorka sadece kamyon rƒmork denililiyorsa bunun
normal rƒmork oldu‚u anla…„lmaktad„r. Y†k operasyon„ s„ras„nda kamyon
rƒmorkun ƒn†ne di‚er s„fatlar„ eklenmedi‚i zaman bu normal kamyon rƒmork
olarak alg„lanmal„d„r. Y†k operasyonunda t†m personelin bu konuda
bilgilendirilmesi ve operasyonda gƒrevli t†m personelin kamyon rƒmork
denildi‚inde ayn„ …eyi anlamas„ gerekir.
•ekil - 52 Normal Kamyon rƒmorkta ba‚lant„ rƒmorkta bulunan sabit ba‚lant„
demiri ile yap„l„r.

45
4-•EYTAN RˆMORK :
•eytan rƒmork gƒr†n†… itibariyle normal rƒmorkun ayn„s„d„r. En ƒnemli
ƒzelli‚i rƒmorkun ba‚lant„s„ ve rƒmorkun tekerlek sistemidir. •eytan rƒmorkta
rƒmork ba‚lant„s„, rƒmorkun ƒn tekerlerinin ba‚l„ oldu‚u dingil sisteminden
yap„lm„…t„r. ˆn tekerlerin bulundu‚u ve rƒmork milinin ba‚land„‚„ dingilin her yƒne
hareket eden bir d†zene‚i vard„r. Bu nedenle …eytan rƒmorkun rƒmork k„sm„
manevra s„ras„nda di‚erlerinden farkl„ olarak her yƒne hareket ederler. •eytan
rƒmork ƒzellikle geri hareket ederken rƒmorku farkl„ yƒne, kamyonu farkl„ yƒne
gider. Manevras„ en zor ara‡t„r. •eytan rƒmorklar mecbur kalmad„kca ana
g†verteye ve en son y†klenmelidir.
•ekil - 53 Rƒmorkun ƒn
tekerlerinin ba‚l„ bulundu‚u
haraketli dingili.
•eytan rƒmorku ilk bak„…ta anlamak i‡in rƒmork ƒn tekerine bakmak
gerekir. •eytan rƒmorklarda arka rƒmorkun ƒn tekeri rƒmorkun en ƒn k„sm„ndad„r.

46
5-ARABA TA•IYICI RˆMORK:
Bu ara‡lar ta…„d„‚„ y†ke gƒre s„n„fland„r„lma yap„lm„… bir ‡e…it kamyon
rƒmorktur. Ufak araba (otomobil, minivan, minib†s vb) ta…„mak i‡in dizayn edilmi…
ara‡lard„r. Bunlar normal kamyon rƒmork boyunda olup y†kl† iken ta…„d„‚„
ara‡lar„n ƒnden ve arkadan fazlal„klar„ olabilir. Y†k operasyonu s„ras„nda, araba
ta…„yan kamyon rƒmorklar„n y†kl† ve bo… olmas„na gƒre de‚erlendirilerek manevra
yap„lmal„d„r. Bu ara‡lar y†kl† iken sadece giri… g†vertesine al„nmal„d„r. Bo…
oldu‚unda her g†verteye y†klenebilir. Bu ara‡lar bo… iken ta…„ma platformlar„n„
indirdikleri i‡in y†kseklikleri azalmaktad„r. Bu durumdan istifade etmek i‡in, ba…ka
extra ara‡ yoksa, y†ksekli‚i az olan rampa altlar„nda park edilerek ƒl† bƒlgeler
de‚erlendirilir.
•ekil - 54 •stte y†kl† araba ta…„y„c„ rƒmork, altta rampa alt„na park edilmi… bo…
araba ta…„y„c„ rƒmork

47
6- YAT VE TEKNE TA•IYICI RˆMORK
Bu ara‡larda ta…„d„‚„ y†ke gƒre s„n„fland„r„lma yap„lm„… bir ‡e…it kamyon
rƒmorktur. Yat ve tekne ta…„mak i‡in ƒzel olarak dizayn edilmi…lerdir. Boyu normal
kamyon rƒmork boyunda olup, †zerinde yatlar i‡in ƒzel payandalar dizayn
edilmi…tir. Y†kl† olduklar„nda ta…„d„‚„ yat„n boyu arac„n boyundan fazla ise kamyon
rƒmork boyundan daha fazla yer i…gal eder. Y†k operasyonunda bu ara‡lar„n
uzunluklar„na ve geni…liklerine ƒzellikle dikkat etmek gerekir. Bu ara‡lar yere ‡ok
yak„nd„r, baz„ tiplerde yerden y†ksekli‚i 5 cm kadard„r. Gemiye y†kleme ve
tahliyede rampan„n d†z konumda olmas„ gerekir. Y†kleme ve tahliyede azami
dikkat gerektirir.
•ekil - 55 Yat Ve Tekne Ta…„y„c„ Rƒmork

48
7-DORSE :
ˆn†nde ‡ekicisi olmayan, mafi veya ‡ekicisi ile gemiye y†klenen ara‡lara
denir. A…a‚„da dorselerin temel yap„sal farkl„l„klar„na ve kullan„m ama‡larŠna gƒre
‡e…itleri verilmi…tir. Genel kullan„m farkl„l„klar„ sadece kullan„mla ilgili olup ayr„
ba…l„klarla anlat„lmam„…, temel yap„sal farkl„l„klar ayr„ ba…l„k alt„nda anlat„lm„…t„r.
Dorselerin temel yap„sal farkl„l„klar„na gƒre farkl„ isimleri sadece dorsede de‚il
komple oldu‚unda dahi ayn„ isimle adland„r„l„r. (ƒrne‚in. Dorsesi cam olan bir
komple; cam dorse olarak adland„r„l„r.)
•ekil - 56 Branda kasalŠ 3 dingilli bir dorse
Dorselerin genel kullan„m ‡e…itleri;
a) Kapal„ kasa dorse: ƒzellikle textil y†k† ta…„yan ara‡lard„r.
b) Branda kasa dorse: dorsesi kasal„ ve brandal„ dorseler.
c) Rayl„ system dorse: yan kasalar„ bulunmayan brandalar„
rayla a‡„l„p kapanan dorselerdir.
d) 2 aksl„ (dingilli) dorse: iki s„ra tekeri olan dorseler.
e) 3 aksl„ (dingilli) dorse: †‡ s„ra tekeri olan dorse.

49
•ekil - 57 Solda sabit ‡at„l„ ve kasal„ branda sistemi, sa‚da kayar ‡at„l„ rayl„
sistem brandal„ dorselerin i‡inin a‡„l„p kapanmas„.
•ekil -58 Kapal„ kasa tekstil dorsesi
•ekil -59 €ki dingil dorse.
•ekil -60 •‡ dingil dorse

50
Dorsede bulunan i…aret ve uyar„lar;
•ekil - 61 Dorsede bulunan bilgi i…aretlerinin yerleri
Bir dorsenin ƒn k„sm„nda her iki yan„nda demir i…areti varsa bu arac„n
‡ekicisiyle birlikte her ‡e…it deniz arac„yla ta…„nabilece‚ini gƒsterir. Bu i…aretin
gerisinde ‡ift †‡gen i…areti gemiye dorse olarak binebilece‚ini gƒsterir. Bu i…aret
olmayan dorseler ancak komple olarak gemiye binebilirler.
Tehlikeli y†k ta…„ma levhas„; dorsenin arkas„nda ve ‡ekicinin
ƒn†nde bulunur. Ara‡ tehlikeli y†k ta…„d„‚„nda bu levhay„
a‡ar. Normal y†k ta…„d„‚„nda kapat„r.
Dorsenin ƒn†n†nde ve arkas„nda bulunur.
TIR Frans„zca uluslararas„ karayolu ta…„t„ kelimelerinin
k„saltmas„d„r. T†m transit karayolu ta…„tlarda ta…„nmas„
zorunludur.
•ekil - 62 Dorsede ve ‡ekicisinde bulunan bilgi levhalar„

51
Dorse ƒl‡†leri ve kapasitesi;
4 metre
•ekil - 63 Dorse ƒl‡†leri
Dorse bo… a‚„rl„‚„ : 7500 kg.
Aks ba…„na maksimum ta…„ma kapasitesi : 9000 kg.
‰ekici taraf„ maksimum ta…„ma kapasitesi : 12000 kg.
Pilot dorse lastik ‡ap„ : 105 cm
Midilli ve jumbo dorse lastik ‡ap„ : 85~88 cm
Pilot dorse yerden kasa y†ksekli‚i : 115 cm
Midilli dorse yerden …ase y†ksekli‚i : 95~98 cm
Dorse hava ba‚lant„ fazlal„‚„ : 15~27 cm
Dorse rampa lastik fazlal„‚„ : 8~15 cm
Dorse boyu d„…tan d„…a (fazlal„k har„‡) : 13.75 ~ 13.90 m.
Fazlal„klar eklendi‚inde dorse tam boyu : 14.17 cm
Dorse yerden y†ksekli‚i yol durumunda : 4 m.
Dorse geni…li‚i : 2.55 m.

52
DORSEN€N KISIMLARI
DORSE ˆN KISMI;
G†mr†k
Halat„
Tehlikeli y†k i…areti
yap„…t„rma yeri
TIR i…areti
Dorse tan„t„m kart„.
Pileyt ba‚lant„ pimi
Dorse hava ve ceyran ba‚lant„ soketleri.
K„rm„z„ soket : ABS fren havas„
Sar„ soket : Fren havas„ ger„ dƒn†…† ve ayak freni
Siyah soketler : Dorse farlar„ ve fren lambas„ vb.
elektrik soketleri.
•ekil - 64 Dorse ˆn K„sm„

53
DORSE ARKA KISMI
Arka kapak kay„…„
G†mr†k m†h†r†
G†mr†k halat„
Tehlikeli y†k evrak ‡antas„
Tampon
Arka stop lambas„
Lashing mapas„
Dorse plakas„
•ekil - 65 Dorse Arka K„sm„
Antrepo lastikleri*
•ekil - 66 Solda bir antrepo rampas„n„n
gƒrun†…†. Ara‡lar rampaya arkadan yana…arak
tahliye veya y†kleme yaparlar.
* Ara‡lar y†klenmek veya y†k†n† bo…altmak †zere lojistik depolar„n„n ƒn†nde
bulunan rampalara arkadan yana…„r. Dorsenin arka k„sm„ zarar gƒrmemesi i‡in
antrepo lasti‚i bir nevi usturma‡a gƒrevi gƒr†r.

54
DORSE SOL TARAFI
1- G†mr†k halat„ ve halat mapalar„
2- Dorse aya‚„ ve takoz
3- Yang„n t†p† ve katlan„r masa
4- Malzeme ve yiyecek dolab„
5- Hava kƒr†kleri ve dingil sistemi
6- Hava s†spansiyon valfi
Hava s†spansiyon kontrol valfi
3.dingili ask„ya alma butonu
Dorse fren kilitleme butonu
7 ‹ Tampon
•ekil - 67 Dorse Sol Taraf„

55
DORSE SA‘ TARAFI
1- Tampon (yanda altina makara ilave
edilmi… tampon ‡e…itleri)
2- Yedek lastik
3- Malzeme ve yemek dolab„
4- Dorse aya‚„ ve ayak ‡al„…t„rma kolu
(kol sa‚a ‹ sola ‡evrilerek ayak yukar„
‹ a…a‚„ hareket eder.)
•ekil - 68 Dorse Sa‚ Taraf„

56
8-FR€GO DORSE :
So‚utulmu… y†k ta…„mak i‡in dizayn edilmi… izolasyonlu dorseye denir. ˆn
taraf„nda bir adet so‚utma motoru vard„r. Y†kleme s„ras„nda bu tip dorselerde
dikkat edilecek en ƒnemli husus frigo motorunun ‡al„…„p ‡al„…mad„‚„n„ kontrol
etmektir. Frigo motoru ‡al„…mayan bir dorse normal dorse gibi her g†verteye
y†klenebilir. Frigo motoru kendi imkanlar„yla ‡al„…an dorse sadece a‡„k g†verteye
y†klenmelidir. Frigo motoru elektrikle ‡al„…an ve gemiden elektrik talep eden frigo
ara‡lar elektrik ba‚lant„ soketlerinin bulundugu g†vertelere ve soketlere yak„n
park edilmelidir. Yinede elektrikle ‡al„…an frigo ara‡lar„n seyir s„ras„nda elektrik
sisteminin ar„za yap„p kendi motoruyla ‡al„…t„r„lmas„ olas„l„‚„na kar…„ bu ara‡lar
havaland„rma imkanlar„n„n bulundugu g†vertelere y†klenmesi uygun olur. Frigo
ara‡lar„n dorsesinin alt„nda frigo motoru i‡in ilave yak„t tank„ vard„r. Y†kleme ve
tahliye s„ras„nda ilave yak„t tank„n„n rampaya temas etmemesi i‡in ‡ok dikkat
etmek gerekir.
So‚utma †nitesinin
So‚utma sisteminin yak„t deposu. gƒsterge ve kumanda
bƒl†m†.
Sisteme gemiden elektirik ba‚lama soketi.
•ekil - 69 Frigo Dorse

57
9-CAM DORSE :
Cam ta…„mak i‡in ƒzel olarak dizayn edilmi… dorselere denir. Bu dorseler
di‚erlerine gƒre daha kal„n sa‡dan yap„lm„…t„r. Bu dorselerin en ƒnemli ƒzelli‚i yere
‡ok yak„n olmalar„d„r. Bu dorseler ta…„d„‚„ cam„n k„r„lmamas„ i‡in yanlarinda bir ‡ok
s†spansiyon sistemi vard„r. Yere ‡ok yak„n olu…u ve s†spansiyonlar„n„n s†rekli aktif
olmas„ nedeniyle kapaktan girerken ve ‡„karken s†rtmelerine neden olabilir. Bu
dorseler mecbur kalmad„k‡a rampaya, †st g†vertelere ve dip ambara y†klenmez.
Sadece ana giri… g†vertsine y†klenir. Bu ara‡lar y†kleme ve tahliye s„ras„nda
kapaktan iyice neta oluncaya kadar takip edilmelidir.
Cam dorseni arka kapa‚„.
•ekil - 70 Cam dorse

58
10- JUMBO DORSE :
Tekerlek ƒl‡†leri normalden k†‡†k olan ve ƒn k„sm„nda ‡ekici y†ksekli‚i
bulunan dorselere jumbo denir. Jumbo dorselerin lastik ‡ap„ 70 cmŒdir. Dorse alt
k„sm„n„n yerden y†ksekli‚i 75 cmŒdir. Tekerleklerinin al‡ak olmas„ nedeniyle yere
yak„nd„r ancak ƒn k„s„mda ‡ekicinin girmesi i‡in bir y†kseklik vard„r. Bu y†kseklik
sayesinde ‡ekici alt„na girdi‚inde dorsenin y†ksekli‚i de‚i…mez. Jumbo dorseler
her g†verteye y†klenebilir. Dorse arka k„sm„n„n yere yak„n olmas„ nedeniyle y†k
operasyonu s„ras„nda, rampaya giri…-‡„k„…lar„nda tampon ve ayaklar„n„n
s†rtmemesi i‡in dikkat edilmelidir.
•ekil ‹ 71 Jumbo dorse

59
11-P€LOT DORSE :
Tekerlek ‡aplar„ ‡ekicinin tekerlek ‡ap„yla ayn„ y†kseklikte olan b†y†k
lastikli dorselerdir. Pilot dorsenin lastik ‡ap„ 98 cmŒdir. Bu tip dorseler gemi i‡in en
ideal dorse tipidir. Dorsenin alt k„sm„n„n yerden y†ksekli‚i yakla…„k 110 cmŒdir. Bu
dorselerde tamponun yere s†rtme tehlikesi yoktur. Bu dorseler her g†verteye
rahatl„kla y†klenebilir.
•ekil - 72 Pilot dorse
Bu tip dorselerin lastikleri ‡ekicisinin lasti‚i ile ayn„ y†kseklikte oldu‚u i‡in d†z
dururlar.

60
12-M€D€LL€ DORSE :
Tekerlek ‡ap„ k†‡†k olan ve ƒn k„sm„nda ‡ekici y†ksekli‚i bulunmayan
ƒnden arkaya kadar d†z olan dorsedir. Bu dorselerin i‡ hacminden daha ‡ok
yararlanmak i‡in k†‡†k lastik kullanarak yere m†mk†n oldu‚unca yak„n bir …ekilde
dizayn edilmi…tir. Bu tip dorseler dikkat edilmesi gereken dorselerdendir. ˆn
k„sm„nda ‡ekici y†ksekli‚i olmad„‚„ i‡in ‡ekici veya mafi alt„na girdi‚inde dorse
normal y†ksekli‚inden 30 cm. alt„na e…ek koyuldu‚unda yakla…„k 50 cm. daha
yukar„ kalkar. Bu dorseler m†mk†n oldu‚unca sadece ana g†verteye
gƒnderilmelidir. Midilli dorselerde dikkat edilecek hususlar …unlard„r;
€ Alt„n„n yere yak„n olmas„ ve dolay„s„yla y†ksekli‚inin de normal dorseden
fazla olmas„ nedeniyle y†ksekli‚i fazla olmayan g†vertelere y†klenmesi
halinde dorse tepesinin g†verte tavan„n„na vurmas„na ve dorsenin
hasarlanmas„na neden olur.
€ Rampalardan inip ‹ ‡„kmalarda tamponunun yere s†rtmesine neden olur.
€ Midilli dorse firmalar„ taraf„ndan, tamponlar„n„n hasar gƒrmemesi i‡in ilave
makaralar monte edilmi…tir. Bu makaralar„n rampalara s†rt†nmesi s„ras„nda
rampa boyalar„ kaz„nmaktad„r. •ekil -72
Bu tip dorseler i‡in ƒzel midilli ‡ekiciler vard„r. Bu nedenle komplelerinin y†ksekli‚i
normaldir. Midilli dorse ta…„yan bir komple her g†verteye y†klenebilir. Bu dorseleri
y†k ta…„ma hacminin ‡ok olmas„ nedeniyle, son zamanlarda b†t†n firmalar tercih
etmektedir.
•ekil ‹ 73 Bir midilli dorse alt„na e…ek koyuldu‚unda, e…ek y†ksekli‚i kadar havaya
kalkar.

61
•ekil ‹ 74 Midilli dorseye e…ek koyulduktan sonra, normal dorselere gƒre
olu…turdu‚u y†kseklik.
•ekil ‹ 75 Tamponunun alt„na ilave makara monte edilmi… bir midilli dorsenin
makaralar„n„n g†verteye s†rtmesi sonucu boyan„n kaz„nmas„.

62
13-BULKER DORSE :
Ak„…kanl„‚„ fazla olmayan dƒkme maden vb. y†kler ta…„mak i‡in dizayn
edilmi… konteyner tipi ƒzel dorselerdir. Bu dorselerin boyu 20 fit ve 30 fittir. Her
g†verteye gƒnderilebilir ancak yinede tonaj„na bakmak gerekir. ‰†nk† bu tip
dorseler ‡ok a‚„r madenler de ta…„yabilir. Boyunun k„sa olu…u istiflemede ƒl†
bƒlgelerden faydalanmak a‡„s„ndan ‡ok faydal„ olur. Dorsenin k„sa olmas„
nedeniyle pileyt pimi dorsenin ƒn†ne ‡ok yak„nd„r. Alt„na e…ek koymada bazen
zorluklar olabilir.
•ekil - 76 Bulker dorse

63
14-TANKER DORSE :
Likit y†k ta…„mak i‡in dizayn edilmi… tanker dorselerdir. Bunlar her
g†verteye gƒnderilebilir. Dikkat edilmesi gereken ta…„d„‚„ y†k†n cinsidir. Bunlar„n
boyu genellikle 12.8 metredir. Y†kseklikleri normal dorse y†ksekli‚inden daha
azd„r. Bu tip dorselerde olu…acak ak…nt… ve s…z…nt…lara kar…… dikkat etmek gerekir.
Y†kleme yapmadan ƒnce ta……d…‚… y†k†n ne oldu‚u ve ƒzellikleri ‡ok iyi bilinmelidir.
Tanker dorseler IMDG koda gƒre bir tehlikeli e…ya ta…„yorsa gerekli t†m
prosed†rler uyguland„ktan sonra gemiye al„nmal„d„r. Baz„ tip dorselerde alt…na e…ek
koymak i‡in yeterli alan olmayabilir bu durumda alt…na dorse krikosu koyulmal…d…r.
Gemiye bo… olarak binen tankerlerden daha ƒnce ne y†k ta…„d„‚„
sorulmal„d„r. E‚er daha ƒnce tehlikeli bir y†k ta…„m„… ise mutlaka tank„n gasfree
sertifikas„ istenmelidir. Gasfree sertifikas„ olmayan bo… tankerler gemiye
y†klenmemelidir.
•ekil - 77 Tanker dorseler

64
15- S€LO DORSE
Bu tip dorseler dƒkme ‡imento, bu‚day vb. silo y†kleri ta…„mak i‡in dizayn
edilmi… ƒzel dorselerdir. Yap„s„ nedeniyle playet k„sm„ dorsenin gƒvdesinden
ayr„lm„…t„r. Alt„na e…ek koymak i‡in mesafesi ‡ok azd„r. Bunlar her g†verteye
gƒnderilebilir. Bu dorseleri y†klemeden ƒnce ta…„d„‚„ y†k†n cinsi ve tonaj„ bilinmeli
buna gƒre y†klenmelidir. Alt„na e…ek koyulamad„‚„ durumlarda dorse krikosu
koymak gerekir.
•ekil - 78 Silo Dorse

65
16-LOW BED :
A‚„r i… makineleri, uzun ve geni… y†kler ta…„mak icin dizayn edilmi… ‡ok
tekerli boyu uzun ve geni… ara‡lard„r. Bu ara‡lar normal ara‡lardan 1~2 metre
daha geni…tir. En az boyu kamyon rƒmork kadar olup, ta…„d„‚„ y†ke gƒre boyu 40
metreye kadar ‡„kar. Alt„nda †‡ten fazla tekli veya ‡iftli dingil sistemleri ve ‡ok
fazla lastikleri vard„r. Bunlar kendi ‡ekicisi ile veya ‡ekicisiz olarak mafi ile
y†klenebilir. Geminin ana giri… g†vertesine, mukavemetinin en fazla oldu‚u yerlere
y†klenmelidir. Bu ara‡lar„ y†klemeden ƒnce; y†k†n a‚„rl„‚„, dingil ve teker say„s„,
y†k†n lashingi ‡ok iyi kontrol edilmeli ve mukavemet hesab„ yap„ld„ktan sonra
gemiye y†klenmelidir. (bak„n„z. Y†kleme operasyonu)
•ekil- 79 ‰e…itli Lowbedler

66
17- MAF€
Mafiler yere ‡ok yak„n ƒzellikle a‚„r sand„k y†kler veya konteyner ta…„mak
i‡in dizayn edilmi… 20 fit - ve 40 fit uzunlu‚unda ara‡lard„r. Bunlar„n arkada 2 veya
3 dingilli olup lastik ‡aplar„ 30 cm.dir. ˆnden kuyruk ad„ verilen ƒzel bir ‡ekme
aparat„ ile dorse ‡ekerler (mafi*) taraf„ndan ‡ekilerek gemiye y†klenir.
*Bu ara‡lara dorse ‡eker (ing.tug master)
denilmektedir. ‰e…itli markalar„ vard„r. Mafi en
‡ok kullan„lan tug master markas„ oldu‚u i‡in
bu markan„n ad„ ile kullan„lmaktad„r.
•ekil ‹ 80 ‰e…itli mafiler ve y†kleri

67
18- ˆZEL AMA‰LI DORSELER
Belirli firmalar„n ƒzel y†klerini ta…„mak i‡in ƒzellikle y†ke ƒzel olarak dizayn
edilmi… dorselerdir. Bu tip dorseler di‚er standart dorselerden farkl„ dizayn„
nedeniyle ilk bak„…ta ay„rt edilirler. Genellikle yere ‡ok yak„n olup aks sistemleri
farkl„d„r. En ‡ok kullan„lan tipleri ƒn ve arkalar„ biraz y†ksek ortas„ ‡ukur havuzlu
dorselerdir. Bu havuz sayesinde ta…„d„klar„ y†k†n ileri ve geri kaymas„ ƒnlenir. Bu
tip dorselerin rampa d†z konumda iken y†klenmesi ve giri… g†vertesine al„nmas„
gerekir.
•ekil ‹ 81 Farkl„ tipte ƒzel ama‡l„ dorseler.

68
19-D€‘ER EXTRA ARA‰LAR :
Sabit hatl„ ta…„mac„l„k yapan Ro-Ro gemilerinin ‡o‚unlukla ta…„d„‚„,
kendiside y†k ta…„yan ara‡ ‡e…itlerinden farkl„ tipŒdeki ara‡lara extra ara‡lar
denilmektedir. Bunlar a…a‚„da baz„lar„n„n resimli olarak belirtildi‚i ile s„n„rl„
olmamakla beraber her t†rl†; ‡ekici, otob†s, minib†s, taksi, beton kar„…t„rma
makinesi, beton pompas„, vin‡, dozer, kep‡e, silindir, karavan, bot, motosiklet, vb
ara‡lard„r.
•ekil ‹ 82 OTOB•S
•ekil - 83 OTOMOB€L
•ekil - 84
€• MAK€NELER€
•ekil - 85 ‰EK€C€

69
•ekil - 86 BETON POMPASI
•ekil - 87 ASKER€ ARA‰LAR
•ekil - 88 MOTOS€KLET

70
Y•K OPERASYONU
Ro-Ro gemilerinde yap„lan operasyonlar ve kazan„lan tecr†beler; IMOŒnun
Ro-Ro gemi operasyonlar„n„n emniyet standartlar„n„ geli…tirmesine de imkan
sa‚lam„…t„r. Bu ama‡la IMO taraf„ndan geli…tirilen standartlar„ i‡eren Ro-Ro
gemilerinde y†k istifleme ve la…hing i…lemleri kod kitab„, Ro-Ro gemi operasyonlar„
boyunca ‡al„…anlar„n ve gemilerin hasar riskini azaltmak i‡in takip edilmesi gereken
emniyet prosed†rlerini i‡erir. Her gemide bulunmas„ gereken bu kod kitab„ y†k
operasyonuna kat„lan t†m personel taraf„ndan okunmal„d„r.
Y†k operasyonunu iki a…amal„ olarak ele almak gerekir.
A) Y†kleme operasyonu.
B) Tahliye operasyonu.
Ro-Ro gemilerinin y†k
operasyonundaki en ƒnemli
eleman„ mafilerdir*.
•ekil ‹ 89 Y†k operasyonu s„ras„nda mafiler.
*Bu ara‡lara ingilizce tug master (dorse ‡eker) denilmektedir. ‰e…itli markalar„
vard„r. Mafi en ‡ok kullan„lan tug master markas„ oldu‚u i‡in bu markan„n ad„ ile
kullan„lmaktad„r. Bƒlgemizde faaliyet gƒsteren t†m Ro-Ro gemilerinde ve liman
i…letmelerinde bu araca mafi denilmektedir. Bu nedenle bu kitaptaŒda tug master
yerine mafi kullan„lm„…t„r.

71
A) Y†kleme Operasyonu
Y†kleme ƒncesi yap„lan haz„rl„klar;
Y†kleme operasyonuna ba…lamadan ƒnce geminin her yƒn†yle y†klemeye
haz„r olmas„ gerekir. B†t†n g†vertelerin neta, lashing malzemelerinin kullan„ma
haz„r ve ara‡lar„n manevra sahalar„n„n neta olmas„ gerekir. T†m kapal„
g†vertelerde havaland„rma sisteminin ‡al„…mas„ gerekir. Havaland„rma y†k
operasyonu s„ras„nda liman modunda (supply: D„…ardan i‡eriye hava ak„m„
…eklinde) ‡al„…t„r„l„r. Fanlarla g†vertelere dolan taze hava do‚al havaland„rma
manikalar„ndan veya ana rampadan d„…ar„ya do‚ru hareket eder. Bƒylece kapal„
g†verteler i‡inde s†rekli taze hava ak„m„ olu…ur.
Ro-Ro gemilerinin y†k operasyonlar„nda ayd„nlatmalar ‡ok ƒnemlidir. Y†k
operasyonu s„ras„nda kapal„ g†vertelerin, gece operasyonunda a‡„k g†vertelerin
t†m ayd„nlatmalar„ yak„lmal„d„r. Eksik ayd„nlatmalar y†k operasyonundan ƒnce
tamamlanmal„ y†k operasyonu s„ras„nda kƒr ve karanl„k noktalar kalmamal„d„r.
RRoo--RRoo yyoollccuu ggeemmiilleerriinnddee gg††vveerrtteelleerrddee vvee rraammppaaddaa bbuulluunnaann aarraa‡‡llaarr„„nn
hhaarreekkeettiinnii,, yy††kklleennmmeessiinnii,, vvee aarraacc„„nn bbaa‚‚llaannmmaass„„nn„„ ddeenneettlleeyyeecceekk gg††vveerrtteeddeenn
ssoorruummlluu eenn aazz 11 ee‚‚iittiimmllii kkii……ii ttaarraaff„„nnddaann ggƒƒzzlleennmmeessii ggeerreekkiirr.. BBuu ggƒƒrreevv kkaarraa
ppeerrssoonneellii ttaarraaff„„nnddaann yyaapp„„ll„„yyoorrssaa,, yy††kklleemmee ssoorruummlluu bbiirr gg††vveerrttee zzaabbiittiinniinn ggƒƒzzeettiimmii
ttaarraaff„„nnddaann yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..
Ro-Ro y†k gemilerinde g†vertelerde ara‡lara manevra yapt„racak gemiciler,
rampada gƒrevli zabit ve y†k operasyonunu y†r†ten 1.zabit aras„nda s†rekli
haberle…me sa‚lanmal„d„r. Y†klemeden ƒnce t†m ekibin haberle…me cihazlar„ (el
telsizleri) test edilip ayn„ frekansta ve net konu…malar„ ayarlanmal„d„r. T†m
personel y†k operasyonundan ƒnce telsiz cihazlar„n„ full …arj etmeli y†k
operasyonu s„ras„nda haberle…me kesintiye u‚ramamal„d„r.
Gemiye yeni kat„lan personel y†k operasyonundan ƒnce e‚itilmelidir. Daha
ƒnce Ro-Ro gemisinde hi‡ ‡al„…mam„… personel ara‡ manevras„n„ tamamen
ƒ‚renene kadar dikkatle takip edilmeli m†mk†nse ba…ka bir gemicinin yan„nda
egitilmelidir. Bu m†mk†n olmad„‚„nda manevras„ kolay ve gƒz ƒn†nde olan
g†vertede gƒrevlendirilip manevray„ tamamen ƒ‚reninceye kadar pratik
yapt„r„lmal„d„r. Ara‡lar ‡o‚unlukla dikkatsiz ve bilin‡siz yap„lan manevralar
s„ras„nda hasarlanmaktad„r.
Y†k operasyonu s†resince geminin anti-heeling sistemi otomatik olarak
‡al„…mal„d„r. Y†kleme operasyonundan ƒnce anti-heeling sistemi devreye al„narak
‡al„…mas„ test edilir. Anti-heeling sisteminde problem varsa y†k operasyonundan
ƒnce giderilmelidir. Y†kleme s„ras„nda geminin dengesi s†rekli de‚i…ece‚i i‡in,
gemi rampas„n„n zarar gƒrmemesi ve emniyetli y†k operasyonu bak„m„ndan
sistemin problemsiz ‡al„…mas„ ‡ok ƒnemlidir. E‚er heeling tanklar„ndan birinde
yetersiz su varsa veya heeling gemiyi d†zeltmekte yetersiz kal„yorsa gemi daha
fazla bay„lmadan y†k operasyonu durdurularak ballast sistemi ile m†dahale
edilmelidir. Geminin y†kleme durumu ve heeling tanklar„n„n durumu s†rekli takip
edilmeli, y†k operasyonunu kesintiye u‚ratmadan gerekli ballast i…lemleri
zaman„nda yap„lmak suretiyle gemi s†rekli d†z tutulmal„d„r.
Gemi t†m yƒnleriyle y†klemeye haz„r oldu‚unda 1.zabit limandaki y†k
operasyonundan sorumlu stivedƒr ve/veya acenta yetkilileri ile toplant„ yaparak
y†klenecek y†kler hakk„nda bilgi al„r. Y†k hakk„nda al„nacak bilgiler …unlard„r;
y†klenecek toplam ara‡ say„s„, ara‡lar„n cinsi, komple ara‡, kamyon rƒmork, dorse
ve dorselerin ‡e…itleri, ekstra ara‡lar ve ‡e…itleri, frigo ara‡lar, gemiden elektrik
talep eden frigo ara‡lar, normal ƒl‡†ler d„…„nda dengesiz y†k ta…„yan ara‡lar ve
bunlar„n uzunluk, geni…lik ve a‚„rl„klar„, hasarl„ ve sorunu olan ara‡lar, tehlikeli y†k
ta…„yan ara‡lar ve tehlikeli y†k†n IMDG klas numaras„ ve UN numaras„ gibi detayl„

72
bilgilerdir. Ayr„ca karada gemiye binecek ara‡lar„n kay„tlar„n„ yapan liman
personeli, ggeemmiiyyee yy††kklleenneecceekk aarraacc„„nn ggeemmiiyyllee ttaa……„„nnmmaass„„nnaa uuyygguunn oolluupp oollmmaadd„„‚‚„„nn„„
kkoonnttrrooll eeddeerr..
ˆzel y†k ta…„yan ara‡lar„n y†klenmesinde dikkat edilecek
hususlar;
Di‚er normal y†k ta…„yan ara‡lardan farkl„ olarak, tehlikeli y†k ta…„yan ara‡lar,
frigo ara‡lar, a‚„r ve dengesiz y†k ta…„yan ara‡lar„n gemiye y†klenmesinde baz„
ƒzel ƒnlemler almak ve kontroller yapmak gerekir. Al„nacak ƒnlemler ve yap„lacak
kontroller personelin ve geminin tehlikeli olu…umlardan bertaraf edilmesi, emniyetli
ve g†venli bir …ekilde seferin tamamlanmas„ i‡indir. Dikkat edilecek ara‡lar ve
y†kler …unlard„r;
a) Tehlikeli y†k ta…„yan ara‡lar;
Tehlikeli y†k plan„ baz„ limanlarda liman yetkilileri taraf„ndan yap„l„r. Y†k
plan„ 1. zabit taraf„ndan yap„lacak ise plan yap„l„rken …u hususlar gƒz ƒn†nde
tutulmal„d„r.
?? Tehlikeli y†k ta…„yan arac„n y†k†ne ait bilgileri i‡eren bir tehlikeli y†k
manifestosu ve acil durumlarda al„nmas„ gereken yang„n ve sa‚l„k ƒnlemlerini
belirten acil bilgi kart„ bulunmas„ ve y†klemeden ƒnce 1.zabite verilmesi
gerekir.
?? Tehlikeli y†k†n, geminin tehlikeli y†k ta…„ma sertifikas„nda belirtilen ve
gemide ta…„nmas„na m†sade edilen klasda olmas„ gerekir. Yine tehlikeli y†k
ta…„ma sertifikas„na gƒre sƒzkonusu y†k†n gemide hangi g†vertenin hangi
bƒl†m†ne y†klenebilece‚i kontrol edilir.
?? Tehlikeli y†k ta…„yan ara‡lar„n operasyon kolayl„‚„ ve pratiklik a‡„s„ndan ayn„
g†verteye y†klenmesi uygun olur. Ancak farkl„ klas daki tehlikeli y†klerin
birbirlerine kar…„ olu…bilecek reaksiyonlar„ olup olmad„‚„ ve istifleme
mesafeleri ’Uluslararas„ tehlikeli e…ya ta…„nmas„ kod kitab„naŒ (IMDG)
bak„larak ayr„…t„r„l„r.
?? Baz„ ara‡larda birden fazla tehlikeli IMDG klas y†k olabilir. Bu durumuda
IMDG kod kitab„n„n„n klaslar„ ayr„…t„rma tablolar„ndan faydalan„larak planlama
yap„l„r.
?? TTeehhlliikkeellii yy††kklleerr IIMMDDGG kkooddaa ggƒƒrree ggeemmiiyyee bbiinneecceekk oollaann ddii‚‚eerr tteehhlliikkeellii yy††kklleerrddeenn
aayyrr„„ gg††vveerrtteelleerree yy††kklleennmmeessii ggeerreekkiiyyoorrssaa bbuu ……eekkiillddee ggeemmiiyyee yy††kklleennmmeelliiddiirr..
IIMMDDGG ddee bbeelliirrttiilleenn tteehhlliikkeellii yy††kklleerr,, yyiiyyeecceekk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarrddaann,, yyaa……aamm
mmaahhaalllliinniinn vvee mmaakkiinnee ggiirrii…… vvee ‡‡„„kk„„……llaarr„„nnddaann,, ccaannll„„ hhaayyvvaann ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarrddaann
uuzzaakk bbiirr yyeerree yy††kklleennmmeelliiddiirr.. TTeehhlliikkeellii yy††kklleerr aacciill bbiirr dduurruummddaa yy††kk††nn yyaann„„nnaa
kkoollaayyccaa uullaa……„„llaabbiilleeccee‚‚ii,, yyaanngg„„nnllaa rraahhaatt‡‡aa mm††ccaaddeellee eeddiilleebbiilleecceekk yyeerrlleerree
yy††kklleennmmeelliiddiirr..
?? TTeehhlliikkeellii yy††kklleerr ttaannkkeerr ddoorrsseelleerrddee vveeyyaa mmaaffiilleerr ††zzeerriinnddeekkii ttaannkk kkoonntteeyynneerrlleerrddee
ttaa……„„nn„„yyoorrssaa bbuu ttiipp aarraa‡‡llaarraa ddaahhaa ‡‡ookk ƒƒnneemm ggƒƒsstteerriillmmeelliiddiirr..
?? TTeehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr ggeemmiiyyee aall„„nnmmaaddaann ƒƒnnccee bbuu aarraa‡‡llaarr„„nn ppllaakkaallaarr„„ vvee
ddƒƒkk††mmaannllaarr„„ kkoonnttrrooll eeddiillmmeelliiddiirr.. BBuu aarraacc„„nn ggeemmiiyyllee ttaa……„„nnmmaass„„nnaa mm††ssaaddee eeddiilliipp
eeddiillmmeeddii‚‚ii kkoonnttrrooll eeddiillmmeelliiddiirr..

