1. Q“~°= ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞
„á⁄IIJ_»Ñ¨ ã¨`«º<å~åÜ«∞}
ã¨ÅǨ =∞O_»e
P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º
Ãã·<£û ã¨∂Ѩ~ü"≥·[~ü(i>ˇÿ~ü¤)SCERT-AP
JÅ¡O <å~åÜ«∞}
Z_ç@~ü–#=∞¿ãÎ `≥ÅOQÍ}
z‰õΩ¯_»∞ „ѨÉèÏHõ~ü
J_»fiˆHò–<åºÜ«∞ ã¨ÅǨ ^•~°∞
ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞
_®IIã≤.HÍjO
ã¨Oáê^ŒHõ =~°æO
_®IIZ.ã≤Öχ<åÜ«∞H±
¿ãflǨÏÅ`« ZO.
„HÍOu
"Õ∞<Õ[~ü
ZO.ÉÏÅ∞ <åÜ«∞H±
ã¨Oáê^Œ‰õΩxL`«Î~°O
D =∞^茺....
Z=i`À =∂Ï¡_ç<å Ö’`«∞ HõxÊOK«@O ÖË^Œ∞.
HÍ~°}O ã¨Ê+¨ì"Õ∞
J^茺ܫ∞#O Ö’Ñ≤OK«_»O
ÖË^•
K«kq# ^•xfl Hõ$„u=∞OQÍ "å_»_»O.
D ã¨=∞㨺 #∞Oz |Ü«∞@ Ѩ_®ÅO>Ë
=∂"À K≥Ñ≤Ê#@∞¡ J^茺ܫ∞# Ѩ^Œú`«∞efl ã¨O㨯iOK«∞‰õΩO^•O.
''QÀ_» g∞^Œ Ñ≤zÛ "≥ÚHõ¯
^•x `«Å |~°∞=Ù, HÍ_» ã¨#flO, "Õ~°∞ â◊¥#ºO
H˘O_»Ö’¡ "≥^Œ~°∞ "≥ÚÅHõ
^•x <åÅ∞Hõ |Ǩï Ѩ^Œ∞#∞, K«~°‡O ^Œà◊ã¨i Ö’#É’Å∞——
âߢã‘ÎÜ«∞ ^Œ$HõÊ^äŒO ÖËx "åà◊¡x =∂~ü¯û,
ZOÔQÖòû, Öˇx<£, ™êìe<£ ~°K«#Ö’¡Oz "åHͺÅ#∞ J^Õ Ñ¨xQÍ
L@OH˜OK«_»O =∂„`«"Õ∞ KÕÜ«∞QÆÅ "åà◊¡x, "åã¨Î= Ѩi*Ï˝#O
ÖËHõáÈ~Ú<å J=ã¨~°"≥∞ÿ# „Ѩu+¨ìx á⁄O^Õ "åà◊¡x D ˆQÜ«∞O
K«Hõ¯QÍ =i‚OK«^Œ∂?——
~°K«#Å∞, K«O^•Å∞, q~åàÏÅ∞ ѨOѨ=eû# z~°∞<å=∂
¿ãflǨÏÅ`« ZO.,
WO.<≥O.1–1–305, ÉÏÖÏr HÍÅh,
"≥∂ǨÏ<£#QÆ~ü, H˘`«Î¿Ñò
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500 035
á¶È<£ <≥O.: 8008918475, 9290745490
#_»∞ã¨∞Î#fl`≥ÅOQÍ}=∂㨠Ѩ„uHõ
PQÆã¨∞ì 2012
ã¨OѨ٘: 2
ã¨OzHõ: 8
#∂~°∞ ѨÓÅ∞ qHõã≤OK«h, "Õ~Ú PÖ’K«#Å∞ ã¨OѶ¨∞i¬OK«h J#fl@∞¡ „Ѩ*Ï#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# aè#fl PÖ’K«#ʼnõΩ
=∂ Ѩ„uHõÖ’ KÀ@∞O@∞Ok. Hõ#∞Hõ D Ѩ„uHõÖ’ =Ú„kOz# Jaè„áêÜ«∂Å∞ ~°K«~Ú`«Å"Õ. ã¨Oáê^ŒHõ
=~åæxH˜ UH©ÉèÏ=O LO_»#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
[~°fleã¨∞ì
Jã≤ÃãìOò „á⁄ÃѶã¨~ü
[~°fleã¨∞ì
1#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
W."≥∞~ÚÖò:–nadusthunnatelangana@gmail.com

2. `≥ÅOQÍ}`˘=fi
1. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
H˜fiò `≥ÅOQÍ}, #Å=∂㨠Hõ$+¨‚ JÔ~ã¨∞ì 3
2. ÔQãπì Z_ç’iÜ«∞Öò
q[Ü«∞=O`«"≥∞ÿ# H˜fiò `≥ÅOQÍ} HÍ~°º„Hõ=∞O P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º 4–5
3. #_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
HõëêìÅ H˘eq∞Ö’ HõoOQÆã‘=∞ ZO. Nx"åã¨~å=Ù 6–10
ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡#∞ K«ÖÏ¡iÛO^≥=~°∞? _®IIl.ÅK«ÛÜ«∞º 11–13
=∂ˆ~ ''<å—— ã¨=∂[O q."≥OHõ>Ëâò 14–15
áÈbã¨∞Å PO^Àà◊#.... áê~îåÅ∞ Zãπ.=∞ÖÏ¡Ô~_ç¤ 16–17
L`«Î~° `≥ÅOQÍ}Ö’ QÆ`«Î~° ÖËѨÙ`«∞#fl ã≤OQƈ~}˜ _»Ñ¨C ã¨=∞Ü«∞º 18–20
˜.Ñ≤.ZѶπ. HÍ~°º^Œi≈ ''#Å=∂㨠Hõ$+¨‚—— JÔ~ã¨∞ì–x*x*ÏÅ∞ =∞™êÎ<£ 21
q_çáÈ~¸ Hõeã≤ LO_Õ =∂~åæxfl J<Õfi+≤OKåeû# `«~°∞}q∞k J~°∞}ü 22–24
Ju~å„`«O–ÃÇ·Ï>ˇH± ^ÀÑ≤_ô Ü«∂QÆO ¿ÇÏ`«∞"å^Œ ã¨OѶ¨∞O 25
c*ËÑ≤, HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ KÕã¨∞Î#fl K«@ì =ºuˆ~Hõ ǨÏ`«ºÅ∞ ^ÕâòáêO_Õ 26
4. ™ê=∂lHõO
20 Uà‹Â¡<å JO@~åx <åºÜ«∞"Õ∞<å =∂#= ǨωõΩ¯Å "ÕkHõ 27–28
=∞#ÔHO^Œ∞HõO>Ë JO`Õ ã¨OQÆ`«∞Å∞ Za ~°"Õ∞+π 29
JOÉË^Œ¯i[O–=∂i¯û[O–ÉèÏ="å^ŒO Ãã·^Œ∞Å∞ 30–35
5. K«^Œ∞=Ù
„áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÖ’ <å}º`« ZHõ¯_»? ÉÁOѨe¡ „Ѩg}ü‰õΩ=∂~ü 36–37
6. ™êÇ≤Ï`«ºO
J~°úâ◊`åaú ^Œ∞óYÉèÏ+¨–''H˜fiò `≥ÅOQÍ}—— Q˘_çâßÅ ã¨^•#O^ŒO, |O_ç ~°[h‰õΩ=∂~ü 38–40
Hõq WOHÍ rqOKÕ L<åfl_»Ç¨ÏŸ...! Hõq`« [#*ÏfiÅ 41
zÅ¡~° ^Õ=Ùà◊√¡ #=ÅÖ’ Kåi„`«Hõ ã¨`«ºO l.™êfiq∞ 42–43
áÈ~°∞ *ˇO_® áê@ ~å=∞™êfiq∞ 44
2#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}

3. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
H˜fiò`≥ÅOQÍ},#Å=∂ã¨Hõ$+¨‚JÔ~ã¨∞ì
Ô~O_À „ѨѨOK« Ü«Ú^Œú HÍÅOÖ’ „a@<£ WO_çÜ«∂‰õΩ ™êfi`«O„`«ºO Wã¨∞ÎO^Œx KåÖÏ =∞Ok ÉèÏqOKå~°∞. Ü«Ú^ŒúOÖ’
™ÈqÜ«∞ò Ü«¸xÜ«∞<£, „a@<£Å∞ Hõeã≤ LO_»@O =Å# ‰õÄ_® D ÉèÏ=# HõÅQÆ_®xH˜ =¸Å"≥∞ÿOk. ÃÑ·QÍ J"≥∞iHÍ,
„a@<£Å∞ Hõeã≤ KÕã¨∞‰õΩ#fl 'JÏ¡O˜H± Kå~°ì~ü— J<Õ _®‰õΩº"≥∞Oò WÖÏ K≥Ñ≤ÊOk ''„ѨѨOK«OÖ’ Jxfl ^ÕâßʼnõΩ `«=∞ Jaè=∞`åxH˜
J#∞QÆ∞}"≥∞ÿ# „ѨÉèí∞`åfiÅ#∞ <≥ÅH˘Å∞ÊH˘<Õ ¿ãfiK«Ûù LO_®Åx „ѨuáêkOK«|_çOk. JÖψQ `«=∞ ™êfi`«O„`åºxfl HÀÖ’Ê~Ú#
^ÕâßÅ∞ uiy `«=∞ ã¨~°fi ™êfi`«O„`åºxfl ѨÙ#~°∞^ŒúiOK«∞H˘<Õ Ç¨Ï‰õΩ¯ ‰õÄ_® L^ŒÇ¨ÏiOK«|_çOk—— J~Ú`Õ 1941 ÃãÃÑìO|~üÖ’
„a@<£ „Ѩ^è•x K«iÛÖò áê~°¡"≥∞OòÖ’ „Ѩã¨Oyã¨∂Î ''JÏ¡O˜H± Kå~°ì~ü ÉèÏ~°`« ^ÕâßxH˜ =iÎOK«É’^Œx—— „ѨHõ˜OKå_»∞. D
„ѨHõ@#`À „a@<£ ÉèÏ~°`«^ÕâßxH˜ ™êfi`«O„`«ºO Wã¨∞ÎO^Œ<Õ Pâ◊ K«ÖÏ¡iOk.
D <ÕѨ^䌺OÖ’ Ô~O_À „ѨѨOK« Ü«Ú^ŒúOÖ’ [áê<£ ÔQÅ∞ã¨∞ÎOk Hõ#∞Hõ WO_çÜ«∂‰õΩ ™êfi`«O„`«ºO =ã¨∞ÎO^Œ<Õ L^Õúâ◊OºO`À
ã¨∞ÉèÏ+π K«O„^ŒÉ’ãπ ÉèÏ~°`« *ÏfÜ«∞ Ãã·<åºxfl(S.Z<£.Z) xi‡Oz [áê<£‰õΩ =∞^ŒÌ`«∞ „ѨHõ˜OKå_»∞. XHõ~°HõOQÍ QÍOnèrk
‰õÄ_® JO`«~°æ`«OQÍ W^Õ "≥·Yi, HÍx JÇ≤ÏO™ê"å^ŒO, J=HÍâ◊"å^ŒO J_˘¤zÛ |Ü«∞˜H˜ K≥ѨÊÖË^Œ∞. J"≥∞iHÍ `«#
™ê„=∂[º"å^•xfl qã¨ÎiOK«∞HÀ"åÅ<Õ ÅHõ∆ ºO`À Ü«Ú^ŒúOÖ’H˜ PÅ㨺OQÍ „Ѩ"ÕtOzOk. [áê<£ Ãã·<åºÅ∞ WO_çÜ«∂Ö’H˜
„Ѩ"ÕtOK«@O`À Éèíq+¨º`ü W|ƒOkx PÖ’zOz# J"≥∞iHÍ WO_çÜ«∂‰õΩ ™êfi`«O„`«ºO WKÕÛ PÖ’K«# QÆ∞iOz „a@<£‰õΩ
™ê#∞‰õÄÅOQÍ =º=ǨÏiOK«=∞x K≥Ñ≤ÊOk. D „Hõ=∞OÖ’ „a@<£ „H˜Ñπû ~åÜ«∞ÉÏ~° =~åæxfl ѨOÑ≤Ok. J~Ú`Õ ÉèÏ~°`« *ÏfÜ«∞
HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅÖ’ L#fl QÆO^Œ~°QÀà◊O, ã¨∞ÉèÏ+π K«O„^ŒÉ’ãπ [áê<£ "≥·Ñ¨Ù LO_»@O Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ PÖ’K«# ã¨~°o =∞~ÀÖÏ
LO_»@O "≥Ú^ŒÖˇ·# qÉèí[# ˆ~YÅ∞ „a©+π "åà◊¡‰õΩ J#∞‰õÄÅ JOâßÖˇ·<å~Ú. JkèHÍ~° =∂iÊ_ç QÆ∞iOz „a©+π "åà◊¡
PÖ’K«# "å~Ú^• Ѩ_»_®xH˜ W^˘Hõ |Å"≥∞ÿ# HÍ~°}O. D ã≤÷uÖ’ 1942 EÖˇ· 14# "å~åúÖ’ HÍO„ÔQãπ =i¯OQ∑ Hõq∞˜
ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ H˜fiò WO_çÜ«∂ f~å‡<åxfl KÕã≤Ok. nx H˘#™êyOѨÙQÍ PQÆã¨∞ì 8# ÉÏOÉËÖ’ ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ# HÍO„ÔQãπ ÃÑ·
f~å‡<åxfl P"≥∂kOz ''™êfi`«O„`«º"≥∂ ÖËHõ =∞~°}"≥∂——, ''KÕ~Ú ÖË^• Kå=Ù—— J<Õ x<å^•Å#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ `≥KåÛ~°∞.
