Downloaded 61 times
Koncepcja bezp. niemiec
- 1. BRD Verteidigungspolitische Richtlinien „WytycznePolityki Obronnej Niemiec” & Das Weißbuch der Bundeswehr „Biała Księga Bundeswehry“
- 2. UWARUNKOWANIA Porządek, który ukształtował się na kontynencie europejskim w wyniku II wojny światowej sprawił, iż Republika Federalna Niemiec została zobligowana do prowadzenia polityki obronnej w ramach wzajemnego systemu gwarancji bezpieczeństwa NATO. Ustawa Zasadnicza dopuszcza użycie federalnych sił zbrojnych do obrony w przypadku ataku na terytorium państwa, co w obliczu zobo- wiązań wynikających z artykułu 5. Traktatu Waszyngtońskiego było interpretowane przez rządy RFN jako zakaz użycia sił zbrojnych poza terytorium traktatowym NATO. Takie podejście nie odzwierciedlało coraz silniejszej gospodarczej pozycji RFN w Europie i na świecie. Zaangażowanie RFN w prowadzanie operacji pokojowych ograniczało się do finansowania działań organizacji bezpieczeństwa między narodowego (ONZ, NATO, OBWE, Unia Zachodnioeuropejska – UZE) lub operacji wojskowych przeprowadzanych pod ich auspicjami np. „Operacji Pustynna Burza” w 1991 r.
- 3. Planowane przez rząduHelmuta Kohla w 1993 r. włączenie się sił niemieckich w operację pokojową na Bałkanach stało się podstawą do wystąpienia przez SPD z wnioskiem o interpretację przepisów Ustawy Zasadniczej. Dnia 14 lipca 1994r. Federalny Trybunał Konstytucyjny uznał, że udział Bundeswehry w operacjach pokojowych prowadzonych w ramach systemu zbiorowego bezpieczeństwa, przy aprobacie Bundestagu zwykłą większością głosów, nie narusza przepisów Ustawy Zasadniczej. Takie orzeczenie otworzyło możliwość zwiększenia roli RFN w międzynarodowych operacjach pokojowych. Stworzyło ono także konieczność rewizji założeń polityki obronnej oraz reformy Bundeswehry, która nie była przystosowana do udziału w tego typu operacjach. Potrzeba tych zmian wynikała także z procesu tworzenia Wspólnej Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (WEPBiO) Unii Europejskiej oraz rosnącego po zamachach z 11 września 2001 r. zagrożenia międzynarodowym terroryzmem.
- 4. Koncepcja Wydane 21 maja 2003 r. przez federalnego ministra obrony Petera Strucka nowe „Wytyczne Polityki Obronnej” (Verteidigungspolitische Richtlinien) określają podstawowe założenia polityki obronnej RFN oraz konkretyzują zadania niemieckich sił zbrojnych w obliczu nowych zagrożeń. Zastępują one dotychczas obowiązujące wytyczne z 1992 r..
- 5. Dokument stwierdza, iż bezpieczeństwo RFN w ciągu ostatniego dziesięciolecia uległo znacznej poprawie. Przemiany polityczne w Europie po zakończeniu zimnej wojny, proces rozszerzenia NATO i UE zwiększyły stabilność na kontynencie oraz tworzą obszar bezpieczeństwa o unikatowym charakterze. Niemcy przestały być krajem granicznym NATO, więc możliwość ataku wrogich sił konwencjonalnych obecnie i w przewidywalnej przyszłości już nie istnieje. Z drugiej jednak strony nastąpił wzrost zagrożeń pochodzących z innych źródeł, takich jak: międzynarodowy terroryzm, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia, konflikty regionalne, wojna informatyczna. Ataki z 11 września 2001 r. i kolejne zamachy terrorystyczne dowiodły, iż poważne niebezpieczeństwo stanowią tzw. zagrożenia asymetryczne
- 6. Nadrzędnym celem niemieckiej polityki bezpieczeństwa pozostaje zagwarantowanie bezpieczeństwa i ochrony obywatelom RFN. Nowe wytyczne potwierdzają dotychczasowe założenia, iż realizacja tego celu możliwa jest wyłącznie dzięki uczestnictwu Niemiec w globalnych i regionalnych strukturach międzynarodowych, takich jak ONZ, OBWE, NATO i UE. Centralną rolę w gwarantowaniu wzajemnego bezpieczeństwa sojuszników powinno w dalszym ciągu odgrywać NATO, a Stany Zjednoczone są w tym procesie dla Europy „nieodzowne” (unverzichtbar).