73
•ekil ‹ 90 Tehlikeli y†k ta…„yan
ara‡ta bulunmas„ gereken
tehlikeli y†k etiketinin
bulunaca‚„ yerler.
•ekil ‹ 91 IMDG klaslar„ ve etiketleri

74
Tehlikeli y†k plan„ yap„ld„ktan sonra, 1. zabit taraf„ndan rampada gƒrevli
zabite ve g†vertelerde gƒrevli personele y†kleme plan„ ile ilgili brifing verilir. Bu
brifingte hangi g†verteye ka‡ adet ara‡ y†klenece‚i, hangi ara‡lar„n hangi
g†verteye y†klenece‚i ve varsa al„nacak ƒzel ƒnlemler konu…ulur. Katlarda gƒrevli
personele bulundu‚u kata ait tehlikeli ara‡lara ait y†kleme plan„n„ ve genel
y†kleme plan„n„ verir. G†vertelerde gƒrevli personel bu plana gƒre ara‡lar„ park
eder, park ettikten sonra arac„n plaka numaras„n„ plana i…ler. Tehlikeli y†k ta…„yan
ara‡ ve/veya ara‡lar„n yeri haz„r oldu‚unda ara‡lar gemiye y†klenir.
Tehlikeli yƒk ta€•yan ara‚lar•n yƒklenmesi ve istiflenmesi s•ras•nda dikkat
edilecek hususlar;
Tehlikeli y†k ta…„yan ara‡lar„n, ta…„d„‚„ y†k†n klas„n„ gƒsteren etiketi arac„n
†‡ noktas„nda yap„…t„r„lm„… olmas„ gerekir. (…ekil-90) Arac„n tehlikeli y†k
manifestosunda belirtilen IMDG klas numaras„ ile ara‡ta bulunan ve ta…„d„‚„ y†k†n
klas„n„ gƒsteren etiket ayn„ olmal„d„r. •ekil ‹ 91
RRaammppaaddaa ggƒƒrreevvllii zzaabbiitt;; tteehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraacc„„nn yy††kklleennmmeessii ss„„rraass„„nnddaa
aarraacc„„nn hhaassaarr„„ vvaarr mm„„,, ss„„zz„„nntt„„ss„„ vvaarr mm„„,, ggrraann††ll yy††kk iissee yy††kk††nn aakkmmaass„„ vvaarr mm„„ ddiiyyee
ggeennii……lliiccee bbiirr kkoonnttrrooll yyaapptt„„kkttaann ssoonnrraa aarraacc„„ gg††vveerrtteeyyee ggƒƒnnddeerriirr.. HHeerrhhaannggii bbiirr ……eekkiillddee
hhaassaarrll„„,, ss„„zz„„nntt„„ll„„,, aakkaann vveeyyaa kkaayyaann yy††kklleerr vvaarrssaa bbuu yy††kk††nn ggeemmiiyyee yy††kklleennmmeessiinnee
mm††ssaaddee eeddiillmmeezz.. YY††kklleemmeeddeenn ssoonnrraa bbiirr ss„„zz„„nntt„„ oolluu……mmuu……ssaa ddeerrhhaall 11.. zzaabbiittee hhaabbeerr
vveerriilliirr.. SS„„zz„„nntt„„ yyaappaann aarraacc„„nn ttaa……„„dd„„‚‚„„ yy††kk††nn bbiillggiilleerrii vvee aall„„nnaaccaakk ƒƒnnlleemmlleerr vvee nnee
……eekkiillddee mm††ddaahhaallee eeddiilleeccee‚‚ii IIMMDDGG kkoodd kkiittaabb„„nnddaann bbuulluunnaarraakk ii……lleemm yyaapp„„ll„„rr.. SS„„zz„„nntt„„
oollaann aarraacc„„nn bbuulluunndduu‚‚uu bbƒƒllggee tteemmiizzlleenniipp eemmnniiyyeettllii ……eekkiillddee nneettaa eeddiilliinncceeyyee kkaaddaarr hhii‡‡
bbiirr ppeerrssoonneell vveeyyaa aarraa‡‡ ……ƒƒffƒƒrr†† vvbb.. kkiimmsseelleerr oo mmaahhaallddee bbuulluunnmmaayyaaccaakktt„„rr..
TTeehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr vvee tteehhlliikkeellii yy††kkee kkoomm……uu oollaann ddii‚‚eerr aarraa‡‡llaarraa
nnoorrmmaall aarraa‡‡llaarrddaann ddaahhaa ffaazzllaa llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr.. BBuu aarraa‡‡llaarr gg††vveennllii bbiirr ……eekkiillddee
bbaa‚‚llaann„„pp yy††kklleerr eemmnniiyyeettee aall„„nnaaccaakktt„„rr..
KKoonntteeyynneerrlleerr„„nn ii‡‡eerriissiinnddee ttaa……„„nnaann tteehhlliikkeellii yy††kklleerr IIMMDDGG kkooddŒŒddaa bbeelliirrttiilleenn
kkuurraallllaarr ‡‡eerr‡‡eevveessiinnddee ttaa……„„nn„„rr.. ••††pphheellii bbiirr dduurruumm oolldduugguunnddaa IIMMDDGG kkooddŒŒaa vveeyyaa yyeettkkiillii
oottoorriitteelleerree bbaa……vvuurruullmmaall„„dd„„rr..
TTeehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraaccllaarr„„nn yy††kklleemmeessiinnii yyaappaann ppeerrssoonneellee,, yy††kklleemmee
bbaa……llaammaaddaann ƒƒnnccee tteehhlliikkeellii yy††kk††nn kkaarraakktteerriissttiikk ƒƒzzeelllliikklleerrii vvee tteehhlliikkeelleerrii hhaakkkk„„nnddaa
bbiillggii vveerriillmmeelliiddiirr.. GG††vveerrtteelleerrddee ggƒƒrreevvllii ppeerrssoonneell iissttiifflleemmee ss„„rraass„„nnddaa oolluu……aaccaakk ss„„zz„„nntt„„
vvee yy††kk aakkmmaass„„nnddaa aall„„nnaaccaakk kkoorruuyyuuccuu ƒƒnnlleemmlleerr vvee kkuullllaannaaccaa‚‚„„ eekkiippmmaannllaarr„„
bbiillmmeelliiddiirr..
TTeehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr„„nn ggeemmiiyyee ggiirrii……lleerrii vvee iissttiifflleennmmeessii ss„„rraass„„nnddaa
lliimmaann„„nn iittffaaiiyyee vvee yyaanngg„„nn ssƒƒnndd††rrmmee eekkiibbii ggeemmiiddee hhaazz„„rr bbuulluunnmmaall„„dd„„rr.. TTeehhlliikkeellii aarraa‡‡
yy††kklleenneenn gg††vveerrtteeddeekkii yyaanngg„„nn ssƒƒdd††rrmmee eekkiippmmaannllaarr„„ ddaaiimmaa kkuullllaann„„mmaa hhaazz„„rr oollmmaall„„dd„„rr..
SSeeyyiirr ss„„rraass„„nnddaa kkoonntteeyynneerr vvee ttaannkkeerrlleerrddee ttaa……„„nnaann tteehhlliikkeellii yy††kklleerrddee bb††yy††kk
mmiikkttaarrddaa ss„„zz„„nntt„„ vveeyyaa kkaa‡‡aakk oolluu……mmaass„„ dduurruummuunnddaa yy††kk ssaahhiibbii vvee aarrmmaattƒƒrr hhaabbeerrddaarr
eeddiillmmeelliiddiirr.. BBuu dduurruummddaa ppeerrssoonneellii rriisskkee aattmmaaddaann ••ggeemmiilleerrllee ttaa……„„nnaann tteehhlliikkeellii
ee……yyaallaarrddaa uuyygguullaannaaccaakk aacciill dduurruumm pprroosseedd††rrlleerrii•• ((EEmmSS)) vvee ••tt„„bbbbii iillkk yyaarrdd„„mm
kk„„llaavvuuzzuu•• ((MMFFAAGG)) kkoodd kkiittaappllaarr„„nnddaa bbeelliirrttiilleenn ƒƒnnlleemmlleerr aall„„nn„„rr..
TTeehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarrddaann mmeeyyddaannaa ggeelleenn ss„„zz„„nntt„„ vvee oollaabbiilleecceekk aacciill
dduurruummllaarr„„ ƒƒnnlleemmeekk aammaacc„„yyllaa tteehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann RRoo--RRoo ggeemmiilleerriinnddee ‡‡ee……iittllii
eekkiippmmaannllaarr mmeevvccuuttttuurr.. BBuunnllaarr;; yyeetteerrllii mmiikkttaarrddaa kkiimmyyaassaall kkoorruuyyuuccuu eellbbiissee,,
ssoolluunnuumm cciihhaazzllaarr„„,, tt„„bbbbii mmaallzzeemmee,, iillaa‡‡llaarr vvee ‡‡ee……iittllii IIMMOO yyaayy„„nnllaarr„„dd„„rr..
TTeehhlliikkeellii yy††kk ss„„zz„„nntt„„ss„„ vvbb.. nneeddeennlleerrllee mmeeyyddaannaa ggeelleenn kkaazzaa vvee yyaarraallaannmmaallaarrddaa
EEmmSS ggeerreekklleerriinnee ggƒƒrree ggeemmiiddee iillkk mm††ddaahhaallee yyaapp„„llmmaall„„ vvee dduurruumm yyeettkkiilliilleerree rraappoorr
eeddiillmmeelliiddiirr.. VVeerriilleecceekk rraappoorrddaa;;
TTeehhlliikkeellii yy††kk††nn ddoo‚‚rruu tteekknniikk iissmmii
UUNN nnuummaarraass„„

75
TTeehhlliikkeellii ee……yyaa kkllaass nnuummaarraass„„ mmuuttllaakkaa bbeelliirrttiillmmeelliiddiirr.. EE‚‚eerr ‡‡eevvrree kkiirrlliillii‚‚ii
mmeeyyddaannaa ggeettiirreecceekk bbiirr kkaazzaa oollmmuu…… iissee ssaahhiill gg††vveennlliikk vvee ddii‚‚eerr yyeettkkiillii kkii……iilleerr aarraann„„pp
ggeerreekkllii bbiillggiilleerr vveerriillmmeelliiddiirr..
b) Frigo ara‡lar;
FFrriiggoo aarraa‡‡llaarr„„nn yy††kklleennmmeessii vvee iissttiifflleennmmeessii ss„„rraass„„nnddaa ddiikkkkaatt eeddiilleecceekk hhuussuussllaarr;;
Y†kleme yapmadan ƒnce frigo ara‡lar„n …ƒfƒrleri ve/veya yetkilileri so‚utma
sisteminin y†kleme, seyir ve tahliyedeki ‡al„…ma derecesini beyan etmesi gerekir.
Bu beyana gƒre 1.zabit ile ara‡ yetkilisi aras„nda frigo ara‡ kontrol formu
d†zenlenir. Bu formda arac„n hangi sistemle ‡al„…aca‚„ (kendi dizel motoru veya
gemiden sa‚lanan elektrik) belirtilmelidir. Ara‡ yetkilisi so‚utma sisteminde bir
sorun, ar„za veya kendi motoruyla ‡al„…acak ise yak„t tank„nda yetersiz mazot
varsa bunu beyan etmelidir. Seyir s„ras„nda olu…acak ar„za durumunda personel
sistemler aras„nda de‚i…iklik yapmas„n„ bilmelidir. Frigo ara‡lar„n so‚utma †nitesi
her iki sistemde de ‡al„…maz ise durum kontrol formuna i…lenerek tutanak tutulur.
SSoo‚‚uuttmmaa ddeerreeccee vvee ‡‡aall„„……mmaa ggƒƒsstteerrggeessii
SSiisstteemm ddee‚‚eerrlleerrii vvee ddeeffrroosstt ggiirrii……ii
DD„„……aarrddaann ddaattaa bbaa‚‚llaanntt„„ ssookkeettii
SSiisstteemm aa‡‡mmaa--kkaappaammaa dd††‚‚mmeessii
DDiizzeell vvee eelleekkttrriikk ddee‚‚ii……ttiirrmmee dd††‚‚mmeessii
KKaayy„„tt aallmmaa ssookkeettii
•ekil ‹ 92 Frigo so‚utma sistemi gƒsterge ve kumanda panosu.
FFrriiggoo aarraa‡‡llaarr„„nn nneerreeyyee yy††kklleennddii‚‚ii ‡‡ookk ƒƒnneemmlliiddiirr.. SSeeffeerr bbooyyuunnccaa kkeennddii
ssoo‚‚uuttmmaa mmoottoorruu iillee ‡‡aall„„……aarraakk ssoo‚‚uuttmmaa ii……lleemmiinnii yyaappaaccaakk oollaann aarraa‡‡llaarr aassllaa kkaappaall„„
gg††vveerrtteelleerree yy††kklleennmmeemmeelliiddiirr.. KKeennddii ssoo‚‚uuttmmaa mmoottoorruu iillee ‡‡aall„„……aann ffrriiggoo aarraa‡‡llaarr kkaappaall„„
bbiirr gg††vveerrtteeyyee yy††kklleennmmeekk zzoorruunnddaa kkaall„„nndd„„‚‚„„ zzaammaann aarraacc„„nn bbuulluunndduu‚‚uu gg††vveerrttee vvee
bbƒƒllggeenniinn hhaavvaallaanndd„„rrmmaa ssiisstteemmii eemmmmee ((eeggzzoozz)) oollaarraakk ss††rreekkllii ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaall„„dd„„rr.. EE‚‚eerr
gg††vveerrtteeddee vvee bbuulluunndduu‚‚uu bbƒƒll††mmddee iiyyii bbiirr eeggzzoozz ssiisstteemmii ssaa‚‚llaannaamm„„yyoorrssaa aarraacc„„nn
ssoo‚‚uuttmmaa mmoottoorruu sseeffeerr bbooyyuunnccaa ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaammaall„„dd„„rr.. VVeeyyaa ggeemmii eelleekkttrrii‚‚iinnddeenn
bbeesslleenneenn eelleekkttrriikk bbaa‚‚llaanntt„„ss„„ yyaapp„„llaarraakk ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaall„„dd„„rr..
Frigo ara‡lara gemiden elektrik ba‚lanacak ise bu ara‡lar elektrik
ba‚lant„lar„n„n oldu‚u g†verteye ve ba‚lant„ soketlerine yak„n bir yere park
edilmelidir. (•ekil-93) FFrriiggoo aarraa‡‡llaarraa bbaa‚‚llaannaann eelleekkttrriikk kkaabblloollaarr„„nn„„nn uuzzuunn
oollmmaass„„nnddaann kkaa‡‡„„nn„„llmmaall„„dd„„rr..

76
•ekil - 93 Gemide bulunan elektrik ba‚lant„ soketleri.
GGeemmii eelleekkttrriikk kkaayynnaa‚‚„„nnddaann eelleekkttrriikk bbaa‚‚llaannmmaaddaann ƒƒnnccee,, ffrriiggoo aarraacc„„nn eelleekkttrriikk
ssookkeett bbaa‚‚llaanntt„„ss„„nn„„nn ssoo‚‚uuttmmaa ssiisstteemmiinniinn ggeemmii eelleekkttrrii‚‚iinnee ((vvoollttaajj,, aammppeerr,,ffaazz vvbb))
uuyygguunn vvee ssaa‚‚llaamm oolldduu‚‚uu kkoonnttrrooll eeddiillmmeelliiddiirr.. SSoo‚‚uuttmmaa ssiisstteemmiinnee eelleekkttrriikk
bbaa‚‚llaanndd„„kkttaann ssoonnrraa ssiisstteemm ‡‡aall„„……tt„„rr„„ll„„pp oottoommoottiikk yyaapptt„„‚‚„„ ggƒƒzzlleennmmeelliiddiirr.. EElleekkttrriikk
bbaa‚‚llaannaann ffrriiggoo aarraacc„„nn ssoo‚‚uuttmmaa ssiisstteemmii vvee ssoo‚‚uuttmmaa ddeerreecceessii sseeyyiirr ss††rreessiinnccee ggeemmii
eelleekkttrriikk zzaabbiittii ttaarraaff„„nnddaann kkoonnttrrooll eeddiillmmeelliiddiirr..
Frigo ara‡lara yap„lacak elektrik ba‚lant„s„ ve ba‚lant„n„n ‡„kar„lmas„
mutlaka gemi elektrikcisi taraf„ndan yap„lmal„d„r.
KKeennddii ddiizzeell ssoo‚‚uuttmmaa mmoottoorruu iillee ‡‡aall„„……aann ffrriiggoo aarraa‡‡llaarr yyaann„„cc„„ yy††kklleerrddeenn aayyrr„„ bbiirr
yyeerree yy††kklleennmmeelliiddiirr..
Frigo ara‡lar„n dorsesinin alt„nda so‚utma sistemi i‡in ilave yak„t tanklar„
vard„r. ˆzellikle rampan„n meyilli olmas„ halinde bu tanklar rampaya temas edip
yak„t s„z„nt„s„ yapabilir. Frigo ara‡lar rampadan emniyetli …ekilde ge‡ene kadar
takip edilmeli ve yƒnlendirilmelidir.

77
c) A‚„r, dengesiz, a‡„k ve standart d„…„ ara‡lar;
A‚„r y†k ta…„yan ara‡lar, dengesiz y†k ta…„yan ara‡lar, a‡„k ve standart d„…„ y†k
ta…„yan ara‡lar„n y†kleme planlamas„, y†klenmesi ve istiflenmesi s„ras„nda dikkat
edilecek hususlar;
Standart d„…„, a‡„k ve dengesiz y†k ta…„yan ara‡lar„n park edilece‚i yerler
bu tip ara‡lar„n ƒl‡†lerine, a‚„rl„klar„na ve ƒzelliklerine gƒre belirlenir. Bu gibi
ara‡lar m†mk†n oldu‚u ƒl‡†de yer kayb„ olmayacak …ekilde istiflenmelidir.
ˆrne‚in: y†ksekli‚i di‚er ara‡lardan daha az olanlar rampa altlar„na al„n„r. A‚„r
y†k ta…„yan ve/veya normalden geni… ve uzun olan lowbed gibi ara‡lar sadece giri…
g†vertesine ve mukavemetin en fazla oldu‚u alabandalara veya ana rampaya
yak„n olacak …ekilde istifleme yap„l„r.
€€‡‡eerriissiinnddee tteehhlliikkeellii yy††kk bbuulluunnmmaayyaann ttaannkkeerrlleerr,, mmaaffii ††zzeerriinnddeekkii kkoonntteeyynneerr
cciinnssii ttaannkkllaarr„„nn ttaa……„„dd„„‚‚„„ bbiittkkiisseell yyaa‚‚,, gglliisseerrooll ggiibbii yy††kklleerrddee oolluu……aaccaakk hhaassaarr kkoollaayyccaa
tt††mm yy††kklleerree vvee gg††vveerrtteeyyee yyaayy„„ll„„rr.. GG††vveerrtteeyyee yyaayy„„llaaccaakk oollaann bbuu ggiibbii,, yyaa‚‚ vvbb.. ss„„vv„„llaarr
gg††vveerrtteenniinn ggeennii…… bbiirr aallaann„„nnaa yyaayy„„llaarraakk kkaayymmaa eettkkiissii yyaappaaccaa‚‚„„nnddaann ppeerrssoonneell vvee
ddii‚‚eerr aarraa‡‡llaarr ii‡‡iinn bb††yy††kk tteehhlliikkee oolluu……ttuurraabbiilliirr.. BBuu ggiibbii yy††kklleerr hheerr zzaammaann hhaassaarr vvee
kkaazzaa rriisskkiinniinn aazz oolldduu‚‚uu gg††vveerrtteelleerree yy††kklleennmmeelliiddiirr.. IIss„„tt„„cc„„ll„„ ttaannkkllaarrddaa ddii‚‚eerr ttaannkk
yy††kklleerr ggiibbii ƒƒzzeell ddiikkkkaatt ggeerreekkttiirriirr..
••zzeerrlleerriinnddee bbuullllddoozzeerr,, ii…… mmaakkiinneessii vveeyyaa kkrreeyynn ggiibbii aa‡‡„„kk yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr
gg††vveerrtteeyyee yy††kklleennmmeessii ss„„rraass„„nnddaa aarraa‡‡ vvee gg††vveerrttee aarraass„„nnddaa oolluu……aann kk††‡‡††kk ss††rrtt††nnmmee
kkaattssaayy„„ss„„nnddaann ddoollaayy„„ yy††kk hheerr zzaammaann kkaayymmaa ee‚‚iilliimmiinnddeeddiirr.. BBuu ggiibbii aarraa‡‡llaarr
yy††kklleennmmeeddeenn ƒƒnnccee ‡‡ookk iiyyii llaasshh„„nngg yyaapp„„llmm„„…… oollmmaass„„ ggeerreekkiirr.. BBuu yy††kklleerr aarraacc„„nn
††sstt††nnddee kkaayymmaass„„nn„„ ƒƒnnlleeyyeecceekk ttaahhttaa,, llaassttiikk vvbb dduunnnnaaggee mmaallzzeemmeelleerrii kkuullllaann„„llaarraakk
yy††kklleennmm„„…… oollmmaall„„dd„„rr..
BBoorruu,, ppiikk ddeemmiirr,, ppllaakkaa ssaa‡‡,, rruulloo ssaa‡‡ ggiibbii aa‡‡„„kk yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr„„nn yy††kklleerriinnii
‡‡ookk iiyyii llaasshhiinngg yyaappmm„„…… oollmmaass„„ ggeerreekkiirr.. BBuu aarraa‡‡llaarr yy††kklleennmmeeddeenn ƒƒnnccee kkoonnttrrooll
eeddiillmmeellii ee‚‚eerr ggeemmii ……aarrttllaarr„„nnaa uuyygguunn llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaamm„„…… iissee ffiirrmmaa yyeettkkiilliilleerrii iillee
tteemmaass kkuurruupp uuyygguunn llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaass„„ ssaa‚‚llaannmmaall„„ bbuu mm††mmkk††nn ddee‚‚iill iissee ggeemmiiyyee
yy††kklleennmmeemmeelliiddiirr..
FFaarrkkll„„ aa‚‚„„rrll„„kkllaarrddaa yy††kk yy††kklleemmii…… bbiirr aarraacc„„nn yy††kk††nn††nn iissttiifflleennmmeessiinnddee aa‚‚„„rr
yy††kkeerr hhaaffiiff yy††kklleerriinn ††sstt††nnddee kkaallmmaass„„ nneeddeenniiyyllee vveeyyaa yy††kk††nn cciinnssiinnddeenn ddoollaayy„„ aa‚‚„„rrll„„kk
mmeerrkkeezzii ‡‡ookk yyuukkaarr„„ddaa oollaaccaakktt„„rr.. BBuu ggiibbii yy††kk††nn††nn ddeevvrriillmmee iihhttiimmaallii oollaann bbuu tt††rr
aarraa‡‡llaarr ggeemmiiddee eenn aazz hhaarreekkeettiinn oollaaccaa‚‚„„ bbƒƒll††mmlleerree yy††kklleennmmeelliiddiirr.. ˆˆrr:: ggeemmiinniinn bbaa……--
kk„„‡‡ vvee oorrttaa mmeerrkkeezz hhaatttt„„nnaa vvee ssuu sseevviiyyeessiinnee yyaakk„„nn yyeerrlleerree yy††kklleennmmeelliiddiirr.. BBuu tt††rr
yy††kklleerree ƒƒrrnneekk;;
?? AAss„„ll„„ yy††kklleerr ((eettlleerr vveeyyaa ppllaakkaa ccaamm ggiibbii))
?? YY††kksseekk aarraa‡‡llaarr
?? BBiirrllee……iikk hhaassaatt yy††kklleerr
CCaannll„„ hhaayyvvaann ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarrddaa hhaayyvvaannllaarr„„nn iiyyiiccee eemmnniiyyeettee aall„„nnmm„„…… oollmmaass„„,,
bbuu aarraa‡‡llaarr„„nn ppaarrkk eeddiilleeccee‚‚ii yyeerrlleerriinn yyeetteerrllii vvee uuyygguunn hhaavvaallaanndd„„rrmmaa yyaapp„„llmmaass„„
ggeerreekkiirr.. HHaayyvvaannllaarr ii‡‡iinn sseeffeerr ssoonnuunnaa yyeetteecceekk mmiikkttaarrddaa yyeemm vvee ssaammaannllaarr
bbuulluunnmmaall„„dd„„rr.. HHaayyvvaannllaarr„„nn yyeemmlleennmmeessii vvee bbaakk„„mm„„ ii‡‡iinn ggeemmiiddee bbiirr aarraa‡‡ yyeettkkiilliissii
bbuulluunnmmaass„„ ggeerreekkiirr.. AArraa‡‡ vvee aarraa‡‡llaarr„„nn bbuulluunndduu‚‚uu yyeerree hheerr zzaammaann eemmnniiyyeettllii vvee
gg††vveennllii bbiirr uullaa……„„mm ssaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
A‚„r tonajl„ y†k ta…„yan araclar„n gemiye y†klenmesinde dikkat edilecek
noktalar;
A‚„r y†k ta…„yan ara‡ sorumlular„, ta…„d„klar„ y†klerini en iyi …ekilde
emniyete almak ve lashingini yapmak zorundad„r. Gemi kaptan„ ve/veya y†klemeyi
y†r†ten 1.zabit y†k†n lashinginin uygun yap„lmad„‚„n„ gƒrd†klerinde, ara‡
yetkilisinden y†k†n uygun …ekilde lashing yap„lmas„n„ isterler. Sƒzkonusu ara‡lar

78
geminin istedi‚i …ekilde lashing yap„l„p emniyete al„nmaz ise gemiye
y†klenmemelidir.
Gemi g†vertelerinin ve rampas„n„n y†k ta…„ma kapasiteleri ve mukavemeti
a‚„r y†k ta…„yan arac„n y†klenmesine m†sade edecek de‚erlerde olmal„d„r. A‚„r
y†k ta…„yan arac„n dingil sistemi ta…„d„‚„ y†k†n a‚„rl„‚„n„ kald„racak g†‡te ve say„da
olmal„d„r. Baz„ ara‡lar maksimum dingil ta…„ma kapasitesinin †st†nde y†k y†klemi…
olabilir. Ta…„ma kapasitesinin †st†nde a‚„rl„k bulunan ara‡lar normal ara‡lar gibi
alg„lan„p mukavemetin az oldu‚u g†vertelere y†klenmemelidir.
A‚„r y†kler bu ama‡la dizayn edilmi… lowbedŒlerde veya a‚„r y†k ta…„mak
i‡in dizayn edilmi… ƒzel dorselerde ta…„n„r.
A‚„r y†k ta…„yan ara‡lar„n hangi g†verteye y†klenece‚i gemi planlar„nda
belirtilen g†vertelerin mukavemet de‚erlerinden faydalan„larak hesaplan„r.
G†vertelerin maksimum ta…„ma kapasitesini a…acak …ekilde y†kleme yapmak
g†vertede kal„c„ defarmasyonlara ve hasarlanmalara neden olur.
A‚„r y†k ta…„yan ara‡lar„n gemiye y†klenmesi s„ras„nda gemi rampas„n„n
d†z konumda olmas„ gerekir.
G†verte ve rampalar„n mukavemet hesaplar„n„n yap„lmas„;
Deniz durumu(ara‡lar boyuna istiflenmelidir) Limanda
Ortalama
birƒrnek
g†verte
y†k†
Karayolu
arac„
max.
a‚„rl„k
Karayolu arac„
max. Dingil
y†k† (dingil
aras„ 130 cm)
Mafi
Max. a‚„rl„k
Mafi max.
Dingil y†k†
(dingil
mesafesi
1 metre)
Foklift max.
Dingil y†k†
Dorse ‡eker
max. Dingil
y†k†
t/m2 t t t t t t
A‡„k
g†verte
0.65
30.0 15.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.7 mpa
18.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.9 mpa
Orta
g†verte
1.25
50.0 20.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.7 mpa
45.0
30.0
14.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
1.5 mpa
30.0
yere yapt„‚„
max.
Bas„n‡
0.7 mpa
25.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.9 mpa
Giri… ana
g†verte
2.0
50.0 20.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.7 mpa
75.0
60.0
25.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
1.5 mpa
30.0
yere yapt„‚„
max.
Bas„n‡
0.7 mpa
25.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.9 mpa
Dip
ambar
3.0
50.0 20.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.7 mpa
75.0
60.0
25.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
1.5 mpa
30.0
yere yapt„‚„
max.
Bas„n‡
0.7 mpa
25.0
yere yapt„‚„
max. Bas„n‡
0.9 mpa
•ekil ‹ 94 Dƒrt g†verteli bir geminin g†vertelerinin ƒrnek mukavemet ‡izelgesi

79
BiR ‡RNEK YˆKLER
A‰IK G•VERTE : 0.65 t/m2
ORTA KAT : 1.25 t/m2
G€R€• KAT : 2.00 t/m2
D€P AMBAR : 3.00 t/m2
TREYLER:
-Max.Dingil Y†k† : 15/20 ton/dingil (herbir dingilde 4 teker)
-Teker Y†k† : 6.32 t/teker (herbir dingilde 4 teker. Dingilin bir taraf„ndaki
tekerleri belirtir.)
-G†verteye Teker Temas alan„: 422 cm2
/ teker
40‰ MAFI:
-60 ton toplam y†k a‚„rl„‚„
-Max. Dingil Y†k† : 25 t/dingil (2 dingilli mafi i‡in)
YˆKLEME RAMPASI Š‹ŠN DEŒERLER;
Rampa normal cal„…ma meyil derecesi : +3“ den -8“ aras„
MAFI • TREYLER:
-Toplam y†k a‚„rl„‚„ :60 ton.
-Max. Dingil y†k† : 25t./dingil (245 Kn/Dingil Toplam a‚„rl„k max. 75 ton)
-Teker y†k† : 6.32 ton/teker (62 Kn/Tteker)
-Teker temas alan„ : 422 cm2
/teker
KARAYOLU TREYLERŠ:
-Dingil y†k† : 20 ton/dingil (max) Dingil ba…„na 4 teker
-Toplam y†k a‚„rl„‚„ : 50 ton
FORKLŠFT:
-Dingil y†k† : 30 ton (maximum) dingil ba…„na 4 teker.
Max„mum Y†kleme :120 TON (MAFI ‹ LOWBED)
Yukarda 4 g†verteli bir geminin t†m g†vertelerinin ve rampas„n„n
mukavemet ‡izelgesi verilmi…tir. ‰izelgede a‚„r y†k ta…„yabilecek de‚i…ik ara‡
‡e…itlerinin dingil say„s„, teker say„s„ veya arac„n g†vertede kaplad„‚„ alana gƒre
g†vertelerin mukavemeti ayr„ ayr„ verilmi…tir. Yukarda verilen de‚erlere gƒre a‚„r
y†k ta…„yan bir arac„n hangi g†verteye y†klenebilece‚ini tayin etmek i‡in
g†vertenin yap„s„na ve giri… ‡„k„… kolayl„‚„na bakmak gerekir.
Mukavemetin en fazla oldu‚u g†verte dip ambard„r. Ancak genellikle dip
ambara giri… ve ‡„k„…lar rampa veya asansƒrlerle oldu‚undan a‚„r y†kler i‡in uygun
de‚ildir. A‚„r y†kler i‡in en uygun g†verte d†z giri…i olan ana g†vertedir. Pratikte
daha ‡abuk ve emniyetli y†kleme i‡in bu gibi a‚„r y†klerin gemi rampas„na yak„n
son bƒlgelere y†klenmesi uygun olur. A‚„r y†klerin gemi g†vertesine
y†klenmesinin hesab„ndan ƒnce gemi rampas„n„n mukavemeti ve y†ke uygun olup
olmad„‚„ hesaplanmal„d„r. G†vertelerin mukavemeti y†k i‡in uygun olsa bile
rampan„n mukavemeti uygun olmayabilir. Rampan„n mukavemeti hesaplan„rken
arac„n durumuda dikkate al„nmal„d„r. Ara‡ gemi rampas„ndan ge‡erken ‡ok k„sa bir
s†re rampaya y†k bindirecekdir. Hatta a‚„r y†k ta…„yan baz„ ara‡lar„n uzun olmas„
nedeniyle yar„s„ rampadan ge‡erken di‚er yar„s„ hala sahilde veya gemide
olacakt„r. Gemi rampas„n„n y†k i‡in uygun oldu‚u anla…„ld„ktan sonra g†vertenin
mukavemet hesab„ yap„l„r. Gemi g†vertelerinde park edilen a‚„r y†k ta…„yan arac„n
g†verteye uygulad„‚„ a‚„rl„k (yolculuk boyunca) s†reklidir. Sefer s„ras„nda olu…acak
deniz …artlar„na gƒre arac„n g†verteye uygulad„‚„ bas„n‡ daha ‡ok artabilecektir.
Bu nedenle g†vertelerin mukavemeti hesaplan„rken maksimum limit de‚erlerini
a…mamak gerekir.

