Nadużywanie i uzależnienie od
alkoholu, narkotyków oraz
nikotyny.
Interwencje skuteczne w leczeniu
uzależnień.
ALKOHOL
• Alkohol należy do związków chemicznych organicznych,
pochodnych węglowodorów hydroksylowych. Jest to
bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu i smaku.
Alkohol można uzyskać na drodze syntezy chemicznej z
etylenu lub aldechydu octowego.
Do najbardziej
znanych alkoholi
należą:
• Etylowy (etanol);
• Metylowy (metanol,
denaturat);
• Butylowy (alifatyczny).
• Zawartość alkoholu w płynach bywa różna od 0,5% w
niskoprocentowym piwie do 75% w niektórych gatunkach
rumu.
• Alkohol absolutny zawiera 95 – 99% spirytusu.
Według Ustawy z 26 października 1982r. do napojów
alkoholowych należą napoje spożywcze zawierające
alkohol etylowy w objętości powyżej 0,5% alkoholu.
Piwo zawierające poniżej 0,5% alkoholu jest nazywane
piwem bezalkoholowym.
• Stężenie alkoholu we krwi
człowieka zależy od ilości i
rodzaju wypitego alkoholu,
od wagi ciała i od płci.
• Na przykład u mężczyzny o
wadzę 70kg który, wypił 4
duże piwa stężenie alkoholu
we krwi wynosi 2‰
natomiast taka sama ilość
wypita przez chłopaka o
wadze 50kg będzie wynosić
2,8‰ a u kobiety ta sama
ilość powoduje o 20%
wyższe stężenie alkoholu
we krwi.
ALKOHOL JEST SILNĄ
TRUCIZNĄ !!!
WYWOŁUJE WIELE
RÓŻNYCH
ZABURZEŃ
FIZYCZNYCH I
PSYCHICZNYCH A
PRZEDEWSZYSTKIM
POWODUJE SILNE
UZALEŻNIENIE(FIZY
CZNE, PSYCHICZNE I
SPOŁECZNE).
Alkoholizm – uzależnienie
alkoholowe
• Alkoholizm w ujęciu medycznym jest obecnie traktowany
jako odrębna jednostka nozologiczna z objawami
zaburzeń, z patologicznym zespołem chorobowym
wymagającym leczenia.
• W ujęciu psychologicznym alkohol jest zaburzeniem w
rozwoju osoby, charakteryzujący się uszkodzeniem
sprawności fizycznych, psychicznych i moralnych.
Zmianą postaw w kierunku zachowań aspołecznych,
zmianą hierarchii wartości z tendencją do czynów
przestępczych, kradzieży, agresji i autoagresji
(samobójstw).
Alkoholizm jako choroba
Według opinii ekspertów Światowej Organizacji
Zdrowia alkoholizm należy do toksykomanii,
zaburzenia, choroby, której objawami są:
• Przymusowe picie alkoholu;
• Tendencja do zwiększania dawek;
• Uzależnienie fizyczne i psychiczne.
Rozwój alkoholizmu
Rozwój alkoholizmu przebiega przez 4 fazy picia:
1) Picie towarzyskie – okazjonalnie, przyjemnościowe,
stan euforii, wzrasta chęć picia;
2) Faza ostrzegawcza – wzrasta potrzeba picia i ilość
alkoholu, często pojawiają się okazje do picia;
3) Faza krytyczna – coraz częstsza utrata kontroli nad
piciem, uzależnienie fizyczne i ciągi;
4) Faza chroniczna – całkowita utrata kontroli nad piciem i
życiem, objawy choroby alkoholowej, klinowanie, ciągi
pijacze, psychozy alkoholowe, otępienie alkoholowe.
• Najnowsze badania nad alkoholizmem w
Polsce wykazały, że początek picia wśród
młodzieży przypadał najczęściej na 15 – 18
rok życia, a jako pierwszy alkohol najczęściej
pito wino (72%), następnie wódkę (14%) i
piwo (12%).
• Młodzi po uzależnieniu się sięgają po mocne
alkohole oraz alkohole niespożywcze, a także
po narkotyki i „mieszanki” robione własnymi
sposobami.
• Według PARPA w roku 2005 na jednego
obywatela Polski, z noworodka włącznie,
przypadło 8,38 litrów wypitego czystego
spirytusu!!!
• To mniej niż średnia w Unii Europejskiej,
która wynosi 11 litrów na osobę.
• Polacy w przeciwieństwie do innych obywateli
UE wybierają mocne trunki – przeważa wódka
oraz inne wyroby spirytusowe.
FAKTY I MITY O ALKOHOLU I
ALKOHOLIKACH
1. ALKOHOL POPRAWIA NASTRÓJ I ROZWIĄZUJE PROBLEMY.
TAK NAPRAWDĘ TO NIE ROZWIĄZUJEŻADNEGO PROBLEMU , A JESZCZE
BARDZIEJ JE KOMPLIKUJE. ALKOHOL TYLKO NA KRÓTKO PORAWIA NASTÓJ, A
OSTATECZNIE PROWADZI DO CIĘŻKICH ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH.
2. WSZYSCY PIJĄ TO POWSZECHNE ZJAWISKO
TO STWIERDZENIE JEST NIEPRAWDZIWE BO W USA 50% KOBIET I 28%
MĘŻCZYZN W OGÓLE NIE PIJE. W POLSCE 12,4% MĘŻCZYZN I 26% KOBIET
DEKLAROWAŁO CAŁKOWITĄ ABSTYNENCJĘ.
3. ALKOHOL JEST LEKARSTWEM NA WIELE DOLEGLIWOŚCI
TEN PRZESĄD WYWODZI SIĘ Z PODAŃ LUDOWYCH, UTRZYMUJĄCYCH, ŻE NAPOJE
ALKOHOLOWE Z DODATKIEM RÓŻNYCH DOMIESZEK (MIÓD, ZIÓŁ, PIEPRZU) POMAGAJĄ W
CHOROBACH. TYMCZASEM ALKOHOL POMOGA TYLKO ZNIEŚĆ BÓL I POWIERZCHOWNE OBJAWY
CHOROBY, NIE USUWAJĄ JEDNAK PRZYCZYNY.
4. „MOCNA GŁOWA” CHRONI PRZED ALKOHOLIZMEM
JEST ODWROTNIE – TO TZW „MOCNA GŁOWA” SZYBKO SIĘ UZALEŻNIA. MOŻLIWOŚĆ WYPICIA
DUŻEJ ILOŚCI ALKOHOLU BEZ WIDOCZNYCH SKUTKÓW ZEWNĘTRZNYCH SKRACA FAZĘ
OSTRZEGAWCZĄ WCHODZENIA W CHOROBĘ (OBJAWY ZWIASTUNOWE).
NARKOTYKI
Potoczna nazwa niektórych substancji odurzających
działających na ośrodkowy układ nerwowy.
