1. Privacy en Facebook
Voorlopige onderzoeksresultaten

2. Ellen Van Gool
 Communicatiewetenschappen + lerarenopleiding
 Sinds oktober 2013:
Doctoraatsonderzoek:
Online self-disclosure en online privacy

3. Joris Van Ouytsel
 Taal-en letterkunde + communicatiewetenschappen
 Doctoraatsonderzoek : Online self-disclosure en
online privacy
 Projectmedewerker: Media Didactica en
Mediawijs.be

4. Media Didactica
Ontwikkeld in opdracht van
dept. Onderwijs
Ontwikkelingsinstrument voor
lerenden, leraren en
lerarenopleiders
Zelfevaluatie en ontwikkeling
van persoonlijk leerplan
(verschijnt voor
zomervakantie 2014)

5. Mediawijs Online
Productie van Mediawijs.be
Levensgebeurtenissen in de
adolescentie
Toegankelijke
wetenschappelijke
informatie
+
praktisch advies voor
ouders, scholen en andere
begeleiders van jongeren

6. Jongeren en
sociaalnetwerksites: waarom
klikt het ?
Cyberliefde
Sexting Grooming
Cyberpesten Het delen van locaties
Reclame op
sociaalnetwerksites
en in games
Online reputatiemanagement

7. Kansen en risico’s van sociale media
 Facebook populairste site bij jongeren en op de
tweede plaats bij kinderen (Apestaartjaren, 2014)
 Zelfpresentatie & online identiteit
 Belangrijk voor het opbouwen en onderhouden van
sociaal kapitaal
 Steun van vrienden
 Vb. populair medium (78%) om over school
te overleggen (Apestaartjaren, 2014)

8. Cyberpesten
 Cyberpesten: beelden en berichten kunnen uit hun
context genomen worden om te pesten
 “Antwerpse hoerenpagina’s”

9. Commerciële doeleinden
 Persoonlijke gegevens kunnen gebruikt worden voor
commerciële doeleinden

10. Zoektocht naar een baan
 Potentiële werkgevers gebruiken Facebook om
sollicitanten te screenen

11. Kansen en risico’s van sociale media
 Het gebruik van privacy-instellingen
 Structural strategies (boyd & Marwick, 2011)
 Gebruik van vriendenlijsten
 Blokkeren/de-frienden van contacten
 Weigeren van vrienden/onbekenden
 Segmenteren van het publiek (gebruik van vriendenlijsten)
 Er verschillende profielen op nahouden
 Social strategies (boyd & Marwick, 2011)
 Het beperken van de betekenis van je berichten
 Berichten plaatsen die slechts een bepaald deel van de
vriendengroep zal begrijpen

12. Onderzoek

13. Opzet
 Onderzoek februari 2014
 103 klassen verspreid over 11 scholen
 1314 scholieren uit het 4e en het 5e jaar van het
middelbare onderwijs
 gemiddelde leeftijd (16,83 jaar)
 46,7% jongens, 53,3% meisjes
 95,6% had een profiel bij Facebook
 Longitudinaal onderzoek naar online self-disclosure
 Longitudinaal onderzoek naar het gebruik van
privacy-instellingen (m.b.v. stellingen) vanuit de
‘Protection Motivation Theory’

14. Onderzoeksvragen
 Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 Welke privacy-acties schatten ze als zinvol in?
 Welke privacybeschermende acties gebruiken ze?

15. Hoe schatten jongeren online
risico’s in?

16. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Ik heb het gevoel dat mijn persoonlijke informatie
die ik op Facebook deel verkeerd geïnterpreteerd
kan worden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
9.9 10.5
16.5
28.0
22.2
12.9

17. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Ik heb het gevoel dat mijn persoonlijke informatie
die ik op Facebook deel verkeerd geïnterpreteerd
kan worden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
9.9 10.5
16.5
28.0
22.2
12.9
 36,9%
oneens

18. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Ik heb het gevoel dat mijn persoonlijke informatie
die ik op Facebook deel tot conflicten met anderen
kan leiden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
8.3
12.8
18.3
26.7
21.9
12.0

19. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Ik heb het gevoel dat mijn persoonlijke informatie
die ik op Facebook deel tot conflicten met anderen
kan leiden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
8.3
12.8
18.3
26.7
21.9
12.0  39,4%
oneens

20. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Het is waarschijnlijk dat de persoonlijke informatie
tegen mij gebruikt kan worden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
8.1
11.5
19.2
29.5
20.7
11.0

21. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Het is waarschijnlijk dat de persoonlijke informatie
tegen mij gebruikt kan worden”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
8.1
11.5
19.2
29.5
20.7
11.0  38,8%
oneens

22. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “De kans bestaat dat de informatie op Facebook,
beschikbaar wordt voor anderen waarvan ik niet wil dat
ze de informatie zien”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
7.1
9.3
15.3
33.9
23.7
10.8

23. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “De kans bestaat dat de informatie op Facebook,
beschikbaar wordt voor anderen waarvan ik niet wil dat
ze de informatie zien”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
7.1
9.3
15.3
33.9
23.7
10.8  31,7%
oneens

24. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “De informatie die ik deel op Facebook zou voor
commerciële doelen gebruikt kunnen worden ”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
11.1
13.9
24.1
27.3
16.6
7.1

25. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “De informatie die ik deel op Facebook zou voor
commerciële doelen gebruikt kunnen worden ”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
11.1
13.9
24.1
27.3
16.6
7.1
 49,1%
oneens

26. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Wanneer ik informatie deel op Facebook, dan is de kans
groot dat die informatie doorgegeven wordt aan
onbekende mensen en bedrijven zonder dat ik op de
hoogte ben”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
9.0 9.0
17.1
30.0
23.3
11.6

27. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
 “Wanneer ik informatie deel op Facebook, dan is de kans
groot dat die informatie doorgegeven wordt aan
onbekende mensen en bedrijven zonder dat ik op de
hoogte ben”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
9.0 9.0
17.1
30.0
23.3
11.6  35,1%
oneens

28. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
0.0
10.0
20.0
30.0
40.0
50.0
60.0
70.0
Persoonlijke
informatie
verkeerd
geïnterpreteerd
Persoonlijke
informatie kan
tot conflicten
met anderen
leiden
Persoonlijke
informatie kan
tegen mij
gebruikt
worden
Informatie
wordt zichtbaar
voor anderen
waarvan ik niet
wil dat ze de
info zien
Informatie kan
voor
commerciële
doelen gebruikt
worden
Informatie kan
doorgegeven
worden aan
onbekenden en
bedrijven
63.1
60.6 61.2
68.4
50.9
64.9

29. Hoe schatten jongeren online risico’s in?
0.0
10.0
20.0
30.0
40.0
50.0
60.0
70.0
Persoonlijke
informatie
verkeerd
geïnterpreteerd
Persoonlijke
informatie kan
tot conflicten
met anderen
leiden
Persoonlijke
informatie kan
tegen mij
gebruikt
worden
Informatie
wordt zichtbaar
voor anderen
waarvan ik niet
wil dat ze de
info zien
Informatie kan
voor
commerciële
doelen gebruikt
worden
Informatie kan
doorgegeven
worden aan
onbekenden en
bedrijven
63.1
60.6 61.2
68.4
50.9
64.9

30. Mening over privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik

31. Mening over privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Mensen die ik niet goed ken weigeren als vriend toe
te voegen”

32. Mening over privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Mensen die ik niet goed ken weigeren als vriend toe
te voegen”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

33. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Mensen die ik niet goed ken weigeren als vriend toe
te voegen”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf
 77,7% meent
dat het effectief
is
 66,3% gebruikt
de strategie

34. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Privacy-instellingen gebruiken om toegang tot mijn
profiel te controleren”

35. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Privacy-instellingen gebruiken om toegang tot mijn
profiel te controleren”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
40.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

36. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Privacy-instellingen gebruiken om toegang tot mijn
profiel te controleren”
 84,0% meent
dat het effectief
is
 80,4% gebruikt
de strategie
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
40.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

37. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Opletten met welke informatie ik deel”

38. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Opletten met welke informatie ik deel”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
40.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

39. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Opletten met welke informatie ik deel”
 84,5% meent
dat het effectief
is
 88,7% gebruikt
de strategie
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
40.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

40. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Ik vraag anderen om raad over hoe ik me zo goed
mogelijk kan beschermen”

41. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Ik vraag anderen om raad over hoe ik me zo goed
mogelijk kan beschermen”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

42. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Ik vraag anderen om raad over hoe ik me zo goed
mogelijk kan beschermen”
 68,8% meent
dat het effectief
is
 34,5% gebruikt
de strategie
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
35.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

43. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Personen die ik niet goed ken verwijderen van mijn
vriendenlijst”

44. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Personen die ik niet goed ken verwijderen van mijn
vriendenlijst”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf

45. Evaluatie van privacybeschermende
maatregelen en hun gebruik
 “Personen die ik niet goed ken verwijderen van mijn
vriendenlijst”
0.0
5.0
10.0
15.0
20.0
25.0
30.0
effectieve strategie
gebruik ik zelf
 76,1% meent
dat het effectief
is
 56,4% gebruikt
de strategie

46. Voorlopige analyses PMT
Ernst
Intentie

47. Voorlopige analyses PMT
Ernst
Kwetsbaarhei
d
Intentie

48. Voorlopige analyses PMT
Ernst
Kwetsbaarhei
d
Nuttige
actie
Intentie

49. Voorlopige analyses PMT
Ernst
Kwetsbaarhei
d
Nuttige
actie
Eigen
competentie
Intentie

50. Voorlopige analyses PMT
Ernst
Kwetsbaarhei
d
Nuttige
actie
Eigen
competentie
Intentie

51. Voorlopige conclusies
 Weinig begrip commerciële intenties van
sociaalnetwerksites
 De helft van de jongeren gelooft niet dat hun persoonlijke
gegevens gebruikt kunnen worden voor commerciële
doeleinden
 Jongeren percipiëren anderen om raad vragen
weliswaar als nuttig maar ze doen het niet
 Verder onderzoek naar waarom
 Strategieën om er met elkaar/volwassenen over te praten

52. Voorlopige conclusies
 De mate waarin jongeren het nut privacy-acties en
hun eigen vaardigheden percipiëren, zal ook hun
mate van intentie om zich te beschermen verklaren.
 Interventie-acties zouden misschien minder op risico’s en
gevaren moeten focussen maar meer op specifieke
vaardigheden en het zelfvertrouwen om deze
vaardigheden uit te voeren.