80
Mukavemet hesab„ tek bir yƒntemle yap„lmamal„d„r. ‰izelgede verilen
yƒntemlerin hepsi (dingil ba…„na mukavemeti, teker ba…„na mukavemeti, m2
alana
d†…en a‚„rl„k) ayr„ ayr„ hesaplan„p her birinin y†kleme i‡in uygun oldu‚u
gƒr†ld†kten sonra y†kleme yap„lmal„d„r. Verilen yƒntemlerden birinin y†kleme i‡in
uygun olmamas„ halinde bu ara‡ gemiye y†klenmemelidir.
Yukar„da verilen de‚erlere gƒre ƒrnek mukavemet hesaplar„;
ˆrneklerde, a‚„r y†k ta…„yan ara‡lar„n y†klenece‚i yerin giri… ana g†vertesi oldu‚u
kabul edilerek bu g†vertenin de‚erleri al„nm„…t„r.
‡rnek-1:
Bir komple ara‡ ka‡ ton y†kle giri…deki ana g†verteye y†klenebilir?
Giri… ana g†vertenin mukavemeti 2 ton/ m2
dir. Komple arac„n kaplad„‚„ alan
(boy x en) 16.5 x 2.5 = 41.25 m2
yapar.
41.25 x 2 = 82.5 ton arac„n y†k† ile beraber toplam a‚„rl„‚„.
Arac„n kendi a‚„rl„‚„=14,5 ton
82,5 ‹ 14,5 = 68 ton. Bu arac„n bu tonajda y†k† y†kleyebilmesi ve gemiye de
y†klenebilmesi i‡in dingil ve teker say„s„n„n yeterli olmas„ gerekir.
‡rnek-2:
4 dingilli toplam a‚„rl„‚„ 85 ton olan normal bir komple ara‡ gemiye
y†klenebilir mi?
Dingil say„s„na gƒre;
Dingil ba…„na maximum a‚„rl„k en fazla 20 ton oldu‚una gƒre 4 x 20 = 80 ton.
Dingil say„s„na gƒre y†klenemez.
Teker say„s„na gƒre bakarsak 4 dingilde 8 teker olur. Teker ba…„na 6.32 ton.
8 x 6.32= 50.56 ton yapar. Arac„n dingil ve teker say„s„ uygun olmad„‚„ i‡in bu
ara‡ gemiye y†klenemez.
‡rnek-3:
6 dingilli, 90 ton a‚„rl„‚„nda y†k ta…„yan bir komple lowbed gemiye
y†klenebilir mi?
Arac„n toplam a‚„rl„‚„ 90+14,5 = 104,5 ton
Dingil ba…„na maximum a‚„rl„k en fazla 20 ton oldu‚una gƒre 6 x 20 = 120 ton.
Dingil say„s„na gƒre y†klenebilir gƒr†nmektedir.
Teker say„s„na gƒre bakarsak 6 dingilde 12 teker olur.
12 x 6.32= 75,84 ton yapar. Bu haliyle bu ara‡ gemiye y†klenemez.
Ara‡ bak„m„ndan ele al„rsak: bir arac„n dingil ba…„na m†sade edilen y†kleme
kapasitesi en fazla 10 tondur.
Burada 90/10= 9 arac„n 90 tonluk y†k† ta…„mas„ i‡in 9 dingil olmas„ gerekir.
Dokuz adet dingilli ile 90 ton y†k ta…„yan bir ara‡ gemi bak„m„ndan rahatl„kla
y†klenebilir.

81
‡rnek -4:
24 dingilli ve 180 ton y†k ta…„yan bir lowbed gemiye y†klenebilir mi?
Dingil ba…„na maximum a‚„rl„k 20 ton. 20 x 24= 480 ton.
Dingil say„s„na gƒre y†klenebilir gƒr†nmektedir.
Teker say„s„na gƒre bakarsak 24 dingilde 48 teker vard„r.
48 x 6,32 = 303,36 ton. Teker say„s„na gƒre de y†klenebilir gƒr†nmektedir.
Arac„n dingil say„s„ y†k† ta…„mas„na uygundur.
G†vertenin ve alan mukavemet hesab„na gƒre
‰izelgeye gƒre mukavemeti 2.0 ton / m2
dir. LowbedŒin g†vertede kaplad„‚„ alan
hesaplan„r. LowbedŒin boyu 20 m. Eni 3 metre oldu‚una gƒre 20 x 3 = 60 m2
alan
yapar. 60 x 2 = 120 ton eder. Bu ara‡ gemiye y†klenemez.
Rampan„n maksimum ta…„ma kapasitesi de ‡izelgede 120 ton verilmi…tir.
€lk iki yƒntemde ara‡ gemiye y†klenebilir gƒr†n†rken †‡†nc† yƒntemde
y†klenemedi‚i gƒr†lm†…t†r. Sonu‡ olarak bu ara‡ gemiye y†klenemez.
•ekil ‹ 95 ‰e…itli a‚„r y†k ta…„yan lowbedŒler ve mafi

82
Y†kleme i…lemi;
Y†kleme ile ilgili t†m detaylar ve bilgiler al„n„p gerekli planlamalar 1.zabit
taraf„ndan yap„ld„ktan sonra y†kleme operasyonuna ba…lan„r. Y†kleme operasyonu
s„ras„nda;
Y†kleme sorumlusu 1.zabit, kapakta y†klemeyi y†r†ten nƒbetci zabit ve
g†vertelerde gƒrevli personel aras„nda y†kleme s†resince s†rekli telsiz
haberle…mesi sa‚lan„r. Y†klemenin sorunsuz, emniyetli ve h„zl„ y†r†t†lmesinde
haberle…me en ƒnemli etkendir.
Y†kleme operasyonu s„ras„nda 1.zabit geminin kargo ofisinden s†rekli
y†klemenin seyrini kontrol alt„nda tutar. Liman otoriteleri ve y†kle ilgili
operasyonda, terminal yetkilileri ile s†rekli ba‚lant„ halinde bulunur. Operasyon
s„ras„nda meydana gelen de‚i…iklikler varsa hemen yeni bir y†kleme plan„ yapar.
Son yap„lan de‚i…iklikleri i‡eren yeni y†kleme plan„n„ vakit ge‡irmeden t†m
personele bildirir. ‰o‚unlukla y†kleme operasyonu ba…lad„‚„ndaki mevcut ara‡
say„s„ ve ara‡ ‡e…itleri y†kleme s†resince de‚i…mektedir. Y†klemenin sonunda
ba…ta belirtilen ara‡ miktar„ ve ‡e…itleri ile gemiye y†klenen ara‡lar farkl„l„k
gƒstermektedir.
1.zabit y†kleme s†resince geminin stabilitesini kontrol alt„nda tutar.
Y†klemenin sonunda gemi limandan avara etmeden ƒnce ger‡ek stabilite hesab„n„
yapar. Stabilite hesab„nda geminin kalk„… ve var„… GM de‚erleri, stress, e‚ilme ve
k„r„lma momentleri, deplasman a‚„rl„‚„, draft de‚erleri bulunur. Y†kleme sonunda
geminin stabilite de‚erleri IMO kriterlerine uygun olmal„d„r. Y†k hesab„n„n bir
kopyas„ kƒpr††st†nde bulunmal„ ve t†m zabitler geminin stabilite de‚erlerinden
haberdar olmal„d„rlar.
•ekil ‹ 96 Bir Ro-Ro gemisinin final stabilite hesab„

83
Y†kleme s†resince anti-heeling sistemi otomatik konumda ‡al„…t„r„lmal„d„r.
Geminin yana bay„lma ve trim durumlar„ 1.zabit ve nƒbetci zabit taraf„ndan s†rekli
kontrol alt„nda tutulur. Gemide meydana gelen a…„r„ trim de‚i…iklikleri ana giri…
rampas„n„n art„ veya eksi yƒnde a…„r„ meyil yapmas„na neden olur. Ana giri…
rampas„n„n en iyi konumda olmas„ i‡in gerekli trim ayarlamalar„ yap„lmal„d„r. Ana
rampa †retici firman„n belirtti‚i limitler i‡inde meyil yapmal„ rampadan ge‡en
ara‡lara hasar vermemek i‡in m†mk†n oldu‚unca d†z olmal„d„r.
•ekil ‹ 97 Ara‡lar„n tamponlar„ rampadan ini…lerde rampaya temas eder.
Rampan„n d„…a meyilli olmas„ halinde, gemiye geri geri giren ara‡lar„n
tamponlar„ rampaya temas ederek hasarlanabilir, rampan„n boyas„ ‡izilebilir.
Rampanin i‡e meyilli olmas„ halinde; gemiye giren ara‡lar„n ‡ekicileri, dorselerin
ayaklar„ ve tamponlar„ rampaya temas ederek hasarlanabilir. Y†kleme operasyonu
s†resince rampan„n durumu s†rekli izlenmeli gerekli hallerde ballast i…lemi ile
rampa d†z konumda tutulmal„d„r. Baz„ durumlarda ƒzellikle med-cezir durumunda
ve geminin y†klemesinin sonuna do‚ru rampan„n d†z tutulmas„ imkans„z olabilir.
Bu durumda gemiye giren ara‡lar„n hasarlanmamas„ i‡in ƒzel ƒnlemler gerekir.
Bunlar;
Rampadan ge‡en ara‡lar„n tekerlerinin alt„na kalas, halat paspas, vb. gibi
ara‡lar„n yerden y†kselmesini sa‚layacak malzemeler koymak.
Ara‡lar„n hava s†spansiyonlar„n„ (kƒr†klerini) maksimum derecede havaya
kald„rmak. (…ekil ‹ 98)
Ara‡lar„ rampadan 45 derece a‡„ ile manevra yapt„rarak ge‡irmek gibi.
Hava kƒr†‚†
•ekil ‹ 98 Hava kƒr†k kumandas„.

84
Rampadan ge‡i… s„ras„nda hava kƒr†kleri y†kseltilmi… ara‡lar„n kƒr†kleri
rampay„ ge‡ikten sonra ba…ka bir rampadan ge‡meyecek ise normal konuma
al„nmal„d„r. Ara‡ rampadan inip dip ambara inecek ise park edilinceye kadar
kƒr†kleri havada kalmal„d„r. E‚er ara‡ rampadan ‡„k„p y†ksekli‚i fazla olmayan bir
g†verteye ‡„kacak ise arac„n tepesi tavana vurmamas„ i‡in hava kƒr†kleri
indirimelidir.
•ekil ‹ 99 Solda hava kƒr†klerinin normal konumdan y†ksek konuma al„nmas„.
Sa‚da hava kƒr†klerinin y†ksek konumdan normal yol konumuna al„nmas„.
Y†kleme sonunda t†m lashingler ve su ge‡irmez kap„lar 1.zabit taraf„ndan
kontrol edilir. Yap„lan t†m bu kontroller gemi jurnaline kaydedilmelidir.

85
Rampada y†klemeyi y†r†ten nƒbetci zabitin gƒrevleri;
Y†kleme operasyonu s„ras„nda rampada gƒrevli nƒbetci zabitin yapaca‚„
standart i…ler ve gƒrevleri a…a‚„dakilerle s„n„rl„ olmamakla beraber genelde
…unlard„r;
? Y†kleme ba…lamadan ƒnce kapal„ ambarlar„n havaland„rma fanlar„n„ ‡al„…t„r„r.
? Geminin ileri hareketlenmesi sonucu rampan„n r„ht„mdan kaymas„ ve/veya geri
hareketlenmesi sonucu rampan„n alt„nda bulunan ilave desteklerin
hasarlanmamas„, rampan„n a…„r„ derecede i‡e ve d„…a meyil vermemesi i‡in
rampan„n konumunu s†rekli takip eder.
? Gemi y†klendik‡e ba… ve k„‡ halatlar bo…alacakt„r. Bo…alan halatlar„n vakit
ge‡irmeden bo…unun al„nmas„n„ sa‚lar.
? ‰e…itli ak„nt„, r†zgar ve gel-git durumlar„nda iyi gemicilik kurallar„na gƒre
geminin bulundu‚u pozisyondan oynamamas„ i‡in gerekli gƒzlemleri yap„p t†m
ƒnlemleri al„r.
? Geminin a…„r„ derecede meyil yapmas„ ve trim de‚i…tirmesinde derhal 1.zabiti
haberdar eder.
? Zabitler gemiye y†klenen ve Ro-Ro gemilerinde ta…„nan t†m ara‡ ‡e…itlerini ‡ok
iyi bilmeleri gerekir. ˆnceki bƒl†mde ara‡ ‡e…itleri verilmi…tir.
? Rampada y†klemeyi y†r†ten nƒbetci zabit b†t†n g†vertelerin y†kleme planlar„n„
‡ok iyi anlam„… ve biliyor olmas„ gerekir. Ro-Ro gemilerinde ilk defa gƒrev
alacak zabitler rampada gƒrevlendirilmeden ƒnce t†m g†vertelerdeki y†kleme
operasyonuna bizzat kat„larak y†klemenin ve ara‡ istiflemenin nas„l yap„ld„‚„n„
gƒrmeleri gerekir.
? Nƒbetci zabit y†k operasyonu s„ras„nda, rampa †st†nde kesinlikle ara‡
bekletmeyecek, beklemesine de m†sade etmeyecektir.
? Nƒbetci zabit, y†kleme operasyonu s„ras„nda; rampan„n d„…„nda, ara‡lar„n
manevra yapt„klar„ ve ara‡lar„ en iyi …ekilde kumanda edece‚i bir noktada
durmal„d„r.
? Zabitin boynunda s†rekli as„l„ bir d†d†k bulunur. Acil durumlarda ve/veya
ara‡lara kumanda ederken bu d†d†‚† kullan„r. Zabitin bulundu‚u ve ara‡lar„
kumanda etti‚i bƒlgede s†rekli ara‡ trafi‚i vard„r. Nƒbetci zabit ara‡
hareketlerine kar…„ s†rekli uyan„k olmal„, kesinlikle ara‡lar„n kƒr sahas„nda
bulunmamal„d„r.
? Rampadan g†vertelere ara‡ gƒnderirken, hangi g†verteye hangi ara‡lar„ ne
…ekilde (d†z olarak ve dƒnd†r†lerek geri geri gibi) gƒnderece‚ini g†vertelerde
bulunan gƒrevli gemicilerle s†rekli haberle…me kurarak takip eder.
? Zabitler, ara‡ ‡e…itlerini ve benzer ara‡lar aras„ndaki (ƒzellikle dorseler) farklar„
bilmelidir. Baz„ g†vertelerin yap„s„ndan dolay„ buralara girmemesi gereken
ara‡lar„ bu gibi g†vertelere gƒndermemelidir.
? Rampa d„…„nda ara‡lar„n manevra sahas„ s†rekli neta tutulmal„d„r. Ara‡lar„n
manevra sahas„nda, ara‡lar„n her t†rl† manevray„ rahatl„kla yapabilmeleri veya
geri dƒnmeleri vb. durumlar i‡in manevra sahas„na kesinlikle ara‡ park
ettirilmemelidir.
? Ara‡lar belirli aral„klarla gemiye gƒnderilmeli, gƒnderilen ara‡ rampadan
emniyetli …ekilde ge‡ip g†vertesine ula…„ncaya kadar takip edilmelidir.
? Ara‡lar„ h„zl„ …ekilde arka arkaya dizerek gƒnderme yap„lmas„ y†kleme
operasyonunu geciktirir. Ara‡lar arka arkaya dizildi‚inde di‚er g†verteleri bloke
eder. ˆndeki ara‡ta bir problem ‡„kmas„ sonucu geri ‡„kmak zorunda kald„‚„nda,
arkas„ndaki ara‡lardan dolay„ uzun s†re beklemek zorunda kal„r. Ara‡lar„n
beklemesi y†klemenin gecikmesi nedeniyle geminin limanda daha fazla
kalmas„na neden olur.

86
? Ara‡lar belirli aral„klarla ve seri olarak g†vertelere gƒnderildi‚inde h„zl„ ve
emniyetli y†kleme olur. ˆzellikle y†klemenin sonuna do‚ru ara‡lar„n manevra
alan„ azalaca‚„ i‡in park etmeleri daha uzun zaman alacakt„r.
? Nƒbetci zabit gemiye giren ara‡lar„ ƒzellikle dorseleri fiziksel olarak kontrol
eder. Ara‡larda hasar veya uygunsuz bir durum varsa hemen not alarak
y†kleme ile ilgili liman gƒrevlilerine ve 1. zabite durumu bildirir. Bu tip ara‡larda
hasar„n gemiye y†klenmeden ƒnce oldu‚unu belirten ve liman gƒrevlileri ile
gemi aras„nda imzalanan bir kontrol tutana‚„ imzalan„r.
? Nƒbetci zabit y†k† kaym„…, dengesiz ve standart d„…„ ara‡lar„ gemiye
gƒndermeden ƒnce 1. zabite rapor eder.
•ekil ‹ 100 Baz„ dengesiz ve geni… y†kler.
? Tentesi a‡„k, y†k† yanlardan veya arkadan ta…m„…, brandas„ tamamen neta
edilmemi… ve/veya r†zgardan y„rt„lma tehlikesi bulunan ara‡lar mutlaka
kapal„ g†vertelere gƒnderilir.
? Gemiye bo… olarak binen tankerlerden daha ƒnce ne y†k ta…„d„‚„ sorulmal„d„r.
E‚er daha ƒnce tehlikeli bir y†k ta…„m„… ise mutlaka tank„n gasfree sertifikas„
istenmelidir. Gasfree sertifikas„ olmayan bo… tankerler gemiye
y†klenmemelidir.
? A‡„k y†k ta…„yan ara‡lar ile a‚„r y†k ta…„yan ara‡larda, y†k†n lashingi
yap„lmam„… veya uygun lashing yap„lmam„… ise gemiye al„nmaz. Bu durumda
arac„n …ƒfƒr† veya firma yetkilisi aranarak uygun lashing yapt„r„ld„ktan sonra
gemiye y†klenir.
? Komple binen ara‡lar„n yak„t deposundan yak„t s„z„nt„s„ veya depo kapa‚„ndan
ka‡„rma varsa ara‡ …ƒfƒr† bilgilendirilip s„z„nt„ ve yak„t ka‡a‚„ durdurulmadan
gemiye y†klenmez.
? Ara‡lar rampadan ge‡erken ‡ekicinin ƒn k„s„mlar„, dorse ayaklar„, yak„t
tanklar„ ve tamponlar„n„n rampaya temas etmemesi i‡in kontroll† olarak i‡eri
al„n„r ve neta oluncaya kadar takip edilir.
? Her bir araca gidece‚i g†verte bildirilir ve yanl„… g†verteye gitmemesi i‡in
gƒnderilen g†verteye girinceye kadar takip edilir.
? Kendi …ƒfƒr† taraf„ndan gemiye y†klenen komple ara‡larda gƒr†len hasarlar
gƒr†ld†‚† anda …ƒfƒr†ne bildirilmeli ve …ƒfƒr†n hasardan haberdar oldu‚unun
teyidi al„nmal„d„r. Tahliye liman„nda sƒzkonusu arac„n …ƒfƒr† arac„nda bulunan
hasar„n gemide oldu‚unu iddia edebilir.

87
? Y†kleme operasyonunda gƒrevli nƒbetci zabit ƒzellikle dorselere dikkat etmesi
gerekir. Dorseleri; y†kleme liman„ndaki park sahas„ndan al„p gemiye
y†kleyen o limanda gƒrevli mafi operatƒrleridir, tahliye liman„na gelindi‚inde
tahliye eden ba…ka mafi operatƒrleridir. Dorsenin sahibi dorsesinin son
durumunu ancak tahliye liman„nda teslim ald„‚„nda gƒrecektir. Gemiye park
sahas„ndan hasarl„ …ekilde gelip y†klenen bir dorse i‡in hasar kayd„
tutulmam„… ise dorsenin sahibi dorsesinin gemiye binmeden ƒnce sa‚lam
oldu‚unu iddia edip gemiden hasar raporu isteyebilir.
? Dorseler gemiye binerken mutlaka ayaklar„ kald„r„lm„… olamal„d„r. Gƒrevli zabit
ayaklar„ kald„r„lmam„… dorse gƒrd†‚†nde hemen arac„ durdurup mafi
operatƒr†nden dorsenin ayaklar„n„ kald„rmas„n„ isteyecektir.
? Mafi operatorleri i…lerini ‡abuk bitirmek i‡in genellikle ara‡lar„ h„zl„
kullanmaktad„r. Mafilerin rampaya yava…ca ve dorsenin ayaklar„n„ kald„rm„…
olarak girmesi sa‚lanmal„. E‚er dorsenin tamponu hareketli ise yukar„
kald„r„lmal„d„r.

88
Y†kleme s„ras„nda gemi i‡inde dikkat edilecek hususlar;
Emniyetli …ekilde rampadan ge‡ip geminin i‡ine giren ara‡lar„n yerlerine
park edilip lashing yap„l„ncaya kadar hasarlanma ve kaza yapma riskleri vard„r.
Gemi i‡inde ƒzellikle mafi operatƒrleri taraf„ndan y†klenen ve geminin yap„s„ndan
dolay„ olu…an tehlikelerin, operatƒrler taraf„ndan dikkate al„nmamas„ sonucu ara‡
hasarlar„ meydana gelmektedir.
•ekil ‹ 101 Mafi ile y†klenen dorselerin †st g†vertelere giri…teki rampa
d†zl†klerinde meydana gelebilecek hasarlanma noktalar„.
Mafi operatƒrlerinin dikkatsiz ve/veya gerekli ƒnlemleri almadan hareket
etmeleri sonucu dorseler hasarlanmaktad„r. Bu hasarlar genelde †st g†vertelere
y†klenmek i‡in mafiler taraf„ndan gƒt†r†len dorselerin tavan y†ksekli‚inin fazla
olmad„‚„ g†vertelerin giri…lerindeki rampa d†zl†klerine ula…t„klar„nda dorselerin
†st ƒn k„sm„n„n tavana ‡arpmas„ veya ayaklar„n„n yere s†rtmesi sonucu
olu…maktad„r.(…ekil‹101) Bu hasarlar„n olu…mamas„ i‡in dorse ayaklar„ tamamen
kald„r„lmal„ ve rampa sonundaki d†zl†klere giri…te dorse havaya
kald„r„lmamal„d„r. Dorseler bu g†vertelere geri ‹ geri y†klenecek ise bu sefer
dorsenin arka †st k„sm„ tavana temas etmemesi i‡in, rampa ba…„na gelindi‚inde
dorse havaya kald„r„lmal„d„r. (…ekil ‹ 102)
•ekil ‹ 102 Tavan y†ksekli‚i fazla olmayan g†verteye dorseler geri geri
y†klenirken dorsenin arka k„sm„ tavana ‡arpabilir.

89
Emniyetli …ekilde g†verteye ula…an ara‡ burada gƒrevli gemici taraf„ndan
manevra yapt„r„l„p yerine park edilir. G†vertelerde gƒrevli gemicilerin y†kleme
s„ras„nda yapacaklar„ i…ler ve gƒrevleri …unlard„r;
? Kendi sorumlu oldu‚u g†verteye gelen arac„n manevras„n„ yapt„r„p emniyetli
…ekilde park etmesini sa‚lar. Bu s„rada rampadaki zabitin gƒz†nden ka‡m„…
bir hasar varsa derhal 1. zabit veya gƒrevli zabiti aray„p sƒz konusu hasar„
rapor eder.
•ekil ‹ 103 Dorselerin park s„ras„nda birbirlerine fazla yak„n yana…t„r„lmalar„
sonucunda park eden arac„n alt„na e…ek koyma i…lemi s„ras„nda dorselerin †st
k„s„mlar„ birbirine temas edebilir.
? G†vertelerde gƒrevli gemiciler lashing ekibi ile i…birli‚i i‡inde ‡al„…„r.
Lashinglerin eksik ve yanl„… yap„lmas„ durumunda m†dahale eder, ara‡lar„n
h„zl„ gelmesi sonucu ekip lashing yapmakta yetersiz kal„rsa ara‡lar„n park
i…lemini yava…latarak lashing ekibine zaman b„rak„r.
? Ara‡lar g†vertede manevra i‡in dƒnd†r†l†rken keskin dƒn†…ler
yapt„r„lmamal„d„r. Keskin dƒn†…ler; arac„n hava ba‚lant„lar„n„n kopmas„na,
arac„n lastiklerinin yenmesine ve g†vertenin bulunan boyan„n a…„nmas„na
neden olur.
? Ara‡lar yerlerine park ettikten hemen sonra, lashing yap„lmadan ƒnce
ara‡lar„n hava s†spansiyon valfleri a‡„l„p kƒr†k havalar„ bo…alt„lmal„d„r.
•ekil ‹ 104 Hava s†spansiyon valfinin
bo…altma konumu

90
? Ara‡lar park i‡in manevra yap„l„rken; ara‡lar„n zincir, liftin, gerdirme kolu ve
hava hortumu gibi lashing malzemelerinin †st†nden ge‡memesine azami
dikkat edecektir.
? Birbirine ‡ok yak„n park edilmi… dorselerin alt„na e…ek koymak veya tahliye
s„ras„nda e…ek almak i‡in dorse havaya kald„r„ld„‚„nda arkada park halindeki
di‚er dorseye temas ederek her iki dorsenin hasarlanmas„na sebep olurlar.
(…ekil ‹ 103)
? Gƒrevli gemici, ara‡lar„n park manevras„ s„ras„nda olu…an hasarlar„n„ hasar
oldu‚u anda, e‚er hasar iki arac„n kaza yapmas„ sonucu olmu… ise kaza
yapan ara‡lar„ yerinden oynatmadan derhal 1.zabite haber verir. 1. zabit kaza
yapan ara‡lar„n resmini ‡ekerek her iki ara‡ sƒfƒr†n†n de imzas„ bulunan bir
tutanak haz„rlar. E‚er hasar liman sorumlulu‚undaki mafiler taraf„ndan
verilmi… ise mafi yerinden hareket ettirilmeden liman gƒrevlilerine haber
verilir ve yetkililerden hasar raporu al„n„r.
? Ara‡lar park edilirken ƒn ve arkadan birbirine mesafesi bir ki…inin rahatl„kla
ge‡ebilece‚i aral„kta (yakla…„k 40 cm) olmal„d„r.
? Komple ara‡lar park edildikten sonra ara‡ …ƒfƒr† el frenini ‡ekmesi, kabin
i‡inde yanan „…„k olmamas„, „s„t„c„ ve so‚utucular„n kapat„lmas„ konusunda
uyar„lmal„ ve bunlar„n yerine getirildi‚i gƒr†lmelidir.
•ekil- 105 •erit aralar„na e…it …ekilde istiflenmi… ara‡lar.
? Ara‡lar g†vertelerdeki …eritlerin aras„na e…it aral„klarla park edilmelidir.
(…ekil-105)
•ekil ‹ 106 Dorse aya‚„n„ indirme s„ras„nda kol ‡evrilirken, kolun yandaki dorseye
s†rtmesi ile olu…acak hasar.

91
? Dorseler park edildikten sonra ayaklar„ yere indirilir. Ara‡lar birbirlerine fazla
yak„n yana…m„… ise ayaklar„ indirme s„ras„nda ayak ‡evirme kolu yandaki
araca temas edip hasar verebilir. (…ekil ‹ 106) Ayak kolunun bulundu‚u taraf,
dar alana gelecek …ekilde park edilecek dorselerin ayaklar„, park yerine bir
ara‡ boyu kal„nca yere indirilmelidir. Dorse ayaklar„ g†verteye sadece temas
edecek …ekilde yere indirilmeli as„l y†k e…eklere binmelidir. E‚er dorse
ayaklar„ fazla indirilip e…ek bo…ta kal„rsa deniz ge‡i…i s„ras„nda e…ekler hareket
ederek yandaki ara‡lara zarar verir. Dorsenin b†t†n y†k† ayaklara bindi‚inde
ayaklar„n g†verteye temas etti‚i yer ‡ukurla…arak deforme olur. Veya geminin
seyir s„ras„ndaki hareketlerinden dolay„ ayaklara binen y†k artaca‚„ndan,
ayaklar bu y†k† daha fazla kald„ramayarak k„r„lacak veya b†k†lecektir.
? G†vertelerde gƒrevli personel, y†kleme i…lemi bittikten sonra kendi
g†vertelerinde bulunan t†m hareketli malzemeleri, lashing ekipmanlar„n„ ve
bo… dorse e…eklerini neta eder. Neta edilmeyen e…ekler ve di‚er malzemeler
deniz ge‡i…i s„ras„nda hareketlenerek park halindeki ara‡lara, gemi
sistemlerine ve kendilerine hasar verebilirler.
•ekil ‹ 107 Neta yap„lm„… e…ekler.