Przyjęta przez ONZ i INTERPOL klasyfikacja obejmuje 3
rodzaje substancji:
- Substancje działające uspokajająco na ośrodkowy układ
nerwowy;
- Substancje pobudzające ośrodkowy układ nerwowy;
- Substancje wywołujące zaburzenia w ośrodkowym
układzie nerwowym.
Narkotyki można również sklasyfikować wg
pochodzenia i źródła surowca z którego są
produkowane:
- Naturalne – rośliny, krzewy, grzyby, kaktusy;
- Syntetyczne – otrzymywane na drodze reakcji
chemicznej;
- Półsyntetyczne.
Podział narkotyków w zależności od
sposobów ich przyjmowania
• Zastrzyki;
• Płyny;
• Wywary;
• Proszki;
• Tabletki;
• Wdychany dym;
• Opary;
• Substancje do inhalowania.
Fazy uzależnienia od narkotyków
• FAZA 0 - Inkubacja, czyli czynniki doprowadzające do
uzależnienia np.: rozbita rodzina, bieda, zaniedbania wychowawcze,
ubóstwo wartości itd.
• FAZA 1 - Inicjacja, czyli „Biorę żeby było przyjemnie.” - pierwsze
zażycie, przełamanie strachu, norm, barier, złamanie prawa,
podjęcie ryzyka, zaufanie dilerowi, poważne naruszenie wartości,
najczęściej zażywane substancje narkotyczne w tej fazie to
marihuana, alkohol (piwo), tytoń, kleje, leki, niewielkie
konsekwencje zażywania w szkole i w rodzinie, nie występują
problemy zdrowotne związane z używaniem, używanie
nieplanowane , okazjonalne, środek najczęściej dostaje się za darmo.
• FAZA 2 - Eksperymentowanie, czyli „Biorę żeby było przyjemnie i
żeby nie było źle” (Dążenie do przyjemności i unikanie przykrości)
- wchodzenie w grupę, w jej zasady, normy, wartości, ubiór,
filozofię, podwójne życie: kłamstwa, chore połączenia (zabawa -
narkotyk, problem - narkotyk, nauka - narkotyk), uciekanie od
bieżących problemów, lansowanie stylu „coś jest odpowiedzialne za
mój nastrój”, uczenie się metod oszukiwania, dążenie do
przyjemności, branie głównie w weekendy, w czasie imprez,
dyskotek, branie dodatkowych nowych środków (mocniejsze
alkohole, LSD, amfetamina, ekstazy, skun , haszysz), unikanie
przykrości, walka ze stresem, branie w dni powszednie, często
branymi środkami są leki, branie w samotności.
• FAZA 3 - Nadużywanie, czyli „Biorę żeby nie było źle.”: -
wszystko jak w fazie drugiej , regularne używanie .
• FAZA 4 - Uzależnienie, czyli „Żyję po to aby brać, biorę po to aby
żyć” - częste, nawet codzienne używanie, zespół objawów
fizycznych i psychicznych, przewlekła choroba mózgu (OUN),
psychiczna i fizyczna potrzeba narkotyków, zespół abstynencyjny,
potrzeba brania narkotyku jest silniejsza niż wszystkie inne
potrzeby, wraz z rozwojem uzależnienia następuje postępująca
utrata kontroli nad przyjmowaniem narkotyku, depresje, próby
samobójcze, ogólne wyniszczenie organizmu, często kończące się
śmiercią.
Skutki działania narkotyku zależne
są od:
Właściwości danego środka, czyli narkotyku;
Sposobu wprowadzenia go do organizmu;
Osobowości konsumenta;
Wcześniejszych doświadczeń z narkotykami;
Środowiska w którym są przyjmowane.
Narkotyki - opium
Opium jest otrzymywane z maku
ogrodowego. Opium z gr. Oznacza sok
roślinny, mleczko z niedojrzałych
zielonych makówek lub wywar z całej
rośliny. Zawarte w roślinie alkaloidy (od
20 - 90) działają na organizm oraz
psychikę człowieka. Ich szkodliwość
zależy od zawartości w nich alkaloidów
oraz cech osoby zażywającej. Do
najbardziej znanych należą:
• heroina;
• Morfina;
• Kodeina;
• Tebaina;
• Papaveryna;
• Laudanina;
• Opium jako składnik leków
przeciwbólowych.
Narkotyki -
konopie
Ważne miejsce wśród różnych
przejawów narkomanii zajmuje
uzależnienie od pochodnych
konopi (haszyszu, marihuany).
Wśród wielu odmian konopi do
najczęściej zażywanych należą
odmiany konopi indyjskich,
meksykańskich, rosyjskich i tzw.
konopie siwe.
Współczesne badania wykazały
wysoką szkodliwość THC
zawartego w konopiach.
Krótkotrwałe zażywanie
pochodnych konopi
• Powoduje spadek aktywności,
mniejszą wrażliwość;
• Przy zwiększonych dawkach
następuje wzrost aktywności,
gadatliwość, spontaniczny śmiech,
poczucie zwiększenia przestrzeni i
czasu, obniżenie koncentracji i
funkcji poznawczych;
• Wzrost poziomu tętna,
zaczerwienione oczy;
• Łączenie z alkoholem prowadzi do
podniecenia w myśleniu i działaniu.
Pojawia się ryzyko zaburzenia
pamięci, logicznego myślenia;
• Duże dawki wywołują zaburzenia
spostrzegania, odbierania dźwięku
oraz innych wrażeń;
• Myślenie staje się „splątane” i
powolne;
• Ostre zatrucie może zakończyć się
stanami deliryjnymi i śmiercią.
Długotrwałe zażywanie
konopi
• Powoduje bardzo silne
uzależnienie psychiczne oraz
fizyczne z pojawiającym się
zespołem chorobowych objawów
abstynenckich;
• Mogą pojawiać się ataki
psychotyczne nawet po dłuższym
odstawieniu narkotyku;
• Utrata wydolności seksualnej;
• Utrata funkcji pamięci
(zapamiętywanie, uczenie się);
• Zaburzenia koordynacji
psychoruchowej, drżenie mięśni,
zwroty głowy;
• Może pojawiać się zaburzenie
widzenia, oczopląs, światłowstręt;
• Następują zmiany pracy serca i w
krążeniu;
• Obniżenie odporności na infekcję.
Chroniczne zażywanie konopi może powodować okresowe
obniżenie liczby plemników u mężczyzn oraz zaburzenie
owulacji u kobiet.
U palaczy marihuany zaobserwowano uszkodzenia
chromosomów i obniżenie wydolności hormonów. U
noworodków matek, które paliły haszysz stwierdzono
opóźnienie w rozwoju oraz objawy uzależnienia fizycznego
z zespołem objawów zespołu abstynencyjnego.
Narkotyki - kokaina
Podstawowym surowcem, z którego
uzyskuje się alkaloidy kokainy jest
krzew kokainowy, a szczególnie jego
liści. Liście są zawsze zielone,
jajowate, aromatyczne.
