მეხუთეკლასელების შემოქმედებით

1. რიცხვების ისტორია!
არაბული ციფრები ინდოეთში გაჩნდა სავარაუდოდ V საუკუნეში. იმავე დროს
გაჩნდა ციფრი „ნულის“ ფორმალიზება და ახსნა. ტრადიციული არაბული
ციფრები არის ინდური ციფრების სახეცვლილი ვარიანტი, რომელიც არაბულ
დამწერლობაში გამოიყენება.
ინდური სისტემით წერის ფართოდ გავრცელებას მაჰმადიანი მეცნიერი ალ-
ხორეზმი ეწეოდა, მსოფლიოში ცნობილი წიგნის „ქითაბ ალ-ჯაბრ ვალ-
მუკაბარას“ ავტორი.
არაბული ციფრები ევროპელებისთვის X—XIII საუკუნეებში გახდა ცნობილი.

2. უძველეს დროში რიცხვები აღინიშნებოდა სწორხაზოვანი
ნიშნებით („ჩხირებით“): ერთი ჩხირი გამოსახავდა ერთიანს,
ორი ჩხირი — ორიანს და ა.შ. ეს ხერხი დღემდეა
შემორჩენილი რომაულ ციფრებში 1, 2, 3 რიცხვების
ჩასაწერად. ე.წ. „არაბული ციფრების“ ინდური
წარმომავლობა მეცნიერებაში მხოლოდ XIX
საუკუნეში აღიარეს. პირველი მეცნიერი, რომელმაც
გამოთქვა ეს აზრი, იმ დროისთვის ახალი, იყო
რუსი აღმოსავლეთმცოდნე გეორგ კერი (1692-1740).
კერი 1731 წლიდან მსახურობდა მოსკოვში უცხოენოვანი
საქმეების კოლეგიის თარჯიმნად.

3. საინტერესო ფაქტები
ციფრებზე!
ბევრმა არ იცის, თუ საიდან წარმოიშვა სიტყვა “ციფრი” და
მითუმეტეს არავინ იცის თუ რას ნიშნავდა ის. თავდაპირველი
მნიშვნელობა იყო “უდაბნო” და მისი წარმოშობა დაუკავშირეს
არაბებს. დღეს მოცემული სიტყვას ვუწოდებთ იმ სიმბოლოებს,
რომლებსაც ყოველდღე ვხვდებით და ვწერთ.

4. საინტერესო ფაქტი!
• საბჭოთა კავშირის დროს იყო
ამგვარი ჩანაფიქრი:
არქიტექტორები
ცდილობდნენ, რომ
მიკრორაიონების აშენების
დროს სახლები ისე
აეშენებინათ, რომ კოსმოსიდან
გამოჩენილიყო სახელმწიფოს
სახელწოდება. პროექტი
ბოლომდე მაინც ვერ
განხორციელდა, მაგრამ დღეს
უკრაინაში ქალაქ ხარკოვში
არის მიკრორაიონი 522. ის
შედგება სამი სახლისგან.
თანამგზავრის რუკაზე ჩანს,
რომ ისინი აჩვენებენ ციფრ
666.

5. ათობითი პოზიციური სისტემა!
პირველი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი რიცხვთა სისტემის განზოგადებაში
იყო ციფრების გამოყენება რაოდენობის გამოსახატავად. ამან
განვითარების საშუალება მისცა რიცხვების ჩაწერის სისტემას
გაცილებით უფრო დიდი რიცხვების გამოსახვისთვის.
მაგალითად, ბაბილონელებმა განავითარეს მძლავრი
აღრიცხვის პოზიციური სისტემა, რომელიც მნიშვნელოვანწილად
შედგებოდა 1-დან 10-მდე ციფრებისგან. ძველ
ეგვიპტელებს გააჩნდათ აღრიცხვის სისტემა, სხვადასხვა
იეროგლიფებისაგან შემდგარი, რომელნიც 1-დან 10-მდე ციფრებს
აღნიშნავდნენ და ასევე 10-ის ყველა ხარისხს მილიონამდე. წარწერა
ქვაზე კარნაკიდან, რომელიც თარიღდება 1500 წლით ჩ.წ.აღ.-მდე და
რომელიც ამჟამად ლუვრში ინახება, გამოსახავს 276-ს როგორც 2
ასეულს, 7 ათეულს და 6 ერთეულს; იგივენაირად 4622-საც.

6. ნატურალური რიცხვები!
მეცხრამეტე საუკუნეში ნატურალური რიცხვების სიმრავლეთა
თეორიული განმარტება განვითარდა. ამ განმარტებით, ნული
(ცარიელი სიმრავლის აღმნიშვნელი) განეკთვნება ნატურალურ
რიცხვებს. ამჟამად ნულს, ჩვეულებისამებრ მიაკუთვნებენ
ნატურალურ რიცხვებს სიმრავლეთა
თეორეტიკოსები, ლოგიკოსები და კომპუტერული მეცნიერები.
სხვა მათემატიკოსები მაგალითად, რიცხვთა თეორეტიკოსები,
ძველ ტრადიციას მისდევენ და ნატურალური რიცხვების
პირველ წევრად 1-ს მიიჩნევენ
ნატურალურ რიცხვებს დასაბამი აქვთ სიტყვებში რომლებიც
საგნების დასათვლელად გამოიყენებოდა, საწყისი რიცხვითი
სახელით ერთი.

7. ძველი არაბული და
ინდური ციფრები!
არაბული დამწერლობის ვარიანტიც არსებობს.
ციფრები: 4, 5 და 6 ორი ვარიანტი არსებობს.
მარცხნიდან არაბული მარჯვნიდან სპარსული.

8. არაბული
რიცხვების
მოხაზულობა!
არაბული რიცხვების მოხაზულობის წარმოქმნის ერთ-ერთი
ლეგენდის თანახმად, ციფრის რიცხობრივი მნიშვნელობა შეესაბამება
კუთხეების რაოდენობას[1]