- 7. Niemcy czują sięodpowiedzialni za kształtowanie przyszłej polityki NATO i tworzenie WEPBiO. Dokument stwierdza, iż WEPBiO nie jest konkurencją dla NATO, lecz ma tworzyć podstawę europejskiego filaru Sojuszu. Niemcy, wraz z Francją przedstawiły 22 listopada 2002 r. Konwentowi UE propozycje regulacji dotyczących polityki obronnej w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy. Zaproponowano m.in. aby integracja w tej sferze mogła być realizowana z wykorzystaniem instrumentów tzw. współpracy wzmocnionej, otwartej dla wszystkich zainteresowanych państw UE. Nowe wytyczne określają, iż celem rządu RFN jest doprowadzenie do powstania Europejskiej Unii Bezpieczeństwa i Obrony. Jej utworzenie wymagałoby jednak zmian w traktatach założycielskich UE.
- 8. Nowe, złożone zagrożeniawymagają, aby dla wypełnienia nadrzędnego celu polityki bezpieczeństwa RFN, polityka obronna była ukierunkowana przede wszystkim na zapobieganie kryzysom i konfliktom, obejmowała szerokie spektrum możliwych do zastosowania instrumentów, a jej realizacja odbywała się we współpracy z sojusznikami z NATO i UE. Zgodnie z nowymi założeniami pojęcia „obrony” nie można obecnie ograniczyć do terytorium własnego państwa dlatego podstawowym zadaniem niemieckich sił zbrojnych będzie w przyszłości przede wszystkim zaangażowanie w operacjach międzynarodowych. W dokumencie podkreślono również, iż RFN będzie kontynuować współpracę zbrojeniową ze swoimi europejskimi i amerykańskimi sojusznikami. Uzyskuje ona pierwszeństwo przed projektami realizowanymi samodzielnie.
- 9. Zgodnie z powyższymi założeniami powstała konieczność nowego określenia zadań niemieckich sił zbrojnych, które powinny być zdolne w razie potrzeby do szybkiego podjęcia operacji wojskowych na całym świecie. W dokumencie stwierdzono, iż w zmienionych uwarunkowaniach międzynarodowych nie jest konieczne utrzymywanie potencjału wojskowego przeznaczonego do odparcia agresji i udziału w dużym konflikcie zbrojnym. Głównym zadaniem niemieckich sił zbrojnych, przy zachowaniu zasady powszechności służby wojskowej, pozostaje jednak obrona RFN przed zewnętrznym zagrożeniem, rozumianym szerzej niż tylko atak na terytorium państwa.
- 10. Po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z 1994 r. zaangażowanie armii RFN w operacjach pokojowych na świecie wzrosło. Niemieccy żołnierze uczestniczyli w misjach na terenie Gruzji, Somalii, w państwach byłej Jugosławii, Timorze Wschod nim oraz Afganistanie, gdzie w lutym 2003 r. niemiecko-holenderski korpus przejął dowództwo operacji ISAF. W dniu 18 czerwca 2003 r. Bundestag zadecydował o udziale niemieckiego lotnictwa transportowego i medycznego w akcji pokojowej ONZ w Kongu. Po Stanach Zjednoczonych, Niemcy wysyłają obecnie największą liczbę żołnierzy do międzynarodowych operacji pokojowych. O większym zaangażowaniu Niemiec w operacjach pokojowych świadczy również prawie ośmiokrotny wzrost wydatków na te cele. Całość wydatków na obronę w stosunku do PKB pozostała w RFN na nie-zmienionym poziomie - około 1,5 %.
- 12. Przez pół wiekuBundeswehra przy pomocy wojsk NATO szykowała się do obrony Niemiec zachodnich przed pancerną ofensywą Armii Czerwonej. Dziś priorytety się zmieniły. Armia ma bronić Niemców przed terrorystami, chronić dostawy surowców energetycznych i zapobiegać skutkom lokalnych konfliktów. Żołnierze mają zapobiegać rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia oraz nieść pomoc ofiarom katastrof humanitarnych. Tak zakłada przyjęta przez niemiecki rząd "biała księga polityki obronnej".