Botanicy znają ok. 200 gatunków
krzewów kokainowych. Najbardziej
popularnym jest koka.
Liście koki uprawiane są na
plantacjach i mogą być zbierane 4
razy w ciągu roku.
Współczesny kokainista z reguły nie
widział nigdy liści kokainowych i
wie o nich niewiele. Dla niego
kokaina jest zazwyczaj biały proszek
– chlorowodorek kokainy.
Krótkotrwałe
zażywanie kokainy
• Powoduje obniżenie apetytu, naturalnej
potrzeby snu;
• Początkowy stan euforii przechodzi w
stan nadpobudliwości i lęku;
• Źrenice ulegają rozszerzeniu;
• Wzrost ciśnienia krwi;
• Wzmożoną pracę układu oddechowego
oraz nudności i wymioty.
Długotrwałe
zażywanie kokainy
• Prowadzi do urojeń prześladowczych i
stanów depresyjnych;
• Chory ma zmąconą świadomość,
halucynacje wzrokowe, słuchowe i
dotykowe;
• Występują typowe wizje drobnych
przedmiotów, zwierząt, owadów, które
go atakują;
• Pojawiają się zaburzenia zmysły
skórnego z uczuciem swędzenia, bólu,
ciśnienia, ciepła, zimna, elektryzowania,
szczypania;
• Kokainista ma wrażenie, że jest
gryziony przez pasożyty;
• Czasami usiłuje za pomocą szpilki
znaleźć i wydłubać nieistniejącego
pasożyta, ma liczne ślady po drapaniu i
nakłuciach;
• Przy chronicznym wąchaniu kokainy
występują zapalenia śluzówek nosa,
wrzody, podziurawienie przegrody
nosowej, uszkodzenia warg, języka i
dziąseł.
Halucynogeny (LSD25, meskalina, peyotl,
psyhocybina, cohoba, epena, harmina, yopo )
• Wśród różnego rodzaju uzależnień od środków psychotropowych
osobną grupę stanowią halucynogeny, psychodeliki zwane niekiedy
środkami psychodysleptycznymi.
• Halucynogeny to środki pochodzenia naturalnego lub
syntetycznego.
• Wywołują w psychice człowieka zmiany świadomości, powodujące
zaburzenia psychiczne, zaburzenia postrzegania, polegające na
rzekomym odbieraniu wrażeń zmysłowych z otoczenia lub własnego
organizmu bez rzeczywistego działania bodźców.
• Zarówno LSD jak i inne halucynogeny wywołują silne uzależnienie
psychiczne. Nie stwierdzono dotychczas jednoznacznie uzależnienia
fizycznego.
• Halucynogenne działanie mają również grzyby (łasiczka
lancentowata, muchomor czerwony, muchomor tygrysowaty).
Inhalatomania
Jest odmianą ogólnej toksykomanii, względnie
narkomani polegająca na wąchaniu, wdychaniu i
inhalowaniu lotnych substancji chemicznych do których
należą różnego rodzaju rozpuszczalniki chemiczne,
kleje, środki wziewne.
Nie są to narkotyki w ścisłym sensie mają jednak
podobne działanie odurzające, szkodliwe oraz
halucynogenne.
Tytoń, nikotynizm, palenie
• Tytoń stanowi podstawowy surowiec, z którego pochodzi
nikotyna i od którego wywodzi się nałóg palenia zwany
nikotynizmem.
• Palenie jest czynnością polegającą na spalaniu liści
tytoniu i wdychaniu dymu papierosowego. Czynność ta,
powtarzająca się systematycznie, prowadzi do
uzależnienia się od nikotyny oraz innych związków
chemicznych obecnych w dymie papierosowym. Tracimy
wolność, zdrowie, ryzykujemy licznymi schorzeniami i
utrata życia.
• Tytoń jest to roślina
jednoroczna z rodziny
psiankowatych spokrewniona z
tabaką. Ma owalne lub szeroko
lancentowate liście, które
zawierają 1-3% nikotyny.
• Tabaka jest rośliną dwuletnią z
tej samej rodziny co tytoń. Ma
jajowate liście i zielono – żółte
kwiaty.
• Nikotyna to podstawowy
alkaloid zawarty w dymie
tytoniowym, może być
używany w różny sposób:
palenie, wdychanie, żucie.
Skutki szkodliwego palenia
• Uzależnienie psychiczne – systematyczne używanie
tytoniu i pokonywanie naturalnej bariery
odpornościowej na związki chemiczne, które są w
nim zawarte;
• Uzależnienie fizyczne – wbudowanie substancji
tytoniowych w cykl przemian fizjologicznych
organizmu. Skutkiem tego procesu jest wytworzenie
sztucznej potrzeby biologicznej.
Fazy uzależnienia od nikotyny
• FAZA WCZESNA
o Palę tylko w towarzystwie;
o Palę żeby się uspokoić;
o Chcę mi się nadal palić podczas gdy inni skończyli;
o Unikam miejsc, gdzie nie mogę palić;
o Często myślę o zapaleniu następnego papierosa;
o Czuję irytację, kiedy dyskutuje się o paleniu;
o Mam wiele argumentów dla uzasadnienia mojego palenia;
o Podejmuje próby ograniczenia mojego palenia;
o Jedna z pierwszych moich czynności po przebudzeniu jest
palenie.
• FAZA ŚRODKOWA
o Dokucza mi kaszel;
o Mam poczucie winy, kiedy wypale zbyt wiele papierosów;
o Często szukam wymówek dlaczego nie mogę teraz rzucić
palenia;
o Staram się przekonać innych, że nie jestem uzależniona/y;
o Mam wahania nastroju;
o Paląc czuję się zrelaksowana/y;
o Gdy nie mogę zapalić papierosa czuję napięcie;
o Moje palenie tłumaczę stresem;
o Nie mogę doczekać się chwili kiedy będzie można wreszcie
zapalić;
o Częściej ulegam infekcjom.
• FAZA PÓŹNA
o Nie mogę palic tyle, co przedtem i palę więcej;
o Zdaje mi się, że nie mam już żadnej wymówki;
o Często myślę, że absolutnie nie jestem w stanie rzucić
palenia;
o Nie widzę żadnego sposobu na rzucenie palenia;
o Coraz częściej czuję się porzucona/y i bezradna/y;
o Coraz częściej czuje fizyczną, emocjonalną i duchową
pustkę.
Mity szkodliwego palenia
Tytoń stosowany jako lek.
Sądzono, że tytoń ma właściwości lecznicze i może być stosowany jako środek
łagodzący bóle, migrenę i zdenerwowanie.
Jeżeli rzucę palenie to utyję…
Nie jest prawdą, że każde porzucenie palenia wiąże się z tyciem. Wzmożony
apetyt można regulować odpowiednią dietą i stylem jedzenia.
Bez papierosów nie jestem w stanie myśleć i pracować.