92
Y†kleme ile ilgili genel tavsiyeler;
?? NNaakklliiyyeecciilleerriinn vvee//vveeyyaa yy††kk ssaahhiipplleerriinniinn yy††kkllee iillggiillii yyaapptt„„‚‚„„ ƒƒzzeell ttaavvssiiyyeelleerr vvee
kk„„llaavvuuzz bbiillggiilleerr yy††kklleemmee eessnnaass„„nnddaa ddiikkkkaattee aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
?? AArraa‡‡llaarr ssaaddeeccee ggeemmiinniinn bbaa…… kk„„‡‡ iissttiikkaammeettiinnddee yy††kklleennmmeelliiddiirr.. EEnniinnee ddoo‚‚rruu
yy††kklleemmee ssaaddeeccee kkaappttaann„„nn ttaalliimmaatt„„yyllaa sseeffeerr bbƒƒllggeessiinnddee bbeekklleenneenn bbiirr kkƒƒtt†† hhaavvaa
vvaarrssaa vvee eenniinnee ddoo‚‚rruu yy††kklleemmee ii……lleemmii,, yy††kkee ggeelleebbiilleecceekk hhaassaarr„„ eennggeelllliiyyeecceekkssee
yy††kk†† eenn eemmnniiyyeettllii ……eekkiillddee bbaa‚‚llaammaakk kkoo……uulluu iillee yyaapp„„ll„„rr..
?? AArraa‡‡llaarr yyaanngg„„nn ssƒƒnndd††rrmmee eekkiippmmaannllaarr„„nnaa uullaa……„„mm„„,, aacciill kkaa‡‡„„…… yyoollllaarr„„nn„„ vvee ssuu
ggee‡‡iirrmmeezz kkaapp„„llaarr„„nn ‡‡aall„„……mmaass„„nn„„ eennggeelleeyyeecceekk yyeerrlleerree yy††kklleennmmeemmeelliiddiirr..
?? YY††kk††nnddee kkaayymmaa vveeyyaa kkaayymmaa tteehhlliikkeessii oollaann aarraa‡‡llaarr aallaabbaannddaayyaa yyaakk„„nn
yy††kklleennmmeelliiddiirr.. BBƒƒyylleeccee yy††kk††nn kkaayymmaass„„ dduurruummuunnddaa kkaayyaann yy††kk††nn yyaannddaakkii
aarraa‡‡llaarraa zzaarraarr vveerrmmeessii ƒƒnnlleennmmii…… oollaaccaakktt„„rr.. BBuu aarraa‡‡llaarr„„nn aallaabbaannddaaddaa oollmmaass„„
ddeenniizz ggee‡‡ii……ii ss„„rraass„„nnddaa aarraaccaa yyaapp„„llaaccaakk mm††ddaahhaalleeyyii kkoollaayyllaa……tt„„rr„„rr.. YY††kk††nn
bbaa‚‚llaannmmaass„„ vvee eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaass„„ kkoollaayy oollaaccaakktt„„rr..
?? YY††kklleemmee ssoonnuunnddaa kkuullllaann„„llaann vveeyyaa ggeerreekkttii‚‚iinnddee kkuullllaann„„llaaccaakk yyeeddeekk llaasshhiinngg
eekkiippmmaannllaarr„„nnaa gg††vveennllii bbiirr ……eekkiillddee uullaa……„„llmmaass„„ ii‡‡iinn yyeetteerrllii bboo……lluukkllaarr oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu
eekkiippmmaannllaarr hheerr zzaammaann kkuullllaann„„mmaa hhaazz„„rr bbuulluunndduurruullmmaall„„ vvee dd††zzeennllii oollaarraakk
bbaakk„„mm„„ yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..
?? BBaa…… vvee kk„„‡‡ kkaappaakkllaarr„„nn kkoonnttrrooll††nnee vvee ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaass„„nnaa hhii‡‡ bbiirr aarraa‡‡ eennggeell
oollmmaayyaaccaakktt„„rr.. AArraa‡‡llaarr yyaa……aamm mmaahhaalliinnee ggiirrii……ii,, mmeerrddiivveennlleerrii,, kkaa‡‡ii…… yyoollaarr„„nn„„,,
kkaappoorrttaallaarr„„,, yyaanngg„„nn eekkiippmmaannllaarr„„nn„„ vvee gg††vveerrtteeddee bbuulluunnaann vvaallfflleerree,,
hhaavvaallaanndd„„rrmmaa hhaatttt„„nnddaakkii yyaanngg„„nn ddaammppeerrlleerriinnee aassllaa eennggeell oollmmaammaall„„dd„„rr..
?? DDoorrsseelleerr kkeessiinnlliikkllee kkeennddii aayyaakkllaarr„„ ††zzeerriinnddee bb„„rraakk„„llmmaammaall„„dd„„rr.. YY††kklleenneenn tt††mm
ddoorrsseelleerriinn aalltt„„nnaa ddeesstteekklleemmee aammaa‡‡ll„„ llaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerrii ((ee……eekk,, kkrriikkoo vvbb.. ggiibbii))
kkooyyuullmmaall„„dd„„rr..
?? DDoorrsseelleerr yyeerrlleerriinnee ppaarrkk eeddiillddiikklleerriinnddee aalltt„„nnaa ee……eekklleerr vveeyyaa kkrriikkoollaarr ggiibbii ddeesstteelleerr
kkoonnuullaarraakk ddeesstteekklleennmmeelliiddiirr.. BBuu ddeesstteekklleerr mmuuttllaakkaa pplleeyytt ppiimmiinniinn ggeerriissiinnee
kkoonnuullmmaall„„ vvee 55..tteekkeerr bbaaggllaanntt„„ss„„ ((‡‡eekkiicciinniinn vveeyyaa mmaaffiinniinn ddoorrsseeyyee bbaa‚‚llaannmmaass„„))
yyaapp„„llmmaass„„nn„„ eennggeelllleemmeemmeelliiddiirr.. BBuu ee……eekklleerr vvee kkrriikkoollaarr dd††zzeennllii oollaarraakk tteesstt
eeddiillmmeellii,, ††zzeerrlleerriinnddee ttaa……„„yyaaccaa‚‚„„ mmaaxxiimmuumm yy††kk†† vvee eemmnniiyyeettllii ‡‡aall„„……mmaa yy††kk††nn††
((SSWWLL)) ggƒƒsstteerreenn mmaarrkkaallaammaa oollmmaall„„dd„„rr..
?? GGeemmiinniinn gg††vveerrttee yyaapp„„ss„„nnaa,, kkuullllaann„„llaann llaasshhiinngg eekkiippmmaannllaarr„„nnaa,, bbeekklleenneenn hhaavvaann„„nn
dduurruummuunnaa vvee ggeemmiinniinn kkaarraakktteerriissttiikk ƒƒzzeelllliikklleerriinnee bbaa‚‚ll„„ oollaarraakk aarraa‡‡ ……aassiilleerriinniinn
oollaabbiillddii‚‚iinnccee hhaarreekkeettssiizz dduurraaccaakk ……eekkiillddee yy††kklleennmmeessii ssaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr.. BBuunnuunn ii‡‡iinn
mm††mmkk††nn oolldduu‚‚uunnccaa hhaavvaa kkƒƒrr††kklleerriinnddeekkii hhaavvaa bboo……aalltt„„llmmaall„„ vvee ii‡‡eerrddeekkii sseerrbbeesstt
hhaarreekkeettee iizziinn vveerriillmmeemmeelliiddiirr.. HHaavvaa kkƒƒrr††kklleerrii ddoolluu oollaann aarraa‡‡llaarr ssuussppaannssiiyyoonn
eettkkiissii iillee ss††rreekkllii hhaarreekkeett eeddeerrlleerr.. AArraa‡‡ hhaarreekkeettlleerriinnii aazzaallttmmaakk vveeyyaa dduurrdduurrmmaakk
ii‡‡iinn aarraacc„„nn gg††vveerrtteeyyee oollaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnddaa aarraaccaa ss„„kk„„ccaa llaasshhiinngg ggeerriilliimmii
uuyygguullaammaakk vveeyyaa aarraacc„„ bbaa‚‚llaammaaddaann ƒƒnnccee ……aassiissiinnee ddoorrssee kkrriikkoossuu uuyygguullaammaakk
ggeerreekkiirr.. HHaavvaa kkƒƒrr††kklleerriinnddee ss„„kk„„……aann hhaavvaa,, kkƒƒrr††kklleerriinn hhaarreekkeettssiizz kkaalldd„„‚‚„„ zzaammaann
ii‡‡eerriissiinnddee,, ssiisstteemmddeekkii hhaavvaayy„„ kkeennddiillii‚‚iinnddeenn kkaayybbeeddeebbiilliirr.. SSiisstteemmddeekkii hhaavvaann„„nn
bboo……aallmmaass„„ iillee llaasshhiinngglleerr kkeennddiillii‚‚iinnddeenn bboo……aallaabbiilliirr.. BBuu yy††zzddeenn llaasshhiinnggiinn
bboo……llaammaass„„nn„„ ƒƒnnlleemmeekk vvee ssuussppaannssiiyyoonn ssiisstteemmiinniinn hhaavvaa ss„„zz„„nntt„„ss„„nn„„ eennggeelllleemmeekk
ii‡‡iinn yy††kklleemmee ss„„rraass„„nnddaa hhaavvaa ssuussppaannssiiyyoonn vvaallffiinniinn aa‡‡„„llaarraakk hhaavvaann„„nn bboo……aalltt„„llmmaass„„
ggeerreekkiirr..

93
B)Tahliye operasyonu
Tahliye operasyonlar„ y†kleme operasyonuna nazaran daha ‡abuk ve
sorunsuz olmaktad„r.
Gemi tahliye liman„na yana…„p rampa kapaklar„n„ a‡t„ktan sonra, lashing ekibi
g†vertelere girerek lashing ‡ƒzme i…lemini yapar. Lashing ekibi gemiye girmeden
ƒnce g†vertelerin t†m ayd„nlatmalar„ a‡„lm„… olmal„d„r.
Lashingler tamamen ‡ƒz†l†p neta olduktan sonra tahliye i…lemi ba…lar.
Lashing ekibi lashing i…leminin bitti‚ini ve tahliyenin ba…layabilece‚ini bildirmeden
ara‡lar tahliye edilmemelidir. Lashing ‡ƒzme i…leminde lashingler tamamen
araclar„n park ve manevra sahas„ndan temizlenmeli, yan alabandalara ‡ekilmelidir.
Ara‡lar„n lashing malzemelerinin †st†nden ge‡mesine m†sade edilmemelidir.
Gemide uzun s†re kalm„… ve havas„ bo…alm„… dorseler tahliye edilmeden
ƒnce havalar„ doldurulup tahliye edilmelidir. Mafi dorseye ba‚land„‚„nda mutlaka
hava hortumunu tak„p s†spansiyon havas„n„ ve fren sisteminin havas„n„
doldurmal„d„r. ˆzellikle fren sisteminin havas„ dolmadan hareket ederse arac„n
lastikleri s†rtme sonucu hasarlanacakt„r.
Tahliye ba…lamadan ƒnce anti-heeling sistemi devreye al„n„r ve otomatik
modda ‡al„…t„r„l„r.
Tahliye i…leminden ƒnce ambarlar„n fanlar„ liman modunda (supply)
‡al„…t„r„l„r.
Tahliye s„ras„nda yap„lmas„ gereken i…lemler;
? Gemi tahliye s†resince hafifleyece‚i i‡in halatlara y†k binecektir. Nƒbetci
zabit s†rekli halatlar„ takip ederek halatlara y†k bindikce bo… b„rak„lmas„n„
sa‚layacakt„r. ˆzellikle bordodan gelen sahilden a‡acak yƒnde r†zgar varsa
halatlar ‡ok ‡abuk kesilebilir.
? Nƒbetci zabit ana giri… rampas„n„n durumunu s†rekli gƒzetler. Rampan„n i‡e
ve d„…a meyillenmesi durumunda ballast i…lemi yaparak rampan„n d†z
olmas„n„ sa‚lar.
? Rampan„n d„…a meyilli olmas„ halinde rampadan ge‡en ara‡lar„n tamponlar„
rampaya s†rterek hasarlan„r veya rampan„n boyas„ bozulur. (…ekil ‹ 108)
Tahliye s†resince rampa s†rekli gƒzlemlenmeli ve m†mk†n oldu‚unca d†z
konumda tutulmal„d„r.
? Tahliye i…lemi her g†verteden yap„lmal„ ƒzellikle geminin stabilitesini
etkileyecek …ekilde †st g†verteler bekletilip alt g†verteler tahliye
edilmemelidir. Baz„ durumlarda †st g†vertelerden tahliye olmas„ gereken
ara‡ta veya ara‡larda problem oldu‚unda bu g†vertelerden tahliye durabilir.
E‚er bu durum stabiliteyi etkiliyorsa tahliye i…lemi tamamen durdurulup vakit
ge‡irmeden bu problemler ‡ƒz†l†p tahliye i…lemine devam edilmelidir.
? Ara‡lar park yerinden hareket ederken yan„nda ve arkas„nda bulunan di‚er
ara‡lara hasar verebilir. Ara‡lar„n hareketi mutlaka gƒrevli personel
gƒzetiminde olmal„d„r. G†vertelerde gƒrevli personelin izni olmadan hi‡ bir
ara‡ yerinden hareket etmemelidir.
? Ara‡lar„n gemi i‡inde klaksiyon ‡almas„na ve a…„r„ h„z yapmalar„na m†sade
edilmeyecektir.
? ˆzellikle dorselerin alt„ndan e…ek almak i‡in mafilerin dorse alt„na girmeleri
s„ras„nda ara‡lar geri kayarak arkas„nda bulunan di‚er araca temas edebilir.
Alt„ndan e…ek al„nacak dorsenin geri kaymamas„ i‡in arka lasti‚ine takoz
koyulmal„d„r. Mafiler dorselere ba‚lanma s„ras„nda dorsenin alt„na yava…
girmeli ba‚lant„ s„ras„nda sert hareketler yapmamal„d„r.

94
? Tahliye s„ras„nda †st g†vertelerden ‡„kan ara‡lar rampaya tek tek
gƒnderilmelidir. ˆzellikle geri geri inen ara‡lar varsa ƒndeki ara‡ rampadan
tamamen neta olmadan di‚eri rampaya gƒnderilmemelidir.
•ekil ‹ 108 Tahliye s„ras„nda dorse tamponunun rampaya s†rtmesi sonucu rampa
boyas„n„n ‡izilmesi ve arac„n tanponunun hasarlanmas„.

95
RO-RO GEM€S€NDE EMN€YET
Emniyet bir Ro-Ro gemisi i‡in en temel ve vazge‡ilmez olgudur. Ro-Ro
gemilerinde emniyeti vazge‡ilmez k„lan ve ƒnemini art„ran baz„ etkenler vard„r.
Bunlar;
? Ro-Ro gemilerinde y†k operasyonlar„n„n gemi personeli taraf„ndan yap„lmas„.
? Gemiye y†klenen y†k†n hareketli ve kendi imkanlar„yla gemiye girip ‹ ‡„kmas„.
? Ro-Ro gemilerinin di‚er gemi ‡e…itlerine gƒre daha s†ratli olmas„.
? Limanda kal„… s†resinin k„sa olmas„.
? Y†k operasyonu s„ras„nda g†vertelerinde ‡ok fazla (yolcu, …ƒfƒr vb.) insan
bulunmas„.
? Seferlerinin k„sa ve s„k olmas„.
? S„k yana…ma ve kalkma manevras„ ve halat manevras„.
? Ta…„d„‚„ y†k nedeniyle olu…an tehlikeler ve ‡evre kirlili‚i tehlikesi.
Ro-Ro gemilerindeki emniyet olaylar„n„ ve emniyet tedbirlerini 4 ba…l„k alt„nda
toplayabiliriz.
a. Personel emniyeti.
b. Gemi emniyeti.
c. ‰evre emniyeti.
d. Y†k emniyeti ve Lashing i…lemleri.

96
A)PERSONEL EMN€YET€
Ro-Ro gemilerinde ‡al„…an t†m personel ƒncelikle iyi gemicilik kurallar„na gƒre
genel emniyet kaidelerini ‡ok iyi bilmeli ve tatbik etmelidir. Bunlar her ‡e…it
gemide uygulanan ve bilinmesi gereken halat manevras„ s„ras„nda, demirleme
s„ras„nda, boya i…lemleri, bak„m-tutum vb emniyet kurallar„d„r. Bunlardan ba…ka
Ro-Ro gemilerine ƒzel, ƒzellikle y†k operasyonunda gƒrevli g†verte personeline
ƒzel, uyulmas„ hayati ƒnem ta…„yan emniyet tedbirlerinin
al„nmas„ zorunludur.
Gemide ‡al„…an her personel hangi departmandan
olursa olsun y†k bƒl†mlerine girdi‚i anda mutlaka y†ksek
gƒr†… sa‚layan fosforlu (reflekt„f) yelek, tulum vb.
giyinecektir.
Gemiye giri… ve ‡„k„…larda yayalar i‡in ayr„lm„… y†r†y†…
yollar„ kullan„lacakt„r. Gemiye gelen ziyaretciler y†k
bƒl†mlerinde bulunduklar„ s†re i‡inde fosforlu yelek
giymeleri gerekmektedir.
•ekil ‹ 109 Fosforlu yelek
•ekil ‹ 110 Gemiye giri…-‡„k„…larda ve y†k bƒl†mlerinden ge‡i…te yayalar i‡in
d†zenlenmi… y†r†y†… yolu.
Y†k operasyonuna kat„lan g†verte personelinin t†m† gƒrevli olduklar„nda
mutlaka koruyucu elbiselerini giymek zorundad„r. Personelin giyece‚i koruyucu
elbise ve ekipmanlar mevsim …artlar„na uygun ve rahat ‡al„…may„ sa‚layacak
cinsten olmal„d„r.

97
Ro-Ro gemisinde bir g†verte personelinin (zabit, gemici) y†k operasyonu
s„ras„nda giymesi zorunlu koruyucu elbise ve ekipmanlar;
Baret
Telsiz mikrofonu
Boyunde s†rekli as„l„ d†d†k.
Mevsim …artlar„na uygun turuncu
renkli ve reflektif bantl„ tulum.
Telsiz cihaz„
Mevsim …artlar„na uygun emniyetli i…
ayakkab„s„
•ekil ‹ 111 Personel koruyucu elbisesi ve ekipmanlar„.

98
SOLAS-74 Bƒl†m II/1 Regulasyon 20.3Œe gƒre T†m Ro-Ro y†k ve Ro-Ro
yolcu gemilerinde kaptan„n veya gƒrevli zabitin izni olmadan hi‡ bir yolcu seyir
esnas„nda kapal„ g†vertelerde bulunmayacakt„r. Kaptan ve zabitler her zaman
kapal„ g†vertede hi‡ bir yolcunun bulunmad„‚„ndan emin olacakt„r. A‡„k g†vertede
frigo, hayvan ta…„yan vb. s†rekli bak„m isteyen arac„ olanlar, ara‡lar„n„n yan„na her
gidi… ve dƒn†…lerinde gƒrevli personele bilgi vereceklerdir. Yolcular„n seyirde ara‡
g†vertelerine girmelerinin yasak oldu‚u veya yolcular„ ilgilendiren di‚er uyar„lar
t†m yolcular„n gƒrebilece‚i …ekilde yemek, dinlenme salonlar„na ve kamaralar„na
as„lmal„d„r.
Ro-Ro yolcu gemilerinde ara‡lar„n„ g†vertelere park eden ara‡ …ƒfƒrleri
vakit ge‡irmeden arac„n„n yan„ndan ayr„l„p ya…am mahalline gitmelidir. Yolcular„n
ara‡lar„n„n yan„ndan ya…am mahalline ula…aca‚„ rotay„ ve yolu gƒsteren
bilgilendirici notlar ve ok i…aretleri her g†vertede bulunmal„d„r.
Personel gemi i‡inde ve g†verteler aras„nda gidi… geli…lerinde kesinlikle mafi
ve/veya di‚er ara‡lara binmeyecektir.
G†vertelerde ara‡ manevras„ yap„l„rken m†mk†nse iki ki…i bulunacakt„r.
Ara‡lar„ manevra yapt„ran gƒrevli gemici arac„n ƒn†nde ve arkas„nda de‚il arac„
kullanan …ƒfƒr†n gƒr†… alan„nda bulunacakt„r. Kesinlikle manevra yapan iki ara‡
aras„nda bulunmayacakt„r. Manevra yapan ara‡ motorunu stop etmeden iki ara‡
aras„ndan ge‡ilmeyecektir. Y†k operasyonu s„ras„nda d†d†k en ƒnemli emniyet
aletidir. D†d†k ceplerde de‚il s†rekli boynunda as„l„ olacakt„r. Manevra yapt„r„lan
arac„n …ƒfƒr taraf„ndaki cam„ manevra bitinceye kadar a‡„k olacak, ara‡ …ƒfƒr†
gemicinin komutlar„n„ rahat duyacakt„r.
Havaland„rmalar y†k operasyonu s†resince a‡„k olacak personel ara‡lardan
‡„kan egzoz gazlar„ndan etkilenmeyecek miktarda hava ak„m„ olacakt„r.
Ro-Ro yolcu gemilerinde g†vertelerde ara‡ oldu‚u m†ddetce
havaland„rmalar seyir s†resince de s†rekli ‡al„…mal„d„r. Bu havaland„rman„n miktar„
y†kleme ve bo…altma s„ras„nda art„r„lacakt„r.
Ayd„nlatma personel emniyeti i‡in ‡ok ƒnemlidir. G†vertelerde yap„lan en
ufak ‡al„…ma ve operasyonda dahi o g†vertenin t†m ayd„nlatmalar„ a‡„lmal„d„r.
ˆzellikle y†k operasyonlar„ s„ras„nda hi‡bir kƒr ve karanl„k nokta olmamal„d„r.
AAyydd„„nnllaattmmaa vvee „„……„„kkllaanndd„„rrmmaallaarr yy††kklleenneenn aarraa‡‡ttaann ddoollaayy„„ mmeeyyddaannaa ggeelleenn eenn uuffaakk
ggƒƒllggeeyyii bbiillee aayydd„„nnllaattaaccaakk ……eekkiillddee kkoonnuummllaanndd„„rr„„llmmaall„„dd„„rr.. YY††kk vvee yyoollccuu gg††vveerrtteelleerriinnddee
vveeyyaa ddii‚‚eerr ‡‡aall„„……mmaa mmaahhaalllleerriinnddee aayydd„„nnllaattmmaa eenn aazz 2200 ll††xx oollmmaall„„dd„„rr.. Ayd„nlatmalar
s„k s„k kontrol edililerek yanmayan ayd„nlatmalar derhal onar„lmal„d„r.
Gemi i‡inde hareket eden ara‡lar i‡in maximum h„z s„n„r„ 15 kmŒdir. Bu h„z
limitini gƒsteren i…aretler gemi giri…inde ve her g†vertede gƒr†n†r yerlerde
as„lmal„d„r.
Personelin ve yolcular„n giri…-‡„k„… i‡in kulland„‚„ y†r†me yolu bir ara‡
trafi‚inden ge‡iyorsa bu trafik yolunu ‡ift tarafl„ gƒsteren bir oval ayna
koyulmal„d„r. Hem yayalar hem de ara‡ kullan„c„lar„ bu aynaya bakarak hareket
etmelidirler.
•ekil ‹ 112 ‰e…itli uyar„ ve ikazlar

99
Personelin, yolcular„n ve ara‡ …ƒfƒrlerinin gemi i‡inde uyacaklar„ kurallar
veya bilgilendirme notlar„ herkesin gƒrebilece‚i yerlerde olmal„d„r. Bu uyar„ ve
ikazlar gemi giri…inde ve b†t†n g†vertelerde olmal„d„r.
Kullan„lan lashing ekipmanlar„ sa‚lam ve test edilmi… olmal„d„r. Kullan„lan
t†m ekipmanlar„n †zerinde emniyetli ‡al„…ma y†k†n† gƒsteren etiket veya not
olmal„d„r. Ekipmanlara emniyetli ‡al„…ma y†k†n† a…acak y†k bindirilmemelidir.
Lashing yapmak i‡in kullan„lan hava hortumlar„n„n ek yerinden ‡„kmas„ veya
kesilmesi personel i‡in bir tehlikedir. Bu tehlikeyi ƒnlemek i‡in hava hortumlar„
birbirlerine h„zl„ ba‚lama ve hava kesme kaplinleri ile ba‚lanmal„d„r. Hava
hortumlar„ ara‡lar„n alt„na ‡ekilirken hortumun keskin kƒ…elere s†rt†p kesilmemesi
i‡in dikkat edilmelidir.
•ekil ‹ 113 H„zl„ ba‚lant„ ve
hava kesme kaplini. Kaplin ba‚lant„lar„
birbirinden ayr„ld„‚„nda havay„ keser.
YY††kklleemmee vvee sseeyyiirr ss„„rraass„„nnddaa,, ggeemmiiyyee yy††kklleenneenn aarraa‡‡llaarr„„nn vvee//vveeyyaa ggeemmii
eekkiippmmaannllaarr„„nn„„nn ppeerrssoonneell vvee yyoollccuullaarr ii‡‡iinn oolluu……ttuurraaccaa‚‚„„ tteehhlliikkeelleerr;;
?? DDiizzaayynn oollaarraakk ddeenniizz yyoollccuulluu‚‚uu bbaakk„„mm„„nnddaann yyeetteerrssiizz dduurruummddaa oollaann aarraa‡‡llaarr„„nn
ggeemmiiyyee yy††kklleennmmeessii.. ˆˆrrnnee‚‚iinn:: YYeetteerrssiizz ssaayy„„ddaa llaasshhiinngg bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„ oollmmaass„„,,
llaasshhiinngg nnookkttaallaarr„„nn„„nn yyaannll„„…… yyeerrddee oollmmaass„„,, bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nn„„nn yyeetteerrllii
kkuuvvvveettddee oollmmaammaass„„ vvee yyeetteerrssiizz ffrreenn ssiisstteemmii..
?? AArraaccaa kkƒƒtt†† yy††kklleennmmii…… yy††kk,, aarraaccaa kkƒƒtt†† iissttiiff eeddiillmmii…… yy††kk,, aarraa‡‡ttaa yyeetteerrllii ……eekkiillddee
eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaamm„„…… vvee ssaa‚‚llaamm bbaa‚‚llaannmmaamm„„…… yy††kk..
?? TTaannkkeerr ddoorrsseelleerrddee vvee ttaannkkllaarrddaa oolluu……aann sseerrbbeesstt ssaatt„„hh eettkkiissii vvee ttaannkk
kkoonntteeyynneerrlleerriinn bbaa‚‚llaanntt„„llaarr„„nn„„nn ggeevv……eekk oollmmaass„„..
?? SSaa‚‚llaamm vvee eemmnniiyyeettllii kkiilliittlleemmee dd††zzeennee‚‚ii oollmmaayyaann rraammppaa,, aassaannssƒƒrr,, bbaa…… vvee kk„„‡‡
rraammppaallaarr..
?? YYeetteerrssiizz gg††vveerrttee aayydd„„nnllaattmmaallaarr„„ vvee ggeemmiinniinn yyaapp„„ssaall ƒƒzzeellllii‚‚ii nneeddeenniiyyllee kkƒƒtt†† bbiirr
……eekkiillddee ppllaannllaannmm„„…… gg††vveerrtteelleerr..
?? IIssllaakk gg††vveerrtteelleerr..
?? GG††vveerrtteelleerrddee vvee rraammppaallaarrddaa bbuulluunnaann aarraa‡‡ hhaarrkkeettlleerriinniinn ddeenneettlleennmmeessiinniinn
yyeetteerrssiizzllii‚‚ii..
?? GG††vveerrttee vvee rraammppaallaarrddaakkii aarraa‡‡llaarr„„nn ggeerrii ggeerrii ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaass„„ vvee ggeerriissiinnddee bbuulluunnaann
ƒƒll†† bbƒƒllggeelleerr..
?? AArraa‡‡llaarr„„nn ffrreenn ssiisstteemmlleerriinnii ddoo‚‚rruu kkuullllaannaammaammaaddaann ddoollaayy„„ oolluu……aann hhaattaa..
?? AArraa‡‡ ssƒƒffƒƒrr††nn††nn mmaanneevvrraaddaa yyeetteerrssiizz kkaallmmaass„„,, ssaarrhhoo…… oollmmaass„„ vvee mmaanneevvrraa
yyeetteennee‚‚iinniinn oollmmaammaass„„..
?? AArraacc„„nn yyaannll„„…… vvee eemmnniiyyeettssiizz ……eekkiillddee bbaa‚‚llaannmmaass„„..

100
?? YYeetteerrssiizz vveeyyaa hhaattaall„„ uuyygguullaannaann llaasshhiinngglleerr yyaaddaa llaasshhiinngg eekkiippmmaannllaarr„„nn„„nn yyaannll„„……
kkuullllaann„„llmmaass„„ vveeyyaa aarraacc„„nn aa‚‚„„rrll„„kk mmeerrkkeezziinnii vvee aa‚‚„„rrll„„‚‚„„nn„„ hheessaappllaammaaddaann
uuyygguullaannaann yyeetteerrssiizz gg††‡‡ vvee sseeffeerr bbooyyuunnccaa mmeeyyddaannaa ggeelleebbiilleecceekk kkƒƒtt†† hhaavvaa
kkoo……uullllaarr„„..
?? YY††kklleerrddeekkii bboo……lluukkllaarr..
?? YY††kk††nn ddoo‚‚rruu ddeekklleerree eeddiillmmeemmeessii,, tteehhlliikkeellii yy††kk ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr„„nn ddoo‚‚rruu
eettiikkeettlleemmee yyaapp„„llmmaammaass„„ ssoonnuuccuu yy††kk††nn eemmnniiyyeettllii ……eekkiillddee aayyrr„„mm„„nn„„nn yyaapp„„llmmaamm„„……
oollmmaass„„..
?? ˆˆzzeell aarraa‡‡llaarr ii‡‡iinn yyeetteerrssiizz vvee yyaannll„„…… bbaa‚‚llaammaa eekkiippmmaannllaarr„„.. ((bbaakk„„nn„„zz eexxttrraa
aarraa‡‡llaarr))
?? YY††kklleerriinn aarraa‡‡ ii‡‡iinnddee eemmnniiyyeettllii ……eekkiillddee bbaa‚‚llaannmmaammaass„„nnddaann ddoollaayy„„ yy††kk††nn,, bbaa……,,
kk„„‡‡ yyaaddaa yyaann kkaappoorrttaallaarr„„ hhaassaarrllaammaass„„..
?? KKuullllaann„„llmmaayyaann llaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerriinniinn,, ee……eekklleerriinn,, ttaa……„„nnaabbiilliirr mmeerrddiivveennlleerriinn,,
kkuurrmmaa iisskkeelleelleerriinn eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaammaass„„..
?? YY††kk kkaappoorrttaallaarr„„,, aarraa‡‡ bbaarriiyyeerrlleerrii,, ggeemmii rraammppaallaarr„„,, rraammppaa kkaappaakkllaarr„„,, ggiiyyoottiinn
kkaappaakkllaarr,, aarraabbaa ppllaattffoorrmmllaarr„„,, ggeerriiyyee ddoo‚‚rruu hhaarraakkeett eeddeenn aarraabbaa gg††vveerrtteelleerrii vvee
bbuunnaa bbeennzzeerr eekkiippmmaannllaarr yyaannll„„zzccaa ggeemmii kkaappttaann„„nn„„nn vveeyyaa ggeemmii 11..zzaabbiittiinn aattaaddaa‚‚„„
ee‚‚iittiimmllii ppeerrssoonneell ttaarraaff„„nnddaann kkuullllaann„„llaaccaakktt„„rr.. BBuu eekkiippmmaannllaarr kkuullllaann„„ll„„rrkkeenn
eemmnniiyyeett ssiisstteemmii vvee ‡‡aall„„……mmaa ttaalliimmaattllaarr„„nnaa uuyygguunn ‡‡aall„„……tt„„rr„„lldd„„‚‚„„ ggƒƒrr††lleecceekk rriisskkee
ggiirriillmmiiyyeecceekkttiirr.. BBuu eekkiippmmaannllaarr„„nn ‡‡aall„„……mmaa ssiisstteemmlleerrddee oolluu……aaccaakk aarr„„zzaa vvee
oolluummssuuzzlluukkllaarr nneettiicceessiinnddee,, ppeerrssoonneelliinn ssaa‚‚ll„„‚‚„„nn„„ vvee eemmnniiyyeettiinnii tteehhlliikkeeyyee
aattmmaayyaaccaakk vvee rriisskklleerrii mmiinniimmuummaa iinnddiirreecceekk ƒƒnnlleemmlleerr aall„„nnmmaall„„dd„„rr.. BBuu ssiisstteemmlleerr
††zzeerriinnddee aacciill dduurruumm eemmnniiyyeett ssiisstteemmlleerriinniinn oollmmaammaass„„..
?? GG††vveerrtteelleerrddee ggƒƒrreevvllii ppeerrssoonneelliinn ttaalliimmaatt„„ oollmmaadd„„‚‚„„ mm††ddddeettccee aarraa‡‡ ……ƒƒffƒƒrr††
aarraacc„„nn„„ kkeessiinnlliikkllee ‡‡aall„„……tt„„rrmmaayyaaccaakktt„„rr.. AArraa‡‡llaarr ggeerrii mmaanneevvrraa yyaapptt„„kkllaarr„„nnddaa aarraacc„„nn
ggeerrii hhaarreekkeett eettttii‚‚iinnii bbeellllii eeddeenn sseessllii uuyyaarr„„ aallaarrmm„„ kkuullllaannmmaass„„ ggeerreekkiirr..
?? SSOOLLAASS BBƒƒll††mm IIII--II 2200..33ŒŒee ggƒƒrree ggeemmii kkaappttaann„„ vveeyyaa ggeemmii zzaabbiittlleerriinniinn iizznnii
oollmmaaddaann yyoollccuu vvee ss††rr††cc††lleerriinn gg††vveerrtteeddee bbuulluunnmmaallaarr„„ yyaassaakktt„„rr.. BBuunnuunnllaa iillggiillii
oollaarraakk ggƒƒzzee ‡‡aarrppaaccaakk bb††yy††kkll††kktteekkii nnoottllaarr vvee uuyyaarr„„llaarr ss††rr††cc†† vvee yyoollccuu
mmaahhaalllleerriinnddee uuyygguunn yyeerrlleerree aass„„llaaccaakktt„„rr.. YYoollccuulluu‚‚uunn ssoonnuunnddaa yyoollccuullaarr„„nn
hhaarreekkeettlleerriinnii kkoollaayyllaa……tt„„rrmmaakk ii‡‡iinn ee‚‚eerr ggeemmii kkaappttaann„„ uuyygguunn ggƒƒrr††rrssee ggeemmii
rr„„hhtt„„mmddaann eenn ffaazzllaa 22 ggeemmii bbooyyuu uuzzaakkll„„‚‚aa ggeellddii‚‚iinnddee yyoollccuullaarr aarraa‡‡
gg††vveerrtteelleerriinnee iinneebbiilliirr..
?? AArraaccllaarr„„nn kkuullllaanndd„„‚‚„„ rraammppaallaarr iillee yyoollccuu ggee‡‡ii……lleerriinniinn ggee‡‡ii…… yyeerrlleerrii aayyrr„„ ddee‚‚iillssee
bbuurraallaarr aayynn„„ aannddaa 22 aammaa‡‡ ii‡‡iinnddee kkuullllaann„„llmmaammaall„„dd„„rr.. YYoollccuullaarr ii‡‡iinn aayyrr„„ bbiirr
yy††rr††mmee hhaatttt„„ kkuurruullaarraakk kkaalldd„„rr„„mm,, bbaarriiyyeerr kkuullllaann„„llaarraakk vveeyyaa ggee‡‡iiccii oollaarraakk aarraa‡‡
‡‡„„kk„„……„„nn„„ dduudduurraarraakk yyaayyaallaarr„„nn gg††vveennllee ggee‡‡mmeelleerrii ssaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
?? GG††vveerrttee ppeerrssoonneellii ttaarraaff„„nnddaann yy††kklleemmee vvee ttaahhlliiyyee ooppeerraassyyoonnllaarr„„ bbooyyuunnccaa
kkuullllaann„„llaann eell hhaarreekkeettlleerrii vvee ssiinnyyaalllleerrii bbiirrddeenn ffaazzllaa aannllaammaa ggeellmmeeyyeecceekk vvee TTiiccaarrii
DDeenniizzcciilliikk kkoodd kkiittaabb„„nnaa ggƒƒrree oollaaccaakktt„„rr.. KKaarr„„……„„kkll„„‚‚„„ ƒƒnnlleemmeekk ii‡‡iinn bb††tt††nn
tteerrmmiinnaalllleerrddee vvee lliimmaannllaarrddaa kkuullllaann„„llaann ssiinnyyaalllleerr aayynn„„ aannllaammaa ggeellmmeelliiddiirr..
GGƒƒrreevvllii ppeerrssoonneell ss††rr††cc††nn††nn kkaasstteeddiilleenn ssiinnyyaallii aannllaamm„„…… oolldduu‚‚uunnddaann eemmiinn
oollmmaall„„dd„„rr..
?? SS††rr††cc††lleerrii,, yyoollccuullaarr„„ vvee ppeerrssoonneellii ppoottaannssiiyyeell tteehhlliikkeeddeenn kkoorruummaakk vvee uuyyaarrmmaakk
ii‡‡iinn yy††kksseekk sseessllii mmeettaall dd††dd††kk kkuullllaann„„llmmaall„„dd„„rr..
?? HHeerr aarraacc„„nn ppaarrkk eeddiillddii‚‚ii yyeerrddeenn bbiirr ccaann ssiimmiiddiinnee,, „„……„„kkll„„ ccaann ssiimmiiddiinnee,, ccaann hhaallaattll„„
vvee kkuurrttaarrmmaa hhaallkkaall„„ ccaann ssiimmiiddiinnee eerrii……iimm nnookkttaass„„ oollaaccaakktt„„rr..
?? UUyygguunn oolldduu‚‚uu mm††ddddeettccee yy††kklleemmee vvee sseeyyiirr eessnnaass„„nnddaa aarraa‡‡llaarr„„nnaa uullaa……mmaakk
iisstteeyyeenn ss††rr††cc††lleerree yyaayyaa yyoolluu ssaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr.. ‰‰aall„„……mmaa kkoo……uullllaarr„„ mm††ssaaddee
eeddiiyyoorrssaa ((ggeeccee aa‡‡„„kk gg††vveerrtteenniinn aayydd„„nnllaatt„„llmmaass„„ mm††mmkk††nn ddee‚‚iillddiirr)) bbuu yyaayyaa yyoolluu
iiyyii bbiirr ……eekkiillddee „„……„„kkllaanndd„„rr„„llmmaall„„dd„„rr.. YYaayyaa yyoollllaarr„„ vvee ggiirrii…… yyeerrlleerrii yy††kksseellttiillmmii……
bboorrdd††rr kkuullllaann„„llaarraakk uuyyaarr„„ ssiinnyyaalllleerriiyyllee ddoonnaatt„„llmmaall„„dd„„rr..