^Œ$â◊ºO, K«i„`« `≥ÅOQÍ} =~°Î=∂#OÖ’H˜ =¿ãÎ ˆ~áÈ, =∂áÈ `≥ÅOQÍ} =ã¨∞ÎO^Œx, ã≤QÆflÖòû L<åflÜ«∞x K≥¿ÑÊ k"åàÏHÀ~°∞
ZxflHõÅ ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞Hõ`«fiO XHõ"≥·Ñ¨Ù JO`«~°æ`« ‰õΩ=Ú‡ÖÏ@Ö’ x*Ï~Úf ÖËx `≥ÅOQÍ} ÉÏx㨠<åÜ«∞Hõ`«fiO WOHÀ"≥·Ñ¨Ù.
~å[H©Ü«∞ áêsìÅ |Å"Õ∞ `«=∞ |Å=∞#∞‰õΩ<Õ *ÏH±Å∞. WÏ¡O˜ ã¨Î|ú`« L#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’....
`≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò(˜.Ñ≤.ZѶπ.) H˜fiò `≥ÅOQÍ}‰õΩ Ñ≤Å∞ѨÙxzÛOk. x*ÏxH˜ D ã¨Oã¨÷ |ÅO KåÖÏ `«‰õΩ¯=. P
x<å^•xfl J=∞Å∞ KÕÜ«∞QÆey# â◊H˜Î D ã¨Oã¨÷‰õΩ ÖË^Œ∞. HÍx Jâı+¨ „Ѩ[ÅÃÑ· „ѨÉèÏ=O "ÕÜ«∞QÆey# â◊H˜Î =∂„`«O nxH˜
LOk. D =∂#ã≤Hõ |ÅO`À ˜Ñ≤ZѶπ D Ñ≤Å∞ѨÙ#∞ WzÛOk. D ã¨Oã¨÷ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# `«~åfi`« XHõ ã¨fi`«O„`«, q∞e>ˇOò
HÍ~°º„Hõ=∞O W^Õ "≥Ú^Œ˜k. <åÜ«∞Hõ`«fi =∂~°∞Ê `«~åfi`« fã¨∞‰õΩ#fl HÍ~°º„Hõ=∞O HÍ=@O =Å# „âı}∞Ö’¡ L`ÕÎ[O ‰õÄ_®
xO_çOk.
=∞s =ÚYºOQÍ `≥ÅOQÍ} QÆ∞iOz =∂Ï¡_Õ JO^Œ~°∞ ™ÈxÜ«∂QÍOnè *Ë|∞Ö’ ^Œ∂i# `«~åfi`« „Ѩ[Å Q˘O`«∞QÍ D
HÍ~°º„Hõ=∞O =ÚO^Œ∞H˘zÛOk. Wk „ѨÉèí∞`åfixH˜ #K«ÛÖË^Œ∞. x*ÏxH˜ gà◊√¡ Ñ≤Å∞Ѩ٠W=fiQÆeQ͈~ HÍx x["≥∞ÿ# J~°÷OÖ’
^•xx J=∞Å∞KÕã≤Ok ‰õÄ_® ÖË^Œ∞. <å=∞=∂„`«Ñ¨Ù HÍ~°º„Hõ=∂ÖË [iQÍ~Ú. x<å^•xH˜ `«y#@∞¡ HÍ~°º„Hõ=∞O ÖË^Œ∞. nxH˜
KåÖÏ HÍ~°}ÏÅ∞ L<åfl~Ú.
J~Ú##∞ „ѨÉèí∞`«fiO ¿ãÊ~ü KÕÜ«∞ÖË^Œ#ÏxH˜ #Å=∂㨠Hõ$+¨‚ JÔ~ã¨∞ì XHõ ^•YÖÏ. D HÍ~°º„Hõ=∂xfl J=∞Å∞ KÕ~ÚOK«_®xH˜
ã¨=∞+≤ì Hõ$+≤Ö’ ÉèÏQÆOQÍ Hõ$+¨‚ H˘O`« Z‰õΩ¯= ѨxKÕâß_»∞. „Ѩ^è•# HÍ~°º^Œi≈ HÍ=@O =Å# ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ `«# Hõ$+≤ JO^Œi
HõO>Ë Z‰õΩ¯=QÍ LO@∞Ok. JO^Œ∞<å ã¨fiÜ«∞OQÍ K˘~°= LO_ç =ÚO^Œ∞ÔHàı¡ ã¨fiÉèÏ==Ú#fl Ü«Ú= <åÜ«∞‰õΩ_»∞ HÍ=@O =Å#
‰õÄ_® HÀ™êÎO„^èŒ áêʼnõΩʼnõΩ HõO@yOѨ٠JÜ«∂º_»∞. x*ÏxH˜ PÜ«∞# QÆ`« Pˆ~à◊√¡QÍ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ K˘~°=`À
ѨxKÕã¨∞Î<åfl_»∞. WѶ¨Ó¡Ö’ Ѩiâ’^èŒHõ q^•ºi÷ ‰õÄ_®. JÏ¡O˜ <åÜ«∞‰õΩx HÀ™êÎO„^èŒ áêʼnõΩÅ∞ HÍ=Å∞ûHÀx ^•^•Ñ¨Ù Ѩ^Õà◊¡
HõO^Œ˜ ˆHã¨∞Ö’ "åÔ~O@∞ `≥zÛ JÔ~ã¨∞ì KÕ™ê~°∞. `≥ÅOQÍ} QÆ∞iOz x*Ï~ÚfQÍ =∂Ï¡_Õ "åi Q˘O`«∞Å#∞ <˘ˆH¯Ü«∞@"Õ∞
„Ѩ^è•# ÅHõ∆ ºOQÍ „ѨÉèí∞`«fiO LO^Œ<Õk x[O. WÏ¡O˜ J„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ^èÀ~°}˜H˜ =ºuˆ~HõOQÍ `≥ÅOQÍ} "å^Œ∞ÅO^Œ~°∞ Hõeã≤
L^Œºq∞OK«HõáÈ`Õ, =∞ø#O á꘿ãÎ D <ÕÅÖ’ =∂#= HÍ™ê~°O q∞QÆÅ^Œ∞. T
3 PQÆã¨∞ì, 2012

4. 4#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ÔQãπì Z_ç’iÜ«∞Öò
E<£ 6, 2012# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò ~å„+¨ì HÍ~°º=~°æO
ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ QÆ^ŒÌ~ü ~år<å=∂#∞ P"≥∂kOz J^茺‰õ∆ΩxQÍ P‰õΩÅ
Éèí∂=∞Ü«∞º#∞ „Ѩ^è•# HÍ~°º^Œi≈QÍ #Å=∂Å Hõ$+¨‚#∞
Z#∞fl‰õΩ#flk. ^Œiq∞ÖÏ `≥ÅOQÍ} aÅ∞¡ áê~°¡"≥∞OòÖ’
„Ѩ"Õâ◊Ãјì P"≥∂kOѨKÕã≤ ~å„ëêìxfl „ѨHõ˜OKåÅx, `≥ÅOQÍ}
=#~°∞ŠѨi~°Hõ∆} HÀã¨O lÖÏ¡Å "åsQÍ PÜ«∂ „áêO`åÖ’¡
QÆÅ „Ѩ`ÕºHõ ã¨=∞㨺Å#∞, =#~°∞Å `«~°eOѨÙ#Ω J_»∞¤HÀ=_®xH˜
áÈ~å@ HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ KÕѨÏìÅx, JÖψQ Jxfl lÖÏ¡Ö’¡ _çq[<£,
=∞O_»Å ™ê÷~Ú „Ѩ*τѶ¨Oò Hõq∞©Å∞ U~åÊ@∞ KÕã≤ x~å‡}ÏÅ#∞
Ѩ˜+¨ìO KÕã¨∞HÀ"åÅx, D L^Œº=∞ x~å‡} áÈ~å@ HÍ~°º„Hõ=∂Å
H˘#™êyOѨÙQÍ PQÆ+¨µì ''H˜fiò `≥ÅOQÍ}—— HÍ~°º„Hõ=∞O
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ fã¨∞HÀ"åÅx x~°‚~ÚOzOk. q∞ye# ~å„+¨ì
Hõq∞© JO`å Ü«∞^è•`«^äŒOQÍ `«=∞ ÉÏ^茺`«Ö’¡ LO_®Åx
f~å‡xOzOk.
E<£ 9, 2012 <å_Õ #∂`«#OQÍ ZxflHõ~Ú# J^茺‰õ∆Ω_»∞
P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞ºÃÑ· ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`«fiO HõHõ∆ º QƘì Ü«Ú.Z.Ñ≤.Z.
(J<£ÖÏѨÙÖò Ü«∂H˜ìq©ãπ „Ñ≤"≥#¬<£ Ü«∂‰õΩì) ˆHã¨∞Ö’ WiH˜OK«_»O
[iyOk. „Ѩ}ÏoHõ|^ŒÌOQÍ „Ѩ*Ï „Ѷ¨Oò HÍ~°º„Hõ=∂Å∞
H˘#™êQÆ∞#∞<åflÜ«∞<Õ ã¨OˆH`åÅ∞O_»_»O`À H˜~°}ü‰õΩ=∂~ü Ô~_ç¤
„ѨÉèí∞`«fiO, áÈbã¨∞Å∞, `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÃÑ· - „Ѩ*Ï „Ѷ¨O@∞
HÍ~°º„Hõ=∂ÅÃÑ· L‰õΩ¯áê^ŒO "≥∂Ñ≤ L^Œº=∂xfl J_»∞¤HÀ"åÅx
„Ѩܫ∞uflOKå~°∞. #_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} Ѩ„uHõ Z_ç@~ü _®II
ã≤.HÍjO, =$uÎs`åº W`«_»∞ Jã≤ÃãìOò „á⁄ÃѶã¨~ü =∞iÜ«Ú
=~°OQÆÖò lÖÏ¡ „Ѩ*τѶ¨Oò HÍ~°ºHõ~°Î ÉèÏ~°uÅÃÑ· ‰õÄ_» ˆHã¨∞Å∞
ÃÑ˜ì ™êÇ≤Ïf, „ѨKå~° ~°OQÆOÖ’, lÖÏ¡Ö’¡ ‰õÄ_» ÉèíÜ«∂O^Àà◊#Å∞
ã¨$+≤ìOKÕ „Ѩܫ∞`«flO [iyOk. H˜fiò `≥ÅOQÍ} HÍ~°º„Hõ=∂xH˜
ã¨<åflǨ Å∞ KÕÜ«∞_®xH˜ lÖÏ¡Å∞ u~°QÍÅx x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ#fl
~å„+¨ì Hõq∞©, HÍ~°ºHõ~°ÎʼnõΩ D J}z"Õ`«ÃÑ· ã¨ÊOkOKåeû#
Ѩiã≤÷u =zÛOk. "≥O@<Õ Jxfl „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å#∞ - áêsìÅ#∞
ã¨g∞HõiOz x~°ƒO^è•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ ã¨ÊOkOK«_»O [iyOk.
~å„+¨ì ǨϟO q∞x+¨ì~ü#∞ Hõeã≤ ˆHã¨∞Å∞ ZuÎ "ÕÜ«∂eûOkQÍ
_ç=∂O_£ KÕÜ«∞QÍ Ñ¨ije™êÎ=∞<åfl~°∞. „ѨÉèí∞`«fi ã¨ÊO^Œ#
JO`«O`« =∂„`«OQÍ<Õ LO_»_»O`À lÖÏ¡Ö’¡ L^Œº=∞ x~å‡}
HÍ~°º„Hõ=∂Ö’¡ x~°ƒùO^Œ =ºuˆ~Hõ x<å^•xfl ‰õÄ_» *’_ç~K«_»O
[iyOk. H˜fiò `≥ÅOQÍ} HÍ~°º„Hõ=∞O Hõ<åfl =ÚO^Œ∞QÍ 07-
07-2012# ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ x~°ƒO^èŒ =ºuˆ~Hõ ^èŒ~åfl WOk~å
áê~ü¯ =^ŒÌ U~åÊ@∞ KÕâßO. `≥ÅOQÍ} "åºÑ¨ÎOQÍ 10 lÖÏ¡Å
#∞O_ç =O^ŒÖÏk =∞Ok Ǩ [Ô~· q[Ü«∞=O`«O KÕâß~°∞.