Mit ten łączy konsumpcję tytoniową z efektywnością pracy i
funkcjonowaniem osoby. Obserwacje palaczy wskazują na coś zupełnie
przeciwnego. Palacz nie jest zdolny koncentrować się na wykonywanej pracy,
lecz na paleniu, traci czas na palenie zamiast pracować.
Zbyt długo palę i nie jestem w stanie się odzwyczaić.
To mit, który nie ma potwierdzenia w faktach. To raczej bezradność i brak
wiary w swoje możliwości. Zerwanie z nałogiem jest możliwe, należy tylko
wypracować w sobie silną motywację do porzucenia palenia.
Interwencje skuteczne w leczeniu
uzależnień
Nadużywanie alkoholu i
uzależnienie od alkoholu
Ekspozycja na bodźce wywołujące
pragnienie picia alkoholu
• Główne założenie mówi o tym, że zapach, widok lub miejsce,
w którym alkoholik zwykle pije, mogą stać się bodźcami
warunkowymi i prowadzić do podobnego fizycznego i
emocjonalnego stanu (reakcji uwarunkowanej), jak reakcja
wywołana przez sam alkohol.
• Jeśli bodźce zmysłowe są warunkowymi bodźcami dla
pragnienia spożycia alkoholu, wtedy ekspozycja na nie
prowadziłaby do wygaszenia pragnienia.
Trening umiejętności społecznych
• Oparty jest na poznawczo – społecznej teorii uczenia się.
Koncentruje się na rozwinięciu umiejętności radzenia sobie w
sytuacjach społecznych, które umożliwiłyby pacjentowi
powstrzymanie się od spożywania alkoholu bądź spożywanie
go w sposób kontrolowany.
• Podstawowe założenie tej terapii skupia się na tym, że
nadużywanie alkoholu lub alkoholizm jest nawykowym
nieadaptacyjnym sposobem radzenia sobie ze stresem.
• Szkolenie obejmuje doskonalenie umiejętności rozwiązywania
problemów, umiejętności interpersonalnych, relaksacji i
radzenia sobie z negatywnym nastrojem oraz związanym z
nim pragnieniem spożycia alkoholu.
Terapia behawioralna wspomagana
przez osoby znaczące
• U podstaw interwencji uwzględniających relacje leży
założenie, że pomoc alkoholikowi w osiągnięciu i utrzymaniu
trzeźwości powinna uwzględniać interakcje rodzinne,
ponieważ mogą one powodować lub utrzymywać problem
picia.
• Efektywność interwencji jest określona przez ilość i częstość
spożywania alkoholu oraz wskaźnik włączający także
negatywne konsekwencje nadużywania alkoholu i uzależnienia
od niego.
• Behawioralne leczenie włącza do procesu terapii członków
rodziny oraz osoby z grona towarzyskiego alkoholika. Jest
nastawione na usunięcie wzmocnień w pracy, w małżeństwie,
rodzinie i grupie towarzyskiej.
Małżeńska terapia behawioralna
• Małżeńska terapia behawioralna koncentrowała się na
zwiększeniu wymiany pozytywnych zachowań między
małżonkami oraz na uczeniu i ćwiczeniu umiejętności
komunikowania się i rozwiązywania problemów.
Uzależnienie od narkotyku
Terapia wspierająco – ekspresyjna
• Łączy interpersonalną terapię egzystencjalną ze
wsparciem grupowym i szkoleniem specyficznych
umiejętności radzenia sobie z nałogiem.
• Uzasadnieniem dla jej zastosowania w leczeniu osób
uzależnionych jest fakt, że pacjenci z zagrażającym życiu
i upośledzającym funkcjonowanie zaburzeniem
wymagają interwencji, która jest zorientowana na
problemy emocjonalne i wzmocnienie wsparcia
społecznego.
• Terapia koncentruje się na tworzeniu wspierających
relacji wśród uczestników grupy oraz zachęceniu do
ekspresji reakcji emocjonalnych na doświadczenia
związane z nałogiem oraz na wykorzystywaniu dzielenia
się doświadczeniami.
Trening zapobiegania nawrotom
zażywania narkotyku
• Polega na angażowaniu pacjenta w wykonywanie zadań
polegających na przejawianiu reakcji alternatywnych w
sytuacji ryzyka nawrotu.
• Trening ma na celu zachowanie abstynencji po udanym
leczeniu. Polega na identyfikowaniu sytuacji ryzyka
nawrotu i uczenia pacjentów reagowania w tych
sytuacjach w inny sposób niż zażycie narkotyku –
najpierw w sytuacjach symulowanych, a następnie w
rzeczywistych.
• Koncentruje się na rozwiązywaniu problemów
występujących w czasie między sesjami i prowokujących
nawroty.
Terapia behawioralna oparta na
stosowaniu wzmocnień
• Polega na stworzeniu pacjentom możliwości
otrzymywania żetonów wymienialnych na dobra i usługi
w zamian za wstrzymanie się od zażywania narkotyku.
Mierzone jest to przez dostarczenie wolnych od kokainy
próbek moczu.
• Do leczenia w roli osoby wspomagającej realizacje zadań
terapii włączano małżonka bądź inne osoby znaczące.
Uzależnienie od nikotyny
Terapia behawioralna
Składa się z kilku elementów:
- Edukacji dotyczącej negatywnych konsekwencji palenia
dla zdrowia i korzyści wynikających z zaprzestania
inhalowania dymu tytoniowego;
- Usuwania bodźców w otoczeniu prowokujących do
palenia;
- Treningu zapobiegania nawrotowi palenia.
Terapia poznawczo - behawioralna
• Terapia poznawczo – behawioralna zorientowana jest
na modyfikowaniu przekonań i podejmowaniu
aktywności dostarczających przyjemności.
• Podejście poznawczo - behawioralna wykorzystuje
teorię procesów uczenia się i teorię procesów
poznawczych. W koncepcji tej zakłada się, że to
głównie procesy uczenia są odpowiedzialne za
utrzymywanie się palenia lub za rzucanie palenia.
• Celem leczenia jest uzyskanie zmiany zachowań,
przekonań, wyobrażeń, schematów myślowych
związanych z paleniem tytoniu.
Przykładowe techniki radzenia sobie
z nikotynizmem
• wycofywanie się z określonych sytuacji;
• zastępowanie używania papierosów innymi formami
spędzania czasu – gimnastyką, spacerem;
• ćwiczenie umiejętności rozwiązywania problemów i
zapobiegania nawrotom;
• nauczenie sposobów radzenia sobie z chwilowymi
skutkami złamania abstynencji, np. nietraktowania jej
jako katastrofy;
• hipnoza jako jedna z metod relaksacyjnych
wspomagających terapię antynikotynową;
• warunkowanie: polega ono na nagradzaniu za
niepalenie i karaniu palenia.
BIBLIOGRAFIA
1) Grzesiuk L., Suszek H. (red.), Psychoterapia.