101
?? AArraa‡‡llaarr aacciill ‡‡„„kk„„…… kkaappoorrttaallaarr„„ vvee yyaayyaa yyooll ggee‡‡ii……lleerriinnii eennggeelleemmeeyyeecceekk yyeerrlleerree
ppaarrkk eeddiillmmeelliiddiirr..
?? GG††vveerrtteeddeekkii aarraa‡‡llaarr„„nn tteehhlliikkeelleerriinnddeenn bbaahhsseeddeenn,, yyoollccuullaarr„„ uuyyaarr„„cc„„ ttaalliimmaattllaarr vvee
ggƒƒzzllee ggƒƒrr††ll††rr bb††yy††kkll††kktteekkii nnoottllaarr oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu uuyyaarr„„llaarr ggeemmiiddee bbuulluunnaann
kkii……iilleerrii bbiillggiilleennddiirriiccii vvee yyƒƒnnlleennddiirriiccii oollmmaall„„dd„„rr.. GGeemmiiddee hheerr zzaammaann eemmnniiyyeett vvee
ssaa‚‚ll„„‚‚aa ggeelleebbiilleecceekk rriisskkii mmiinniimmuummaa iinnddiirrmmeekk vveeyyaa eemmnniiyyeettii ss††rreekkllii ggeellii……ttiirrmmeekk
ii‡‡iinn pprraattiikk ‡‡aall„„……mmaallaarr yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..
?? GG††vveerrtteeddee ‡‡aall„„……aann ppeerrssoonneelliinn kkii……iisseell kkoorruummaa eekkiippmmaannllaarr„„yyllaa ‡‡aall„„……mmaass„„ ggeerreekkiirr..
?? GGeemmii ‡‡aall„„……aannllaarr„„ vvee kkaarraa ppeerrssoonneellii aarraa‡‡llaarr„„ yy††kklleerrkkeenn mmaanneevvrraa yyaapptt„„rr„„kkeenn vvee
aarraa‡‡llaarr„„ bbaa‚‚llaarrkkeenn hhii‡‡bbiirr kkiimmsseenniinn hheerrhhaannggii bbiirr rriisskk aalltt„„nnddaa oollmmaadd„„‚‚„„nnddaann eemmiinn
oollaaccaakktt„„rr..
?? AArraa‡‡ ttaammaammeenn ppaarrkk eeddiillmmeeddii‚‚ii,, eell ffrreennii iillee eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaadd„„‚‚„„ ss††rreeccee aarraacc„„
bbaa‚‚llaammaa ggiirrii……iimmiinnddee bbuulluunnuullmmaayyaaccaakktt„„rr..
?? PPaarrkk eeddeenn aarraa‡‡llaarr„„nn aayydd„„nnllaattmmaallaarr„„ aazzaalltttt„„‚‚„„ vveeyyaa kkƒƒrreellttttii‚‚ii yyeerrlleerrddee ‡‡aall„„……aann
ppeerrssoonneell eell llaammbbaass„„nn„„,, eell ffeenneerriinnii ddaaiimmaa yyaann„„nnddaa bbuulluunndduurraaccaakktt„„rr..
?? AArraa‡‡llaarr„„ bbaa‚‚llaammaa ii……iiyyllee uu‚‚rraa……aann kkii……ii aarraa‡‡llaarr„„nn aalltt„„nnddaa ddiikkkkaattllii oollmmaall„„ vvee
yyaarraallaannmmaayyaa yyooll aa‡‡aaccaakk hhaarreekkeettlleerrddee bbuulluunnmmaammaall„„dd„„rr..
?? BBaa‚‚llaammaa zziinncciirriinnee bbiinneenn ggeerriilliimm ((kkuuvvvveett)) nneeddeenniiyyllee oolluu……aaccaakk yyaarraallaannmmaallaarraa
kkaarr……„„ llaasshhiinngglleerr ddiikkkkaattllii bbiirr ……eekkiillddee ‡‡ƒƒzz††lleecceekkttiirr..
?? SSeeffeerr ss„„rraass„„nnddaa aarraa‡‡„„nn llaasshhiinngg bboo……llaarr„„nn„„ aallaann ppeerrssoonneell aarraa‡‡llaarr„„nn hhaarreekkeettlleerriinnddeenn
ddoollaayy„„ yyaarraallaannmmaammaakk ii‡‡iinn ‡‡ookk ddiikkkkaattllii ddaavvrraannmmaall„„dd„„rr.. EE‚‚eerr ggeerreekkllii iissee tteehhlliikkeellii
hhaarreekkeettlleerrii aazzaalltt„„cc„„ vvee tteehhlliikkeeyyii ƒƒnnlleeyyiiccii rroottaa ddee‚‚ii……iikkllii‚‚iinnee ggiiddiillmmeelliiddiirr.. NNƒƒbbeettccii
vvaarrddiiyyaa zzaabbiittii aarraa‡‡llaarr„„nn llaasshhiinngg bboo……uu aall„„mm„„ ii……lleemmiinnddeenn hhaabbeerrddaarr oollmmaall„„,, llaasshhiinngg
bboo……uu aall„„mm„„ ss„„rraass„„nnddaa sseerrtt vvee aannii rroottaa ddee‚‚ii……iikklliikklleerriinnddeenn kkaa‡‡„„nnmmaall„„dd„„rr..
?? SS††rr††cc††lleerr aarraa‡‡llaarr„„nn„„ ppaarrkk eettttiikktteenn ssoonnrraa aarraa‡‡llaarr„„nn„„ hheemmeenn ssttoopp eettmmeelliiddiirr.. GGeemmii
ttaahhlliiyyee lliimmaann„„nnaa yyaannaa……„„pp aarraa‡‡llaarr„„nn llaasshhiinngglleerrii ttaammaammeenn ‡‡ƒƒzz††ll††pp ttaahhlliiyyee
ii……lleemmiinnee bbaa……llaayy„„nnccaayyaa kkaaddaarr aarraa‡‡llaarr ‡‡aall„„……tt„„rr„„llmmaayyaaccaakktt„„rr.. BBuu uuyyaarr„„llaarr eettkkiillii bbiirr
……eekkiillddee ss††rr††cc††lleerriinn ggƒƒrreebbiilleeccee‚‚ii yyeerree aass„„llmmaall„„dd„„rr.. YY††kklleemmee vvee ttaahhlliiyyee bbooyyuunnccaa
hhaavvaallaanndd„„rrmmaa kkaappoorrttaallaarr„„ vvee//vveeyyaa kkaappaakkllaarr„„ aa‡‡„„kk ttuuttuullmmaall„„ vvee hhaavvaallaanndd„„rrmmaann„„nn
ssaa‚‚llaanndd„„‚‚„„ ggƒƒrr††llmmeelliiddiirr.. KKaappaall„„ gg††vveerrtteelleerrddeekkii hhaavvaann„„nn ssaa‚‚ll„„kkll„„ oolldduu‚‚uunnaa ddaaiirr
……††pphhee vvaarr iissee oorrttaammddaakkii aattmmoossffeerr ƒƒll‡‡††mm†† uuyygguunn tteesstt cciihhaazzllaarr„„yyllaa yyaapp„„llmmaall„„ vvee
hhaavvaaddaakkii ookkssiijjeenn mmiikkttaarr„„nn„„nn %% 2211 OO22 oorraann„„nnddaa bbuulluunndduu‚‚uu ggƒƒrr††llmmeelliiddiirr..
GG††vveerrtteelleerrddeekkii kkaarrbboonnmmoonnooxxiiddee ((eeggzzoozz ggaazzllaarr„„nn„„nn)) iissee 5500 ppppmm aalltt„„nnddaa oolldduu‚‚uu
ggƒƒrr††llmmeelliiddiirr..
?? GG††rr††lltt†† sseevviiyyeessii gg††vveerrtteelleerrddee 8855 ddBB ((AA))ŒŒ yy„„ ggee‡‡mmeemmeelliiddiirr.. 8855 ddBB ((AA)) yyaaddaa
ddaahhaa gg††rr††lltt††ll†† sseess oorrttaamm„„nnddaa ‡‡aall„„……aann ppeerrssoonneell gg††nnddee sseekkiizz ssaaaatttteenn ffaazzllaa
gg††rr††lltt††yyee mmaarruuzz kkaallmmaayyaaccaakktt„„rr.. GG††rr††lltt††ll†† oorrttaammddaa ‡‡aall„„……mmaa 88 ssaaaatttteenn ffaazzllaa
ss††rreecceekk iissee vvee gg††rr††lltt†† sseevviiyyeessii 8855 ddBB AAŒŒyy„„ ggee‡‡iiyyoorrssaa mmuuttllaakkaa kkuullaakkll„„kk
kkuullllaann„„llaaccaakktt„„rr..
?? TT††mm gg††vveerrtteelleerrddee,, rraammppaallaarrddaa vvee aassaannssƒƒrrlleerrddee bbuulluunnaann kkiilliittlleemmee vvee eemmnniiyyeettee
aallmmaa tteerrttiibbaattllaarr„„nn„„nn bbuulluunndduu‚‚uu yyeerrlleerrddee aayydd„„nnllaattmmaallaarr ttaamm oollmmaall„„dd„„rr..
?? YY††kk ooppeerraassyyoonnuu vvee llaasshhiinngg bboo……uu aallmmaa ss„„rraass„„nnddaa gg††vveerrttee,, rraammppaa vvee
aassaannssƒƒlleerriinn ††sstt†† „„ssllaakk oollmmaammaall„„dd„„rr.. BBuurraallaarrddaa ppeerrssoonneell vvee yyoollccuullaarr„„nn kkaayy„„pp
yyaarraallaannmmaallaarr„„nnaa sseebbeepp oollaaccaakk hhii‡‡ bbiirr ss„„vv„„ bbuulluunnmmaammaall„„dd„„rr.. ˆˆrr..:: YYaa‚‚,, GGrreess yyaa‚‚„„,,
ssuu vvbb..
?? GG††vveerrtteelleerrddee vvee rraammppaallaarrddaa kkuullllaann„„llmmaayyaann llaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerrii
bbuulluunndduurruullmmaayyaaccaakktt„„rr.. KKuullllaann„„llmmaayyaann eekkiippmmaannllaarr eerrii……iimmiinn kkoollaayy oolldduu‚‚uu
mmaahhaalllleerrddee ggeerreekkttii‚‚iinnddee kkuullllaann„„llmmaakk ††zzeerree ddeeppoo eeddiilleecceekkttiirr..

102
?? AArraa‡‡ gg††vveerrtteelleerriinnddee ii‡‡eerriissiinnddee bbooyyaa,, kkiimmyyaassaall mmaaddddee,, yyaa‚‚ vvbb.. aakk„„……kkaann ss„„vv„„
bbuulluunnaann tteenneekkee kkuuttuullaarr,, vvaarriilllleerr vvee bbiiddoonnllaarr bbuulluunndduurruullmmaayyaaccaakktt„„rr.. BBuu ggiibbii
mmaallzzeemmeelleerriinn gg††vveerrtteeddee bbuulluunnmmaass„„nnddaa zzaarruurriiyyeett vvaarrssaa bbuunnllaarr eenn iiyyii ……eekkiillddee
ddeenniizz bbaa‚‚„„ yyaapp„„ll„„pp eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaall„„dd„„rr.. BBuu mmaallzzeemmeelleerr eemmnniiyyeettee
aall„„nnmmaadd„„‚‚„„nnddaa sseeyyiirr ss„„rraass„„nnddaa oolluu……aaccaakk kkƒƒtt†† hhaavvaa kkoo……uullllaarr„„nnddaa ppeerrssoonneellee vvee
yy††kkee zzaarraarr vveerreebbiilliirr..
?? GGeemmiinniinn aannaa rraammppaallaarr„„nnddaann hhaarrii‡‡ ii‡‡ kk„„ssmm„„nnddaa bbuulluunnaann hhaarraakkeettllii aarraabbaa
gg††vveerrtteelleerrii,, rraammppaa kkaappaakkllaarr„„,, ggiiyyoottiinn kkaappaakkllaarr vvee aassaannssƒƒrrlleerr ee‚‚iittiimmllii ppeerrssoonneell
ttaarraaff„„nnddaann kkuullllaann„„lldd„„kkttaann ssoonnrraa kkiilliittlleenneenniipp eemmnniiyyeettllii ppoozziissyyoonnaa ggeettiirriillddiikktteenn
ssoonnrraa bbƒƒllggee tteerrkkeeddiilleecceekkttiirr.. HHaarreekkeettllii vvee //vveeyyaa bbiirr gg††‡‡llee ‡‡aall„„……aann hhii‡‡bbiirr
eekkiippmmaann eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaaddaann tteerrkkeeddiillmmeemmeelliiddiirr..
?? TTaa……„„nnaabbiilliirr,, ggeemmiiyyee ssaabbiittlleennmmeeyyeenn ggeemmii eekkiippmmaannllaarr„„ ggeemmii sseeyyiirree kkaallkkmmaaddaann
ƒƒnnccee eemmnniiyyeettee aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
?? AArraa‡‡ gg††vveerrtteelleerree aa‡‡„„llaann kkaappoorrttaallaarrddaa ••iizziinnssiizz ggiirrii…… yyaassaakk••,, ••ddeenniizz ggee‡‡ii……ii
ss„„rraass„„nnddaa kkaappaall„„ ttuuttuunn•• uuyyaarr„„ss„„yyllaa bbeerraabbeerr hhaarreekkeett hhaalliinnddeekkii aarraacc„„nn
tteehhlliikkeessiinnddeenn,, hhaarreekkeettllii aarraabbaa gg††vveerrtteelleerriinnddeenn,, rraammppaallaarrddaann vvee aassaannssƒƒrrlleerrddeenn
ddoo‚‚aabbiilleecceekk tteehhlliikkeelleerrddeenn aa‡‡„„kk ……eekkiillddee bbaahhsseeddeenn uuyyaarr„„llaarr bbuulluunnmmaall„„dd„„rr..
?? UUyyaarr„„ nnoottllaarr„„ vvee kkuullllaannmmaa ttaalliimmaattllaarr„„ nneett bbiirr ……eekkiillddee ggƒƒrr††lleecceekk bbooyyuuttttaa
?? AAssaannssƒƒrrlleerrii,, rraammppaa kkaappaakkllaarr„„nn„„,, ggiiyyoottiinn kkaappaakkllaarr„„ vvee hhaarreekkeettllii aarraa‡‡
gg††vveerrtteelleerriinnii kkuullllaannaann kkii……ii hhii‡‡ bbiirr kkiimmsseenniinn rriisskk aalltt„„nnddaa oollmmaadd„„‚‚„„nnddaann eemmiinn
oollaaccaakktt„„rr.. BBuu eekkiippmmaannllaarr ‡‡aall„„……tt„„rr„„ll„„rrkkeenn hhii‡‡ bbiirr ppeerrssoonneell,, yyoollccuu vvbb.. kkiimmsseelleerr bbuu
eekkiippmmaannllaarr„„nn yyaann„„nnddaa vveeyyaa ††zzeerriinnddee bbuulluunnmmaass„„nnaa iizziinn vveerrmmiiyyeecceekkttiirr..
?? HHaarreekkeettllii tt††mm ddoonnaann„„mmllaarr ‡‡aall„„……„„rrkkeenn sseessllii vvee „„……„„kkll„„ uuyyaarr„„ vveerrmmeelliiddiirr.. AAssaannssƒƒrrlleerr,,
hhaarreekkeettllii aarraabbaa gg††vveerrtteelleerrii,, rraammppaa kkaappaakkllaarr„„,, ggiiyyoottiinn kkaappaakkllaarr vvee ddii‚‚eerr tt††mm
hhaarreekkeettllii ddoonnaann„„mmllaarr„„nn bbiirr tteehhlliikkee hhaalliinnddee dduurrmmaass„„nn„„ ssaa‚‚llaayyaaccaakk aacciill dduurrdduurrmmaa
ssiisstteemmlleerrii oollmmaall„„dd„„rr..

103
B)GEM€ EMN€YET€
Ro-Ro gemilerindeki en ƒnemli tehlikelerin ba…„nda yang„n tehlikesi gelir.
Yang„n tehlikesini olu…turan sebepler;
? Di‚er t†m gemi ‡e…itlerinde olan makine, kuzine gibi yang„na elveri…li
bƒl†mler.
? Personelin e‚itimsizli‚i.
? Ro-Ro gemilerinin yolcu ta…„mas„ ve gemide daha fazla insan say„s„
bulunmas„.
? Gemiye y†klenen her bir arac„n deposunda arac„ en az varaca‚„ yere kadar
ula…t„racak miktarda mazot ve benzin olmas„.
? Ara‡ …ƒfƒrlerinin malzeme dolab„nda yemek pi…irmek i‡in kulland„klar„ piknik
t†pleri.
? Gemide ta…„nan ara‡lar„n brandalar„n„n ‡ok ‡abuk tutu…ma ƒzelli‚i olan
naylondan yap„lm„… olmas„.
? Ara‡lar„n lastikleri, lastiklerin uzun s†re i‡ten i‡e yanma ƒzelli‚i ve yang„nda
‡„kard„klar„ koyu duman.
Yukar„da belirtilen t†m bu etkenler ve olumsuzluklar gƒsteriyor ki; Ro-Ro
gemisinde ‡„kan bir yang„n„n sƒnd†r†lmesi ve/veya kontrol alt„na al„nmas„ ‡ok
g†‡t†r. Bu nedenle Ro-Ro gemilerinde tankerler haricindeki di‚er gemi ‡e…itlerine
gƒre daha fazla yang„nla m†cadele sistemleri ve ekipmanlar„ vard„r.
G†vertelerde ve geminin di‚er yerlerinde bulunan yang„n dedektƒrleri s†rekli
a‡„k olmal„d„r. Yang„n dedektƒrleri ve yang„n alarm sistemleri muntazam aral„klarla
test ve kontrol edilmelidir. ˆzellikle g†vertelerde bulunan duman dedektƒrleri,
ara‡lar„n egzoz duman„ndan kirlenmesi sonucu yanl„… yang„n alarm„ vermektedir.
S†rekli verilen yanl„… yang„n alarm„ personel †zerinde olumsuz etki gƒstermekte ve
ger‡ek bir yang„n alarm„nda personel nas„l olsa yanl„… alamd„r d†…†ncesiyle yava…
hareket etmektedir. G†vertelerde bulunan duman dedektƒrleri gemi elektrikcisi
taraf„ndan muntazam aral„klarla temizlenmeli ve bak„m„ yap„lmal„d„r. Seyir
boyunca s†rekli yang„n devriyesi olu…turulup ƒzellikle tehlike olabilecek noktalar
kontrol edilmelidir.
Ro-Ro gemilerinin di‚er ƒnemli bir tehlikesi de stabilite ve su ge‡irmezliktir.
Ro-Ro gemileri yap„s„ itibar„ ile ambarlar„ yatay perdelerle ayr„lm„…t„r. Ambarlar
aras„ndaki ba‚lant„lar ve kapal„ bƒl†mler su ge‡irmez kap„larla birle…tirilmi…tir. Yine
geminin d„… tekne yap„s„ndan a‡„lan su ge‡irmez kap„lar ve rampalarla gemiye y†k
al„nmaktad„r. B†t†n bu su ge‡irmez kap„lar„n ‡ok iyi bilinmesi ve limandan
kalkmadan ƒnce hepsinin emniyetli …ekilde kapat„l„p kilitleme sisteminin kapand„‚„
kontrol edilmesi gerekir. Her g†n bu su ge‡irmez kap„lar 1.zabit taraf„ndan
denetlenir ve gemi jurnaline kay„t edilir. Geminin i‡inde bulunan ve ambarlar
aras„ndaki veya kapal„ bƒl†mlar aras„ndaki ba‚lant„y„ sa‚layan su ge‡irmez kap„lar
g†nd†z a‡„l„p kullan„labilir. Bu bƒl†mde yap„lan ‡al„…ma bittikten sonra ve/veya
mesai saatinden sonra gemi i‡indeki t†m su ge‡irmez kap„lar„n kapat„lmas„
zorunludur.
Ro-Ro gemilerinde ‡al„…an t†m personel gemi emniyeti ve gemide bulunan
emniyet sistemleri konusunda ‡ok ciddi e‚itimlerden ge‡melidir. Verilen gemi i‡i
e‚itimlerde, personele emniyet ekipmanlar„n„n bulunduklar„ yerleri, say„s„,
kullanma amac„ ve nas„l kullan„laca‚„ ƒ‚retilmelidir.
Ambarlar, g†verteler ve makina bƒl†mleri kapal„ devre kamera sistemiyle
gƒzetleniyorsa, seyir s„ras„nda s†rekli izleme yap„lmal„d„r. Gƒr†len en ufak bir
olumsuzluk durumunda derhal bƒlgeye personel gƒnderilip gƒr†len olumsuzluklar
ara…t„rmal„d„r.

104
Ro-Ro gemilerinde ‡al„…an personelin dikkat etmesi gereken baz„ kurallar ve
alaca‚„ baz„ tedbirler vard„r.
Bunlar;
?? Y†k ambarlar„nda kesinlikle sigara
i‡ilmeyecek, kiprit ve ‡akmak gibi
‡„plak ate… yak„lmayacakt„r. TT††mm aarraa‡‡
gg††vveerrtteelleerriinnddee ssiiggaarraa ii‡‡mmeekk
yyaassaakkllaannmmaall„„dd„„rr.. NNoo SSmmookkiinngg // NNoo
NNaakkeedd LLiigghhttss nnoottllaarr„„ uuyygguunn ddiilllleerrddee
aass„„ll„„ oollmmaall„„dd„„rr..
?? TT††mm yyaanngg„„nn kkaapp„„llaarr„„ sseeyyiirr bbooyyuunnccaa
ss††rreekkllii kkaappaall„„ ttuuttuullmmaall„„dd„„rr..
? GGeemmiiddee bbuulluunnaann ssaabbiitt vvee hhaarreekkeettllii tt††mm yyaanngg„„nn ssƒƒnndd††rrmmee ssiisstteemmlleerrii vvee
yyaanngg„„nnllaa mm††ccaaddeellee eekkiippmmaannllaarr„„ ppeerrssoonneell ttaarraaff„„nnddaann bbiilliinneecceekkttiirr.. BBuu
ssiisstteemmlleerr vvee eekkiippmmaannllaarr tt††mm oolluummssuuzz ……aarrttllaarrddaa ddaahhii yyeerrlleerrii bbuulluunnuupp
kkuullllaannaabbiilleecceekkttiirr..
? Ara‡lar yang„n sƒnd†rme ekipmanlar„n„ kapatacak …ekilde veya
kullan„lmas„n„ engelleyecek …ekilde park edilmeyecektir. Park yerleri yang„n
sƒnd†rme hortumlar„, minimaxlar, aplikatƒrler ve portatif kƒp†klerin
bulundu‚u istasyonlar„n ƒn†ne gelen ara‡lar bu malzemelere kolay ula…„m
sa‚layacak a‡„kl„kta park edilecektir.
? Acil ka‡„… yollar„ ve acil yangin pompas„na ula…„m yollar„ neta bulunacak,
ge‡i…i engelleyacek malzeme ve ara‡ b„rak„lmayacakt„r.
? Ara‡ s†r†c†s† arac„n„ park ettikten sonra, t†m elektrikli cihazlar„n„ ve
lambalar„n„ kapatacakt„r. S†r†c†ler ƒzellikle k„…„n so‚uk zamanlarda kabin
„s„tma, yaz„n so‚utma sistemlerini a‡„k b„rak„p gidebilir. A‡„k b„rak„lan bu
tip elektrikli aletler arac„n ak†s†ne a…„r„ y†k bindirerek yang„n ‡„kmas„na
neden olabilir. G†vertede gƒrevli gemici her arac„, s†r†c†s† ‡„kt„ktan sonra
gƒzle kontrol etmeli gƒrd†‚† …†pheli durumda derhal …ƒfƒr† uyarmal„d„r.
Ara‡ …ƒfƒr† ayr„ld„ktan sonra durum anla…„l„r ise gƒrevli zabite veya
1.zabite haber vermelidir. A‡„k kalan cihazlar„n elektiri‚i ak† ‡„k„…lar„nda
bulunan …alterden kapat„labilir. •alter yoksa ak†n†n kutup ba…l„‚„
sƒk†lerek arac„n t†m ceryan„ kesilir.
•ekil ‹ 114 Ak†n†n ‡„k„…„nda bulunan
ceryan kesme …alteri.
?? EElleekkttrriikk ssookkeettlleerriinniinn,, kkaabblloollaarr„„nn ssppaarrkk yyaappmmaammaallaarr„„ vvee yyaanngg„„nn rriisskkiinnii
mmiinnuummuummaa iinnddiirrmmeekk ii‡‡iinn eelleekkttrriikk eekkiippmmaannllaarr„„ vvee ddoonnaann„„mmllaarr„„ dd††zzeennllii oollaarraakk
kkoonnttrrooll eeddiillmmeelliiddiirr.. TTaa……„„nnaabbiilliirr eelleekkttrriikkllii eekkiippmmaannllaarr„„ vvee kkaabblloollaarr„„ kkuullllaann„„rrkkeenn
ddaahhaa ‡‡ookk ddiikkkkaatt eettmmeekk ggeerreekkiirr.. ˆˆrrnnee‚‚iinn;; FFrriiggoo aarraa‡‡llaarraa yyaapp„„llaann kkaabblloo
bbaa‚‚llaanntt„„llaarr„„,, eelleekkttrriikkllii eell aalleettlleerriinniinn uuzzaattmmaa kkaabblloollaarr„„,, kkaayynnaakk kkaabblloollaarr„„ vvbb.. ggiibbii
kkaabblloollaarr.. BBuu kkaabblloollaarr kkuullllaann„„ll„„rrkkeenn hhaassaarr rriisskkiinnii mmiinniimmuummaa iinnddiirreecceekk ……eekkiillddee
bbaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr.. HHaassaarrll„„ eelleekkttrriikk kkaabblloollaarr„„ vvee eekkiippmmaannllaarr„„ ttaammiirr eeddiilleennee kkaaddaarr
iizzoollee eeddiillmmeellii vveeyyaa ssaa‚‚llaamm mmaallzzeemmeeyyllee ddee‚‚ii……ttiirrmmee ii……lleemmii eemmiinniiyyeettllii ……eekkiillddee
yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..

105
C) ‰EVRE EMN€YET€
RRoo--RRoo ggeemmiilleerriinnddee oollaabbiilleecceekk ‡‡eevvrree kkiirrlliillii‚‚iinnee kkaarr……„„ ppeerrssoonneelliinn ee‚‚iittiimmllii vvee bbiillii‡‡llii
oollmmaass„„ ggeerreekkiirr.. RRoo--RRoo ggeemmiilleerriinnddee kkiirrlliillii‚‚ee sseebbeepp oollaann eettkkeennlleerr ggeenneellddee ……uunnllaarrdd„„rr;;
?? YYaakk„„tt,, yyaa‚‚ aall„„mm„„ vvee yyaakk„„tt ttrraannssffeerrlleerrii..
?? SSllaa‡‡ vvee aatt„„kk vveerrmmee ii……lleemmlleerrii..
?? GGeemmiiddee ttaa……„„nnaann aarraa‡‡llaarr„„nn yyaakk„„tt ddeeppoollaarr„„nnddaakkii ss„„zzdd„„rrmmaa vvee yyaakk„„tt kkaa‡‡aakkllaarr„„..
?? GGeemmiilleerriinn dd„„……aa aa‡‡„„llaann ggiirrii…… rraammppaallaarr„„nn„„nn vvee kkaappaakkllaarr„„nn„„nn hhiiddrroolliikk
ssiisstteemmlleerriinnddeekkii aarr„„zzaa vvee yyaa‚‚ kkaa‡‡aakkllaarr„„..
?? TTeehhlliikkeellii ee……yyaa ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr„„nn yy††kk ss„„zz„„nntt„„llaarr„„..
?? ‰‰ƒƒpp eellllee‡‡lleemmee vvee yyoollccuullaarr„„nn ddiikkkkaattssiizzllii‚‚ii..
‰‰eevvrree kkiirrlliillii‚‚iinnii ƒƒnnlleemmeekk vvee//vveeyyaa kkiirrlliillii‚‚ee kkaarr……„„ ggeerreekkllii ƒƒnnlleemmlleerrii aallmmaakk ii‡‡iinn
ppeerrssoonneell ee‚‚iittiillmmeellii vvee bbuu kkoonnuuddaa ƒƒ‚‚rreettiiccii ttaalliimmlleerr yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr.. GGeemmiiddee yyeetteerrii kkaaddaarr
hheerr aann kkuullllaann„„mmaa hhaazz„„rr kkiirrlliilliikk ƒƒnnlleemmee vvee tteemmiizzlleemmee mmaallzzeemmeelleerrii bbuulluunnmmaall„„dd„„rr.. TT††mm
gg††vveerrttee kkaattllaarr„„nnddaa kk††‡‡††kk ss„„zz„„nntt„„llaarr„„nn ddaa‚‚„„llmmaass„„nn„„ eennggeelllleemmeekk ii‡‡iinn ss„„zz„„nntt„„ tteeppssiissii,,
aabbssoorrbbee mmeettaarryyeelllleerr,, hhoorrttuummllaarr,, hh„„zzaarr ttaallaa……„„ vvee bbeezz bbuulluunnmmaall„„dd„„rr.. AArraa‡‡llaarr„„nn yyaakk„„tt
ddeeppoollaarr„„nnddaann ss„„zzaann vveeyyaa aakkaann yyaakk„„tt„„nn gg††vveerrtteeyyee ddƒƒkk††llmmeemmeessii ii‡‡iinn kkoovvaallaarr
bbuulluunnmmaall„„dd„„rr..
‰‰eevvrree kkiirrlliillii‚‚iinnii ƒƒnnlleemmeekk vvee kkiirrlliillii‚‚ee sseebbeebbiiyyeett vveerrmmeemmeekk ii‡‡iinn ppeerrssoonneelliinn vvee
yyoollccuullaarr„„nn uuyymmaass„„ ggeerreekkeenn kkuurraallllaarr vvee ƒƒnnlleemmlleerr;;
€€ YY††kkeemmee ss„„rraass„„nnddaa rraammppaaddaa ggƒƒrreevvllii zzaabbiitt tt††mm aarraa‡‡llaarr„„nn yyaakk„„tt ddeeppoo kkaappaakkllaarr„„nn„„
kkoonnttrrooll eeddeecceekkttiirr.. YYaakk„„tt ddeeppoo kkaappaakkllaarr„„nnddaann ss„„zz„„nntt„„ vvee yyaakk„„tt kkaa‡‡aa‚‚„„ oollaann
aarraa‡‡llaarr„„nn bbuu ssoorruunnllaarr„„ ggiiddeerriillmmeeddeenn ggeemmiiyyee aall„„nnmmaayyaaccaakktt„„rr..
€€ AArraa‡‡llaarr„„nn yyaakk„„tt ddeeppoollaarr„„nnddaa bbiirr mmiikkttaarr bboo……lluukk oollaaccaakk ttaammaammeenn ddoolluu ddeeppoo iillee
ggeemmiiyyee bbiinnmmeeyyeecceekklleerrddiirr.. DDeeppoollaarr„„ ttaammaammeenn ddoolluu oolldduu‚‚uunnddaa sseeyyiirr ss„„rraass„„nnddaa
ggeemmiinniinn yyaallppaa yyaappmmaass„„ hhaalliinnddee aarraacc„„nn ddeeppoossuunnddaakkii mmaazzoott ttaannkk„„nn hhaavvaa ffiirraarr
‡‡„„kk„„……„„nnddaann gg††vveerrtteeyyee ddƒƒkk††lleecceekkttiirr..
€€ RRaammppaallaarraa vvee ee‚‚iimmllii gg††vveerrtteelleerree ppaarrkk eeddiilleenn aarraa‡‡llaarr„„nn ddeeppoo kkaappaakkllaarr„„ ss„„zzdd„„rrmmaazz
oollmmaall„„dd„„rr.. BBuurraallaarraa ppaarrkk eeddeenn aarraa‡‡llaarr„„nn ddeeppoo kkaappaakkllaarr„„nnddaann ……††pphhee dduuyyuulluuyyoorrssaa,,
bbuu aarraa‡‡llaarr ddeeppoo kkaappaakkllaarr„„ yyuukkaarrddaa kkaallaaccaakk ……eekkiillddee ppaarrkk eeddiillmmeelliiddiirr..
•ekil ‹ 115 Deposunda yak„t s„z„nt„ olan bir ara‡