- 13. Ze 180-stronicowego dokumentuwynika, że Bundeswehra będzie jeszcze bardziej angażować się w misje zagraniczne. Berlin chce, by armia była w stanie za granicą utrzymać 14 tys. żołnierzy, a od 2010 r. tę liczbę powiększyć pięć razy. Ta wizja niepokoi żołnierzy, bo w tej chwili pracują na maksymalnych obrotach, a media donoszą o fatalnym wyposażeniu. W Afganistanie komandosi musieli kupować lornetki i buty za własne pieniądze. Według "białej księgi" Bundeswehra będzie mogła zostać użyta także na terenie Niemiec, np. w sytuacji zagrożenia terrorystycznego. Do tej pory w powojennych Niemczech sprawy wewnętrzne były polem działania wyłącznie policji. - Świat się zmienił po 11 września - twierdzi minister Jung. Mimo protestów także w łonie chadecji "biała księga" utrzymuje też pobór do armii. - To zakorzenia Bundeswehrę w społeczeństwie - uznał minister Jung.
- 14. Po raz pierwszyw powojennych Niemczech armia będzie bronić "niemieckich interesów". Według "białej księgi" to dobrobyt, dostęp do surowców energetycznych, utrzymanie wolnego handlu i szlaków transportowych. Dokument spotkał się ze sporą krytyką. Na łamach "Netzeitung" anonimowy generał skrytykował go za brak odpowiedzi, jak Niemcy mają się bronić przed atakiem atomowym. - Nie ma zapisu o amerykańskim parasolu ochronnym, nie wiadomo, pod jakimi warunkami USA przyjdzie nam z pomocą - mówi wojskowy. "Biała księga" wspomina tylko o obecności Niemiec w NATO.
- 16. Niemiecki wywiad zagranicznybędzie jeszcze dokładniej nadzorował światowy system transportu surowców energetycznych. W tym celu państwowe służby tajne mają ściśle współpracować z przedsiębiorstwami z branży energetycznej. Federalna Agencja Wywiadowcza będzie zajmować się także globalnymi konfliktami o podział zasobów naturalnych, w których centrum znajduje się zaopatrzenie w wodę. Kwestie surowców naturalnych są obecnie przedmiotem wielu inicjatyw rządu federalnego na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej, zmierzających do zabezpieczenia dostaw energii do Niemiec. Oczekuje, że Unia Europejska będzie odgrywała "większą rolę" przy "obronie europejskich interesów energetycznych w świecie„, gdyż trzeba się nastawić na "ciężkie walki" w najbliższej przyszłości.
- 19. Terrorgruppe Islamische Dschihad-Union "Sauerland-Zelle" Adem Yilmaz (na lewo) soll rekrutował nowych członków „Islamische Dschihad- Union“. Daniel Schneider (w środku) był w grupie ekspertem od bomb. Fritz Gelowicz (z prawej.) z Ulm uchodził za przywódcę grupy z Sauerland.
- 22. Założonienia polityki zagranicznej Wizję roli Niemiec na arenie i bezpieczeństwa Niemiec pod rządami międzynarodowej, w której to państwo jest Merkel motorem procesu integracji w Europie oraz jednocześnie mediatorem i „pomostem”w relacjach transatlantyckich z USA, Merkel czerpie z tradycji swoich wielkich poprzedników: K. Adenauera i H. Kohla. Kwintesencją zamierzeń polityki zagranicznej i bezpieczeństwa nowego rządu, przedstawiła w przemówieniu na Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa w dniu 4 lutego 2006 roku. Także swoje pierwsze, od czasu inauguracji, przemówienie w Bundestagu kanclerz poświęciła w większej części sprawom międzynarodowym, wskazując na ich wyraźny priorytet w całokształcie polityki nowego rządu. Wydaje się to logiczne wobec faktu, iż niemiecka gospodarka opiera się w znacznej mierze na eksporcie, a polityczny kontekst stosunków międzynarodowych jest ważnym czynnikiem sukcesu gospodarczego.