Problemy pacjentów. Podręcznik akademicki,
Warszawa 2001
2) Pietras T., Witusik A., Zespół uzależnień od nikotyny
– ujęcie interdyscyplinarne, Wrocław 2011
3) Rakowska M., Skuteczność psychoterapii, Warszawa
2005
4) Urban B., Stanik J. M., Resocjalizacja, Warszawa
2007

Prezentacja

  • 1.
    Nadużywanie i uzależnienieod alkoholu, narkotyków oraz nikotyny. Interwencje skuteczne w leczeniu uzależnień.
  • 2.
    ALKOHOL • Alkohol należydo związków chemicznych organicznych, pochodnych węglowodorów hydroksylowych. Jest to bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu i smaku. Alkohol można uzyskać na drodze syntezy chemicznej z etylenu lub aldechydu octowego.
  • 3.
    Do najbardziej znanych alkoholi należą: •Etylowy (etanol); • Metylowy (metanol, denaturat); • Butylowy (alifatyczny).
  • 4.
    • Zawartość alkoholuw płynach bywa różna od 0,5% w niskoprocentowym piwie do 75% w niektórych gatunkach rumu. • Alkohol absolutny zawiera 95 – 99% spirytusu.
  • 5.
    Według Ustawy z26 października 1982r. do napojów alkoholowych należą napoje spożywcze zawierające alkohol etylowy w objętości powyżej 0,5% alkoholu. Piwo zawierające poniżej 0,5% alkoholu jest nazywane piwem bezalkoholowym.
  • 6.
    • Stężenie alkoholuwe krwi człowieka zależy od ilości i rodzaju wypitego alkoholu, od wagi ciała i od płci. • Na przykład u mężczyzny o wadzę 70kg który, wypił 4 duże piwa stężenie alkoholu we krwi wynosi 2‰ natomiast taka sama ilość wypita przez chłopaka o wadze 50kg będzie wynosić 2,8‰ a u kobiety ta sama ilość powoduje o 20% wyższe stężenie alkoholu we krwi.
  • 7.
    ALKOHOL JEST SILNĄ TRUCIZNĄ!!! WYWOŁUJE WIELE RÓŻNYCH ZABURZEŃ FIZYCZNYCH I PSYCHICZNYCH A PRZEDEWSZYSTKIM POWODUJE SILNE UZALEŻNIENIE(FIZY CZNE, PSYCHICZNE I SPOŁECZNE).
  • 8.
    Alkoholizm – uzależnienie alkoholowe •Alkoholizm w ujęciu medycznym jest obecnie traktowany jako odrębna jednostka nozologiczna z objawami zaburzeń, z patologicznym zespołem chorobowym wymagającym leczenia. • W ujęciu psychologicznym alkohol jest zaburzeniem w rozwoju osoby, charakteryzujący się uszkodzeniem sprawności fizycznych, psychicznych i moralnych. Zmianą postaw w kierunku zachowań aspołecznych, zmianą hierarchii wartości z tendencją do czynów przestępczych, kradzieży, agresji i autoagresji (samobójstw).
  • 9.
    Alkoholizm jako choroba Wedługopinii ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia alkoholizm należy do toksykomanii, zaburzenia, choroby, której objawami są: • Przymusowe picie alkoholu; • Tendencja do zwiększania dawek; • Uzależnienie fizyczne i psychiczne.
  • 10.
    Rozwój alkoholizmu Rozwój alkoholizmuprzebiega przez 4 fazy picia: 1) Picie towarzyskie – okazjonalnie, przyjemnościowe, stan euforii, wzrasta chęć picia; 2) Faza ostrzegawcza – wzrasta potrzeba picia i ilość alkoholu, często pojawiają się okazje do picia; 3) Faza krytyczna – coraz częstsza utrata kontroli nad piciem, uzależnienie fizyczne i ciągi; 4) Faza chroniczna – całkowita utrata kontroli nad piciem i życiem, objawy choroby alkoholowej, klinowanie, ciągi pijacze, psychozy alkoholowe, otępienie alkoholowe.
  • 11.
    • Najnowsze badanianad alkoholizmem w Polsce wykazały, że początek picia wśród młodzieży przypadał najczęściej na 15 – 18 rok życia, a jako pierwszy alkohol najczęściej pito wino (72%), następnie wódkę (14%) i piwo (12%). • Młodzi po uzależnieniu się sięgają po mocne alkohole oraz alkohole niespożywcze, a także po narkotyki i „mieszanki” robione własnymi sposobami.
  • 12.
    • Według PARPAw roku 2005 na jednego obywatela Polski, z noworodka włącznie, przypadło 8,38 litrów wypitego czystego spirytusu!!! • To mniej niż średnia w Unii Europejskiej, która wynosi 11 litrów na osobę. • Polacy w przeciwieństwie do innych obywateli UE wybierają mocne trunki – przeważa wódka oraz inne wyroby spirytusowe.
  • 13.
    FAKTY I MITYO ALKOHOLU I ALKOHOLIKACH 1. ALKOHOL POPRAWIA NASTRÓJ I ROZWIĄZUJE PROBLEMY. TAK NAPRAWDĘ TO NIE ROZWIĄZUJEŻADNEGO PROBLEMU , A JESZCZE BARDZIEJ JE KOMPLIKUJE. ALKOHOL TYLKO NA KRÓTKO PORAWIA NASTÓJ, A OSTATECZNIE PROWADZI DO CIĘŻKICH ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH. 2. WSZYSCY PIJĄ TO POWSZECHNE ZJAWISKO TO STWIERDZENIE JEST NIEPRAWDZIWE BO W USA 50% KOBIET I 28% MĘŻCZYZN W OGÓLE NIE PIJE. W POLSCE 12,4% MĘŻCZYZN I 26% KOBIET DEKLAROWAŁO CAŁKOWITĄ ABSTYNENCJĘ. 3. ALKOHOL JEST LEKARSTWEM NA WIELE DOLEGLIWOŚCI TEN PRZESĄD WYWODZI SIĘ Z PODAŃ LUDOWYCH, UTRZYMUJĄCYCH, ŻE NAPOJE ALKOHOLOWE Z DODATKIEM RÓŻNYCH DOMIESZEK (MIÓD, ZIÓŁ, PIEPRZU) POMAGAJĄ W CHOROBACH. TYMCZASEM ALKOHOL POMOGA TYLKO ZNIEŚĆ BÓL I POWIERZCHOWNE OBJAWY CHOROBY, NIE USUWAJĄ JEDNAK PRZYCZYNY. 4. „MOCNA GŁOWA” CHRONI PRZED ALKOHOLIZMEM JEST ODWROTNIE – TO TZW „MOCNA GŁOWA” SZYBKO SIĘ UZALEŻNIA. MOŻLIWOŚĆ WYPICIA DUŻEJ ILOŚCI ALKOHOLU BEZ WIDOCZNYCH SKUTKÓW ZEWNĘTRZNYCH SKRACA FAZĘ OSTRZEGAWCZĄ WCHODZENIA W CHOROBĘ (OBJAWY ZWIASTUNOWE).