106
D) Y•K EMN€YET€ VE LASH€NG €•LEMLER€
Ro-Ro gemilerinde lashing i…lemleri y†k emniyetinin en ƒnemli i…lemidir.
Gemide, Kaptan„n ve di‚er t†m zabitlerin lashing i‡in ba…vuraca‚„ lashing
i…lemlerinin nas„l yap„laca‚„n„ gƒsteren Ro-Ro gemilerinde y†k istifleme ve lashing
i…lemleri kod kitab„ bulunmal„d„r. Tekerlekleri †zerinde gemiye kendisi binen ve
‡e…itli a‚„rl„kta y†k ta…„yan bu hareketli ara‡lar„n deniz …artlar„nda hareket
etmemesi i‡in, ƒzenle ve kurallara uygun …ekilde lashing yap„l„p emniyete al„nmas„
gerekmektedir. Lashing i…lemlerine ba…lamadan ƒnce bir geminin denizde yapaca‚„
hareketleri ve bu hareketler sonucu y†k†n† nas„l etkileyece‚ini gƒrelim.
•ekil ‹ 116 Geminin denizde yapt„‚„ hareketler

107
Yukardaki …ekil-116 da gƒr†ld†‚† gibi gemiler seyir s„ras„nda deniz
…artlar„na gƒre alt„ farkl„ …ekilde hareket ederler. Bunlar„n 3 tanesi kendi
merkezinde rotasyonel hareketler (y†k†n kaymas„ ve hareketlenmesi i‡in en fazla
etkiyi gƒsteren hareketlerdir). Di‚er 3 tanesi ise dalga b†y†kl†‚†ne ve r†zgara
ba‚l„ olarak geminin dalgalarla beraber hareketlenmesidir.
T†m di‚er gemi ‡e…itlerinde oldu‚u gibi Ro-Ro gemileride deniz …artlar„ndan
etkilenmektedir. Ro-Ro gemilerinin dezavantaj„ y†k†n†n de hareketli olmas„
nedeniyle geminin hareketine paralel olarak y†k†nde hareket etmesi olas„l„‚„d„r.
Lashing i…lemleri yap„l„rken bu olas„l„k her zaman gƒz ƒn†nde tutulmal„d„r.
Lashing i…lemleri y†k operasyonu ile beraber yap„l„r ve y†klemenin
bitiminden hemen sonra tamamlan„r. Genelde lashing i…lemlerini geminin
bulundu‚u terminalŒde gƒrevli lashing personeli yapar. Ancak lashing i…lemleri
gemi personeli taraf„ndan yap„lacak ise personelin lashing i…lemi konusunda
e‚itilmden ge‡irilip ‡esitli tatbikatlar yapt„r„lmas„ndan sonra lashing i…lemi
yapt„r„lmas„ gerekir. Gemide lashing i…lemlerini yapan kara personelinin emniyetli
lashing i…lemleri ve ‡e…itli ara‡lar„n farkl„ yƒntemlerle lashing yap„lmas„ konusunda
e‚itim almalar„ gerekir. Lashing i…lemini kontrol
eden, lashing ekibinden sorumlu ki…i ve/veya
zabitler y†k emniyet manuelinde belirtilen
emniyetli ba‚lama tekniklerine vak„f olmas„
gerekir. Lashing i…lemini ister gemi personeli
ister kara personeli yaps„n, bu operasyonu
yapmakla gƒrevli t†m personel geminin lashing
ekipmanlar„n„n ‡e…itlerini ve bu ekipmanlar„
do‚ru kullanmay„ bilmesi gerekir. Geminin
sahip oldu‚u lashing ekipmanlar„ ve bunlar„n
ara‡ †zerinde nas„l ve ne …ekilde kullan„lmas„
gerekti‚i lashing yapan personel taraf„ndan tam
olarak anla…„lmam„… ise yap„lan i…lem emniyetli
olmayacakt„r.
Her y†klemeden sonra ve liman
kalk„…„ndan ƒnce 1.zabit t†m lashingleri kontrol
ederek ara‡lar„n uygun …ekilde emniyet alt„na
al„nd„‚„ndan emin olmal„d„r. 1.zabit geminin
yapaca‚„ seferin …artlar„na ve mevsim …artlar„na
ba‚l„ olarak e‚er gerek gƒr†rse ilave lashing
yap„lmas„na karar verir.
•ekil ‹ 117 3.5 tondan daha az extra ara‡lar„n
lashing yap„lmas„.

108
Lashing i…lemi ƒncesinde, lashing i…lemi s„ras„nda ve sonras„nda yap„lmas„
gereken i…lemler;
€ Gemiye y†klenen farkl„ ara‡ ‡e…itlerine gƒre gemide bulunan uygun lashing
malzemeleri farkl„ …ekilde uygulan„r. Genelde ekstra ara‡ olarak
s„n„fland„r„lan ara‡lar daha farkl„ …ekilde ve ƒzel lashing malzemeleri ile
emniyete al„n„r. 3.5 tondan daha az a‚„rl„ktaki ekstra ara‡lar ba‚lama kay„…„
ve spanzet ile lashingi yap„l„r. 3.5 tondan daha a‚„r ekstra ara‡lar loop (10
mm kal„nl„‚„nda halka) kullan„larak zincir ile lashing yap„l„r.
B†t†n extra ara‡lar„n ƒn ve arka lastiklerine takoz koyulmal„d„r. •ekil ‹ 117
de 3.5 tondan daha az a‚„rl„kta extra bir arac„n ba‚lama d†zene‚i ve araba
lashingi gƒr†lmektedir.
€ Lashing i…leminde arac„n a‚„rl„k merkezi ve a‚„rl„‚„ ‡ok ƒnemlidir. A‡„k y†k
ta…„yan ara‡lar d„…„ndaki di‚er ara‡lar kasalar„ kapal„ olarak gemiye
y†klenirler. Bu ara‡lar„n i‡inde ne y†k oldu‚u, y†k†n hangi bƒl†m†ne
(ƒn†ne, arkas„na, ortas„na) y†klendi‚i, y†k†n ka‡ par‡a oldu‚u ve y†k†n
a‚„rl„‚„ y†kleme s„ras„nda bilinmemektedir. Ancak y†kleme sonunda
manifestoya bakarak y†k bilgileri ƒ‚renilebilsede y†k†n ara‡ i‡inde hangi
noktaya y†klendi‚i bilinmemektedir. Normal †‡ dingilli standartlar i‡inde bir
arac„n en fazla ta…„yaca‚„ y†k 28 tonu ge‡meyecektir.
•ekil - 118 Y†kl† bir arac„n ba‚lanmas„nda olu…an enine balans de‚eri
(a: 2.3 m, b: 0.9 m, c: 2.0 m.)
€ Lashing i…lemi yaparken arac„n i‡indeki y†k†n a‚„rl„k merkezinin bilinmemesi
nedeniyle arac„n toplam a‚„rl„‚„na (GVM: Gross Vehicle Mass) gƒre
kullan„lacak lashing ekipman„n g†c† ve uygulanacak lashing say„s„
hesaplan„r.
€ A‡„k y†k ve a‚„r y†k ta…„yan standart d„…„ ara‡lara uygulanacak lashing say„s„
arac„n a‚„rl„‚„na gƒre tespit edilir.
€ Fazla a‚„r y†k† olmayan ancak dengesiz y†k ta…„yan ara‡lar„n ƒncelikle
y†k†n†n araca ‡ok iyi …ekilde ba‚lan„p emniyete al„nmas„, arac„n yekpare
olmas„ sa‚lanmal„d„r. Bu tip ara‡lar„n y†k†, arac„n sorumlular„ taraf„ndan
emniyete al„nmad„kca gemiye y†klenmesine izin verilmemelidir.

109
€ Gemide, ta…„d„‚„ ara‡lar„n lashingine uygun g†‡te ve yeterli say„da lashing
ekipman„ bulunmas„ gerekir. Ara‡ y†klenen g†vertenin yap„s„na, g†vertede
bulunan sabit lashing elemanlar„n„n cinsine, say„s„na ve bu g†verteye
y†klenecek ara‡ ‡e…itlerine gƒre g†vertede her zaman kullan„labilecek
hareketli lashing say„s„ndan daha fazla lashing bulundurulmal„d„r.
€ Kullan„lan lashing ekipmanlar„ lashing yap„lacak arac„n g†c†n† kar…„layacak
kesilme g†c†nde olmal„d„r.
€€ DDoorrsseelleerriinn ††zzeerriinnddee ttaa……„„nnaann bboo…… aarraa‡‡llaarr ddoorrsseeyyee ss„„kk„„ccaa bbaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
€€ €€‡‡iinnddee ‡‡eelliikk ppllaakkaa ssaa‡‡llaarr,, rruulloo yy††kklleerr,, llaammiinnaanntt ttaahhttaallaarr vvee aa‚‚aa‡‡ kk††tt††kklleerr
bbuulluunnaann aarraa‡‡llaarr„„nn bbuu yy††kklleerrii ssaa‚‚llaamm bbiirr ……eekkiillddee bbaa‚‚llaannmmaamm„„……ssaa kkaayyaabbiilliirr.. BBuu
yy††kklleerriinn kkaayymmaass„„ nneettiicceessiinnddee aarraacc„„nn bbrraannddaass„„nn„„ yy„„rrttaarraakk yyaann„„nnddaa bbuulluunnaann
aarraaccaa hhaassaarr vveerreebbiilliirr.. EE‚‚eerr bbuu aarraa‡‡llaarr ggeemmii bboorrddaass„„nnaa yyaakk„„nnssaa yy††kklleerr bboorrddaayyaa
yyaassllaann„„pp bbuurraaddaa bbuulluunnaann ggeemmii eekkiippmmaannllaarr„„nnaa vveeyyaa ddoonnaann„„mmllaarr„„nnaa zzaarraarr
vveerreebbiilliirr.. BBuu ggiibbii yy††kklleerrii ttaa……„„yyaann aarraa‡‡llaarr yy††kklleemmee yyeerriinnddee ddiikkkkaattlliiccee vvee ssaa‚‚llaamm
bbaa‚‚llaammaa eekkiippmmaannllaarr„„yyllaa bbaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr.. BBuu aarraa‡‡llaarr„„nn yyeettkkiilliilleerrii,, aarraa‡‡llaarr„„nnddaakkii
yy††kk††nn ƒƒzzeellllii‚‚iinnii yy††kklleemmee ƒƒnncceessii ddeekklleerree eettmmeekk zzoorruunnddaadd„„rr.. YY††kklleemmee ss„„rraass„„nnddaa
ppllaannllaammaa yyaappaann 11..zzaabbiitt,, bbuu aarraa‡‡ttaa bbuulluunnaann yy††kk††nn bbaa‚‚llaammaass„„nn„„nn yyeetteerrssiizz
oollaabbiilleeccee‚‚iinnii,, yy††kk††nn aarraacc„„nn bbrraannddaass„„nn„„ yy„„rrtt„„pp dd„„……aarr„„ ‡‡„„kkaaccaa‚‚„„nn„„ ffaarrzz eeddeerreekk,,
aarraacc„„ ggeemmii bb††nnyyeessiinnee vveeyyaa yyaann„„nnddaakkii aarraa‡‡llaarraa eenn aazz zzaarraarr vveerreebbiilleeccee‚‚ii
eemmnniiyyeettllii bbiirr yyeerree yy††kklleemmeelliiddiirr..
€€ BBoorruullaarr,, ssiilliinnddiirrlleerr vvee ……eekkiillllii tt††mm yy††kklleerr ƒƒzzeell ddiikkkkaatt ggeerreekkttiirriirr.. BBuu ‡‡ee……iitt yy††kklleerr
mmuuttllaakkaa yy††kk††nn ……eekklliinnee uuyygguunn aahh……aapp ddeessddeekklleerriinn ††sstt††nnddee oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu yy††kklleerrii
bbaa‚‚llaammaaddaa zziinncciirr llaasshhiinngglleerr kkuullllaann„„llmmaall„„dd„„rr..
€€ GGeemmii rr„„hhtt„„mmddaann aayyrr„„llmmaaddaann ƒƒnnccee llaasshhiinngg ii……lleemmii ttaammaammllaannmmaall„„dd„„rr..
€€ GGeemmii lliimmaannddaann aayyrr„„lldd„„kkttaann eenn ffaazzllaa 1122 ssaaaatt ssoonnrraa tt††mm llaasshhiinngglleerr kkoonnttrrooll
eeddiillmmeelliiddiirr.. AArraa‡‡llaarr„„nn hhaavvaa kkƒƒrr††kklleerrii vvee ss††ssppaannssiiyyoonn ssiisstteemmlleerriinnddeekkii hhaavvaann„„nn
bboo……aallmmaass„„ ssoonnuuccuu llaasshhiinngg zziinncciirrlleerrii bboo……aallaaccaakktt„„rr.. BBoo……aallaann tt††mm llaasshhiinngglleerriinn
bboo……uu aall„„nnmmaall„„dd„„rr.. BBoo…… aallmmaa ss„„rraass„„nnddaa yyaannll„„…… uuyygguullaannaann vvee aarraaccaa zzaarraarr vveerreenn
bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nn„„nn yyeerrlleerrii ddee‚‚ii……ttiirriillmmeelliiddiirr..
•ekil ‹ 119 Hava kƒr†klerindeki havas„ bo…almas„ sonucu zincir lashingi bo…alm„…
bir ara‡
€€ LLaasshhiinngg yyaapp„„mm„„nnddaann ssoorruummlluu kkii……iilleerr ••ccaarrggoo sseeccuurriinngg mmaannuueell•• ddee bbeelliirrttiilleenn
yy††kk†† eemmnniiyyeettee aallmmaa kkoonnuussuunnaa aa……iinnaa oollmmaall„„dd„„rr..
€€ LLaasshhiinngg ii……lleemmii yyaapp„„llaann gg††vveerrtteeddee yy††kk†† bbaa‚‚llaammaayyaa yyeetteecceekk kkaaddaarr ssaabbiitt vvee
hhaarreekkeettllii llaasshhiinngg ddoonnaann„„mm„„ vvee mmaallzzeemmeessii bbuulluunnmmaall„„dd„„rr..

110
€€ 33..55 ttoonnddaann aa‚‚„„rr oollaann yy††kklleerr ii‡‡iinn nniiyyeett eeddiilleenn sseeffeerrddee bbeekklleenneenn hhaavvaa kkoo……uullllaarr„„
nnee oolluurrssaa oollssuunn aarraa‡‡llaarr„„nn yyaappaaccaa‚‚„„ ssaall„„nn„„mmllaarr,, ggeemmiinniinn yyaappaaccaa‚‚„„ yyaallppaallaarr ggƒƒzz
ƒƒnn††nnddee ttuuttuullmmaall„„ vvee aarraa‡‡llaarr eenn iiyyii ……eekkiillddee bbaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
€€ EE‚‚iimmllii bbiirr gg††vveerrtteeyyee yy††kklleenneenn aarraa‡‡llaarraa llaasshhiinngg bbaa‚‚llaannmmaaddaann ƒƒnnccee llaassttiikklleerriinnee
ttaakkoozz kkooyyuullmmaall„„dd„„rr.. TTaahhlliiyyee eessnnaass„„nnddaa,, aarraa‡‡ hhaarreekkeett eeddiinncceeyyee kkaaddaarr aarraacc„„
ttuuttaann ttaakkoozz vvbb.. aall„„nnmmaammaall„„dd„„rr..
€€ LLaasshhiinngglleerr;; aarraacc„„nn llaammbbaallaarr„„nnaa,, ffaarrllaarr„„nnaa,, ddoorrssee aayyaakkllaarr„„nnaa,, pplleeyytt ppiimmiinnee,, yyaann
kkoorruummaall„„kkllaarr„„nnaa,, ddoollaappllaarr„„nnaa,, ttaammppoonnllaarraa tteemmaass eeddeecceekk ……eekkiillddee
bbaa‚‚llaannmmaammaall„„dd„„rr.. AArraacc„„nn ttaammppoonnuunnddaa llaasshhiinngg bbaa‚‚llaammaa mmaappaass„„ vvaarrssaa vvee
ttaammppoonn llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaakk ††zzeerree ddiizzaayynn eeddiillmmii…… iissee ttaammppoonnddaann llaasshhiinngg
yyaapp„„llaabbiilliirr..
€€ LLaasshhiinngg bboo……uu aall„„nn„„rrkkeenn aarraacc„„nn llaasshhiinngg nnookkttaallaarr„„nnddaann gg††vveerrtteeddee bbuulluunnaann ssaabbiitt
llaasshhiinngg nnookkttaass„„nnaa eemmnniiyyeettllii bbiirr ……eekkiillddee bbaa‚‚llaanndd„„‚‚„„nnddaann eemmiinn oolluunnmmaall„„dd„„rr..
€€ BBiirr aarraa‡‡ ††zzeerriinnddeekkii llaasshhiinngglleerree bbiinneenn yy††kk ee……iitt oollmmaall„„dd„„rr.. BBaa‚‚llaammaa
nnookkttaallaarr„„nnddaakkii llaasshhiinngglleerree uuyygguullaannaann yy††kk††nn ffaarrkkll„„ oollmmaass„„ hhaalliinnddee aarraa‡‡
hhaassaarrllaannaabbiilliirr..
€€ SSeeffeerr bbooyyuunnccaa,, sseeffeerr uuzzuunnlluu‚‚uunnaa vvee hhaavvaa kkoo……uullllaarr„„nnaa ggƒƒrree bbeelliirrllii ppeerriiyyooddllaarrllaa
llaasshhiinngglleerr kkoonnttrrooll eeddiilliipp aarraa‡‡llaarr„„nn eemmnniiyyeettllee bbaa‚‚ll„„ oolldduu‚‚uu ggƒƒrr††lleecceekkttiirr..
€€ GGeemmii rr„„hhtt„„mmaa gg††vveennllii bbiirr ……eekkiillddee yyaannaa……tt„„kkttaann ssoonnrraa aannccaakk kkaappttaann„„nn ttaalliimmaatt„„yyllaa
llaasshhiinngglleerr ssƒƒkk††lleebbiilliirr..
€€ DDoorrsseelleerriinn llaassttiikklleerriinnee kkooyyuullaann ttaakkoozzllaarr cceekkiicciissii ddoorrsseeyyee bbaa‚‚llaann„„pp kkoommppllee aarraa‡‡
oolldduu‚‚uunnddaa aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
€€ LLaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerriinniinn gg††vveerrtteeddee mmaanneevvrraa yyaappaann aarraa‡‡llaarrddaann zzaarraarr
ggƒƒrrmmeemmeessii ii‡‡iinn yy††kklleemmee vvee ttaahhlliiyyee eessnnaass„„nnddaa tt††mm llaasshhiinngg eekkiippmmaannllaarr„„ nneettaa
bbiirr yyeerrddee bbuulluunndduurruullmmaall„„dd„„rr..
LLaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerriinnii kkuullllaann„„rrkkeenn ddiikkkkaatt eeddiilleecceekk hhuussuussllaarr;;
€€ LLaasshhiinngglleerr aarraa‡‡llaarr„„nn aa‚‚„„rrll„„‚‚„„nn„„ gg††vveennllee ttuuttaabbiilleecceekk yyeetteerrllii gg††‡‡ttee vvee eessnneekklliikkttee
€€ AArraa‡‡ ttooppllaamm aa‚‚„„rrll„„‚‚„„ ((GGVVMM)) 33..55 ttoonnddaann ffaazzllaa oollaann aarraa‡‡llaarr ii‡‡iinn kkuullllaann„„llaann
llaasshhiinngglleerr ‡‡eelliikk zziinncciirrddeenn oollmmaall„„dd„„rr.. EE‚‚eerr uuyygguunn ee……iitt gg††cc†† ssaa‚‚llaayyaabbiilliiyyoorr vvee
eessnneemmee kkaarraakktteerriinnee ssaahhiipp iissee bbaa‚‚llaammaa kkaayy„„……llaarr„„ vvee ddii‚‚eerr ffaarrkkll„„ bbaa‚‚llaammaa
ssiisstteemmlleerrii llaasshhiinngg zziinncciirrii yyeerriinnee kkuullllaann„„llaabbiilliirr.. ((IIMMOO MMSSCC//cciirrcc881122))
€€ ZZiinncciirrlleerr,, kkaayy„„……llaarr,, ssppaannzzeettlleerr vvee bbuunnllaarrllaa iillggiillii ddii‚‚eerr eekkiippmmaannllaarr ((kkiilliitt,, ffiill
aayyaakkllaarr„„,, kkaannccaallaarr,, ggeerriilliimm ddoonnaann„„mmllaarr„„)) MMSSLLŒŒ ssii ((mmaakkssiimmuumm bbaa‚‚llaammaa yy††kk††))
111100 kkNN oollmmaall„„dd„„rr..
€€ MM††sstteessnnaa dduurruummllaarrddaa llaasshhiinngg zziinncciirrlleerriinniinn dd„„……„„nnddaa tteell hhaallaattllaarr vvbb.. ddii‚‚eerr
mmaallzzeemmeelleerr kkuullllaann„„llaaccaakkssaa bbuunnllaarr„„nn kkeessiillmmee gg††cc†† eenn 220000 kkNN oollmmaall„„dd„„rr..
€€ AArraa‡‡ttaakkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnddaann gg††vveerrtteeddeekkii ssaabbiitt llaasshhiinngg ppoottllaarr„„nnaa ttaakk„„llaann
llaasshhiinngg kkaannccaallaarr„„,, ffiill aayyaakkllaarr„„ vvee ddii‚‚eerr llaasshhiinngg eekkiippmmaannllaarr„„ sseeffeerr bbooyyuunnccaa,,
aarraa‡‡ttaa bbaa‚‚ll„„ oollaann llaasshhiinngg zziinncciirrlleerrii bboo……aallssaa bbiillee bbuulluunndduu‚‚uu bbaa‚‚llaammaa
nnookkttaass„„nnddaann ‡‡„„kkmmaayyaaccaakk ……eekkiillddee oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu eekkiippmmaannllaarr aannccaakk iinnssaann eelliiyyllee
ssƒƒkk††lleebbiilleecceekk,, kkeennddiillii‚‚iinnddeenn ssƒƒkk††llmmeeyyeecceekk ……eekkiillddee ddiizzaayynn eeddiillmmii…… oollmmaall„„ vvee
bbuu ……eekkiillddee uuyygguullaannmmaall„„dd„„rr..
€€ LLaasshhiinngglleerr aarraa‡‡llaarr aarraass„„nnddaann gg††vveennllii ggee‡‡ii……ee eennggeell oollmmaayyaaccaakk vvee bboo……aalldd„„‚‚„„
zzaammaann tteekkrraarr bboo……uu aall„„nnaaccaakk ……eekkiillddee bbaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
€€ AArraa‡‡llaarr„„nn aarrkkaass„„nnddaann ggeerriiyyee ddoo‚‚rruu llaasshhiinngg yyaapp„„llaaccaakkssaa hhaarreekkeettllii ttaammppoonnllaarr
hhaavvaayyaa kkaalldd„„rr„„ll„„pp bbuu ……eekkiillddee llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr.. TTaammppoonnllaarr„„ hhaarreekkeettllii
oollmmaayyaann aarraa‡‡llaarrddaa llaasshhiinngg zziinncciirrii ttaammppoonnaa tteemmaass eettmmeeyyeecceekk ……eekkiillddee llaasshhiinngg
yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..

111
€€ AArraa‡‡llaarrŒŒddaakkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ ssaaddeeccee aarraacc„„ ggeemmiiyyee bbaa‚‚llaammaakk aammaa‡‡ll„„
kkuullllaann„„llaaccaakktt„„rr.. AArraa‡‡ ††zzeerriinnddeekkii hheerr bbiirr llaasshhiinngg nnookkttaass„„nnaa bbiirr llaasshhiinngg ggeelleecceekk
……eekkiillddee bbaa‚‚llaammaa yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..
€€ EEnn eettkkiillii ssoonnuuccuu aallmmaakk vvee llaasshhiinngg kkuuvvvveettiinnddeenn mmaakkssiimmuumm yyaarraarrllaannmmaakk ii‡‡iinn
llaasshhiinngg zziinncciirrlleerriinniinn,, aarraa‡‡ ††zzeerriinnddeekkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnddaann gg††vveerrtteeddeekkii
llaasshhiinngg ppoottuunnaa yyaapptt„„‚‚„„ aa‡‡„„ 3300~~6600 ddeerreeccee oollmmaall„„dd„„rr.. BBuu ooppttiimmuumm aa‡‡„„
ssaa‚‚llaannaamm„„yyoorrssaa iillaavvee llaasshhiinngg ggeerreekkeebbiilliirr..
€€ UUyygguullaanndd„„‚‚„„ ss††rreeccee llaasshhiinngglleerr aarraa‡‡llaarr„„nn hheerr iikkii ttaarraaff„„nnaaddaa ee……iitt ssaayy„„ddaa vvee
ssiimmeettrriikk uuyygguullaannmmaall„„dd„„rr.. BBaa…… vvee kk„„‡‡ttaakkii llaasshhiinngglleerrddee uuyygguullaannaann kkuuvvvveett ee……iitt
oollmmaall„„dd„„rr.. LLaasshhiinngglleerr kk„„‡‡„„ ‡‡eekkttii‚‚ii kkaaddaarr,, bbaa……„„ddaa ee……iitt kkuuvvvveettttee ‡‡eekkeecceekk ……eekkiillddee
bbaa…… vvee kk„„‡‡„„ ttuuttmmaa aa‡‡„„ss„„ ssaa‚‚llaannmmaall„„dd„„rr..
€€ ‰‰aapprraazz llaasshhiinngglleerr,, aarraacc„„ eemmnniiyyeettllee bbaa‚‚llaammaa aammaa‡‡ll„„ oollaarraakk kkuullllaann„„llmmaazz,,
aannccaakk iillaavvee llaasshhiinngg oollaarraakk kkuullllaann„„llaabbiilliirr.. BBuunnuunn sseebbeebbii ggeemmii aa‚‚„„rr yyaallppaa
yyaappaarrkkeenn bbuu tt††rr bbaa‚‚llaammaallaarr aarraacc„„nn ddeevvrriillmmeessiinnee eennggeell oollaaccaakk hhii‡‡ bbiirr kkuuvvvveett
vvee ddiirreenn‡‡ ggƒƒsstteerrmmeeyyeecceekkttiirr.. BBuu aarraa‡‡llaarrddaakkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„ iillee gg††vveerrtteeddeekkii
bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„ mmeessaaffeessii vvee yyeerrii eemmnniiyyeettllii llaasshhiinngg ii‡‡iinn uuyygguunn ddee‚‚iillssee vvee
hhiizzaass„„nnddaakkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa yyaapp„„llaamm„„yyoorrssaa bbiirr iilleerrddeekkii,, bbiirr ggeerriiddeekkii vveeyyaa
yyaann ……eerriitttteekkii bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr.. BBuu dduurruummddaa llaasshhiinngg zziinncciirriinniinn
aarraa‡‡llaarr„„nn tteekkeerriinnee,, ttaammppoonnuunnaa,, llaammbbaallaarr„„nnaa vvee ddii‚‚eerr eekkiippmmaannllaarr„„nnaa
ss††rrtt††nnmmeessii ssoonnuuccuu oolluu……aaccaakk hhaassaarrllaannmmaallaarr ddiikkkkaattee aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
••eekkiill ‹‹ 112200 SSoollddaa yyaannll„„…… uuyygguullaannmm„„…… ‡‡aapprraazz llaasshhiinngg,, ssaa‚‚ddaa ddoo‚‚rruu uuyygguullaannmm„„……
LLaasshhiinngg..
••eekkiill ‹‹ 112211 SSoollddaa bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa yyaapp„„llmmaamm„„…… yyaannll„„…… llaasshhiinngg.. SSaa‚‚ddaa bbaa‚‚llaammaa
nnookkttaass„„nnaa yyaapp„„llmm„„…… ddoo‚‚rruu llaasshhiinngg..

112
KKuullllaann„„llaaccaakk llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„
KKuullllaann„„llaaccaakk llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„nn bbeelliirrlleennmmeessiinnddee;;
€€ GGeemmiinniinn kkrraakktteerriissttiikk ƒƒzzeellllii‚‚ii..
€€ YYaapp„„llaaccaakk sseeffeerriinn uuzzuunnlluu‚‚uu..
€€ MMeevvssiimm ……aarrttllaarr„„ vvee bbuulluunnuullaann bbƒƒllggeenniinn iikklliimmsseell ƒƒzzeelllliikklleerrii..
€€ KKuullllaann„„llaann llaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerriinniinn ƒƒzzeellllii‚‚ii vvee ddaayyaann„„kkll„„ll„„‚‚„„..
€€ AArraa‡‡llaarr„„nn ggeemmiiddee ppaarrkk eeddiillddii‚‚ii yyeerr,, gg††vveerrttee,, rraammppaa vveeyyaa mmeerrkkeezzddeenn uuzzaakkll„„‚‚„„
€€ YY††kklleenneenn aarraa‡‡llaarr„„nn cciinnssii..
€€ YY††kklleenneenn aarraa‡‡llaarr„„nn ttaa……„„dd„„‚‚„„ yy††kk.. AArraa‡‡llaarr„„nn ttaa……„„dd„„kkllaarr„„ yy††kk††nn ‡‡ee……iittlliillii‚‚ii,, aa‚‚„„rrll„„‚‚„„
vvee yy††kk††nn aarraa‡‡ttaa oolluu……ttuurrdduu‚‚uu aa‚‚„„rrll„„kk mmeerrkkeezzii ggiibbii eettkkeennlleerr llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„nn
bbeelliirrlleennmmeessiinnddee ddiikkkkaattee aall„„nnmmaall„„dd„„rr.. AA‚‚„„rrll„„kk mmeerrkkeezzii yy††kksseekk oollaann aarraa‡‡llaarrddaa
llaasshhiinnggee bbiinneecceekk oollaann yy††kk ddaahhaa ffaazzllaa oollaaccaakktt„„rr.. AA‚‚„„rrll„„kk mmeerrkkeezzii ‡‡ookk yy††kksseekkttee
oollaann aarraa‡‡llaarraa eexxttrraa llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr..
••eekkiill ‹‹ 112222 ‰‰ee……iittllii ssaayy„„ddaa bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ vvee llaasshhiinngglleerriinn yyaapp„„ll„„…… ……eekkiilllleerrii..

113
PPrraattiikkttee kkaappaall„„ oollaarraakk ggeemmiiyyee yy††kklleenneenn aarraa‡‡llaarr„„nn ttaa……„„dd„„kkllaarr„„ yy††kk††nn aa‚‚„„rrll„„‚‚„„,,
yy††kk††nn aarraa‡‡ ii‡‡iinnddee eenniinnee vvee bbooyyuunnaa aa‚‚„„rrll„„kk mmeerrkkeezzlleerrii bbiilliinneemmeemmeekktteeddiirr.. BBuu
dduurruummddaa yyaapp„„llaann llaasshhiinngglleerree uuyygguullaannaaccaakk mmaaxxiimmuumm kkuuvvvveettiinn bbeelliirrlleennmmeessii
mm††mmkk††nn ddee‚‚iillddiirr.. ••††pphhee hhaalliinnddee vveeyyaa iilleerrddee ggeemmiiyyii eettkkiilleeyyeecceekk kkƒƒtt†† hhaavvaa
bbeekklleenniiyyoorrssaa,, uuyygguullaannccaakk kkuuvvvveettii mmiinniimmuummaa iinnddiirrmmeekk ii‡‡iinn iillaavvee llaasshhiinngg
yyaapp„„llmmaall„„dd„„rr.. YYiinneeddee yy††kk hhaassaarr„„ oollmmaammaass„„ ii‡‡iinn rroottaa ddee‚‚ii……ttiirrmmeekk vveeyyaa ss††rraatt dd††……mmeekk
ggiibbii uuyygguunn tteeddbbiirrlleerr aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
Gemi g†vertesinde bulunan ara‡ ta…„d„‚„ y†k†n a‚„rl„‚„ nedeniyle geminin
denizdeki hareketinden dolay„ bir ivme kuvveti kazan„r. Bu ivmenin g†c† geminin
de‚i…ik noktalar„nda farkl„ olmaktad„r. Geminin en †st g†vertesi, alabandaya yak„n
yerleri ve ba…-k„‡ noktalar„nda bulunan ara‡lar„n ivmesi daha fazlad„r. Su
seviyesine yak„n g†vertelerde olu…an ivme daha azd„r. Her geminin y†k† emniyete
alma manuelinde (cargo securing manual) geminin g†vertelerinde olu…an ivme
faktƒrleri ‡izelgeler halinde verilmi…tir. •ekil -123 de ƒrnek olarak dƒrt katl„ bir
geminin g†vertelerinin de‚i…ik bƒl†mlerindeki ivme faktƒrleri verilmi…tir. Geminin
d„… etkenlere maruz kalmas„ sonucu olu…an enine kuuvvvveettlleerr vvee yyaallppaa eettkkiissii ssoonnuuccuu
oolluu……aann kkuuvvvveettlleerr yy††kk††nn kkaayymmaass„„nnaa nneeddeenn oolluurr.. Ara‡lara uygulanacak lashing
say„s„n„ belirlemede arac„n gemide hangi g†verteye ve g†vertenin hangi noktas„na
park etmesinin ƒnemi vard„r. ‰ok fazla kuvvete maruz kalacak ara‡lar„n
lashinglerine daha ‡ok ƒnem verilmelidir.
•ekil ‹ 123 Dƒrt g†verteli bir geminin g†vertelerinde olu…an ivme faktƒrleri.
Yukardaki ‡izelgede ƒrnek olarak dƒrt g†verteli bir geminin 21.5 mil s†rat
ve 2.0 metre GM de‚erinde iken g†vertelerinde olu…an ivme faktƒrleri verilmi…tir.
‰izelgede gƒr†ld†‚† gibi g†vertelerin orta bƒl†mlerde ve alt g†vertelerinde ivme
faktƒrleri azalmaktad„r.