~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞, „Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂Å∞, ‰õΩÅ ã¨OѶ¨∂Å∞, *ˇ.Z.ã≤.
Å∞ - ѨÅ∞=Ù~°∞ `≥ÅOQÍ} „Ѩ=ÚY∞Å∞-`≥ÅOQÍ}"å^Œ∞Å∞ -
„ѨÉèí∞`«fi x~°ƒO^èŒHÍO_»#∞-J}˜z"Õ`«#∞, J„Hõ=∞ ˆHã¨∞Å
|<å~ÚOѨÙ#∞ YO_ç~z "≥O@<Õ ˆHã¨∞Å∞ ZuÎ "ÕÜ«∂Åx
_ç=∂O_£ KÕâß~°∞. `Õk 16-07-2012 # ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ# ~å¢+¨ì
Hõq∞© H˜fiò `≥ÅOQÍ} HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ ~å„+¨ì ~å[^è•xH˜
|^Œ∞Å∞QÍ lÖÏ¡ ˆHO„^•Ö’¡ x~°fiÇ≤ÏOKåÅx f~å‡xOzOk. P
"Õ∞~°‰õΩ Jxfl lÖϡʼnõΩ ÉÏ^èŒ∞ºÅ#∞ x~°‚~ÚOK«∞H˘x
q[Ü«∞=O`«O KÕÜ«∞_®xH˜ Hõ$+≤ KÕÜ«∞_»O [iyOk. D =∞^茺<Õ
EÖˇÿ, 23 # "≥·.Zãπ.P~ü.ã≤.Ñ≤. <Õ`« q[Ü«∞=∞‡ ã≤iã≤Å¡ nèHõ∆#∞
J_»∞¤HÀ=_®xH˜ x~°‚~ÚOz, „Ѩ*τѶ¨O@∞ "≥∞^ŒH± lÖÏ¡âßY,
~å„+¨ì <åÜ«∞‰õΩÅ P^èŒfi~°ºOÖ’ ã≤kÌ¿Ñ@ ZÅ¡=∞‡ QÆ∞_ç =^ŒÌ
Hõ<åfi~Úx J_»∞¤H˘x JÔ~ã¨ìÜ«∂º~°∞. ˜.P~ü.Zãπ. á⁄e˜HõÖò
*ˇ.Z.ã≤. Å∞ <å=∞=∂„`«OQÍ x~°ã¨# `≥eÑ≤ T~°∞‰õΩ<åfl
q[Ü«∞ÅH˜∆ ‡ nHõ∆ ~°∂ѨOÖ’ K«O„^ŒÉÏ|∞, H˜~°}ü‰õΩ=∂~üÔ~_ç¤,
"≥·.Zãπ.P~ü. [QÆ<£Å∞ `≥ÅOQÍ}ÃÑ· L=∞‡_çQÍ ^•_ç KÕã¨∞Î#flO^Œ∞#
Ö’áêÜ«∞HÍs q^è•#O`À ˜.P~ü.Zãπ., *ˇ.Z.ã≤.Å∞ ÃÑ^ŒÌQÍ
ã¨ÊOkOK«#ѨʘH˜ 4 HÀ@¡ =∞Ok „Ѩ[ŠѨH∆Í# „Ѩ*τѶ¨Oò
f„=OQÍ ã¨ÊOkOzOk. "≥·.Zãπ.P~ü. ǨÏÜ«∞OÖ’<Õ ã≤iã≤Å¡ <Õ`«
HÍi‡‰õΩÅ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ ÃÑiy<å~Ú. „ѨÉèí∞`«fiO q_»∞^ŒÅ
KÕÜ«∂eû L#fl 3 HÀ@¡ ~°∂áêÜ«∞Å∞ ã¨HÍÅOÖ’ q_»∞^ŒÅ
KÕã≤#@¡~Ú`Õ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ KåÖÏ =~°‰õΩ PyáÈÜÕ∞q. Zxfl™ê~°∞¡
P<å_»∞ `≥ÅOQÍ} [#ã¨Éèí, `«k`«~° `≥ÅOQÍ} ã¨OѶ¨∂Å∞ q[˝Ñ≤Î
KÕã≤<å ã¨ÊOkOK«x "≥·.Zãπ.P~ü. „ѨÉèí∞`«fiO ^•x "å~°ã¨∞Å=∞x
K≥ѨÙʉõΩO@∞#fl "≥·.Zãπ.P~ü. [QÆ<£, q[Ü«∞=∞‡Å∞ <Õ_»∞ ÖËx
™ê#∞Éèí∂ux ‰õΩiÑ≤ã¨∂Î "≥Úã¨e Hõhflà◊√§ HÍ~°∞ã¨∂Î `≥ÅOQÍ}ÏÖ’
F@∞ ÉϺO‰õΩ ã¨OáêkOK«∞HÀ=_®xH˜, `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’
Ѩ~°HÍÅ ZxflHõ `«~åfi`« kQÆ*Ïi# „Ѩu+¨ª#∞ xÅ∞ѨÙHÀ=_®xH˜
nHõ∆ ¿Ñ~° Ѩ~°º˜OK«_®xfl =ºuˆ~H˜ã¨∂Î, ã¨~°fi„`å x~°ã¨#
=ºHõÎ=∞~ÚOk. `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨O@∞ =ÚO^Œ∞O_ç x~°ã¨#
`≥eÑ≤Ok. HÍO„ÔQãπ áêsì QÆ`« 20 ã¨O=`«û~°=ÚÅ∞QÍ
„ѨѨOpHõ~°} J=∞Å∞ KÕã¨∂Î |Ǩïà◊ *Ï`«∞Å HõOÃÑhʼnõΩ,
K≥ÿ<å‰õΩ J^Œ#OQÍ `«Å∞ѨÙÅ∞ ÉÏ~å¡ `≥~°=_»O =Å# QÍÔ~‡Oò
WO_»„ã‘ì ѨÓiÎ ™ê÷~ÚÖ’¡ ã¨OH∆ÀÉèíOÖ’ z‰õΩ¯H˘x KÕ<Õ`« HÍi‡‰õΩÅ∞
ÃÑ^ŒÌ ã¨OYºÖ’ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ‰õΩ áêÊÅÊ_»∞`«∞<åfl~°∞.
H˜fiò `≥ÅOQÍ}Ï L^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Jxfl lÖÏ¡Å∞,
_çq[<£û =∞O_»ÖÏÅ ™ê÷~ÚÖ’¡ x~å‡}ÏÅ#∞ Ѩ˜+¨ìO KÕã¨∂Î
lÖÏ¡ ™ê÷~Ú L^Œº=∂Å∞ KÕѨ@ì_»O [iyOk. Hõ"åfiÅ
JÉèíÜ«∂~°}ºOÖ’ yi[#∞Å∞ x~åfiã≤`«∞Å∞ H͉õΩO_®
HÍáê_»∞HÀ=_»O HÀã¨O L@∂fl~ü, PkÖÏÉÏ^£, =∞Oz~åºÅ,
q[Ü«∞=O`«"≥∞ÿ#H˜fiò`≥ÅOQÍ}HÍ~°º„Hõ=∞O
-P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º J^茺‰õ∆ΩÅ∞, `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨O@∞

5. 5 PQÆã¨∞ì, 2012
T
ÉˇÅ¡OѨe¡ Ö’¡ x~°ã¨# „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ [iQÍ~Ú. H˜fiò `≥ÅOQÍ}
x<å^ŒO`À É’^èŒ<£Ö’ „Ѩ^Œ~°≈# [iyOk. =~°OQÆÖò lÖÏ¡Ö’
~°OQÍÜ«∞ K≥~°∞=Ù ã¨=∞㨺#∞ "≥∞ÿxOQ∑ `«k`«~° ã¨=∞㨺Å∞
FÃÑ<£HÍãπì "≥∞ÿ<£û‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ Jxfl _çq[<£ ˆHO„^•Ö’¡
^èŒ~åflÅ∞, „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡Ö’
1-8 PQÆ+¨µì =~°‰õΩ Jxfl _çq[<£, =∞O_»Å ˆHO„^•Ö’¡ ™ê÷xHõ
=#~°∞ŠѨi~°Hõ∆} `≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ# x<å^•Å`À „Ѩ^Œ~°≈#Å∞
[iQÍ~Ú. HõsO#QÆ~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, ~°OQÍÔ~_ç¤ [ÖÏ¡Ö’¡ H˘xfl
KÀ@¡ - D ^èŒ~åflÅ∞, „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. PQÆ+¨µì 9#
`≥ÅOQÍ} "åºÑ¨ÎOQÍ Jxfl lÖÏ¡Ö’¡ lÖÏ¡ HõÖˇHõìˆ~ò =ÚO^Œ∞
^èŒ~åflÅ∞, „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ [iy HõÖˇHõì~°¡‰õΩ "≥∞"≥∂~åO_®Å∞ WzÛ
ÉèÏ~°`« „Ѩ^è•# =∞O„uH˜ `≥ÅOQÍ}Ï U~åÊ@∞ P=â◊ºHõ`« QÆ∞iOz
q[˝Ñ≤Î KÕâß=Ú.
H˜fiò `≥ÅOQÍ} x<å^•OÃÑ· g∞_çÜ«∂Ö’ K«~°Û [iyOk.
Ѩ~°HÍÅ „ѨÉèÏHõ~ü ÖÏO˜ qâßÖÏO„^èŒ "å^Œ∞Å∞ =∞# L^Œº=∞OÃÑ·
q+¨O Hõ‰õΩ¯`«∂ =∂Ï¡_®~°∞. H˜fiò `≥ÅOQÍ} x<å^ŒO KÒHõÉÏ~°∞
(x<å^ŒO) Ñ≤Å∞Ѩ٠JO@∂ ¿ÇÏà◊#QÍ =∂Ï¡_»QÍ ^•xH˜ nè>ˇÿ#
["å|∞ Láê^茺‰õ∆Ω_»∞ "Õ^Œ‰õΩ=∂~ü g∞_çÜ«∂Ö’<Õ K≥|∞`«∂
ã‘=∂O„^èŒ∞Å „Ѩ^è•# ã¨=∞¿ãºq∞@O>Ë `≥ÅOQÍ}# Z=~°∞ =ke
Ãјì "≥àϧe Jx-KåÖÏ HÍÅOQÍ „Ѩ*τѶ¨O@∞ ã¨∞ã¨Ê+¨ìOQÍ
K≥ѨÙ`«∞#fl^Õ=∞O>Ë `≥ÅOQÍ}#∞ ^ÀÑ≤_çH˜ QÆ∞i KÕã¨∞Î#fl ã‘=∂O„^èŒ
áêʼnõΩÖÏ~å-`≥ÅOQÍ}Ï#∞ =keáÈO_ç JO@∞<åfl=Ú.
`≥ÅOQÍ}#∞ PO„^èŒ`À HõeÑ≤ QÆ`« 56 ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ
~å[H©Ü«∞, Pi÷Hõ, ™êOѶ‘∞Hõ, ™êO㨯 $uHõ, =#~°∞Å ^ÀÑ≤_ô
™êyã¨∞Î#fl ã‘=∂O„^èŒ áêʼnõΩÅ∞ `≥ÅOQÍ} =ke áÈ"åe.
`≥ÅOQÍ}Ö’ Ѩi„â◊=∞Å∞ U~åÊ@∞ KÕã≤ `≥ÅOQÍ} QÍe,
h~°∞, Yx*ÏÅ∞ Jxfl LѨÜ≥∂yOK«∞‰õΩO@∂ ÖÏÉèÏÅ∞ ™êkèOz
`≥ÅOQÍ}#∞ J_»∞¤‰õΩO@∞#fl ã‘=∂O„^èŒ áêi„âßq∞Hõ "Õ`«ÎÅ∞
`≥ÅOQÍ}#∞ =keáÈ"åe.
`≥ÅOQÍ} L^ÀºQÆ∞Å#∞ H˘Å¡Q˘˜ì J„Hõ=∞OQÍ u+¨ì"Õã≤,
610 l."À. ^•fi~å-|Ü«∞@‰õΩ áÈ"åeû# "åà◊√§ HÀ~°∞ìÅ#∞
P„â◊~ÚOz WHõ¯_Õ LO@∞#fl J„Hõ=∞ L^ÀºQÆ∞Å∞ `≥ÅOQÍ}
=keáÈ"åe.
Ѩi„â◊=∞Å∞, "åºáê~åÅ∞, HÍO„ωõΩìÅ∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl
ã‘=∂O„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ `«=∞ ã¨Oã¨÷Ö’¡ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞
HÍ^Œx, ã‘=∂O„^èŒ "åi<Õ L^ÀºQÆ∞Å∞QÍ ÃÑ@∞ì‰õΩO@∞<åfl~°∞.