- 23. Jako główne zagrożeniedla bezpieczeństwa światowego, w zmienionym po Zimnej Wojnie układzie geopolitycznym, Angela Merkel identyifkuje tzw. „asymetryczne”zagrożenie terroryzmem i proliferację broni masowego rażenia, znajdującą się w rękach nieprzewidywalnych reżimów. Skuteczną odpowiedzią na te potencjalne zagrożenia może być tylko multilateralna współpraca europejska i transatlantycka, które Merkel uczyniła „filarami polityki zagranicznej Niemiec”
- 24. Używając retoryki odwołującejsię do „stawiania czoła współczesnym zagrożeniom, rozpowszechniania wartomci demokracji, wolności i praw człowieka” (retoryka bardzo przypominająca przemówienia prezydenta USA G.W. Busha), kanclerz Angela Merkel odsłania ambicję Niemiec, by odgrywać coraz większą rolę na arenie światowej. Wpisuje się to w dotychczasową doktrynę Niemiec, które czerpiąc z historycznej odpowiedzialnomci opowiadają się za polityką zagraniczną zbudowaną na wartościach (tj. pokój, wolność, demokracja, poszanowanie prawa w tym prawa międzynarodowego, sprawiedliwość i prawa człowieka) oraz na określonych interesach Niemiec (tj. bezpieczeństwo energetyczne, bezpieczeństwo obywateli i ich ochrona przed atakami terrorystycznymi, ochrona interesów ekonomicznych).
- 25. Tak określone aksjomatypolityki zagranicznej kanclerz Merkel umieszcza głęboko w kontekście instytucjonalnego multilateralizmu współpracy wewnątrz organizacji takich jak NATO czy UE. choć można się doszukać różnicy w postrzeganiu priorytetów przez kanclerz i jej bylego ministra spraw zagranicznych F.-W. Steinmeiera, który jako były szef gabinetu kanclerza G. Schroedera wyraźnie opowiada się za zacieśnianiem strategicznej współpracy z Rosją, to obie perspektywy raczej wzajemnie się dopełniają, niż konkurują.
- 26. Można ocenić, iżjest to zgodne z dotychczasowymi założeniami polityki Niemiec jako „mocarstwa cywilnego” i powstrzymywania się od użycia siły. Aczkolwiek, coraz liczniejszy udział Bundeswery w operacjach wojskowych nie jest motywowany wąsko zdefiniowanym interesem narodowym, lecz poczuciem solidarności (jak w Afganistanie, czy rogu Afryki), podjęciem większej odpowiedzialności w sprawach międzynarodowych (jak w Somalii, czy Bośni), czy wypełnieniem oczekiwań partnerów i wspólnoty międzynarodowej (misja w Kongo) i by zapobiec masowemu pogwałceniu praw człowieka (Kosowo).
- 27. Kanclerz Angela Merkelwyraźnie i zdecydowanie opowiada się za priorytetową rolą NATO w systemie bezpieczeństwa europejskiego i światowego, podkreślając jednoczemnie potrzebę zreformowania Sojuszu. W ciągu ostatnich lat Sojusz rozszerzył zakres działań i obejmuje dzisiaj działania militarne, operacje pokojowe, kształcenie kadr, transport, doradztwo, zwalczanie skutków klęsk żywiołowych, zabezpieczanie większych imprez sportowych, etc. Stąd potrzeba przemyślenia celów i funkcjonowania Sojuszu, by dostosować działania do jego możliwości.
- 28. Zdaniem Merkel, Sojuszpowinien rozwinąć wymiar współpracy analitycznej w celu koordynacji i konsultacji akcji politycznych i militarnych. W ten sposób NATO mogłoby stać się na przykład platformą do dyskusji nad kwestią Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej. Reforma wymaga jednak decyzji i woli politycznej do zacieśnienia współpracy w tym zakresie, a z drugiej strony wzmacniania zdolności operacyjnych i zmniejszenia przepaści technologicznej w obronności i bezpieczeństwie istniejącej między technologią militarną USA a resztą członków Sojuszu. Jest to o tyle istotne, iż wiarygodność Sojuszu jest uwarunkowana jego zdolnością operacyjną i skutecznomcią działań.
- 29. Zmiana rządu wRFN nie przyniosła większych zwrotów w polityce międzynarodowej. Zaznaczają się jednak wyraźnie pewne trendy, które w przyszłości mogą się rozwinąć i zmienić dotychczasowe kierunki polityki zagranicznej Niemiec. Objawiają się one przede wszystkim w znacznym wzroście aktywności Niemiec w rozwiązywaniu problemów światowych i podejmowaniu inicjatyw w ramach Unii Europejskiej. Umacnia to zachwianą w czasie rządów G. Schroedera pozycję międzynarodową Niemiec i może uczynić Niemcy dominującym krajem w regionie.