  • 14.
    NARKOTYKI Potoczna nazwa niektórychsubstancji odurzających działających na ośrodkowy układ nerwowy. Przyjęta przez ONZ i INTERPOL klasyfikacja obejmuje 3 rodzaje substancji: - Substancje działające uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy; - Substancje pobudzające ośrodkowy układ nerwowy; - Substancje wywołujące zaburzenia w ośrodkowym układzie nerwowym.
  • 15.
    Narkotyki można równieżsklasyfikować wg pochodzenia i źródła surowca z którego są produkowane: - Naturalne – rośliny, krzewy, grzyby, kaktusy; - Syntetyczne – otrzymywane na drodze reakcji chemicznej; - Półsyntetyczne.
  • 16.
    Podział narkotyków wzależności od sposobów ich przyjmowania • Zastrzyki; • Płyny; • Wywary; • Proszki; • Tabletki; • Wdychany dym; • Opary; • Substancje do inhalowania.
  • 17.
    Fazy uzależnienia odnarkotyków • FAZA 0 - Inkubacja, czyli czynniki doprowadzające do uzależnienia np.: rozbita rodzina, bieda, zaniedbania wychowawcze, ubóstwo wartości itd. • FAZA 1 - Inicjacja, czyli „Biorę żeby było przyjemnie.” - pierwsze zażycie, przełamanie strachu, norm, barier, złamanie prawa, podjęcie ryzyka, zaufanie dilerowi, poważne naruszenie wartości, najczęściej zażywane substancje narkotyczne w tej fazie to marihuana, alkohol (piwo), tytoń, kleje, leki, niewielkie konsekwencje zażywania w szkole i w rodzinie, nie występują problemy zdrowotne związane z używaniem, używanie nieplanowane , okazjonalne, środek najczęściej dostaje się za darmo.
  • 18.
    • FAZA 2- Eksperymentowanie, czyli „Biorę żeby było przyjemnie i żeby nie było źle” (Dążenie do przyjemności i unikanie przykrości) - wchodzenie w grupę, w jej zasady, normy, wartości, ubiór, filozofię, podwójne życie: kłamstwa, chore połączenia (zabawa - narkotyk, problem - narkotyk, nauka - narkotyk), uciekanie od bieżących problemów, lansowanie stylu „coś jest odpowiedzialne za mój nastrój”, uczenie się metod oszukiwania, dążenie do przyjemności, branie głównie w weekendy, w czasie imprez, dyskotek, branie dodatkowych nowych środków (mocniejsze alkohole, LSD, amfetamina, ekstazy, skun , haszysz), unikanie przykrości, walka ze stresem, branie w dni powszednie, często branymi środkami są leki, branie w samotności. • FAZA 3 - Nadużywanie, czyli „Biorę żeby nie było źle.”: - wszystko jak w fazie drugiej , regularne używanie .
  • 19.
    • FAZA 4- Uzależnienie, czyli „Żyję po to aby brać, biorę po to aby żyć” - częste, nawet codzienne używanie, zespół objawów fizycznych i psychicznych, przewlekła choroba mózgu (OUN), psychiczna i fizyczna potrzeba narkotyków, zespół abstynencyjny, potrzeba brania narkotyku jest silniejsza niż wszystkie inne potrzeby, wraz z rozwojem uzależnienia następuje postępująca utrata kontroli nad przyjmowaniem narkotyku, depresje, próby samobójcze, ogólne wyniszczenie organizmu, często kończące się śmiercią.
  • 20.
    Skutki działania narkotykuzależne są od: Właściwości danego środka, czyli narkotyku; Sposobu wprowadzenia go do organizmu; Osobowości konsumenta; Wcześniejszych doświadczeń z narkotykami; Środowiska w którym są przyjmowane.
  • 21.
    Narkotyki - opium Opiumjest otrzymywane z maku ogrodowego. Opium z gr. Oznacza sok roślinny, mleczko z niedojrzałych zielonych makówek lub wywar z całej rośliny. Zawarte w roślinie alkaloidy (od 20 - 90) działają na organizm oraz psychikę człowieka. Ich szkodliwość zależy od zawartości w nich alkaloidów oraz cech osoby zażywającej. Do najbardziej znanych należą: • heroina; • Morfina; • Kodeina; • Tebaina; • Papaveryna; • Laudanina; • Opium jako składnik leków przeciwbólowych.
  • 22.
    Narkotyki - konopie Ważne miejscewśród różnych przejawów narkomanii zajmuje uzależnienie od pochodnych konopi (haszyszu, marihuany). Wśród wielu odmian konopi do najczęściej zażywanych należą odmiany konopi indyjskich, meksykańskich, rosyjskich i tzw. konopie siwe. Współczesne badania wykazały wysoką szkodliwość THC zawartego w konopiach.
  • 23.
    Krótkotrwałe zażywanie pochodnych konopi •Powoduje spadek aktywności, mniejszą wrażliwość; • Przy zwiększonych dawkach następuje wzrost aktywności, gadatliwość, spontaniczny śmiech, poczucie zwiększenia przestrzeni i czasu, obniżenie koncentracji i funkcji poznawczych; • Wzrost poziomu tętna, zaczerwienione oczy; • Łączenie z alkoholem prowadzi do podniecenia w myśleniu i działaniu. Pojawia się ryzyko zaburzenia pamięci, logicznego myślenia; • Duże dawki wywołują zaburzenia spostrzegania, odbierania dźwięku oraz innych wrażeń; • Myślenie staje się „splątane” i powolne; • Ostre zatrucie może zakończyć się stanami deliryjnymi i śmiercią. Długotrwałe zażywanie konopi • Powoduje bardzo silne uzależnienie psychiczne oraz fizyczne z pojawiającym się zespołem chorobowych objawów abstynenckich; • Mogą pojawiać się ataki psychotyczne nawet po dłuższym odstawieniu narkotyku; • Utrata wydolności seksualnej; • Utrata funkcji pamięci (zapamiętywanie, uczenie się); • Zaburzenia koordynacji psychoruchowej, drżenie mięśni, zwroty głowy; • Może pojawiać się zaburzenie widzenia, oczopląs, światłowstręt; • Następują zmiany pracy serca i w krążeniu; • Obniżenie odporności na infekcję.
  • 24.
    Chroniczne zażywanie konopimoże powodować okresowe obniżenie liczby plemników u mężczyzn oraz zaburzenie owulacji u kobiet. U palaczy marihuany zaobserwowano uszkodzenia chromosomów i obniżenie wydolności hormonów. U noworodków matek, które paliły haszysz stwierdzono opóźnienie w rozwoju oraz objawy uzależnienia fizycznego z zespołem objawów zespołu abstynencyjnego.
  • 25.