114
••eekkiill ‹‹ 112244 AArraa‡‡llaarr„„nn bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa bbiinneenn kkuuvvvveettiinn vvee uuyygguullaannaaccaakk llaasshhiinngg
ssaayy„„ss„„nn„„nn ggrraaffiikk kkuullllaann„„llaarraakk bbuulluunnmmaass„„..
BBaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa bbiinnddiirriilleecceekk eemmnniiyyeettllii yy††kk††nn kkaarr……„„ll„„‚‚„„nnddaa,, aarraa‡‡llaarraa
uuyygguullaannaaccaakk llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„nn bbuulluunnmmaass„„nnddaa ggeemmiiddee bbuulluunnaann yy††kk††nn eemmnniiyyeettee
aall„„nnmmaass„„ mmaannuueelliinnddee vveerriilleenn ‡‡iizzeellggeelleerrddeenn ffaayyddaallaann„„ll„„rr.. BBuu ‡‡iizzeellggeelleerr yyuukkaarrddaa
……eekkiill ‹‹ 112233ŒŒddee vveerriilleenn gg††vveerrtteelleerrddee oolluu……aann iivvmmee ffaakkttƒƒrrlleerrii vvee ……eekkiill ‹‹ 112244ŒŒddee vveerriilleenn
llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„ vvee bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa uuyygguullaannaaccaakk mmiinniimmuumm eemmnniiyyeettllii yy††kk
‡‡iizzeellggeessiiddiirr..
ˆˆrrnneekk ‡‡iizzeellggeenniinn kkuullllaann„„llmmaass„„;;
AArraacc„„nn gg††vveerrtteeddee ppaarrkk eettttii‚‚ii yyeerriinn eenniinnee iivvmmee ffaakkttƒƒrr†† ……eekkiill--112233ŒŒddeekkii
‡‡iizzeellggeeddeenn bbuulluunnuurr.. ((55..55 oollssuunn)) ••eekkiill ‹‹ 112244ŒŒddeenn ssooll bbƒƒll††mmddee bbuulluunnaann iivvmmee
ffaakkttƒƒrr††nnddeenn mmiinniimmuumm uuyygguullaannaaccaakk kkNN ddee‚‚eerriinnii kkeesseecceekk ……eekkiillddee ddiikk bbiirr ‡‡iizzggii ‡‡iizziilliirr..
‰‰iizzeellggeenniinn ssaa‚‚ bbƒƒll††mm††nnddeenn aarraa‡‡ ttooppllaamm aa‚‚„„rrll„„‚‚„„ ((GGVVMM)) ddee‚‚eerriinnddeenn ddiikk bbiirr ‡‡iizzggii
‡‡iizziilliirr.. BBaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa uuyygguullaannaaccaakk kkNN ddee‚‚eerriinnddeenn,, GGVVMM ddee‚‚eerriinnddeenn ‡‡iizziilleenn ddiikk
‡‡iizzggiinniinn ppaarraalleell oollaarraakk bbiirrllee……ttii‚‚ii nnookkttaaddaakkii ssaayy„„,, aarraacc„„nn bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa bbiinnmmeessiinnii
iisstteeddii‚‚iimmiizz yy††kkee ggƒƒrree bbiirr ttaarraaff„„nnaa uuyygguullaannaaccaakk llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„ vveerriirr..
€€‡‡iinnddeekkii yy††kk††nn aa‚‚„„rrll„„kk nnookkttaass„„ vvee yy††kk††nn nnaass„„ll yy††kklleennddii‚‚ii bbeellllii oollmmaayyaann
aarraa‡‡llaarraa uuyygguullaannaaccaakk llaasshhiinngg mmiikkttaarr„„nn„„ hheessaappllaammaaddaa aarraacc„„nn ttooppllaamm aa‚‚„„rrll„„‚‚„„ ((GGVVMM))
vvee aarraaccaa gg††vveerrtteeddee uuyygguullaannaaccaakk iivvmmee kkuuvvvveettiinnii bbiillmmeemmiizz ggeerreekkiirr.. GGeemmiiddee bbuunnuunnllaa
iillggiillii yyuukkaarrddaa vveerriilleenn ‡‡iizzeellggeelleerr yyookkssaa aa……aa‚‚„„ddaa vveerriilleenn ffoorrmm††lllleerrllee iivvmmee kkuuvvvveettlleerrii vvee
bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa bbiinneecceekk yy††kk hheessaappllaann„„rr..

115
AArraacc„„nn gg††vveerrtteeddee oolluu……ttuurrdduu‚‚uu iivvmmee kkuuvvvveettiinniinn hheessaappllaannmmaass„„ ii‡‡iinn aarraa‡‡ ttooppllaamm
aa‚‚„„rrll„„‚‚„„ ((GGVVMM)) vvee yyeerr‡‡eekkiimmii kkuuvvvveettii ((gg)) ‡‡aarrpp„„ll„„rr..
aa)) GG††vveerrtteeyyee uuyygguullaadd„„‚‚„„ ppaarraalleell vvee ‡‡aapprraazz kkuuvvvveettlleerr ==GGVVMM xx gg
((11..00)) == 1100 GGVVMM kkNN
ˆˆrrnneekk== GGVVMM ssii 1155 ttoonn oollaann bbiirr aarraacc„„nn 1155 xx 1100 == 115500 kkNN ppaarraalllleell vvee ‡‡aapprraazz
kkuuvvvveettii..
bb)) GG††vveerrtteeyyee uuyygguullaadd„„‚‚„„ nnoorrmmaall kkuuvvvveettlleerr == GGVVMM xx gg
((11..44)) == 1144 GGVVMM kkNN
ˆˆrrnneekk== GGVVMM ssii 1155 ttoonn oollaann aarraacc„„nn 1155 xx 1144 == 221100 kkNN gg††vveerrtteeyyee uuyygguullaadd„„‚‚„„
nnoorrmmaall kkuuvvvveett..
cc)) BBooyyuunnaa yyƒƒnnddeekkii kkuuvvvveett == GGVVMM xx gg
((00..33)) == 33 GGvvMM kkNN
ˆˆrrnneekk== GGVVMM ssii 1155 ttoonn oollaann bbiirr aarraacc„„nn 33 xx 1155 == 4455 kknn gg††vveerrtteeyyee uuyygguullaadd„„‚‚„„
bbooyyuunnaa kkuuvvvveett..
GGVVMM:: TTooppllaamm aarraa‡‡ aa‚‚„„rrll„„‚‚„„..((••gg•• kkuuvvvveettii 1100 oollaarraakk aall„„nnmm„„……tt„„rr..))
11 kkNN== 110011..9977 kkgg
YYuukkaarr„„ddaa vveerriilleenn kkuuvvvveettlleerr aarraa‡‡llaarraa hheerr yyƒƒnnddeenn uuyygguullaannaann kkuuvvvveettlleerrii
ggƒƒsstteerrmmeekktteeddiirr.. ((ttooppllaamm ssttaattiikk vvee ddiinnaammiikk kkuuvvvveettlleerr))
AArraa‡‡llaarrddaa bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa bbiinneenn kkuuvvvveettiinn
hheessaappllaannmmaass„„;;
AArraa‡‡llaarrddaa bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ aarraa‡‡llaarr„„ ggeemmiiyyee bbaa‚‚llaammaakk vvee hheerr ‡‡ee……iitt
llaasshhiinngg mmaallzzeemmeelleerrii iillee kkuullllaann„„llmmaakk ††zzeerree ddiizzaayynn eeddiillmmii…… oollmmaall„„dd„„rr.. BBaa‚‚llaammaa
nnookkttaallaarr„„ ggeemmiiddee bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nn„„nn bbuulluunndduu‚‚uu aa‡‡„„llaarraa ggƒƒrree yyƒƒnn
ddee‚‚ii……ttiirrmmeeyyee uuyygguunn oollmmaall„„dd„„rr.. BBaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ aannccaakk bbiirr aaddeett llaasshhiinngg uuyygguullaannaakk
……eekkiillddee ddiizzaayynn eeddiillmmii…… oollmmaall„„dd„„rr.. AArraacc„„nn hheerr iikkii yyaann„„nnddaa ppaarraalllleell oollaarraakk iikkii ddeenn aazz
aalltt„„ddaann ‡‡ookk oollmmaayyaann ssaayy„„ddaa bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„ oollmmaall„„dd„„rr..
DDoorrsseelleerrddee bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa uuyygguullaannaaccaakk mmaakkssiimmuumm kkuuvvvveett
AArraa‡‡ ttooppllaamm aa‚‚„„rrll„„‚‚„„
((GGVVMM)) ttoonn
AArraacc„„nn hheerr bbiirr ttaarraaff„„nnddaa
bbuulluunnmmaass„„ ggeerreekkeenn
mmiinniimmuumm bbaa‚‚llaammaa
nnookkttaallaarr„„
BBaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„nnaa kkaall„„cc„„
ddeeffoorrmmaassyyoonn vveerrmmeeddeenn
uuyygguullaannaaccaakk mmiinniimmuumm
ggeerrddiirrmmee kkuuvvvveettii
33..55 tt ”” GGVVMM ”” 2200 tt
2200 tt << GGVVMM ”” 3300 tt
3300 tt << GGVVMM ****”” 4400 tt
22
33
44
GGVVMM xx 11..22 gg
nn**
••gg•• ddee‚‚eerrii 1100 oollaarraakk
aall„„nnmmaall„„dd„„rr..
** :: ffoorrmm††llddee vveerriilleenn ••nn•• aarraacc„„nn hheerr bbiirr ttaarraaff„„nnddaa bbuulluunnaann ttooppllaamm bbaa‚‚llaammaa
nnookkttaass„„dd„„rr..
****:: GGVVMM ddee‚‚eerrii 4400 ttoonnddaann ffaazzllaa oollaann aarraa‡‡llaarr„„nn bbaa‚‚llaannmmaass„„nnddaa ƒƒzzeell dduurruummllaarr
uuyygguullaann„„rr..

116
YYuukkaarrddaakkii ttaabblloo ssaaddeeccee aarraacc„„nn ddoorrssee kk„„ssmm„„ vveeyyaa ddoorrsseelleerr ii‡‡iinn vveerriillmmii……ttiirr..
‰‰eekkiicciissii iillee bbaa‚‚ll„„ oollaann vvee kkoommppllee aarraa‡‡ ƒƒzzeellllii‚‚ii kkaazzaannmm„„…… aarraa‡‡llaarr„„nn ddoorrssee kk„„ssmm„„ ii‡‡iinn ddee
yyuukkaarr„„ddaakkii ttaabbllooddaann ffaayyddaallaann„„ll„„rr.. KKoommppllee aarraa‡‡llaarr„„nn ‡‡eekkiiccii kk„„ssmm„„nnaa ((ƒƒnn ttaarraaff„„nnaa)) iillaavvee
oollaarraakk iikkii aaddeett llaasshhiinngg uuyygguullaannmmaall„„dd„„rr.. ‰‰eekkiicciilleerriinn ƒƒnn kk„„ssmm„„nnddaa llaasshhiinngg yyaappmmaakk ii‡‡iinn
yyaapp„„llaann llaasshhiinnggŒŒlleerree uuyygguullaannaaccaakk ggeerriilliimmii kkaalldd„„rraaccaakk gg††‡‡ttee bbaa‚‚llaammaa nnookkttaass„„
oollmmaall„„dd„„rr.. KKoommppllee ‡‡eekkiicciilleerriinniinn ƒƒnn kk„„ssmm„„nnddaa bbuulluunnaann ‡‡eekkii ddeemmiirrii iikkii aaddeett llaasshhiinngg
yyaappmmaakk ii‡‡iinn uuyygguunndduurr..
AArraa‡‡llaarrddaa bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ iillkk bbaakk„„……ttaa ggƒƒzzee ‡‡aarrppaaccaakk ……eekkiillddee ssaarr„„
rreennkk bbooyyaa iillee bbooyyaall„„ oollmmaall„„dd„„rr..
AArraa‡‡llaarrddaa bbuulluunnaann bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ yy††kk†† eenn eemmnniiyyeettllii ……eekkiillddee ttuuttaaccaakk vvee
llaasshhiinngglleerriinn yyaarraatttt„„‚‚„„ ggeerriilliimmii ttaa……„„yyaabbiilleecceekk yyeerreelleerree ((ggeenneelllliikkllee ……aassii ††zzeerriinnee))
yyeerrllee……ttiirriillmmii…… oollmmaall„„dd„„rr.. BBaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„nnaa llaasshhiinngglleerrddeenn yy††kklleenneenn ggeerriilliimm kkuuvvvveettii
aarraacc„„nn ……aassiissiinnee bbiinneecceekk ……eekkiillddee oollmmaall„„dd„„rr.. BBaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ yyeetteerrssiizz vvee uuyygguunn
oollmmaadd„„‚‚„„nnddaa aarraaccaa bbiinnddiirriilleenn bbuu kkuuvvvveettlleerr ttaammppoonnllaarraa,, ddiinnggiilllleerree vvee ddii‚‚eerr zzaayy„„ff
bbƒƒll††mmlleerree bbiinnmmeemmeelliiddiirr..
UUyygguunn bbaa‚‚llaammaa nnookkttaallaarr„„ oollmmaayyaann vvee bbuu nneeddeennllee eemmnniiyyeettllii vvee uuyygguunn
llaasshhiinngg yyaapp„„llmmaass„„nnddaann ……††pphheeyyee dd††……††lleenn aarraa‡‡llaarr ii‡‡iinn,, nniiyyeett eeddiilleenn sseeffeerrddee bbeekklleenneenn
kkƒƒtt†† hhaavvaa vvee aa‚‚„„rr ddeenniizz ……aarrttllaarr„„ ggiibbii dduurruummllaarrllaa kkaarr……„„llaa……mmaa ssƒƒzz kkoonnuussuu oollaaccaakkssaa
aarraacc„„nn uu‚‚rraayyaaccaa‚‚„„ hhaassaarr vvee yyaarraattaaccaa‚‚„„ tteehhlliikkee ggƒƒzzƒƒnn††nnddee bbuulluunndduurruullaarraakk kkaappttaann
kkaarraarr vveerrmmee yyeettkkiissiinnii kkuullllaann„„rr.. GGeemmii kkaappttaann„„ bbuu ggiibbii aarraa‡‡llaarr„„ ggeemmiiyyee aallmmaammaa
hhaakkkk„„nnaa ssaahhiippttiirr..

117
KK„„ssaa SSeeffeerrlleerr ii‡‡iinn pprraattiikk LLaasshhiinngg GGrraaffiikklleerrii
KK„„ssaa sseeffeerr yyaappaann,, ss„„nn„„rrll„„ ssaayy„„ddaa vvee ‡‡ee……iittiillii‚‚ii oollmmaayyaann aarraa‡‡ ttaa……„„yyaann RRoo--RRoo
ggeemmiilleerrii ii‡‡iinn ggeemmiinniinn yy††kk eemmnniiyyeett mmaannuueelliinnddee aalltteerrnnaattiiff oollaarraakk ƒƒnneerriilleenn pprraattiikk
llaasshhiinngg ggrraaffiikklleerrii vvaarrdd„„rr.. DDaahhaa ssoonnrraakkii ssaayyffaallaarrddaa ggƒƒsstteerriilleenn llaasshhiinngg ggrraaffiikklleerrii;;
yyaallppaa ppeerriiyyoodduu vvee ssuu kkeessmmiinnddeenn oollaann ddiikkeeyy mmeessaaffee kkrriitteerrlleerriiyyllee ggeemmiinniinn yyaallppaa
ppeerriiyyoodduunnuunn,, aarraacc„„nn aa‚‚„„rrll„„‚‚„„nnaa ggƒƒrree ddoo‚‚uurraaccaa‚‚„„ mmaaxxiimmuumm kkuuvvvveett hheessaabbaa kkaatt„„llaarraakk
uuyygguullaannmmaass„„ ggeerreekkeenn mmiinniimmuumm llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„ vveerrmmeekktteeddiirr.. GGrraaffiikklleerrddee vveerriilleenn
llaasshhiinngg zziinncciirrii;; 1133 mmmm.. kkaall„„nnll„„‚‚„„nnddaa aallaa……„„mmddaann yyaapp„„llmm„„……,, yy††kk lliimmiittii 99..55 ttoonn,, eemmnniiyyeett
ffaakkttƒƒrr†† 22 oollaann vvee kkeessiillmmee gg††cc††nn††nn %%8800 kkaaddaarr ddee‚‚eerrddee kkaall„„cc„„ bbiirr ddeeffoorrmmaassyyoonn
oollmmaaddaann kkuullllaann„„llaabbiilleenn,, kkeessiillmmee gg††cc†† 112200 kkNNŒŒddeenn aazz oollmmaayyaann zziinncciirrlleerrddiirr.. BBuu
zziinncciirriinn eemmnniiyyeettllii yy††kk bbiinnddiirrmmee kkuuvvvveettii ddee 9955 kkNNŒŒddiirr..
GGrraaffiikklleerriinn KKuullllaann„„llmmaass„„;;
AArraa‡‡llaarr„„nn ggeemmii gg††vveerrtteessiinnddee mmaarruuzz kkaalldd„„kkllaarr„„ iivvmmee kkuuvvvveettlleerrii llaasshhiinngglleerree
bbiinneenn yy††kk††nn aarrttmmaass„„nnaa nneeddeenn oollmmaakkttaadd„„rr.. YYaallppaa ppeerriiyyoodduu aazzaalldd„„kkccaa aarraa‡‡llaarr„„nn iivvmmee
kkuuvvvveettiinnii ddaahhaa ‡‡ookk aarrtt„„rraaccaakk vvee llaasshhiinngglleerree bbiinneenn yy††kk ddaahhaa ddaa aarrttaaccaakktt„„rr..
YYaallppaa ppeerriiyyoodduunnuunn bbuulluunnmmaass„„ kkoonnvveennssiiyyoonneell ggeemmiilleerrddee aa……aa‚‚„„ddaakkii ffoorrmm††ll iillee
bbuulluunnuurr..
00..77 BB
TT ==
GGMM
TT == YYaallppaa ppeerriiyyoodduu ssaanniiyyee cciinnssiinnddeenn..
BB == GGeemmiinniinn eenniinnii mmeettrree cciinnssiinnddeenn..
GGMM == MMeettaacceenntteerr yy††kksseekkllii‚‚ii mmeettrree cciinnssiinnddeenn..
GGMM ddee‚‚eerrii hheerr yy††kklleemmee ssoonnuunnddaa yyaapp„„llaann ssttaabbiilliittee hheessaappllaarr„„nnddaann bbuulluunnuurr..
MMooddeerrnn RRoo--RRoo ggeemmiilleerriinnddee kkuullllaann„„llaann bbiillggiissaayyaarr ttaabbaannll„„ yy††kk hheessaabb„„ vvee ssttaabbiilliittee
pprrooggrraammllaarr„„nnddaa hheerr aann ggeemmiinniinn yyaallppaa ppeerriiyyoodduu vvee GGMM ddee‚‚eerrii bbuulluunnaabbiilliirr..
LLaasshhiinngg ggrraaffiikklleerrii hhaazz„„rrllaann„„rrkkeenn,, ††zzeerriinnddee yyooll bbuulluunnaann bbiirr ggeemmiinniinn kkoommbbiinnee
oollaarraakk 2200 ddeerreeccee ddaaiirreesseell bbiirr yyaallppaa vvee 55 ddeerreeccee bbaa……--kk„„‡‡ yyaallppaa yyaapptt„„‚‚„„ vvaarrssaayy„„llaarraakk
hhaazz„„rrllaannmm„„……tt„„rr.. AAlltt„„ ……eerriittllii bbiirr RRoo--RRoo ggeemmiissiinnddee ddoorrsseenniinn gg††vveerrtteeddee eenn bbaa……aa vvee eenn
dd„„…… ……eerriiddee yy††kklleennddii‚‚ii vvaarrssaayy„„llmm„„……tt„„rr.. GGrraaffiikklleerrddee vveerriilleenn mmiinniimmuumm llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„
bbeelliirrlleenniirrkkeenn aarraacc„„nn aa‚‚„„rrll‚‚„„nnaa ggƒƒrree llaasshhiinnggee bbiinneecceekk yy††kk eenn ffaazzllaa 99..55 ttoonndduurr..
LLaasshhiinngglleerriinn nnaass„„ll uuyygguullaannaaccaa‚‚„„ ddaahhaa ƒƒnncceekkii bbƒƒll††mmlleerrddee vveerriillmmii……ttiirr..

118
GGrraaffii‚‚iinn kkuullllaann„„llmmaass„„;;
‡‡rrnneekk--YYaallppaa ppeerriiyyoodduu 1100 ssaanniiyyee oollaann bbiirr ggeemmiinniinn ssuu sseevviiyyeessiinnddeenn 1100 mmeettrree
††sstt††nnddee bbuulluunnaann gg††vveerrtteessiinnee GGVVMMŒŒssii 2255 ttoonn bbiirr ddoorrssee yy††kklleennmmii……ttiirr.. BBuu ddoorrsseenniinn
hheerr bbiirr yyaann„„nnaa kkaa‡‡ llaasshhiinngg uuyygguullaannmmaall„„dd„„rr??
BBuunnuunn ii‡‡iinn 3300 ttoonn ttrreeyylleerr ggrraaffii‚‚ii kkuullllaann„„ll„„rr.. YYaannddaann yyaattaayy oollaarraakk aarraacc„„nn ssuu
sseevviiyyeessiinnddeenn oollaann yy††kksseekkllii‚‚ii ‡‡iizziilliirr.. ((kk„„rrmm„„zz„„ ‡‡iizzggii)) AAllttttaann ddiikkeeyy oollaarraakk yyaallppaa
ppeerriiyyoodduu ‡‡iizziilliirr..((ssaarr„„ ‡‡iizzggii)) hheerr iikkii ‡‡iizzggiinniinn bbiirrllee……ttii‚‚ii nnookkttaaddaakkii llaasshhiinngg ddee‚‚eerrii
kkuullllaann„„ll„„rr..
••eekkiill ‹‹ 112255 GGrraaffiikktteenn llaasshhiinngg ssaayy„„ss„„nn„„ bbuullmmaakk..

119
••eekkiill ‹‹ 112266 GGVVMM 1100 ttoonn ddoorrssee ii‡‡iinn ggrraaffiikk
Lashing zincirine binecek y†k limiti 9.5 Ton;
G†vertesinde 6 …erit bulunan Ro-Ro gemisi;
G†vertenin en ba… k„sm„na ve
•eridin en d„… k„sm„na y†klenmi… dorse;
Yalpa a‡„s„ 20 derece;
Ba…-k„‡ a‡„s„ 5 derece;
•artlar„na gƒre haz„rlanm„…t„r.

120
••eekkiill ‹‹ 112277 GGVVMMŒŒssii 2200 ttoonn ddoorrssee ii‡‡iinn ggrraaffiikk

121

122

123
Y†k hasarlar„
K†‡†k ‡apl„ y†k hasarlar„ genellikle; ara‡lar„n y†kleme ve tahliyesi s„ras„nda
park etme veya park yerinden ‡„kma manevras„ s„ras„nda olmaktad„r. Bunlar daha
‡ok ƒn ve arkadaki veya yandaki ara‡lara s†rtme sonucu olu…maktad„r. Bunlar
arac„n brandas„n„n y„rt„lmas„, yan ve arka kapaklar„n ‡izilmesi, hava ba‚lant„
valflerinin k„r„lmas„, g†mr†k halat„n„n kesilmesi, manevra aynas„n„n k„r„lmas„ ve
halat mapalar„n„n k„r„lmas„ …eklinde olu…an hasarlard„r. Ara‡lar gemiye binerken
veya gemiden inerken rampaya s†rtmeleri sonucu olu…an tampon e‚ilmesi, arka
sinyal lambalar„n„n k„r„lmas„, yak„t tank„n„n yere s†rtmesi ve dorse ayaklar„n„n
e‚ilmesi gibi hasarlar olu…maktad„r.
Manevra s„ras„nda meydana gelen hasarlar daha ‡ok mafiler taraf„ndan
dorselerin manevras„ s„ras„nda olu…maktad„r. Mafi operatƒrlerinin i…ini ‡abuk bitirip
evlerine erken gitme istekleri, gƒrevli personelin talimatlar„na uymama ve gƒrevli
personelin e‚itimsiz olmas„ hasar oran„n„ art„rmaktad„r.
Y†kleme veya tahliye operasyonu s„ras„nda olu…an t†m hasarlar derhal
1.zabit ve kaptana rapor edilmelidir. Hasar liman yetkililerinin sorumlulu‚unda
olmu… ise (mafiler taraf„ndan) hemen sorumlular haberdar edilip hasar„n foto‚raf„
‡ekilip sorumlulardan hasar raporu al„n„r. Hasar gemi sorumlulu‚unda olu…mu… ise
(ƒr. G†vertade gƒrevli personelin hatas„) gemi taraf„ndan hasar olu…an arac„n
yetkililerine verilmek †zere hasar raporu d†zenlenir. S†rtme, ‡izilme ve k„r„lma
gibi k†‡†k hasarlar„n d„…„nda olu…an arac„ ve y†k†n† etkileyen b†y†k hasarlar
olu…tu‚unda …irket yetkilileri, sigorta ve geminin P&I sƒrveyi haberdar edilerek
zarar ziyan tespiti yap„l„r. Arac„n y†k†n† de etkileyen b†y†k hasarlarda y†k†n
‡evre kirlili‚ine yol a‡„p a‡mad„‚„ ara…t„r„lmal„d„r.
B†y†k ‡apl„ hasarlar genellikle deniz ge‡i…leri s„ras„nda, a‚„r deniz …artlar„
ve ara‡lar„n uygun lashing yap„lmamas„ sonucu meydana gelmektedir. €‡inde ne
y†k† oldu‚u ve nas„l y†klendi‚i bilinmeyen, kapal„ bir kutu gibi gemiye y†klenen
ara‡lar„n ne kadar sa‚lam lashing yap„l„rsa yap„ls„n arac„n i‡indeki y†k
ba‚lanmam„… veya deniz …artlar„na gƒre y†klenmemi… ise a‚„r deniz …artlar„nda
y†k†n†n devrilmesi ve/veya kaymas„ sonucu hasarlanma ihtimali her zaman
mevcuttur. Seyir s„ras„nda olu…an hasarlar„n ‡o‚u arac„n y†k†n†n kaymas„ veya
devrilmesi sonucu olu…maktad„r. Ara‡lar„n„ deniz yoluyla ta…„yan veya ta…„yacak
firmalar„n, ara‡lar„n„ antrepolardaki y†kleme s„ras„nda deniz durumuna uygun
y†kleme ve ba‚lama yapmalar„ gerekir.

124
‰e…itli y†k hasar„ resimleri
Resimlerde gƒsterilen hasarlar;
-Ara‡lar †zerinde yeterli ba‚lama noktas„ olmamas„,
-Ara‡lara yeterli say„da lashing yap„lmamas„,
-Kullan„lan lashing ekipmanlar„n„n uygun olmamas„,
-Uygulanan lashinglerin yeteri kadar gerdirilmemesi,
gibi nedenlerden dolay„, a‚„r deniz …artlar„nda hareket
ivmesinin en fazla oldu‚u geminin en †st g†vertesinin ba…a
yak„n bƒl†m†nde meydana gelmi…tir.

128
EK-1
DEN€ZC€L€K TAVS€YE NOTU
MGN19(M)
RO-RO GEM€LER€
Ara‡ g†verte ‹ Personel Kazalar„, Yolcu Eri…imi ve Motorlu Ara‡lar„n
Ta…„nmas„
Gemi sahiplerine, yƒneticierine, operatƒrlerine, kaptanlara, zabitlere,m†rettebata
ve karayolu nakliyecilerine bildirim.
( Bu not M1433 ve M1507 nolu Merchant Shipping NoticeŒi iptal aderek yerine
ge‡er )
Bu tavsiyeler, ro-ro gemilerindeki y†kleme ve bo…altma i…lemleri s„ras„nda, hareket
halindeki ara‡lardan ‡„kan yolcular„n ve m†rettebat„n maruz kald„‚„ tehlikelere
i…aret etmektedir. Ayr„ca a…a‚„da yer alan €ngiltere ve uluslararas„ yƒnetmeliklerin
yorumlanmas„n„ i‡ermektedir:
1)Yolcular„n ro-ro gemilerinin kapal„ ara‡ g†vertelerine ge‡i…iyle ilgili SOLAS 1974,
Bƒl†m 11-1 Madde 20.3. paragraf 3Œ†n yorumu. Bu kurallar„n izin verilen istisnalar„
dahil; ve
2)Motorlu ara‡lar„n depolar„nda ta…„nan yak„tlar i‡in ve arac„n ‡al„…t„r„lmas„ ve i…i
ile ba‚lant„l„ olarak ta…„nan di‚er belirli madde ve materyallerle ilgili minimum
g†venlik …artlar„ (•tehlikeli mallar• …artlar„ d„…„nda tutulmas„ gerekli gƒr†lenler)
Bu tavsiyeler b†t†n €ngiltere gemilerine ve €ngiltere limanlar„ dahilindeki b†t†n
gemilere uygulanacakt„r.
1.Giri…
1.1 Ara‡ g†vertesi, s„k„…„kl„k ve ara‡lar„n hareketleri nedeniyle ve bir ‡o‚unun
tanklar„nda bulunan veya ara‡larda ta…„nan yanabilen yak„tlardan ƒt†r†, potansiyel
olarak tehlikeli bir yerdir. Bu …artlar kazalara ve m†rettebattan en az bir ki…inin
ƒl†m†ne yol a‡m„…t„r. Yolcular„n ara‡ g†vertesinde ge‡irecekleri s†reye
minimumda tutmak ve orada bullunacak m†rettebat„ sadece orada bulunmas„
gerekenlerle s„n„rl„ tutmak arzulanmaktad„r. Bu tavsiye notunun amac„ gemi
sahiplerine i…letmecilere ve gemi yolcular„na sƒz konusu tehlikeleri hat„rlatmak ve
gerekli ƒnlemler hakk„nda tavsiyelerde bulunmakt„r.
2.Hukuki Gereksinimler
2.1.€… verenler genel anlamda makul ve uygulanabilir ƒl‡†lerde elemanlar„n„n ve
gemide bulunan di‚er ki…ilerin sa‚l„‚„n„ ve g†venli‚ini 1997 tarihli ticaret gemileri
ve bal„k‡„ gemileri sa‚l„k ve i… g†venli‚i yƒnetmeli‚ine (de‚i…tirilmi… haliyle) gƒre
korumakla gƒrevlidir.

129
2.2 ˆzellikle 1998 tarihli ticaret gemileri (gemi †zerinde g†venli hareket)
yƒnetmeli‚i. €… verenin ve Kaptan„n, gemi †zerinde bulunan herhangi bir ki…inin
gidece‚i her yere g†venle eri…mesi i‡in gerekli yƒntemleri sa‚lamas„n„ ve
s†rd†rmesini …art ko…ar. Ek olarak i… veren ve Kaptan ara‡lar„n ve hareketli
kald„rma cihazlar„n„n kullan„lmas„ndan veya hareket etmesinden kaynaklanacak
tehlikeleri makul ƒl‡†lerde ƒnlemekle h†k†ml†d†r. Benzer h†k†mler 1988 tarihli
sa‚l„k ve g†venlik (R„ht„mlar) yƒnetmenli‚inde de‚er almaktad„r.
2.3 Ara‡lar, karavanlar, tekneler vs. Bu Tavsiye Notu h†k†mleri uyar„nca ta…„nd„‚„
zaman, ta…„d„klar„ mallar (bu tavsiye notunda belirlenen mallarla s„n„rl„ olarak)
tehlikeli mallar olarak s„n„fland„r„lmaz. Bu …artlar yerine getirilmedi‚i zaman, hem
gemilere hem ta…„d„klar„ y†ke 1997 tarihli Ticaret gemileri (Tehlikeli Mallar ve
Deniz Kirleticileri) Yƒnetmenli‚i uygulanabilir.
3.Yolcular„n Ara‡ G†vertelerine Eri…imi
3.1.SOLAS Konvansiyonu Bƒl†m 11-1. Madde 20-3 h†km†ne gƒre •B†t†n ro-ro
yolcu gemilerinde, kaptan veya gƒrevli memur, kaptan„n veya gƒrevli memurun
a‡„k‡a ifade edilen izni olmaks„z„n, gemi hareket halinde iken hi‡bir yolcunun
kapal„ ro-ro g†vertesine ge‡mesine izin verilmez•. Acil durumlarda ge‡i…ler hari‡
olmak †zere, izin a…a‚„daki …artlara s„n„rl„ tutulmal„d„r:
1. Yolculu‚un sonuna do‚ru yolculara verilen hareket talimatlar„n„ kolayla…t„rmak
amac„yla ve ancak kaptan„n g†venli bulmas„ …art„yla, yolculara ara‡ g†vertesine
ge‡me izni verilir (gemininnn r„ht„ma en fazla 2 gemi uzakl„‚„nda olmas„ …art„yla).
2. Yolculara m†nferit olarak, ƒzel durumlarda,k„sa s†reler i‡in ve yanlar„nda
m†rettebattan bir ki…i olmak kayd„yla izin verilir.
3. Hareketlerini k„s„tlayan ciddi sakatl„klar„ olan ki…iler i‡in, yolculuktan ƒnce ƒzel
d†zenlemeler yap„lmak kayd„yla izin verilir: ve
4. Feribotlarla yap„lan k„sa mesafe yolculuklarda, b†t†n ara‡lar„n a‡„k bir
g†vertede yava…lam„… oldu‚u durumlarda ƒnceden feribot operatƒr† ile Maritime
and Coastguard Agency (MCA) aras„nda yap„lan anla…ma uyar„nca.
4.Kazalar„n Tehlikeleri
4.1.Y†k i…lemlerinin h„z„na ek olarak, dar bir alanda manevra yapan b†y†k
ara‡lar„n personel i‡in tehlikeli oldu‚u a‡„kt„r.
4.2.Son zamanlardaki kazalarda, k„y„ personelinin kulland„‚„ d†z yatakl„ treylerler
veya benzeri gere‡lerle y†k ta…„nmas„ s„ras„nda, i…aret‡ilerin ve gemi personelinin
haz„r bulunmas„na ra‚men, gemide bulunan ki…iler gemide ƒlm†… veya
yaralanm„…t„r.
4.3.•u anda gemilere y†klenen ara‡lar, gemiler tasarlan„rken ve imal edilirken
d†…†n†lenden daha b†y†k, ayr„ca ƒzellikle arkaya do‚ru manervra yaparken …ƒfƒr
mahallinden gƒr†… alan„ ‡ok k„s„tl„. Bu durum, y†r†me alan„n„n dar olmas„ndan
kaynaklanan tehlikeleri art„r„yor.
4.4.Ro-ro gemileriyle ta…„nan ara‡lardan petrol sa‡„ld„‚„na ili…kin bir ‡ok vaka
bildirilmi…tir. Bu vakalar ve yanabilir s„v„lar„n ve gazlar„n s„zmas„na ili…kin di‚er
vakalar ciddi kazalara yol a‡abilir.