™ê÷xHõOQÍ L#fl =#~°∞Å#∞ LѨÜ≥∂yOK«∞H˘x, "å˜ÃÑ· ã¨Ç¨Ï[
ǨωõΩ¯ Hõeæ# `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ʼnõΩ "≥ÚO_ç KÕ~Ú K«∂ѨÙ`«∂
`≥ÅOQÍ}#∞ J_»∞¤‰õΩO@∞#fl ã‘=∂O„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞
`≥ÅOQÍ}#∞ =ke "≥àÏ¡e.
`≥ÅOQÍ} lÖÏ¡¡Ö’¡, =ÚYºOQÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, ~°OQÍÔ~_ç¤
lÖÏ¡Ö’¡ Ѷ≤Öò‡ã≤©Å∞, áêi„âßq∞Hõ „áêO`åÅ∞, á¶ê~ü‡ ǨÏ∫*ˇãπ
¿Ñ~° ÃÑ^ŒÌ =∞#∞+¨µÅ XѨÊO^•xfl LÅ¡OѶ≤∞Oz "ÕÖÏk ZHõ~åÅ
Éèí∂q∞H˘x iÜ«∞Öò Z¿ãìò "åºáê~åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∂ `≥ÅOQÍ}
Ô~·`åOQÍxfl aK«ÛQÍÅ∞¡QÍ =∂~°∞ã¨∞Î#fl ã‘=∂O„^èŒ #Ü«∂
Éèí∂™êfi=ÚÅO`å `≥ÅOQÍ}#∞ J_»∞¤‰õΩO@∞<åfl~°∞. gà◊§O`å
`≥ÅOQÍ} =ke áÈ"åÅx "Õ∞O _ç=∂O_£ KÕã¨∞Î<åflO.
"Õ∞^èÀ~°OQÆOÖ’ L#fl KåÖÏ =∞Ok ~°Hõ~°HÍÅ HÍ~°}ÏÅ`À
`≥ÅOQÍ}#∞ J_»∞¤‰õΩO@∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì _ç=∂O_£
XHõ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆, nxfl J~°÷O KÕã¨∞HÀ‰õΩO_® QÆ∞_ç¤QÍ
~å„ëêìxfl =ºuˆ~H˜ã¨∞Î#fl ã‘=∂O„^èŒ "Õ∞^è•=ÙʼnõΩ ‰õÄ_» WHõ¯_»
LO_Õ Ç¨Ï‰õΩ¯ ÖË^Œ∞. Ѩ~°HÍÅ „ѨÉèÏHõ~ü ÖÏO˜ ‰õΩǨÏ<å "Õ∞^è•=ÙÅ∞
`≥ÅOQÍ}#∞ q_»Q˘@ì_®xH˜ „áêuѨkHõ UO@x
J_»∞QÆ∞`«∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}#∞ q_»Q˘@ì_®xH˜ ÅHõ∆ „áêuѨkHõÅ∞
K«∂Ñ≤OK«QÆÅ=Ú. HõeÑ≤ =ÙOK«_®xH˜ „áêuѨkHõ ÖË<ÕÖË^Œ∞.
1956 Ö’ HõÅã≤<åO HÍ|˜ì HõÅã≤ LO_®Å<Õ q`«O_» "å^Œ"Õ∞
`«Ñ¨Ê U `«`«fi=Ú Ñ¨x KÕÜ«∞^Œ∞. `≥ÅOQÍ}#∞ „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ìOQÍ
U~°Ê~°K«_®xH˜ „áêuѨkHõÅ∞ H˘xfl Ѩije¿ãÎ...
1) 1956 ‰õΩ =ÚO^Œ∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ XHõ ~å„+¨ìOQÍ LOk.
JO^Œ∞=Å# „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ìOQÍ Ñ¨Ù#~°∞^ŒÌiOKåe. D XHõ¯
„áêuѨkHõ KåÅ∞ `≥ÅOQÍ} U~°Ê~°K«_®xH˜.
2) ÃÑ^ŒÌ =∞#∞+¨µÅ XѨÊO^ŒOÖ’ U XHõ¯ xÜ«∞=∞O J=∞Å∞
HÍÖË^Œ∞. JO^Œ∞‰õΩ HÍ~°}O ѨiáêeOz# ã‘=∂O„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
HÍ=_»O U „áêuѨkHõ<≥ÿ`Õ Hõeáê~À P „áêuáêkHõ J=∞Å∞
KÕÜ«∞#O^Œ∞=Å¡ q_»Q˘@∞ì@ ã¨|ÉË Hõ^•.
3) ÉèÏëê „Ñ¨Ü«ÚHõÎ ~å¢+¨ì=∞x "≥∂ã¨O`À HõeÑ≤ `≥ÅOQÍ}
"åà◊§‰õΩ ÉèÏ¿+ ~å^Œx WѨʘH© JO@∞O_»_»O ¿ÇÏà◊# KÕÜ«∞_»O,
ã≤x=∂Ö’¡, g∞_çÜ«∂Ö’¡ J==∂xOK«_»O "åã¨Î=O HÍ^•! ÉèÏ¿+
XHõ¯˜ HÍ#ѨÙ_»∞ ÉèÏëê „Ñ¨Ü«ÚHõÎ ~å„+¨ì=∞<Õ „áêuѨkHõ ÖË#>Ë¡
HÍ^•. =∂ ÉèÏ¿+^À =∂‰õΩOk =∂ ÉèÏ+¨`À "Õ∞O „|`«∞HõQÆÅ∞æ`åO
g∞~°∞ ZO`« `«fi~°QÍ `≥ÅOQÍ}#∞ =ke`Õ =∂‰õΩ JO`« ˆH∆=∞O.
4) WѨÙ_»∞ ã‘=∂O„^èŒ∞Å∞ Hõeã≤ LO_»_®xH˜ Z<Àfl HÍ~°}ÏÅ∞
K≥ѨÙ`«∞<åfl~°∞. 1956 Ö’<Õ D "å^Œ#Å∞ KÕã≤ LO>Ë `≥ÅOQÍ}
"åà◊√§ ^Œi^•Ñ¨ÙʼnõΩ ‰õÄ_» ~åxKÕÛ "åà◊√§ HÍ^Œ∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ÃÑ·
ǨωõΩ¯ 1956 Ö’ g∞Ô~O^Œ∞‰õΩ ÔH¡~Ú"£∞ KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. g∞iѨÙ_»∞
KÕã¨∞Î#fl "å^Œ#Å∞ x["Õ∞ J~Ú`Õ ÃÑ^ŒÌ =∞#∞+¨µÅ XѨÊO^ŒO
ZO^Œ∞‰õΩ J=ã¨~°"≥∞ÿO^À D ‰õΩǨ # "Õ∞^è•=ÙÅ∞ `≥Åáêe.
5) ~å[^è•x ÖËHõ, =#~°∞Å∞ ÖËHõ, =∂Ü«∞=∂@Å∞ K≥Ñ≤Ê,
"≥∂㨠|∞kÌ`À =zÛ `≥ÅOQÍ} <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ =∞zÛHõ KÕã¨∞H˘x,
|`«∞‰õΩ ÖËHõ =zÛ ^ÀÑ≤_ç KÕã≤ WѨÙ_»∞ JǨÏOHÍ~°O`À
=∂Ï¡_»∞`«∞#fl ã‘=∂O„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ áêʼnõΩÅ∞ ÃÑ@∞ì
|_ç^•~°∞Å∞, Éèí∂™êfi=ÚÅ∞, "åºáê~°∞Å∞, áêi„âßq∞Hõ "Õ`«ÎÅ∞,
HõO„ÏHõì~°∞¡, WHõ<≥ÿ<å `≥ÅOQÍ}#∞ =ke áÈ`Õ =∞Ozk.
JѨÙ_»∞ `≥Å∞QÆ∞ „Ѩ[Å∞ Ô~O_»∞ ~å„ëêìÅÖ’ J~°=∞iHõÅ∞
ÖˉõΩO_® Hõeã≤ rqOK«_®xH˜ „áêuѨkHõ U~°Ê_»∞`«∞Ok.

6. 6#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
HõëêìÅH˘eq∞Ö’HõoOQÆã‘=∞
-ZO. „jx"åã¨~å=Ù
HõoOQÆã‘=∞ <Õ_»∞ HõëêìÅ H˘eq∞Ö’ H˘@∞ìq∞Ïì_»∞`ÀOk.
WHõ¯_» Jáê~°"≥∞ÿ# ã¨Ç¨Ï[ =#~°∞Å∞<≥flÿ. HÍx J#∞x`«ºO
Hõ~°∞=ÙÅ∞, =Åã¨Å∞ qÅÜ«∞`åO_»=O KÕã¨∂Î LO>ˇÿ. WHõ¯_»
~å„+¨ì ã¨QÆ@∞ =~°¬áê`«O Hõ<åfl Z‰õΩ¯= JO>Ë ã¨∞=∂~°∞ 1100
q∞.g∞. =~°‰õΩ =~°¬áê`«O #"≥∂^Œ=Ù`«∞Ok. ã¨O=`«û~°OÖ’
365 ~ÀAÅ∞ HÍHõáÈ~Ú<å 265 ~ÀAÅ∂ „Ѩ=Ç≤ÏOKÕ #^Œ∞Å∞
ѨkH˜ÃÑ·<Õ L<≥flÿ. HÍx Jq PHõe`À L#fl J<å^äŒ a_»¤‰õΩ
JO^Œx ã¨Î#ºOÖÏ Tiã¨∂Î LO>ˇÿ. WHõ¯_» Éèí∂q∞ ֒ѨÅ#
Jáê~°"≥∞ÿ# Yx[ ã¨OѨ^Œ, Éèí∂q∞ÃÑ·# q™êÎ~°"≥∞ÿ# J@g
ã¨OѨ^Œ <≥ÅH˘x LOk. HÍx P Yx[ ã¨OѨ^Œ g∞^Œ, P
J@g ã¨OѨ^Œ =∞^茺# „|uˆH Pk"åã¨∞Å∞ =∂„`«O UÏ
PHõe, J<å~ÀQͺÅ`À Jã¨∞=ÙÅ∞ ÉÏã¨∂Î<Õ LOÏ~°∞. WHõ¯_»
320 H˜.g∞Å ã¨=Ú„^Œ f~° „áêO`«O LOk. HÍx D f~°O
g∞^Œ |uˆH =∞`«ûºHÍ~°∞_ç ã¨^ŒÌ#flOÖ’H˜ XHõ ZO_»∞ KÕѨ=ÚHõ¯
‰õÄ_® ^˘~°Hõ^Œ∞. á⁄^Œ∞ÌQÆ∂H˜`Õ "≥Å∞QÆ∞Å∞ q~°l"Õ∞‡ L‰õΩ¯#QÆ~°O
`≥Å¡"åˆ~@ѨʘH˜ ^Œ∞=Ú‡ ^èŒ∂o`À xO_çáÈ`«∞Ok. Pã≤÷Ѩ~°∞ʼnõΩ
áœ+≤ìHÍǨ ~å#flOkOKÕ L^•Ì#O r_çÑ≤Hõ¯ =∞ã≤ÉÏiáÈ`«∞Ok.
¿Ñ^Œ"å_ç KÕu ã¨OzH˜ TÑ≤Ô~·# QÀQÆ∞<å~° pH˜ peHõÖˇÿáÈ`«∞Ok.
„jH͉õΩà◊O, q[Ü«∞#QÆ~°O, qâßYѨ@flO lÖÏ¡Å`À ‰õÄ_ç#
HõoOQÆã‘=∞, HõoOQÍO„^èŒ, L`«Î~åO„^èŒ, L`«Î~°HÀ™êÎÅ∞QÍ
Ñ≤Å∞=|_Õ D „áêO`«O K≥`«Î‰õΩѨÊÖ’H˜ qã≤ˆ~Ü«∞|_ç# XHõ
J<å^äŒ tâ◊√=ÙQÍ P„HÀtã¨∂Î LOk. P`«‡Q“~°=O, ã¨fiÜ«∞O
áêÅ#Å∞ „áêuѨkHõQÍ „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ì PHÍOHõ∆Å q+¨Ü«∞O
<Õ_»∞ ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ K«~°Û [~°∞QÆ∞`«∂ L#fl ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’
HõoOQÆã‘=∞ "åã¨∞Å∞ ‰õÄ_® ZO`ÀH˘O`« `«=∞ Q˘O`«∞
qxÊã¨∞Î<åfl~°∞. J~Ú`Õ „áêOfÜ«∂aè=∂#O`À<À „Ѩ`ÕºHõ
~å„ëêìaè=∂#O`À<À =∂„`«"Õ∞ HÍ^Œ∞QÍx „Ѩ`ÕºHõOQÍ
HõoOQÆã‘=∞ QÆ∞iOz HõoOQÆã‘=∞ „Ѩ[Å∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl
r=㨇~°} ã¨=∞㨺ŠQÆ∞iOz =∞#O^Œ~°O =∂Ï¡_»∞HÀ=Åã≤#
K«iÛOK«∞HÀ=Åã≤# J=ã¨~°O ZO`≥ÿ<å LOk.