    Narkotyki - kokaina Podstawowymsurowcem, z którego uzyskuje się alkaloidy kokainy jest krzew kokainowy, a szczególnie jego liści. Liście są zawsze zielone, jajowate, aromatyczne. Botanicy znają ok. 200 gatunków krzewów kokainowych. Najbardziej popularnym jest koka. Liście koki uprawiane są na plantacjach i mogą być zbierane 4 razy w ciągu roku. Współczesny kokainista z reguły nie widział nigdy liści kokainowych i wie o nich niewiele. Dla niego kokaina jest zazwyczaj biały proszek – chlorowodorek kokainy.
  • 26.
    Krótkotrwałe zażywanie kokainy • Powodujeobniżenie apetytu, naturalnej potrzeby snu; • Początkowy stan euforii przechodzi w stan nadpobudliwości i lęku; • Źrenice ulegają rozszerzeniu; • Wzrost ciśnienia krwi; • Wzmożoną pracę układu oddechowego oraz nudności i wymioty. Długotrwałe zażywanie kokainy • Prowadzi do urojeń prześladowczych i stanów depresyjnych; • Chory ma zmąconą świadomość, halucynacje wzrokowe, słuchowe i dotykowe; • Występują typowe wizje drobnych przedmiotów, zwierząt, owadów, które go atakują; • Pojawiają się zaburzenia zmysły skórnego z uczuciem swędzenia, bólu, ciśnienia, ciepła, zimna, elektryzowania, szczypania; • Kokainista ma wrażenie, że jest gryziony przez pasożyty; • Czasami usiłuje za pomocą szpilki znaleźć i wydłubać nieistniejącego pasożyta, ma liczne ślady po drapaniu i nakłuciach; • Przy chronicznym wąchaniu kokainy występują zapalenia śluzówek nosa, wrzody, podziurawienie przegrody nosowej, uszkodzenia warg, języka i dziąseł.
  • 27.
    Halucynogeny (LSD25, meskalina,peyotl, psyhocybina, cohoba, epena, harmina, yopo ) • Wśród różnego rodzaju uzależnień od środków psychotropowych osobną grupę stanowią halucynogeny, psychodeliki zwane niekiedy środkami psychodysleptycznymi. • Halucynogeny to środki pochodzenia naturalnego lub syntetycznego. • Wywołują w psychice człowieka zmiany świadomości, powodujące zaburzenia psychiczne, zaburzenia postrzegania, polegające na rzekomym odbieraniu wrażeń zmysłowych z otoczenia lub własnego organizmu bez rzeczywistego działania bodźców. • Zarówno LSD jak i inne halucynogeny wywołują silne uzależnienie psychiczne. Nie stwierdzono dotychczas jednoznacznie uzależnienia fizycznego. • Halucynogenne działanie mają również grzyby (łasiczka lancentowata, muchomor czerwony, muchomor tygrysowaty).
  • 28.
    Inhalatomania Jest odmianą ogólnejtoksykomanii, względnie narkomani polegająca na wąchaniu, wdychaniu i inhalowaniu lotnych substancji chemicznych do których należą różnego rodzaju rozpuszczalniki chemiczne, kleje, środki wziewne. Nie są to narkotyki w ścisłym sensie mają jednak podobne działanie odurzające, szkodliwe oraz halucynogenne.
  • 29.
    Tytoń, nikotynizm, palenie •Tytoń stanowi podstawowy surowiec, z którego pochodzi nikotyna i od którego wywodzi się nałóg palenia zwany nikotynizmem. • Palenie jest czynnością polegającą na spalaniu liści tytoniu i wdychaniu dymu papierosowego. Czynność ta, powtarzająca się systematycznie, prowadzi do uzależnienia się od nikotyny oraz innych związków chemicznych obecnych w dymie papierosowym. Tracimy wolność, zdrowie, ryzykujemy licznymi schorzeniami i utrata życia.
  • 30.
    • Tytoń jestto roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych spokrewniona z tabaką. Ma owalne lub szeroko lancentowate liście, które zawierają 1-3% nikotyny. • Tabaka jest rośliną dwuletnią z tej samej rodziny co tytoń. Ma jajowate liście i zielono – żółte kwiaty. • Nikotyna to podstawowy alkaloid zawarty w dymie tytoniowym, może być używany w różny sposób: palenie, wdychanie, żucie.
  • 31.
    Skutki szkodliwego palenia •Uzależnienie psychiczne – systematyczne używanie tytoniu i pokonywanie naturalnej bariery odpornościowej na związki chemiczne, które są w nim zawarte; • Uzależnienie fizyczne – wbudowanie substancji tytoniowych w cykl przemian fizjologicznych organizmu. Skutkiem tego procesu jest wytworzenie sztucznej potrzeby biologicznej.
  • 32.
    Fazy uzależnienia odnikotyny • FAZA WCZESNA o Palę tylko w towarzystwie; o Palę żeby się uspokoić; o Chcę mi się nadal palić podczas gdy inni skończyli; o Unikam miejsc, gdzie nie mogę palić; o Często myślę o zapaleniu następnego papierosa; o Czuję irytację, kiedy dyskutuje się o paleniu; o Mam wiele argumentów dla uzasadnienia mojego palenia; o Podejmuje próby ograniczenia mojego palenia; o Jedna z pierwszych moich czynności po przebudzeniu jest palenie.
  • 33.
    • FAZA ŚRODKOWA oDokucza mi kaszel; o Mam poczucie winy, kiedy wypale zbyt wiele papierosów; o Często szukam wymówek dlaczego nie mogę teraz rzucić palenia; o Staram się przekonać innych, że nie jestem uzależniona/y; o Mam wahania nastroju; o Paląc czuję się zrelaksowana/y; o Gdy nie mogę zapalić papierosa czuję napięcie; o Moje palenie tłumaczę stresem; o Nie mogę doczekać się chwili kiedy będzie można wreszcie zapalić; o Częściej ulegam infekcjom.
  • 34.
    • FAZA PÓŹNA oNie mogę palic tyle, co przedtem i palę więcej; o Zdaje mi się, że nie mam już żadnej wymówki; o Często myślę, że absolutnie nie jestem w stanie rzucić palenia; o Nie widzę żadnego sposobu na rzucenie palenia; o Coraz częściej czuję się porzucona/y i bezradna/y; o Coraz częściej czuje fizyczną, emocjonalną i duchową pustkę.
  • 35.
    Mity szkodliwego palenia Tytoństosowany jako lek. Sądzono, że tytoń ma właściwości lecznicze i może być stosowany jako środek łagodzący bóle, migrenę i zdenerwowanie. Jeżeli rzucę palenie to utyję… Nie jest prawdą, że każde porzucenie palenia wiąże się z tyciem. Wzmożony apetyt można regulować odpowiednią dietą i stylem jedzenia. Bez papierosów nie jestem w stanie myśleć i pracować. Mit ten łączy konsumpcję tytoniową z efektywnością pracy i funkcjonowaniem osoby. Obserwacje palaczy wskazują na coś zupełnie przeciwnego. Palacz nie jest zdolny koncentrować się na wykonywanej pracy, lecz na paleniu, traci czas na palenie zamiast pracować. Zbyt długo palę i nie jestem w stanie się odzwyczaić. To mit, który nie ma potwierdzenia w faktach. To raczej bezradność i brak wiary w swoje możliwości. Zerwanie z nałogiem jest możliwe, należy tylko wypracować w sobie silną motywację do porzucenia palenia.