130
5.G†venlik H†k†mleri
5.1. Her durumda, personelin g†venli‚ini koruman„n en etkili yolu, y†k i…lemleri
s„ras„nda g†vertelere ge‡i…i ƒnleyerek insanlar„ hareket halindeki ara‡lardan uzak
tutmakt„r.
5.2. Normal i…lemler s„ras„nda bunu uygulamak zordur, ancak yine de g†verteye
ge‡en insan say„s„ ne kadar az olursa, ƒzellikle y†k i…lemleri s„ras„nda ara‡
g†vertesinde bulmas„ gerekmeyen ki…ilerin ba…„na kaza gelmesi ihtimali o kadar az
olur. Personele bu g†verteye ge‡mek gerekti‚inde, sadece g†vertedeki i…aretli ve
izin verelen rotalar„n ve ara‡ rampalar„n„n kullan„lmas„ hat„rlat„l„r.
5.3. Gƒrevleri gere‚i ara‡ g†vertelerinde bulunmas„ gereken personele tehlikeler,
g†venlikleri i‡in konmu… olan sistemler hakk„nda bilgi verilmelidir (kolayca gƒze
‡arpacak giysiler giymek dahil). Ayr„ca y†k i…leriyle gƒrevli ki…ilerin ara‡lar„n
s†r†c†leri ile haberle…melerine ve tehlikeli bir durum ihtimali ortaya ‡„kt„‚„nda h„zla
s†r†c†lere haber vermelerine ƒnem verilmelidir.
5.4.Ara‡lar„n kontrol†yle gƒrevli personelin direkt olarak ara‡la her hangi bir engel
aras„nda durmas„, yan tarafata durmas„ gereklidir. Durulacak yeri, hareket eden
ara‡la engel aras„ndaki s„k„…„p kalma riski en aza inecek …ekilde se‡mek gereklidir.
Ayr„ca s†r†c†n†n gƒr†… alan„ i‡inde kalmaya, farkl„ †lkelerden s†r†c†n†n hangi
pozisyonda olaca‚„na dikkat ederek g†venli‚i artt„rabilirsiniz.. Ara‡ g†vertesindeki
i…lemlere nezaret eden ki…ilere, gemideki ara‡lar„n a…„r„ h„zl„ s†r†lmesi durumunda
personelin maruz kalaca‚„ tehlikenin ƒnemli ƒl‡†de artaca‚„ hat„rlat„l„r.
5.5.Ara‡ g†vertesi i…lemlerine al„…„k olmayan ki…iler g†verteye girmek
istediklerinde gemi personelinin ƒzellikle dikkatli olmas„ gerekir. Arabalar„n
s†r†c†leri ve otob†s yolcular„ etraflar„nda bulunann …eyler ve yap„lan i…lemler
hakk„nda bilgi sahibi olmayabilirler, bu durumda daha fazla tehlikeye maruz
kal„rlar.
5.6.Y†k i…lemleri s„ras„nda ve gemi denizde iken ara‡ g†vertesine ge‡mek isteyen
ki…iler i‡in, iyi ayd„nlat„lm„…, sabit ‡izgilerle i…aretlenmi… ve a‡„k‡a gƒr†len tabelalar
konmu… y†r†me yollar„ bulundurmas„ gereklidir. Ek olarak, do‚rudan ara‡
g†vertesine a‡„lan kap„lara ve ‡„k„…lara biti…ik yerlere uygun bariyerler konarak
insanlar„n aniden bu g†verteye girmesine ve hareket eden bir arac„n yoluna
‡„kmas„na engel olmak gereklidir. Ayr„ca g†vertelere ara‡lar„ kap„lardan ve
‡„k„…lardan g†venli bir mesafede durmaya zorlayacak mekanik engeller tak„lmas„
tavsiye edilir.
5.7.Gemi sahiplerine ve i…letmecilere, gemi g†vertesine ge‡ilen her yere uygun
tehlike uyar„s„ i…aretlere koymalar„ kuvvetle tavsiye edilir.

131
6.Motorlu ara‡lar„n depolar„ndaki benzin ve dizel
6.1.Ara‡lar, Ticaret Gemileri mevzuat„ veya MCA ile anla…maya var„lan e…de‚erli
d†zenlemeler kapsam„ndan, deposunda kendi motorunu ‡al„…t„rmak i‡in yak„t
bulunduran motorlu ara‡lar„n ta…„nmas„na uygun y†k mekanlar„nda ta…„n„yorsa,
her ara‡ta;
1. Tank„n ta…arak kirlilik tehlikesi yaratacak kadar dolu olmamas„.
2. Mar… motorunun kapal„ olmas„ gereklidir.
6.2.Ara‡ta yedek yak„t varilleri ta…„nmamal„d„r.
6.3.Bazen, ara †zerinde ta…„nan seyyar jeneratƒr gibi baz„ makinelerin
nakledilmesi istenmektedir. Bunlar„n yak„t depolar„ ve bataryalar„ vard„r ve motorlu
ara‡larla ayn„ tehlikeleri arz ederler: motorlu ara‡larla ayn„ …artlar alt„nda
ta…„nmalar„ gereklidir.
7.S„v„ petrol gazlar„yla (LPG) veya s„k„…t„r„lm„… veya s„v„la…t„r„lm„…
do‚al gazla (LNG)ile ‡al„…an motorlu ara‡lar
7.1.LPG ile ‡al„…an ara‡lar„n, 1986 tarihli Karayollar„ Ara‡lar„ (€n…aat ve Kullan„m)
Yƒnetmenli‚ine (de‚i…tirilmi… …ekliyle) e… de‚erli s„tandartlara gƒre in…a edilmi…
gaz depolar„ ve ba‚l„ sistemleri bulunmas„ gereklidir.
7.2.S„v„ petrol gaz„ (LPG) veya s„v„ do‚algaz (LNG) ile ‡al„…an motorlu ara‡lar,
1. Mar… motorunun kapal„ olmas„: ve
2. Gaz„n, ara‡ gemiye y†kl† iken kapal„ tutulacak valfleri olan bir silindir veya
silindirler i‡inde bulunmas„ …art„yla paragraf 6.1Œde belirtilen y†k mekanlar„nda
ta…„nabilir.
7.3.Sadece uygun borulara ve armat†rlere sahip olan silindirlere izin verilir. B†t†n
LPG veya LNG silindirlerinin tam g†venli olmas„ gereklidir.
8.Gaz„n sadece ‡al„…t„rma veya i… ile ba‚lant„l„ olarak kullan„ld„‚„,
teknelerdeki,karavanlardaki ve di‚er ara‡lardaki gaz silindirleri:
8.1.B†t†n silindirlerin yolcular taraf„ndan gemi memuruna deklere edilmesi i‡in
gerekli i…lemler yap„lacak ve a…a‚„daki …artlar uygulanacakt„r.
1. Ta…„nacak silindir say„s„ maksimum †‡ olacakt„r, ancak hermatik olarak
yal„t„lm„… ve ikinci bir kap i‡ine konmu… geni…letilebilir kartu…lardan on iki taneye
kadar ta…„nabilir.
2. B†t†n silindirlerin geminin hareketlerine kar…„ yeterince g†venli olmas„
gereklidir.
3. T†m yolculuk boyunca silindirlerin kapal„ tutulmas„ gereklidir.
4. S„z„nt„ yapan ve yeterince g†venli olmayan, ba‚lant„s„ yeterli olmayan
silindirler gemiye al„nmayacakt„r.

132
9.€…letme prosed†rleri
9.1.Yak„t„n etrafa sa‡„lmas„ gibi kaza ihtimallerine kar…„ a…a‚„daki ƒnlemlere dikkat
etmek gereklidir:
1. Deposunun a…„r„ doldurulmu… olan ara‡lar gemiye al„nmayacakt„r.
2. Gemi yola ‡„kt„ktan sonra yolcular„n ara‡ g†vertesine ge‡mesine izin
verilmeyecektir. (bkz. Yukar„daki 3. paragraf, tehlikeli maddeler ta…„n„yorsa bkz.
International Maritime Dangerous Goods Code ‹ Uluslararas„ Denizcilik Tehlikeli
Mallar Yasas„ madde 17.4Œe bak„n„z)
3. Kolayca gƒr†lecek ŒSigara €‡ilmezŒ tabelalar„, rampalara a‡„lan kap„lar
a‡„lmadan ve yolculara talimat verecek gƒrevli yerine ge‡meden ƒnce motorlar„n
‡al„…t„r„lmamas„ i‡in uyar„ levhalar„ as„lacakt„r.
4. Sabit bir yang„n tespit sistemi ve televizyonlu gƒzetim sistemi yoksa, ge‡i…
s„ras„nda ara‡ g†vertesinde yang„n nƒbet‡isi bulundurulacakt„r.
5. Petrol s„z„nt„lar„ h„zla temizlenmeli, her ara‡ g†vertesinde kum kutular„,
damlama kaplar„ ve paspaslar bulundurulmal„d„r.
6. Y†ksek standartta m†rettebat yang„n tatbikat„ yap„lmal„d„r.
7. S†r†c†l† / s†r†c†s†z olarak motorlu ara‡ ta…„mak i‡in ƒzel ara‡
g†verteleri olacak …ekilde in…a edilmi… ƒzel gemilerde, nakliye s„ras„nda yan„c„
buhar veya zehirli duman olu…abilece‚i dikkate al„nmal„d„r. Y†k ta…„nan seferlerde,
ara‡ g†vertelerindeki hava dola…„m„ ve havaland„rma sa‚layan sistemlerin yolculuk
boyunca ‡al„…t„r„lmas„ gereklidir. Ara‡lar„n y†klenmesi ve bo…alt„lmas„ s„ras„nda,
buhar konsantrasyonunun veya zehirli dumanlar„n sa‚l„‚a zaral„ olmamas„ i‡in
hava de‚i…imlerinin say„s„n„n artt„r„lmas„ gerekebilir.

133
EK-2
RO-RO YOLCU GEMŠLERŠ VE YˆKSEK HIZLI TEKNELER Y‡NETMELŠŒŠ
B€R€NC€ BˆL•M
Ama‡, Kapsam, Dayanak ve Tan„mlar
Ama‡
Madde 1Ž Bu Yƒnetmeli‚in amac„; •lkemiz ad„na denizcilik otoritesi olan
Denizcilik M†ste…arl„‚„ taraf„ndan,
a) Liman devleti ve bayrak devleti uygulamalar„ ‡er‡evesinde yapaca‚„
denetimlerle, ro-ro feribot i…letmelerinin ISM Koduna uymalar„n„, i…letenlerce gemi
†zerinde ve k„y„da emniyetli yƒnetim sistemleri kurulmas„ ve d†zg†n bi‡imde
yƒnetilmesini sa‚lamak suretiyle; T†rk limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan d†zenli
sefer yapan ro-ro feribotlar„n„n ve ro-ro yolcu gemilerinin emniyetli yƒnetimi ve
i…letimi ile kirlilik emniyetini art„rmak.
b) Hasarl„ bir ‡arp„…ma durumunda ro-ro yolcu gemilerinin su †st†nde
kalabilirli‚ini art„racak ve yolcular ile m†rettebat i‡in y†ksek bir emniyet d†zeyi
sa‚layacak olan ƒzel denge gereklerini, bƒlgesel veya uluslararas„ ‡er‡evede
uygulanabilir bir …ekilde belirlemek.
c) T†rk limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan yap„lan d†zenli ro-ro feribotu
ve y†ksek h„zl„ yolcu teknesi seferlerinin emniyetli bir …ekilde yerine getirilmesini
sa‚layacak zorunlu denetimler sistemi koymak.
d) Yukar„da belirtilen faaliyetlerle ilgili gƒrev, yetki ve sorumluluklar ile esas
ve usulleri tespit etmektir.
Kapsam
Madde 2Ž Bu Yƒnetmelik, ticari ama‡la ‡al„…t„r„lmayan devlet gemileri
hari‡ olmak †zere;
a) Bayra‚„ ne olursa olsun T†rk limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan yap„lan
d†zenli seferlerde ‡al„…t„r„lan t†m ro-ro gemilerini,
b) T†rk limanlar„na u‚ramaks„z„n birden fazla †lke limanlar„ aras„nda
yap„lan uluslararas„ seferlerde ‡al„…t„r„lan T†rk bayrakl„ ro-ro gemilerini,
c) Bu maddenin (a) bendinde belirtilen limanlar aras„nda ‡al„…t„r„lan T†rk
veya yabanc„ bayrakl„ ro-ro feribotlar„ ile (b) bendinde belirtilen limanlar aras„nda
yap„lan d†zenli olmayan seferlerde ‡al„…t„r„lan T†rk bayrakl„ ro-ro gemilerini,
d)Yukar„daki bentlerde say„lan ro-ro feribotlar„n„ i…leten …irketleri,Kapsar.
Dayanak
Madde 3Ž Bu Yƒnetmelik, 10/8/1993 tarihli ve 491 say„l„ Denizcilik
M†ste…arl„‚„n„n Kurulu… ve Gƒrevleri Hakk„nda Kanun H†km†nde Kararnameye,
10/6/1946 tarihli ve 4922 say„l„ Denizde Can ve Mal Koruma Hakk„nda Kanuna ve
ilgili uluslararas„ sƒzle…melere dayan„larak haz„rlanm„…t„r.

134
Tan„mlar
Madde 4Ž Bu Yƒnetmelikte ge‡en;
€dare: Denizcilik M†ste…arl„‚„n„,
Ro-ro yolcu gemisi: De‚i…tirilmi… …ekliyle 1974 SOLAS Sƒzle…mesi, K„s„m II,
Kural 2/3Œde tarif edilen anlamda, ro-ro kargo yerlerine veya ƒzel kategoride
yerlere sahip olan ve onikiden fazla yolcu ta…„yan gemiyi,
Ro-ro feribotu: Karayolu ve demiryolu ta…„tlar„n„n bindirilmesi ve indirilmesi i‡in
tertibat ile donat„lm„… olan bir ro-ro yolcu gemisini,
Y†ksek h„zl„ yolcu teknesi: T†rkiyede y†r†rl†kte olan g†ncel versiyonunda,
1974 Sƒzle…mesi, K„s„m X, Kural 1Œde tarif edildi‚i gibi, onikiden fazla yolcu
ta…„yan y†ksek h„zl„ bir tekneyi,
D†zenli sefer: Yay„mlanm„… bir tarifeye gƒre veya sistematik dizi olu…turacak
ƒl‡†de d†zenli veya s„k ge‡i…ler ile ayn„ iki veya daha fazla nokta aras„nda
i…letilen bir dizi ro-ro feribotu, ro-ro yolcu gemisi veya y†ksek h„zl„ yolcu teknesi
ge‡i…leri ile veya arada ba…ka limanlara u‚ramaks„z„n ayn„ limana ve ayn„
limandan yap„lan bir dizi seferleri,
•irket: Bir veya daha fazla ro-ro feribotu, ro-ro yolcu ve y†ksek h„zl„ yolcu
teknesi i…leten ve emniyetli yƒnetim konusunda bu Yƒnetmeli‚in ilgili h†k†mleri ve
1974 SOLAS Sƒzle…mesi, K„s„m IX, Kural 4 uyar„nca kendisine bir uygunluk belgesi
d†zenlenmi… olan …irketi,
Yetkilendirilmi… kurulu…: T†rk bayrakl„ gemilerde bayrak devleti ad„na
hareket edecek kurulu…lar„n se‡imi ve yetkilendirilmesine ili…kin mevzuat
h†k†mlerine uygun olarak yetkilendirilmi… bir kurulu…u,
ISM Kodu: MSC 104 (73) say„l„ ve 5/12/2000 tarihli IMO Karar„yla de‚i…ik,
A.741 (18) say„l„ ve 4/11/1993 tarihli Meclis Karar„ yoluyla Uluslararas„ Denizcilik
ˆrg†t† (IMO) taraf„ndan kabul edilmi… olan, Gemilerin Emniyetli €…letimi ve
Kirlenmenin ˆnlenmesi i‡in Uluslararas„ Yƒnetim Kodunu,
Korunakl„ sular: ˆnemli dalga y†ksekli‚inin y„l i‡inde 1,5 metreyi ge‡me
olas„l„‚„n„n %10Œdan daha az oldu‚u ve ro-ro feribotunun bir s„‚„nma yerinden
uzakl„‚„n„n hi‡bir zaman alt„ deniz milinden fazla olmad„‚„ alanlar„,
Yeni gemi: Bu Yƒnetmeli‚in y†r†rl†‚e giri… tarihinden oniki ay sonra
omurgas„ k„za‚a konulmu… olan veya belirli bir gemi …eklinin olu…maya ba…lad„‚„ ve
hangisi daha k†‡†k ise, en az„ndan 50 ton veya tahmin edilen yap„sal malzeme
k†tlesinin %1Œinden olu…an gemi montaj„n„n ba…lam„… oldu‚u ro-ro yolcu gemisini,
Mevcut gemi: Yeni bir gemi olmayan bir ro-ro yolcu gemisini,
Yolcu: kaptan ve m†rettebat veya gemide herhangi bir s„fatla istihdam
edilen veya ‡al„…t„r„lan ba…ka ki…iler d„…„nda ve bir ya…„ndan k†‡†k ‡ocuklar d„…„nda
herkesi,
Uluslararas„ sƒzle…meler: Uluslararas„ Denizcilik ˆrg†t† ve Uluslararas„ ‰al„…ma
ˆrg†t†n†n T†rkiyede y†r†rl†kte bulunan ilgili sƒzle…melerinin g†ncel
versiyonlar„n„,
Uluslararas„ sefer: Bir T†rk liman„ndan yabanc„ bir limana veya tersine yap„lan
seferi,
Dahili sefer: Bir T†rk liman„ndan ayn„ veya bir ba…ka T†rk liman„na yap„lan
seferi,
ˆzel denge gereklilikleri: EK1Œde verilen denge …artlar„n„,
ˆnemli dalga y†ksekli‚i: Belirlenmi… bir dƒnem boyunca gƒzlenen dalga
y†ksekliklerinden en y†ksek olan †‡ tanesinin ortalama y†ksekli‚ini,
Bakiye fribord: Hasarl„ ro-ro g†vertesinde biriken deniz suyunun ilave
etkisini dikkate almaks„z„n, hasarl„ ro-ro g†vertesi ile hasar mahallindeki nihai su

135
‡izgisi aras„ndaki asgari mesafeyi,
1974 SOLAS Sƒzle…mesi: T†rkiyede y†r†rl†kte olan g†ncel versiyonunda,
ona ait protokoller ve de‚i…iklikler ile birlikte, Denizde Can Emniyeti Uluslararas„
Sƒzle…mesini,
Y†ksek H„zl„ Tekne Kodu: T†rkiyede y†r†rl†kte olan g†ncel versiyonunda,
MSC 36 (63) say„l„ ve 20/5/1994 tarihli IMO Denizcilik Emniyeti Komitesi Karar„nda
yer alan Y†ksek H„zl„ Teknelerin Emniyeti i‡in Uluslararas„ Kodunu,
Sertifikalar/belgeler:
1) Uluslararas„ sefer yapan ro-ro feribotlar„ ve y†ksek h„zl„ yolcu tekneleri i‡in
ilgili te‡hizat kay„tlar„yla ve (uygun hallerde) muafiyet sertifikalar„ ve i…letme
izinleriyle birlikte, 1974 SOLAS Sƒzle…mesi kapsam„nda d†zenlenen emniyet
sertifikalar„n„,
2) Yurti‡i sefer yapan ro-ro feribotlar„ ve y†ksek h„zl„ yolcu tekneleri i‡in,
ilgi te‡hizat kay„tlar„yla ve (uygun hallerde) muafiyet sertifikalar„ ve i…letme
izinleriyle birlikte, ilgili ulusal mevzuat uyar„nca d†zenlenen emniyet sertifikalar„n„,
Muafiyet sertifikas„: 1974 SOLAS Sƒzle…mesinin Bƒl†m I, Kural 12
kapsam„nda d†zenlenen herhangi bir sertifikay„,
Bayrak devleti idaresi: Ro-ro yolcu gemisi, ro-ro feribotu veya y†ksek h„zl„
yolcu teknelerinin, sicilinde bulundu‚u bayrak devletinin yetkili makamlar„n„,
Ev sahibi devlet: Limanlar„na veya limanlar„ndan bir ro-ro feribotu veya bir
y†ksek h„zl„ yolcu teknesinin uluslararas„ seferler kapsam„nda d†zenli sefer yapt„‚„
herhangi bir devleti,
ˆzel denetim: Bu Yƒnetmeli‚in 17 nci ve 19 uncu maddelerine uygun
olarak, €dare taraf„ndan yap„lan bir denetimi,
Denetim gƒrevlisi: Sertifikalarla ilgili denetimler ve muayeneler yapmak
†zere €dare taraf„ndan usul†nce yetkilendirilmi… olan ve bu Yƒnetmeli‚in 27 nci
maddesindeki ehliyet ve ba‚„ms„zl„k …artlar„n„ kar…„layan bir personeli,
Eksiklik: Bu Yƒnetmeli‚in gereklerine uygun olmad„‚„ tespit edilen bir
durumu,
€fade eder
€K€NC€ BˆL•M
Ro-ro Gemilerinin Emniyetli Yƒnetimi
ISM Kodunun €irketlerce uygulanmas•
Madde 5Ž Bayra‚„ ne olursa olsun, bir T†rk liman„na veya bir T†rk
liman„ndan d†zenli sefer ile en az bir ro-ro feribotu i…leten b†t†n …irketler, ISM
Kodunun 1.2Œden 13.1Œe kadar olan paragraflar„n„n ve 13.6 numaral„ paragraf„n„n
b†t†n h†k†mlerine uymak zorundad„rlar.
ISM Kodunun idare taraf•ndan uygulanmas•
Madde 6Ž €dare, …irketler ve ro-ro feribotlar„yla ilgili olarak ISM Kodunu
uygularken, Kodun 13.2, 13.3, 13.4, 13.5, 13.7, 13.8, 13.9, 13.10, 13.11, 14 ve
16 numaral„ paragraflar„n„n h†k†mlerine uygun hareket etmelidir.
ISM Kodunun 13.2 numaral„ paragraf„yla ilgili olarak €dare, sadece …irket
merkezi T†rkiyede bulunan …irketlere uygunluk belgesi d†zenleyebilir. €dare,
yabanc„ bayrakl„ gemiler i‡in bu belgenin d†zenlenmesinden ƒnce bayrak

136
devletinin idaresine dan„…mal„d„r.
Uygunluk belgesi ve emniyetli yƒnetim sertifikas„ be… y„l s†re ile ge‡erlidirler.
Belgelerin ge‡erlik s†resi i‡inde, d†zenleme tarihinden ve en son denetimden
sonra yap„lm„… de‚i…ikliklerin ISM Kodu h†k†mlerine uygunlu‚unu ve emniyetli
yƒnetim sisteminin d†zg†n i…ledi‚inin tespit edilmesi amac„yla €dare taraf„ndan;
uygunluk belgesinin ge‡erli‚ine yƒnelik olarak y„lda bir defa, emniyetli yƒnetim
sertifikas„n„n ge‡erli‚ine yƒnelik olarak da otuz ayda bir veya daha erken s†relerde
denetim yap„lmal„d„r.
€dare, liman devleti kontrol† ile T†rk limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan
d†zenli ro-ro seferi yapan …irketlerin bu maddenin h†k†mlerine uygun olduklar„n„
tespit etmi… olmas„ …art„yla, ba…ka bir bayrak devletinin idaresi veya
yetkilendirilmi… ba…ka bir kurulu… taraf„ndan d†zenlenen bir uygunluk belgesini
veya bir emniyetli yƒnetim sertifikas„n„ kabul edebilir.
Bayrak ve liman devleti denetimleri
Madde 7Ž €dare, bayrak ve liman devleti uygulamalar„yla, T†rk
limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan d†zenli ro-ro seferleri yapan b†t†n …irketlerin
bu bƒl†m†n h†k†mlerine uymalar„n„ sa‚lar.
1974 SOLAS Sƒzle…mesinin Bƒl†m IX kapsam„nda ISM Kodunun genel
uygulamas„na ili…kin h†k†mler sakl„d„r.
Hizmetlerin Durdurulmas•
Madde 8Ž €dare, uygunluk belgesine sahip bir …irketin can veya mal
g†venli‚ine veya ‡evreye ciddi bir tehlike riski mevcut olmas„ nedeniyle T†rk
limanlar„na veya T†rk limanlar„ndan d†zenli olarak ro-ro feribotu i…letemeyece‚ini
tespit ederse, seferler tehlike giderilene kadar durdurulabilir. Bu durumda €dare,
karar„n„ ve gerek‡elerini, varsa derhal ilgili di‚er devletlere bildirmelidir.
•‰•NC• BˆL•M
Ro-Ro Yolcu Gemileri €‡in ˆzel Denge •artlar„
‡nemli dalga yƒkseklikleri
Madde 9Ž ˆzel denge …artlar„ uygulan„rken, ara‡/ta…„t g†vertesi su
y†ksekli‚ini tespit etmek i‡in ƒnemli dalga y†kseklik de‚erleri kullan„l„r. Bu
de‚erler, y„ll„k esasta %10Œdan daha b†y†k bir olas„l„kla a…„lmayan rakamlar
olmal„d„r.
Deniz alanlar•
Madde 10Ž €dare, bu Yƒnetmeli‚in y†r†rl†‚e girdi‚i tarihinden itibaren en
ge‡ bir y„l i‡inde, bayraklar„ ne olursa olsun T†rk limanlar„na veya T†rk
limanlar„ndan d†zenli sefer yapan ro-ro yolcu gemilerinin ge‡tikleri deniz
alanlar„n„n bir listesini ve bu alanlardaki ƒnemli dalga y†ksekliklerinin de‚erlerini
belirler.
Deniz alanlar„ ve buralardaki ƒnemli dalga y†ksekli‚i de‚erleri; m†mk†nse,
€dare ile uluslararas„ sefer rotas„n„n di‚er ucundaki ev sahibi devletin idaresi
aras„nda mutabakat yoluyla tan„mlanmal„d„r. Gemi, rotas„ birden fazla deniz
alan„ndan ge‡ti‚i takdirde bu alanlar i‡in belirlenen en y†ksek ƒnemli dalga
y†ksekli‚i de‚erine ait ƒzel denge …artlar„n„ sa‚lam„… olmal„d„r.
Birinci f„krada belirtilen liste ve listedeki de‚i…iklikler, €darenin
denizcilik.gov.tr sitesinden ilan edilir ve talep †zerine ilgili bƒlgesel veya

137
uluslararas„ kurulu…lara da bildirilir.
‡zel denge €artlar•
Madde 11Ž Hasarl„ durumda denge ve su ge‡irmez bƒlmeler ile ilgili
olarak 1974 SOLAS Sƒzle…mesinin Bƒl†m II-I, Kural 8 h†k†mleri sakl„ kalmak
kayd„yla, bayraklar„ ne olursa olsun uluslararas„ sefer yapan, d†zenli sefer ile bir
T†rk liman„na veya bir T†rk liman„ndan i…leyen b†t†n ro-ro yolcu gemileri, EK-1Œde
belirtilen ƒzel denge …artlar„na uygun durumda olmal„d„rlar.
€dare, EK-1Œde belirtilen …artlar„ uygularken, sƒz konusu geminin tasar„m„yla
uyumlu ve m†mk†n oldu‚u ƒl‡†de EK-2Œde verilen k„lavuz esaslar„n„ dikkate al„r.
‡zel denge €artlar•n•n uygulanmas•
Madde 12Ž Yeni ro-ro yolcu gemileri, EK-1Œde belirtilen denge …artlar„na
uygun olmal„d„rlar.
Bu Yƒnetmeli‚in 11 inci maddesinin ikinci f„kras„ kapsam„na girenler hari‡ olmak
kayd„yla mevcut ro-ro yolcu gemileri, bu Yƒnetmeli‚in y†r†rl†‚e girdi‚i tarihten
itibaren en ge‡ yedi y„l i‡inde, EK-1Œde ƒngƒr†len ƒzel denge …artlar„na uygun
hale getirilmelidirler.
Bu Yƒnetmeli‚in y†r†rl†‚e giri… tarihinde 1974 SOLAS Sƒzle…mesinin Bƒl†m II-
I, Kural 8 h†k†mlerine uygun bulunan mevcut ro-ro yolcu gemileri, bu
Yƒnetmeli‚in y†r†rl†‚e giri… tarihinden itibaren en ge‡ oniki y„l i‡inde, EK-1Œde
belirtilen ƒzel denge …artlar„na uygun hale getirilmelidirler.
Sertifikalar/belgeler
Madde 13Ž B†t†n yeni ve mevcut ro-ro yolcu gemileri Bu Yƒnetmeli‚in 11
inci maddesi ve EK-1Œde belirtilen ƒzel denge …artlar„na uygun olduklar„n„ gƒsteren
bir sertifikay„ ta…„mak zorundad„rlar.
T†rk bayrakl„ ro-ro gemilerine €dare taraf„ndan d†zenlenecek olan bu sertifika,
geminin hangi ƒnemli dalga y†ksekli‚ine kadar ƒzel denge …artlar„n„
kar…„layabilece‚ini belirtmelidir. Bu sertifika, ro-ro yolcu gemisi ayn„ veya daha
d†…†k bir ƒnemli dalga y†ksekli‚i de‚erine sahip bir deniz alan„nda sefer yapt„‚„
s†rece ge‡erlidir. Sertifika ilgili ba…ka sertifikalar ile birle…tirilebilir.
Bayrak devleti idaresi taraf„ndan, bu Yƒnetmelik h†k†mlerine benzer h†k†mler
uyar„nca ro-ro yolcu gemilerine d†zenlenmi… olan ve ƒzel denge …artlar„na
uygunlu‚unu gƒsteren sertifikalar, €dare taraf„ndan tan„n„r.
Mevsimlik ve k•sa sƒreli dƒzenli seferler
Madde 14Ž Y„l boyunca d†zenli sefer yapan bir …irket, ayn„ hat i‡in daha
k„sa s†reyle ilave ro-ro yolcu gemilerini i…letmeye koymak isterse, bu gemilerin
i…letmeye konulmas„ndan en az bir ay ƒnce €dareye bildirimde bulunmal„d„r. Ancak,
ƒngƒr†lmeyen durumlar nedeniyle seferlerin devaml„l„‚„n„ sa‚lamak i‡in bir yedek
ro-ro yolcu gemisinin h„zla i…letmeye sokulmas„ gerekiyor ise, bu Yƒnetmeli‚in 29
uncu maddesi h†k†mleri uygulan„r.
Y„lda alt„ ay„ ge‡meyen daha k„sa bir s†reyle mevsimlik olarak d†zenli sefer
yapmak isteyen …irketler, seferin ba…lat„lmas„ndan en az †‡ ay ƒnce €dareye
bildirimde bulunmal„d„rlar.
K„sa s†reli veya mevsimlik seferler, ayn„ deniz alan„yla ilgili olarak b†t†n y„l
boyunca yap„lacak seferler i‡in belirlenmi… olandan daha d†…†k bir ƒnemli dalga
y†ksekli‚i …artlar„ alt„nda ger‡ekle…ir ise; daha k„sa s†re i‡in ge‡erli olan ƒnemli

138
dalga y†ksekli‚i de‚eri, €dare taraf„ndan EK-1Œde yer alan ƒzel denge …artlar„n„
uygularken g†verte †zerindeki su y†ksekli‚inin tespit edilmesi i‡in de
kullan„labilir. Daha k„sa s†re i‡in ge‡erli olan ƒnemli dalga y†ksekli‚i de‚eri,
m†mk†nse €dare ve uluslararas„ sefer rotas„n„n di‚er ucundaki ev sahibi
devletin veya devletlerin idaresi aras„nda mutabakat yoluyla belirlenir.
Birinci ve ikinci f„kralar ‡er‡evesinde yap„lan bildirimlerin €dare taraf„ndan
onaylanmas„ durumunda, bu seferleri ger‡ekle…tirecek ro-ro yolcu gemisi, bu
Yƒnetmeli‚in 14 †nc† maddesinin birinci f„kras„ h†km†ne gƒre, bu Bƒl†m†n
h†k†mlerine uygunlu‚unu gƒsteren bir sertifikay„ ta…„mak zorundad„r.

Ro ro gemiciligi

More Related Content

What's hot

Viewers also liked

Similar to Ro ro gemiciligi

Recently uploaded

Ro ro gemiciligi