L`«Î~åO„^èŒ, HõoOQÍO„^èŒ, HõoOQÆã‘=∞, L`«Î~°HÀ™êÎ Jx
<åÅ∞QÆ∞ q^è•Å∞QÍ Ñ≤Å∞ã¨∞Î#fl D „áêO`åxH˜ U ¿Ñ~°∞
ã¨iÜ≥ÿ∞#k J<Õ ^•xÖ’<Õ aè<åflaè„áêÜ«∂Å∞<åfl~Ú. Z‰õΩ¯=
=∞Ok "åº=Ǩ iHõOQÍ L`«Î~åO„^èŒ Jx Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°∞. Ѩ„uHõÅ∞
H˘O^Œ=∞Ok q^•º~°∞÷Å∞ L`«Î~åO„^èŒQÍ<Õ ~åã¨∞Î<åfl~°∞.
H˘kÌ=∞Ok HõoOQÍO„^èŒQÍ Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°∞. HÍx "åã¨Î"åxH˜
2300 ã¨O=`«û~åÅ „H˜`«"Õ∞ =∞Ǩ #k #∞O_ç QÀ^•=i #k
=~°‰õΩ "åºÑ≤Î K≥Ok 65 "ÕÅ H˜Ö’g∞@~°¡ ѨikèÖ’ qã¨ÎiOz#
HõoOQÆ =∞Ǩ ^ŒO_»HõOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ D HõoOQÆã‘=∞ LOk. D
HõoOQÆ∞Å∞ "≥Ú^Œ@ QÆOQÍ, Ü«∞=Ú# Ѩiã¨~° „áêO`åÅÖ’
x=ã≤ã¨∂Î LO_Õ"å~°∞. P~°∞ºÅ∞ giÃÑ· ^•_ç KÕã≤ D „áêO`åxfl
P„Hõq∞OK«_»O`À `«∂~°∞Ê kâ◊QÍ =zÛ =∞Ǩ #k, QÀ^•=i
=∞^茺 „áêO`«OÖ’ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. g~°∞ `≥Å∞QÆ∞ =∂Ï¡_Õ"å~°∞
g~°∞ É∫^ŒúO J=ÅOaèOKÕ"å~°∞. „H©.Ñ¨Ó 260Ö’ HõoOQÆ
Ü«Ú^ŒÌOÖ’ ÔQÅ∞á⁄Ok# Pâ’‰õΩ_»∞ É∫^Œú=∞`åxfl ã‘fiHõiOz
„ѨKå~°O KÕâß_»∞. JHõ¯_» #∞O_ç 7,8 â◊`åÉÏÌÖ’¡ â◊OHõ~åKå~°∞º_ç
`«^Œ#O`«~°O É∫^ŒÌ, *ˇÿ# =∞`åÅ „ѨÉèÏ=O `«yæáÈ~ÚOk. L`«Î~°
ÉèÏ~°`«O #∞O_ç ã¨O㨯 $`« ѨO_ç`«∞Å∞ ^ŒH˜∆} ÉèÏ~°`åxH˜
Z‰õΩ¯=QÍ ~å=_»O`À „Hõ"Õ∞Ñ≤ `≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ PO„^èŒ ÉèÏ+¨QÍ
=∂iáÈ~ÚOk. JÖÏ =∞#O `«~°∞K«∞QÍ LѨÜ≥∂yã¨∞Î#fl PO„^èŒ
Ѩ^ŒO ã¨O㨯 $`« ã¨OHõ~°O =Å# =zÛOk. Hõ#∞Hõ D „áêO`åxfl
Jxfl q^è•Å∞QÍ HõoOQÆ ã‘=∞QÍ Ñ≤Å∞=_»O ã¨iÜ≥ÿ∞#kQÍ
K≥ѨÙÊHÀ=K«∞Û.
Éè∫QÀoHõ Ѩiã≤÷`«∞Å∞: „a˜+¨µ "åi ѨiáêÅ#Ö’ "≥Ú^Œ˜
HõoOQÆã‘=∞ XˆH qâßYѨ@flO lÖÏ¡QÍ LO_Õk. Wk 17"ÕÅ
K«^Œ~°Ñ¨Ù "≥∞ÿà◊§ "≥·âßźO Hõey =∞„^•ã¨∞ „ÃÑã≤_≥hûÖ’ ÃÑ^ŒÌ
lÖÏ¡QÍ LO_Õk. 1936Ö’ Xi™êû ~å„+¨ìO U~°Ê_»¤ `«~åfi`«
qâßYѨ@flO lÖÏ¡ 8"ÕÅ K«^Œ~°Ñ¨Ù"≥∞ÿà◊√§ "≥·âßźO Hõey LOk.
J#O`«~°O 1950Ö’ „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡, 1979Ö’
q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡ U~°Ê_®¤~Ú. „Ѩã¨∞Î`«O „jH͉õΩà◊O 5837
K«.H˜.g∞, q[Ü«∞#QÆ~°O 6300 K«.H˜.g∞, qâßYѨ@flO
11,167 K«.H˜.g∞ HõeÑ≤ "≥Ú`«ÎO 23, 304 K«.H˜.g∞ "≥·âßźO
Hõey LOk. HõoOQÆã‘=∞ ã¨QÆ@∞ =~°¬áê`«O 1100 q∞.g∞Å∞.
„Ѩã¨∞Î`« [<åÉèÏ XHõ HÀ˜H˜ ÃÑ·<Õ LOk.
ã¨Ç¨ Ü«∞O Hõ~°∞"≥·# =º=™êÜ«∞O: qâßYѨ@flO lÖÏ¡Ö’ 4.20
ÅHõ∆Å ÃÇÏHÍì~°Ö’¡#∞, q[Ü«∞#QÆ~°O [ÖÏ¡Ö’ 4.36 ÅHõ∆Å
ÃÇÏHÍì~°¡Ö’#∞, „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’ 3.60 ÅHõ∆Å ÃÇÏHÍì~°¡Ö’#∞
"≥Ú`«ÎO 12 ÅHõ∆Å ÃÇÏHÍì~°¡Ö’ ™êQÆ∞|_ç LOk. „Ѩã¨∞Î`«O
ã¨QÆ@∞# 67 âß`«O „Ѩ[Å∞ HõoOQÆã‘=∞Ö’ =º=™êÜ«∞OÃÑ·
P^è•~°Ñ¨_ç rqã¨∞Î<åfl~°∞. HõoOQÆã‘=∞Ö’ PǨ ~° ѨO@Öˇÿ# =i,
*Á#fl, ~åQÆ∞Å∞, "å}˜[ºÑ¨O@Öˇÿ# K≥~°‰õΩ, "Õ~°∞â◊#QÆ, q∞iÛ,
á⁄Q͉õΩ, #∞=ÙfiÅ∞, ѨuÎ, QÀQÆ∞, L^•º#=# ѨO@Öˇÿ# HÍѶ‘,
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

7. 7 PQÆã¨∞ì, 2012
r_ç=∂q∞_ç, =∂q∞_ç, H˘|ƒi HÍHõ JѨ~åŠѨO@Å#∞ ‰õÄ_®
ѨO_ç™êÎ~°∞. J~Ú`Õ "≥Ú`«ÎO g∞^Œ WO^Œ∞Ö’ 30âß`«O =∂„`«"Õ∞.
áêʼnõΩÅ x~°¡Hõ∆ ºO, ѨHõ∆áê`«O Hõeã≤ HõoOQÆã‘=∞ Ô~·`åOQÍxfl
Hõ~°∞=Ù‰õΩ QÆ∞iKÕã≤ =Åã¨^•i Ѩ˜ìã¨∞Î<åfl~Ú.
HõoOQÆã‘=∞Ö’ „Ѩ^è•#OQÍ 1. =Oâ◊^è•~°,2. <åQÍ=o,
3.ÉÏǨï^Œ, 4. ã‘ÖË~°∞, 5.QÀã¨Îx, 6. K«Oáê=u, 7.
ã¨∞=~°‚=Úd, 8. QÀ=Úd, 9. "ÕQÍ=u, 10. âß~°^Œ, 11.
=~åǨÏ#^Œ∞Å∞ „Ѩ=Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~Ú. WOHÍ z#fl z#fl ÔQ_»¤Å∞,
K≥~°∞=ÙÅ g∞^Œ P^è•~°Ñ¨_ç, Z‰õΩ¯=QÍ =~å¬^è•~°O g∞^Œ WHõ¯_»
=º=™êÜ«∞O [~°∞QÆ∞`«∞Ok. D #^Œ∞Åhfl `«∂~°∞Ê Hõ#∞=∞ÅÖ’
Ѩ٘ì |OQÍàÏMÏ`«OÖ’ HõÅ∞ã¨∞Î<åfl~Ú. g˜ Ѩs"åǨÏHõ
„áêO`«O `«‰õΩ¯= HÍ=_»O=Å¡ JO>Ë 3,4 =O^ŒÅ H˜.g∞Ö’¿Ñ
L#flO^Œ∞ =Å¡, "åÅ∞ Z‰õΩ¯=QÍ L#flO^Œ∞=Å¡ ‰õÄ_® h˜
„Ѩ"åÇ¨Ï "ÕQÆO Z‰õΩ¯= LO@∞Ok. JO^Œ∞=Å¡ P „Ѩ"åǨÏ
"ÕQÍxH˜ J_»∞¤Hõ@ì"Õã≤ K≥~°∞=ÙÅÖ’ xOÑ≤ =º=™êÜ«∞O
KÕ¿ã@∞=O˜kQÍ HõoOQÆã‘=∞ ã¨O㨯 $u LO@∞Ok. D
#^Œ∞Åxfl˜ #∞Oz HõoOQÆã‘=∞‰õΩ 500 â◊`«HÀ˜
Ѷ¨∞#ѨÙ@_»∞QÆ∞Å∞ (˜.ZO.ã≤) h~°∞ ÅÉèíº=∞=Ù`«∞Ok.
™ê^è•~°}OQÍ XHõ ˜.ZO.ã≤ h˜=Å¡ 10000 ZHõ~åʼnõΩ
™êQÆ∞ h~°OkOK«=K«∞Û. D 500 ˜.ZO.ã≤Å h˜x ™êQÆ∞h˜
„áê*ˇ‰õΩìÅ∞, i[~åfiÜ«∞~°¡`À xÅfiKÕ¿ãÎ 50 ÅHõ∆Å ZHõ~åʼnõΩ
™êQÆ∞ h~°OkOK«=K«∞Û. Jã¨Å∞ HõoOQÆã‘=∞ ™êQÆ∞ Éèí∂q∞
"≥Ú`«ÎO 27.5 ÅHõ∆Å ZHõ~åÅ∞ =∂„`«"Õ∞. Hõ$ëê‚ _≥ÖÏì‰õΩ =¸_À
ѨO@‰õΩ ѨÙezO`«Å ÉËÅxûOQ∑ i[~åfiÜ«∞~ü#∞ xi‡™êÎ~°∞QÍx
x`«ºO Hõ~°∞=ÙÅ∞, =Åã¨Å`À JÖÏ¡_Õ HõoOQÆã‘=∞ #^Œ∞ÅÃÑ·
„áê*ˇ‰õΩìÅ∞ xi‡OK«_®xH˜ gÅ∞Ѩ_»^Œ∞. ~å„+¨ì ~å[H©Ü«∂i÷Hõ
=º=ã¨÷ÃÑ· HÀ™êÎ <Õ`«Å PkèѨ`«ºO HÍ~°}OQÍ<Õ "≥#∞Hõ |_ç#
„áêO`åÅѨ@¡ D „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ ѨHõ∆áê`«OQÍ =º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~Ú.
"≥Ú`«ÎO HÀ™êÎ PO„^èŒ lÖÏ¡Ö’¡ ÉèÏs, =∞^茺, z#fl `«~°Ç¨
h˜áê~°∞^ŒÅ ™œHõ~åºÅ H˜O^Œ 72.79 âß`«O ™êQÆ∞Éèí∂q∞H˜
h~°O^Œ∞`«∞O_»QÍ HõoOQÆã‘=∞Ö’ 30 âß`«O Éèí∂q∞H˜ =∂„`«O
™êQÆ∞h~°O^Œ∞`ÀOk. JÖψQ Hõ$ëê‚_≥ÖÏìÖ’ 13 ÅHõ∆Å
ZHõ~åÖ’¡#∞ QÀ^•=i _≥ÖÏìÖ’ 12 ÅHõ∆Å ZHõ~åÖ’¡#∞
ã¨O=`«û~åxH˜ Ô~O_»∞ ѨO@ʼnõΩ ™êQÆ∞h˜ ™œHõ~°ºO LO>Ë
HõoOQÆã‘=∞Ö’ 7âß`«O Éèí∂q∞H˜ =∂„`«"Õ∞ Ô~O_»∞ ѨO@ʼnõΩ
™êQÆ∞h~°O^Œ∞`«∞Ok. JO>Ë P~°∞ ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ HõoOQÆã‘=∞
ZO`« q=Hõ∆‰õΩ QÆ∞Ô~·O^À nxx |˜ì J~°÷=∞=Ù`«∞Ok.
„jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’ 1910Ö’ <åQÍ=o #kÃÑ· `À@Ѩe¡
=^ŒÌ „a˜+¨µ "å~°∞ xi‡Oz# P#Hõ@ì=Å¡ 60 "ÕÅ∞ ѨHõ~åÅ∞
™êQÆ∞h~°O^Œ∞`«∞Ok. JÖψQ <åQÍ=o#kÃÑ· XHõ i[~åfiÜ«∞~°∞
xi‡Oz „jH͉õΩà◊O, q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ XHõ ÅHõ∆ W~°"≥·
"ÕÅ ZHõ~åʼnõΩ ™êQÆ∞h~°OkOKÕ „Ѩuáê^Œ# LOk. HÍx Jk
#`«Î#_»Hõ #_»∞ã¨∂Î LOk. JÖψQ Ç≤Ï~°=∞O_»ÅO =^ŒÌ =Oâ◊^è•~°
#kÃÑ· xi‡Oz# Q˘@ì ÉϺˆ~*ò^•fi~å 20,000 ѨHõ~åʼnõΩ
=∂„`«"Õ∞ h~°Ok™ÈÎOk. =Oâ◊^è•~° Ô~O_»= ^Œâ◊ ã¨∞=∂~°∞
~°∂. 950 HÀ@¡`À „áê~°OaèOKå~°∞. Wk ѨÓ~°Î~Ú`Õ "≥Ú`«ÎO
=¸_»∞#fl~°ÅHõ∆Å ZHõ~åʼnõΩ h~°O^Œ∞`«∞Ok. HÍx Wk ‰õÄ_®
#`«Î#_»Hõ<Õ ™êQÆ∞`«∞Ok. WOHÍ z#flq, ÉèÏs, =∞^茺 `«~°Ç¨
h˜ áê~°∞^ŒÅ Ѩ^äŒHÍÅhfl Hõeã≤<å "≥Ú`«ÎO „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡
™êQÆ∞Éèí∂q∞Ö’ ã¨QÍxH˜ ‰õÄ_® ™êQÆ∞h˜ ™œHõ~°ºO
ã¨=∞‰õÄ~°Û_»OÖË^Œ∞.
q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ [O*Ï=u #kÃÑ· 1976Ö’
~å[ºÅH©∆ ‡ ѨÙ~°O =^ŒÌ `«Å Ãјì# i[~åfiÜ«∞~°∞‰õΩ WO`«=~°‰õΩ
"≥∂Hõ∆O HõÅQÆÖË^Œ∞. nx x~å‡}O =Å¡ Xi™êûÖ’ =ÚOѨÙ#‰õΩ
QÆ∞~°ÜÕ∞º 1020 ZHõ~åÅ #+¨ìѨiǨ ~°O q+¨Ü«∞OÖ’ JOwHÍ~°O
‰õΩ^Œ~°ÖË^Œ∞. HÍ~°}O áêʼnõΩÅ z`«Îâ◊√kÌ֒Ѩ"Õ∞. PO„_» =^ŒÌ
xi‡Oz# "≥OQÆà◊~åÜ«∞™êQÆ~ü‰õΩ HÍÅ∞= `«=fiHõáÈ=_»O =Å¡
ѨO@Éèí∂=ÚʼnõΩ h~°∞ KÕ~°_»O ÖË^Œ∞. ÃÑ^ŒÌÔQ_»¤ i[~åfiÜ«∞~°∞
ѨÙ<åkH˜ <ÀK«∞HÀÖË^Œ∞. 40 HÀ@¡ =ºÜ«∞O`À 26 "ÕÅ ZHõ~åʼnõΩ
h~°OkOK«=K«Ûx JOK«<åÅ∞ =∂„`«O "Õâß~°∞. K«Oáê=u
#kÃÑ· `å~°Hõ~å=∞ „áê*ˇ‰õΩì x~å‡}O [iy`Õ 25"ÕÅ ZHõ~åʼnõΩ
h~°O^Œ∞`«∞Ok. HÍx ^•xfl Ѩ˜ìOK«∞‰õΩ#fl <å^äŒ∞_»∞ ÖË_»∞.
"≥Ú`«ÎO "åã¨Î= Ѩiã≤÷u Uq∞@O>Ë q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’
ˆH=ÅO 15âß`«O ™êQÆ∞Éèí∂q∞H˜ =∂„`«"Õ∞ ™êQÆ∞h~°O^Œ∞`«∞Ok.
J`«ºkèHõ âß`«O Éèí∂q∞ =~å¬^è•~°O J~Ú#O^Œ∞=Å¡<Õ _≥OHÍ_»,
ѨÓã¨áê˜ ˆ~QÆ, pѨÙ~°Ñ¨e¡, QÆiq_ç, QÆ∞~°¡, "≥∞~°Hõ=Ú^•O,
`≥~å¡O =∞O_»ÖÏÅ∞ Hõ~°∞=Ù‰õΩ QÆ∞~°=Ù`«∞<åfl~Ú. Ѷ¨e`«OQÍ
ã¨∞=∂~°∞ =¸_»∞ ÅHõ∆Å =∞Ok „Ѩ[Å∞ x`«ºO =Åã¨Å∞
"≥à◊√`«∞<åfl~°∞.
qâßYѨ@flOlÖÏ¡Ö’ "åã¨Î"åxH˜ 28âß`«O Éèí∂q∞H˜
=∂„`«"Õ∞ ™êQÆ∞ h˜ ™œHõ~°ºO LOk. Ô~·"å_», HÀ<åO,
~å=}Ѩe¡, `åO_»= Ѩ^äŒHÍÅ H˜O^Œ 55,286 ZHõ~åʼnõΩ
=∂„`«"Õ∞ ™êQÆ∞h~°O^Œ∞`ÀOk. `åO_»= P#Hõ@ì ѨÙ#ifl~å‡}O
[iy`Õ 5,079 ѨHõ~åÅ∞ PÜ«∞Hõ@∞ì ã≤÷sHõ~°} [~°∞QÆ∞`«∞Ok.
ÃÑ^ÕÌ~°∞ i[~åfiÜ«∞~°∞, ~å~ÚáêÖˇO K≥H±_®ºO Ѩ#∞Å∞ ѨÓ~°Î~Ú`Õ
20,000 ZHõ~åʼnõΩ ™êQÆ∞ h~°O^Œ∞`«∞Ok. L~°HõÔQ_»¤
i[~åfiÜ«∞~°∞ ѨÓ~°Î~Ú`Õ 1360 ZHõ~åÅ∞ ™êQÆ∞Ö’H˘ã¨∞ÎOk.
W=hfl Ju `«‰õΩ¯= |_≥˚@∞ ˆHÏ~ÚOK«_»O ÃÑ^ŒÌ ã¨=∞㨺 HÍ^Œ∞.

8. 8#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
HÍx x~°¡Hõ∆ ºO, z#fl K«∂ѨÙ, q=Hõ∆ Jhfl Hõeã≤ HõoOQÆã‘=∞
„Ѩ[Å#∞ |e fã¨∞‰õΩO@∞<åfl~Ú. WHõ UÖË~°∞ #k qâßY
H˘O_»Ö’¡ Ѩ٘ì `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡Ö’ „Ѩ=Ç≤Ïã¨∞ÎOk. UÖË~°∞
HÍÅ∞= ^•fi~å qâßY#QÆ~åxH˜ `åQÆ∞h~°O^Œ∞`«∞Ok. J~Ú`Õ
`«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ UÖË~°∞ HÍÅ∞=ÃÑ· i[~åfiÜ«∞~°∞ xi‡Oz
60"ÕÅ∞ ZHõ~åʼnõΩ ™êQÆ∞Ö’H˜`≥KåÛ~°∞. qâßY lÖÏ¡Ö’ =∂„`«O
ÃãO@∞ Éèí∂q∞H˜ ‰õÄ_® ™êQÆ∞h˜ ™œHõ~°ºO ÖË^Œ∞. Ô~·"å_»,
`åO_»= „áê*ˇ‰õΩìÅ∞ ˆH=ÅO ™êQÆ∞h˜H˜ =∂„`«"Õ∞ J~Ú#ѨʘH©
qâßY #QÆ~åxH˜ `åQÆ∞h˜ HÀã¨O 200 Z"£∞.l._ç h˜x
`«~°eOK«_»O =Å¡ U_»∞ "ÕÅ ZHõ~åʼnõΩ ™êQÆ∞h~°∞ JO^Œ‰õΩO_®
áÈ~ÚOk. Ô~·"å_» L^Œº=∞O Ѷ¨e`«OQÍ qâßY #QÆ~åxH˜
`«~°e™êÎ=∞#fl S^Œ∞ ˜.ZO.ã≤.Å QÀ^•=i [ÖÏÅ =∂@ h˜
=¸>Ë J~ÚOk.
[Å^ÀÑ≤_ç: qâßYѨ@flO lÖÏ¡Ö’ Ѩ٘ì# ã‘ÖË~°∞ #k
â◊|i#k`À HõÅã≤ QÀ^•=iÖ’ „Ѩ"Õtã¨∞ÎOk. ã‘ÖË~°∞ â◊|i
#^Œ∞ŠѨs"åǨÏHõ „áêO`«O HõoOQÆ ã‘=∞Ö’ LOk. Hõ#∞Hõ
QÀ^•=i lÖÏ¡Ö’ HõoOQÆã‘=∞‰õΩ "åÏ LOk. nx QÆ∞iOz
ZHõ¯_® „Ѩ™êÎ=#QÍx, Hõhã¨"≥∞ÿ# K«~°ÛHÍx [~°QÆ_»O ÖË^Œ∞.
nxÃÑ· K«~°Û [iy QÀ^•=i lÖÏ¡Ö’ HõoOQÆ ã‘=∞ "åÏ
`ÕÖÏÛe. "åã¨Î"åxH˜ Hõ$+¨‚, QÀ^•=i, ÃÑ<åfl #^Œ∞Å #∞O_ç
~å„+¨ìOÖ’x q∞ye# 20 lÖϡʼnõΩ PÜ«∂ „áê*ˇ‰õΩìÅ ^•fi~å
ZO`À H˘O`« ™êQÆ∞, `åQÆ∞ h~°O^Œ∞`ÀOk. HÍx HõoOQÆ ã‘=∞
=¸_»∞ lÖϡʼnõΩ =∂„`«"Õ∞ D J=HÍâ◊O LO_ç ‰õÄ_®
QÀ^•=i #k #∞O_ç K«∞Hõ¯h~°∞ ‰õÄ_® JO^Œ_»O ÖË^Œ∞. UÏ
1300 ˜.ZO.ã≤Å h~°∞ ^èŒ=àıâ◊fi~°O =^ŒÌ #∞O_ç =$^è•QÍ
ã¨=Ú„^ŒOÖ’ HõÅ∞ã¨∞ÎOk. =$^è• áÈ`«∞O>Ë K«∂ã¨∞ÎOÏ~°∞QÍx
"å˜x HõoOQÆã‘=∞‰õΩ JOkOKÕ "≥·Ñ¨Ù XHõ¯™êi PÖ’zOK«#∞
‰õÄ_® PÖ’zOK«~°∞. QÀ^•=i _≥ÖÏì‰õΩ Ô~O_À ѨO@‰õΩ WKÕÛ
h~°O`å HõoOQÆã‘=∞ "åi^Õ#x qâßY ÔQl©~ü „"åã≤# „á¶êxûãπ
JѨÙÊ_Õ K≥áêÊ~°∞.
Ѩi„â◊=∞Å∞–HõoOQÆã‘=∞: HõoOQÆã‘=∞ áêi„âßq∞Hõ~°OQÍxfl
Ѩije¿ãÎ ^Õâ◊OÖ’ ã¨~°mHõ$`« Pi÷Hõ q^è•<åÅ∞ „áê~°OÉèíO
HÍHõ =ÚO^Œ∞ Ju H˘kÌHÍÅO =∂„`«"Õ∞ „ѨÉèí∞`«fi ~°OQÆ ã¨Oã¨÷Å
HõoOQÆã‘=∞Ö’ ™ê÷xHõ „Ѩ[ʼnõΩ <åÅæ=`«~°QÆu HõàÏã‘ L^ÀºQÍÅ∞
<å=∞=∂„`«O QÍ<Õ HõeÊOKå~Ú. "åã¨Î"åxH˜ HÀ™êÎ PO„^èŒ
#∞O_ç =zÛ# "åˆ~ Z‰õΩ¯=QÍ „ѨÉèí∞`«fi ~°OQÆ ã¨Oã¨÷ÅÖ’
L^ÀºQÍÅ∞ á⁄O^•~°∞. „ÃÑ·"Õ@∞ Ѩi„â◊=∞Å∞, „Ѩ^è•#OQÍ HÀ™êÎ
PO„^èŒ #∞O_ç =zÛ ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ Ãјì#"åˆ~ HÍ|˜ì JO^Œ∞Ö’
L^ÀºQÍÅ∞ ‰õÄ_® JHõ¯_ç #∞O_ç =zÛ# J„QƉõΩÖÏÅ "åà◊¡ˆH
ˆHÏ~ÚOKÕ"å~°∞.