  • 36.
    Interwencje skuteczne wleczeniu uzależnień
  • 37.
  • 38.
    Ekspozycja na bodźcewywołujące pragnienie picia alkoholu • Główne założenie mówi o tym, że zapach, widok lub miejsce, w którym alkoholik zwykle pije, mogą stać się bodźcami warunkowymi i prowadzić do podobnego fizycznego i emocjonalnego stanu (reakcji uwarunkowanej), jak reakcja wywołana przez sam alkohol. • Jeśli bodźce zmysłowe są warunkowymi bodźcami dla pragnienia spożycia alkoholu, wtedy ekspozycja na nie prowadziłaby do wygaszenia pragnienia.
  • 39.
    Trening umiejętności społecznych •Oparty jest na poznawczo – społecznej teorii uczenia się. Koncentruje się na rozwinięciu umiejętności radzenia sobie w sytuacjach społecznych, które umożliwiłyby pacjentowi powstrzymanie się od spożywania alkoholu bądź spożywanie go w sposób kontrolowany. • Podstawowe założenie tej terapii skupia się na tym, że nadużywanie alkoholu lub alkoholizm jest nawykowym nieadaptacyjnym sposobem radzenia sobie ze stresem. • Szkolenie obejmuje doskonalenie umiejętności rozwiązywania problemów, umiejętności interpersonalnych, relaksacji i radzenia sobie z negatywnym nastrojem oraz związanym z nim pragnieniem spożycia alkoholu.
  • 40.
    Terapia behawioralna wspomagana przezosoby znaczące • U podstaw interwencji uwzględniających relacje leży założenie, że pomoc alkoholikowi w osiągnięciu i utrzymaniu trzeźwości powinna uwzględniać interakcje rodzinne, ponieważ mogą one powodować lub utrzymywać problem picia. • Efektywność interwencji jest określona przez ilość i częstość spożywania alkoholu oraz wskaźnik włączający także negatywne konsekwencje nadużywania alkoholu i uzależnienia od niego. • Behawioralne leczenie włącza do procesu terapii członków rodziny oraz osoby z grona towarzyskiego alkoholika. Jest nastawione na usunięcie wzmocnień w pracy, w małżeństwie, rodzinie i grupie towarzyskiej.
  • 41.
    Małżeńska terapia behawioralna •Małżeńska terapia behawioralna koncentrowała się na zwiększeniu wymiany pozytywnych zachowań między małżonkami oraz na uczeniu i ćwiczeniu umiejętności komunikowania się i rozwiązywania problemów.
  • 42.
  • 43.
    Terapia wspierająco –ekspresyjna • Łączy interpersonalną terapię egzystencjalną ze wsparciem grupowym i szkoleniem specyficznych umiejętności radzenia sobie z nałogiem. • Uzasadnieniem dla jej zastosowania w leczeniu osób uzależnionych jest fakt, że pacjenci z zagrażającym życiu i upośledzającym funkcjonowanie zaburzeniem wymagają interwencji, która jest zorientowana na problemy emocjonalne i wzmocnienie wsparcia społecznego. • Terapia koncentruje się na tworzeniu wspierających relacji wśród uczestników grupy oraz zachęceniu do ekspresji reakcji emocjonalnych na doświadczenia związane z nałogiem oraz na wykorzystywaniu dzielenia się doświadczeniami.
  • 44.
    Trening zapobiegania nawrotom zażywanianarkotyku • Polega na angażowaniu pacjenta w wykonywanie zadań polegających na przejawianiu reakcji alternatywnych w sytuacji ryzyka nawrotu. • Trening ma na celu zachowanie abstynencji po udanym leczeniu. Polega na identyfikowaniu sytuacji ryzyka nawrotu i uczenia pacjentów reagowania w tych sytuacjach w inny sposób niż zażycie narkotyku – najpierw w sytuacjach symulowanych, a następnie w rzeczywistych. • Koncentruje się na rozwiązywaniu problemów występujących w czasie między sesjami i prowokujących nawroty.
  • 45.
    Terapia behawioralna opartana stosowaniu wzmocnień • Polega na stworzeniu pacjentom możliwości otrzymywania żetonów wymienialnych na dobra i usługi w zamian za wstrzymanie się od zażywania narkotyku. Mierzone jest to przez dostarczenie wolnych od kokainy próbek moczu. • Do leczenia w roli osoby wspomagającej realizacje zadań terapii włączano małżonka bądź inne osoby znaczące.
  • 46.
  • 47.
    Terapia behawioralna Składa sięz kilku elementów: - Edukacji dotyczącej negatywnych konsekwencji palenia dla zdrowia i korzyści wynikających z zaprzestania inhalowania dymu tytoniowego; - Usuwania bodźców w otoczeniu prowokujących do palenia; - Treningu zapobiegania nawrotowi palenia.
  • 48.
    Terapia poznawczo -behawioralna • Terapia poznawczo – behawioralna zorientowana jest na modyfikowaniu przekonań i podejmowaniu aktywności dostarczających przyjemności. • Podejście poznawczo - behawioralna wykorzystuje teorię procesów uczenia się i teorię procesów poznawczych. W koncepcji tej zakłada się, że to głównie procesy uczenia są odpowiedzialne za utrzymywanie się palenia lub za rzucanie palenia. • Celem leczenia jest uzyskanie zmiany zachowań, przekonań, wyobrażeń, schematów myślowych związanych z paleniem tytoniu.
  • 49.
    Przykładowe techniki radzeniasobie z nikotynizmem • wycofywanie się z określonych sytuacji; • zastępowanie używania papierosów innymi formami spędzania czasu – gimnastyką, spacerem; • ćwiczenie umiejętności rozwiązywania problemów i zapobiegania nawrotom; • nauczenie sposobów radzenia sobie z chwilowymi skutkami złamania abstynencji, np. nietraktowania jej jako katastrofy; • hipnoza jako jedna z metod relaksacyjnych wspomagających terapię antynikotynową; • warunkowanie: polega ono na nagradzaniu za niepalenie i karaniu palenia.
  • 50.
    BIBLIOGRAFIA 1) Grzesiuk L.,Suszek H. (red.), Psychoterapia. Problemy pacjentów. Podręcznik akademicki, Warszawa 2001 2) Pietras T., Witusik A., Zespół uzależnień od nikotyny – ujęcie interdyscyplinarne, Wrocław 2011 3) Rakowska M., Skuteczność psychoterapii, Warszawa 2005 4) Urban B., Stanik J. M., Resocjalizacja, Warszawa 2007