J~Ú`Õ Jã¨Å∞ HõoOQÆã‘=∞Ö’ JkèHÍ~° =∂iÊ_çH˜ ѨÓ~°fiO
=º=™êÜ«∞ ~°OQÆO „Ѩ^è•#OQÍ =~å¬^è•~°O g∞^Œ LO@∞Ok.
Pi÷HõOQÍ áêi„âßq∞HõOQÍ „Ѩ[Å∞ q∞ye# lÖÏ¡Å`À
áÈeÛ#ѨÙÊ_»∞ KåÖÏ "≥#∞Hõ|_ç L<åfl~°x K≥ѨÊ=K«∞Û. D
=~å¬^è•~°O g∞^Õ Z‰õΩ¯=QÍ QÀQÆ∞ ѨO@ ѨO_çOKÕ"å~°∞. nx
#∞O_ç QÀQÆ∞ <å~° fã≤, #∂Å∞ =_çH˜ =„™êÎÅ∞QÍ <Õ¿ã "å~°∞.
<å˜ #∞O_ç QÀ<≥ ã¨OK«∞Å∞ `«Ü«∂~°∞ KÕ¿ã"å~°∞. #∂Å∞,
=∞_»`« =∞OK«O QÆ∞_»¤Å∞ `«Ü«∂~°∞ KÕ¿ã"å~°∞. „Hõ=∞OQÍ WHõ¯_»
Eò P^è•i`« Ѩi„â◊=∞Å∞ <≥ÅH˘ÅÊ|_®¤~Ú. WÖÏ „jH͉õΩà◊O
lÖÏ¡Ö’ ~å*ÏO, P=Ú^•Å =Åã¨, ã≤OQÆ∞ѨÙ~°O, ˆ~q_ç
q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ ÉÁaƒe, <≥e¡=∞~°¡, ™êÅ∂~°∞, H˘=Åã¨
ɡÿiѨÙ~°O „áêO`åÖ’¡ ѨÙiH˘ã¨, Eò =„™êÎÅ∞ <ÕÜ«∞_»O
[iˆQk. J^Õ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ 1926Ö’ qâßYѨ@flO lÖÏ¡
z˜ì=Å㨠„QÍ=∞OÖ’ Eò q∞Å∞¡ „áê~°OaèOK«|_ç~k. Wk
ã¨O=`«û~åxH˜ 33000 @#∞flÅ∞ L`«ÊuÎ KÕ¿ãk. JÖψQ
HõoOQÆã‘=∞Ö’ ã¨∞n~°…HÍÅO #∞O_ç H˘#™êQÆ∞`«∞#fl Ѩi„â◊=∞
*∫o Ѩi„â◊=∞. JÖψQ JyæÃÑ>ˇìÖ’ Ѩ>Ëì p~°#∞ <Õã≤ „a˜+¨µ
~å}˜H˜ |ǨïHõiOz# á⁄O^Œ∂~°∞ MÏn Ѩi„â◊=∞ QÆ∞iOz
JOkiH© `≥eã≤O^Õ. WkHÍHõ áê`«Ñ¨@flO „QÍ=∂Ö’¡ KÕ<Õ`«
Ѩi„â◊=∞ H˘#™êQÆ∞`«∞Ok. JHõ¯_» #∞O_ç ~å*ÏO =^ŒÌ
ã¨O`åã≤O^䌘H± HõOÃÑh ™ê÷Ñ≤OK«|_ç~k. q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡
ã¨~åfi~åÜ«∞ >ˇH±û>ˇÿÖòû HõOÃÑh #∂Å∞ =_»Hõ@O „áê~°OÉèí"≥∞ÿOk.
JÖψQ h˜ =ã¨uQÆÅ H˘xfl „áêO`åÖ’¡ ѨO_çã¨∞Î#fl K≥~°‰õΩ
ѨO@ P^è•~°OQÍ L#fl ÉˇÅ¡O `«Ü«∂s Ѩi„â◊=∞ XHõ˜.
J#HÍѨe¡ ÉˇÅ¡O =∂Ô~¯ò ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’<Õ ¿ÑÔ~xflHõQÆÅk.
JÖψQ 1962Ö’ qâßYlÖÏ¡ QÀ"å_» =^ŒÌ, 1953Ö’
áêÜ«∞Hõ~å=Ù ¿Ñ@ =^ŒÌ, q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡ cè=∞ã≤Oy=^ŒÌ,
„jH͉õΩà◊O lÖÏ¡ P=Ú^•Å =Å㨠=^ŒÌ ã¨Ç¨ÏHÍ~° K«ÔH¯~°
HÍ~å‡QÍ~åÅ∞ „áê~°OaèOK«|_®¤~Ú. JÖψQ Yx[, ֒ǨÏ
Ѩi„â◊=∞Å∞, HõOHõ~°, „QÍ<≥ÿò Ѩi„â◊=∞Å∞ „áê~°OaèOK«|_®¤~Ú.
^•^•Ñ¨Ù "≥Ú`«ÎO 30,000 ÅѶ¨Ú Ѩi„â◊=∞Å∞ HõoOQÆã‘=∞Ö’
„áê~°OÉèí"≥∞ÿ<å~Ú. J~Ú`Õ „ѨÉèí∞`åfiÅ x~°¡Hõ∆ ºO ã¨Ç¨ÏHÍ~°O
Ö’Ñ≤OK«_»O, ã¨~°mHõ$`« Pi÷Hõ q^è•<åÅ∞ "≥Ú`«ÎO Jxfl q^è•Å
ÅѶ¨Ú Ѩi„â◊=∞Å∞ k"åàÏ f™ê~Ú. "ÕÖÏk ‰õΩ@∞OÉÏÅ∞
~À_»∞¤# Ѩ_®¤~Ú. JÖψQ qâßYlÖÏ¡Ö’¡ 1950Å `«~åfi`«
„ѨÉèí∞`«fi „ÃÑ·"Õ@∞ ~°OQÆOÖ’ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# ÉèÏs Ѩi„â◊=∞Å∞
ZO`À =∞OkH˜ Láêkè HõeÊOKå~Ú. J~Ú`Õ ã¨~°mHõ$`« Pi÷Hõ
q^è•<åÅ =¸ÅOQÍ H˘xfl Ѩi„â◊=∞Å∞ =¸`«Ñ¨_»_»O,
H˘xfl˜x ¢ÃÑ·"Õ©HõiOK«_»O H˘xflO˜Ö’ Ü«∞O„`åÅ∞
P^èŒ∞hHõ~°} =Å¡ "ÕÖÏk=∞Ok HÍi‡‰õΩÅ∞ L^ÀºQÍÅ∞

9. 9 PQÆã¨∞ì, 2012
HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. qâßYÖ’ <ÒHÍ„â◊Ü«∞O ™ê÷Ñ≤OK«_»O`À ^•x
K«∞@∂ì „Ñ¨Hõ¯Å H˘xfl ÉèÏs Ѩi„â◊=∞Å∞ ™ê÷Ñ≤OK«|_®¤~Ú.
Ç≤ÏO^Œ∂™ê÷<£ +≤ÑπÜ«∂~°∞¤, Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ ÃÑ„’eÜ«∞O HÍ~˘Êˆ~+¨<£,
HÀ~°=∞O_»Öò Ѷ¨iìÖˇ·[~üû, ÉèÏ~°`ü ÃÇÏg¿Ñ¡ò JO_£ "≥ã¨Öòû
eq∞>ˇ_£, Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ lOH± eq∞>ˇ_£, qâßY L‰õΩ¯ Hõ~å‡QÍ~°O,
ÃѶ„~À„™ê¯Ñπ xQÆ"£∞ eq∞>ˇ_£, PO„^è• ÃÑ„’ÔHq∞HõÖò eq∞>ˇ_£,
Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ áêe=∞~üû Ѩi„â◊=∞Å∞ WHõ¯_» ™ê÷Ñ≤OK«|_®¤~Ú.
WHõ¯_» K≥ѨÙÊHÀ ^Œyæ# ÉèÏs Ѩi„â◊=∞ qâßY L‰õΩ¯ Ѩi„â◊=∞.
Wk „Ѩ`«ºHõ∆OQÍ, Ѩ~ÀHõ∆OQÍ 27"ÕÅ =∞OkH˜ Láêkè HõeÊOKÕk.
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ D Ѩi„â◊=∞ Hõ=ã¨~°"≥∞ÿ# x^èŒ∞Å∞ ã¨=∞‰õÄ~°Û#O^Œ∞
=Å¡ ¢ÃÑ·"Õ@∞‰õΩ „áÈ`åûǨÏq∞ã¨∞Î#flO^Œ∞=Å¡ H˘O`«HÍÅO
#ëêìÅÖ’ ‰õÄ~°∞‰õΩáÈ~ÚOk.
„Ѩ`ÕºHõOQÍ 1991 ã¨~°mHõ$`« Pi÷Hõ q^è•<åÅ∞ „áê~°OÉèíO
JÜ«∂ºHõ "≥∞Ô~·<£ JO_£ Hõ=¸ºxˆH+¨<£û#∞ =¸ã≤"ÕÜ«∞_»O =Å¡
750 =∞Ok, Z.Ñ≤, ZÅ„H˜ìHõÖò ZH˜fiÑπ"≥∞Oòû =¸ã≤"ÕÜ«∞_»O
=Å¡ 400 =∞Ok, HÀã¨ìÖò ÔHq∞HõÖòû, ã¨<£Ã+·<£ ÖÏOÑπû,
PÖÏÊù"≥∞Ô~·<£ JO_£ Ǩ Ô~fiãπìû, #=ÉèÏ~°`« ÃѶ„~À JÖÏ¡~Úãπ,
ZÑ≤ iá¶ê„Hõìsãπ, a~å¡ÃÑiÔH¡ãπ, ã≤ÔQflò ã‘ìÖòû Ѩi„â◊=∞Åhfl
=¸ã≤"Õ`«‰õΩ QÆ∞~°=QÍ ã¨∞=∂~°∞QÍ2500 =∞Ok HÍi‡‰õΩÅ∞
L^ÀºQÍÅ∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. HõOK«~°áêÖˇO WO_»„ã‘ìÜ«∞Öò Z¿ãìò,
QÍA"åHõ P’#QÆ~ü, ÃÑ^ŒQÆOϺ_» P’#QÆ~üÅÖ’ ã¨∞=∂~°∞
900 Ѩi„â◊=∞Å∞ =~°∞‰õΩ LO_Õq. „Ѩã¨∞Î`«O 200 Ѩi„â◊=∞ʼnõΩ
q∞Oz ÖË=Ù HÀHõHÀÖÏ P^èŒ∞hHõ~°} =Å¡ 600 =∞Ok HÍi‡‰õΩÅ∞
Láêkè HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. JÖψQ áÈ~°∞ìÖ’ 9000 =∞Ok HÍi‡‰õΩÅ∞
ѨxKÕ¿ã"å~°∞. P^èŒ∞hHõ~°} =¸ÅOQÍ 4000 =∞Ok
HÍi‡‰õΩÅ∞ L^ÀºQÍÅ∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. +≤ÑπÜ«∂~°∞¤Ö’ L#fl
7,047 L^ÀºQÆ∞Ö’¡ 1991 `«~åfi`« 3000 ÃÑ·QÍ L^ÀºQÆ∞Å∞
`«=∞ L^ÀºQÍÅ∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. L#fl "åà◊§#∞ ‰õÄ_® `«yæOz
2000‰õΩ ‰õΩkOKåÅx Hõq∞©Å∞ ã≤á¶ê~°∞ûÅ∞ KÕã¨∞Î<åfl~Ú.
aÃÇÏKüÑ≤qÖ’ L#fl 4600 =∞Ok HÍi‡‰õΩÖ’¡ 3000 =∞OkH˜
qP~üZãπ WÑ≤ÊOz ѨOÑ≤Oz "Õâß~°∞. WÖÏ ÉèÏs Ѩi„â◊=∞Ö’¡
12"ÕÅ =∞Ok =~°‰õΩ L^ÀºQÍÅ∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. ÅѶ¨Ú, z#fl
`«~°Ç¨ Ѩi„â◊=∞Å∞ #∞O_ç, ÉèÏs Ѩi„â◊=∞Å =~°‰õΩ "ÕÖÏk
=∞Ok L^ÀºQÍÅ∞, Láêkè HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. HÍ~°}O „Ѩ^è•#OQÍ
HõoOQÆã‘=∞ Ѩ@¡ „ѨÉèí∞`åfix‰õΩ#fl q=Hõ∆ x~°¡Hõ∆ ºO XHõ¯>ˇÿ`Õ
ã¨~°mHõ$`« Pi÷Hõ q^è•<åÅ∞ =∞~˘Hõ HÍ~°}O. Hõ~°∞=ÙÖ’ JkèHõ
=∂ã¨O J#fl@∞ìQÍ x`«ºO Hõ~°∞=ÙÅ∞, =Åã¨ÅÖ’ JÖÏ¡_»∞`«∞O_Õ
HõoOQÆã‘=∞ Ѩiã≤÷u D L^ÀºQÍÅ L^•fiã¨#`À =∞iO`«
^•~°∞}OQÍ `«Ü«∂Ô~·Ok.
WHõ q[Ü«∞#QÆ~°O, „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’¡ L#fl XHõ
„Ѩ^è•#"≥∞ÿ# Ѩi„â◊=∞ Eò Ѩi„â◊=∞. „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’
25"ÕÅ ÃÇÏHÍì~°¡Å, q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ 32"ÕÅ ÃÇÏHÍì~°¡Ö’
™ê^è•~°}OQÍ QÀQÆ∞ ѨO@ŠѨO_ç™êÎ~°∞. WO`« qã‘Î~°‚OÖ’
D ѨO@ ѨO_»∞`«∞#flO^Œ∞=Å¡ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ D lÖÏ¡Ö’¡ Eò
Ѩi„â◊=∞Å∞ =KåÛ~Ú.
„jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’ 13, q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ 15 =~°‰õΩ
Eò Ѩi„â◊=∞Å∞<åfl~Ú. Eò Ѩi„â◊=∞Å∞ Z‰õΩ¯=QÍ
<≥ÅH˘ÅÊ_»O`À Ѩã¨Ç¨Ï[OQÍ "Õ¿ã QÀQÆ∞ѨO@ ã¨iáÈHõ HõÅHõ`åÎ
#∞O_ç kQÆ∞=∞u KÕã¨∞HÀ=_»O [~°∞QÆ∞`«∂ LO_Õk. 1990
<å˜H˜ q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ <≥e¡=∞~°¡ Eò q∞Å∞¡ =∂„`«"Õ∞
LO_»QÍ „Hõ=∞OQÍ q∞ye# q∞Å∞¡Å∞ ÃÑiQÍ~Ú. g˜H˜
J#∞|O^èŒOQÍ Ñ¨Ùi q∞Å∞¡Å∞ ‰õÄ_® „áê~°OÉèí=∞Ü«∂º~Ú.
g@xflO˜Ö’ „Ѩã¨∞Î`«O 35 #∞O_ç 40 "ÕÅ =∞Ok =~°‰õΩ
HÍi‡‰õΩÅ∞ ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°∞.
1977 `«~åfi`« HÍi‡‰õΩÅ∞ KÕã≤# áÈ~å@O Ѷ¨e`«OQÍ
ɡOQÍÖò `«~°Ç¨ Ö’ "Õ`«<åÅ∞ WHõ¯_» ‰õÄ_» =iÎOѨ KÕÜ«∞_»O
"≥Ú^ŒÅ∞ ÃÑÏì~°∞. „Ѩã¨∞Î`« HÍi‡‰õΩÅ "Õ`«#O ~°∂. 23 #∞O_ç
~°∂. 95 Å∞ =~°‰õΩ LOk. HÍx ɡOQÍÖòÖ’ „áê~°OÉèí "Õ`«#O
~°∂. 100Å =~°‰õΩ LOk.
S`Õ D lÖÏ¡Ö’ „Ѩã¨∞Î`«O Ô~·`åOQÍxH˜ QÀQÆ∞ ѨO@ L`«ÊuÎ
Y~°∞Û ÃÑiy y@∞ìÉÏ@∞ HÍHõáÈ=_»O`À ѨÓiÎQÍ `«yæOz"Õâß~°∞.
QÆ`« ã¨O=`«û~°O „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’ 156 ÃÇÏHÍì~°¡Ö’,
q[Ü«∞#QÆ~°O lÖÏ¡Ö’ 232 ÃÇÏHÍì~°¡Ö’ =∂„`«"Õ∞ D ѨO@
™êQÆ∞KÕâß~°O>Ë D ѨO@ÃÑ· Ô~·`åOQÆO ѨÓiÎQÍqã¨∞QÆ∞
K≥OkáÈÜ«∂~°x J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. HÍ~°}O „ѨÉèí∞`åfiÅ "≥·Ñ¨Ù
#∞O_ç D ѨO@‰õΩ U =∂„`«O ã¨Ç¨ÏHÍ~°O ÖËHõáÈ=_»O,
y@∞ìÉÏ@∞ ^èŒ~°#∞ HõeÊOK«ÖËHõáÈ=@"Õ∞. QÆ`«OÖ’ D ѨO@#∞
„áÈ`«ûÇ≤ÏOK«_»O HÀã¨O QÀQÆ∞ ѨO@ H˘#∞QÀÅ∞ ˆHO„^•Å∞
U~åÊ@∞ KÕâß~°∞. =∂Ô~¯òÖ’ `«‰õΩ¯= ^èŒ~° L#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’
=∞^ŒÌ`«∞ ^èŒ~° x~°‚~ÚOz „ѨÉèí∞`«fiO KÕ`«∞Å∞ ^Œ∞Å∞ѨÙHÀ=_»O`À
Ô~·`«∞Å∞ ѨO_ç~z# ѨO@ J=Ú‡HÀÖËHõ „Hõ=∞OQÍ ™êQÆ∞
`«yæOKå~°∞. „Hõ=∞OQÍ Jk ѨÓiÎQÍ `«yæáÈ~ÚOk. QÀQÆ∞ <å~°#∞
ɡOQÍÖò #∞O_ç kQÆ∞=∞u KÕã¨∞HÀ=Åã≤ ~å=_»O`À J^Œ#OQÍ
L`«ÊuÎ Y~°∞Û ÃÑiyáÈ~ÚOk. Ѷ¨e`«OQÍ Eò Ѩi„â◊=∞
=∞#∞QÆ_» „Ѩâßfl~°÷Hõ"≥∞ÿáÈ~ÚOk. J^Õ q^èŒOQÍ |Ü«∞˜
^ÕâßÅÖ’ áêekä<£ ã¨OK«∞Å#∞ x¿+kèOK«_»O`À P áêi„âßq∞Hõ
"Õ`«ÎÅ∞ WHõ¯_ç „Ñ¨Éèí∞`«fiOÃÑ· =uÎ_ç `≥KåÛ~°∞. „ѨÉèí∞`«fiO
„Ѩ*ÏѨOÑ≤}© =º=ã¨÷‰õΩ K≥Ok# PǨ ~° Ѩ^•~å÷Å ¿ÑH˜OQ∑Ö’

10. 10#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
60 âß`«O áêekä<£ ã¨OK«∞ʼnõΩ J#∞=∞u WzÛOk. Ѷ¨e`«OQÍ
Eò =„™êÎxH˜ =∂Ô~¯ò ^èŒ~° Ѩ_çáÈ~ÚOk. JO^Œ∞ˆH P
Ѩi„â◊=∞, JO^Œ∞Ö’ HÍi‡‰õΩÅ Éèíq`«=ºO „Ѩâßfl~°÷Hõ"≥∞ÿáÈ~ÚOk.
=∞#∞QÆ_» HÀã¨O =∞`«ûºHÍ~°∞Å áÈ~å@O: HõoOQÆ ã‘=∞
"≥Ú`«ÎO f~° „áêO`«O 320 H˜.g∞.Å∞. P „áêO`«OÖ’ 2.50
ÅHõ∆Å =∞Ok =~°‰õΩ =∞`«ûºHÍ~°∞Å∞ rqã¨∞Î<åfl~°∞. ã¨=Ú„^ŒO
g∞^Œ |Ǩïà◊ *Ïu ã¨Oã¨÷ʼnõΩ J#∞=∞u=fi_»O =Å¡ UÏ
~°∞.1000 HÀ@¡ qÅ∞"≥·# =∞`«ûºã¨OѨ^Œ gi
ǨÏã¨ÎQÆ`«=∞=Ù`«∞#flk. f~°OÖ’ <≥ÅH˘Å∞Ê`«∞#fl Ѩi„â◊=∞Å =Å¡
ã¨=Ú„^ŒO HõÅ∞+≤`«"≥∞ÿ =∞`«ûºã¨OѨ^Œ JO`«iOzáÈ`«∞Ok.
qâßYÖ’x ã≤OǨ „k ^äŒ~°‡Öò q^Œ∞º^Œ∞`«ÊuÎ ˆHO„^ŒO, W`«~°
Zãπ.W.*ˇ_£.Å∞, Z~°"å_» ^ŒQÆæ~°, „jH͉õΩà◊O lÖÏ¡Ö’#∞
„áê~°OÉèí"≥∞ÿ# ~°™êÜ«∞#, =∞O^Œ∞ŠѨi„â◊=∞Å =Å¡
=∞`«ûºã¨OѨ^Œ JO`«iOzáÈ~Ú =∞`«ûºHÍ~°∞Å r=#O
„Ѩâßfl~°÷Hõ"≥∞ÿOk. Ѷ¨e`«OQÍ =∞`«ûºHÍ~°∞Å∞ |~å‡, JO_»=∂<£
n=ÙÅ∞, =∞ÖË+≤Ü«∂, „jÅOHõ =O˜ „áêO`åʼnõΩ =Åã¨Å∞
áÈ`«∞<åfl~°∞. WOHÍ =∞Ozh˜ K≥~°∞=ÙÅ∞, ÔQ_»¤ÅÖ’#∞ KÕѨÅ∞
Z˜ì rq`«O QÆ_ç¿Ñ =∞`«ûºHÍ~°∞Å∞<åfl~°∞. "≥Ú`«ÎOQÍ <Õ_»∞
HõoOQÆ ã‘=∞Ö’ LO_Õ =∞`«ûºHÍ~°∞ÅO`å HÀ™êÎ HÍi_®~ü,
WO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ =KÕÛ ^äŒ~°‡Öò q^Œ∞º`ü ˆHO„^•Å =Å¡ =ÚѨÙÊ#∞
Z^Œ∞~À¯É’`«∞<åfl~°∞.
LxH˜ HÀã¨O P~å@O: HõoOQÆã‘=∞Ö’ <Õ_»∞ Pk"åã¨∞Å
LxH˜ˆH „Ѩ=∂^ŒO =ÚOK«∞H˘zÛOk. ˆHO„^Œ ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ∞
`«ÅÃјì# Yx[ `«=fiHÍÅ∞ nxH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O. S`Õ
`«~°`«~åÅ∞QÍ Pk"åã¨∞Å rq`«O =Úà◊√¡ ~åà◊¡g∞^Œ „Ѩܫ∂}O
QÍ<Õ ™êyOk. WO^Œ∞Ö’ <ÕÅ~åe# rq`åʼnõΩ |Ǩïâ◊
ÖˇHõ¯ÖË^Õ"≥∂. <Õ˜H© ã¨iÜ≥ÿ∞# "≥·^ŒºO JO^ŒHõ K«xáÈ`«∞fl
Pk"åã¨∞Å∞ "ÕÅÖ’¡<Õ L<åfl~°∞. H˘O_»Å∞, HÀ#Ö’¡Oz áêˆ~
hˆ~ "åiH˜ r=<å^è•~°O. P hˆ~ Pk"åã¨∞Å =∞~°}ÏʼnõΩ
HÍ~°}=∞=Ù`«∞Ok. „Ѩ^è•#OQÍ =∞ÖËiÜ«∂, q+¨[fi~åÅ`À
x`«ºO U*ˇxû yi[#∞Å∞ Jã¨∞=ÙÅ∞ÉÏã¨∞Î<åfl~°∞. JO>Ë
ã¨∞~°H˜∆`«"≥∞ÿ# =∞Ozh~°∞ "åiH˜ <Õ˜H© ÅÉèíºO HÍ=_»O ÖË^Œ∞.
JÖψQ <Õ˜H© U*ˇH©û „Ѩ[Å∞ ^ŒQÆæ~°Ö’x Ѩ@ì}ÏʼnõΩ ~å"åÅO>Ë
HÍeÉÏ@<Õ QÆu. ã¨iÜ≥ÿ∞# ~°Ç¨Ï^•~°∞Å∞ ÖËHõ, ã¨HÍÅOÖ’ "≥·^ŒºO
JO^ŒHõ ZO`À =∞Ok K«xáÈ`«∞<åfl~°∞.
JÖψQ qâßY U[hûÖ’ ã‘ÖË~°∞ #kÃÑ· xi‡Oz# q^Œ∞º`ü
ˆHO„^ŒO =Å¡ 500 "≥∞QÍ"å@¡ q^Œ∞º`ü L`«ÊuÎ J=Ù`«∞Ok.
HÍx P ˆHO„^•xH˜ Ѩ~å¡OQÆ∞ ^Œ∂~°OÖ’ LO_Õ yi[# „QÍ=∂xH˜
=∂„`«O q^Œ∞º`ü ã¨~°Ñ¶¨~å <Õ˜H© ÖË^Œ∞. WѨʘH© "åà◊√§ #∂<≥
náêÅ g∞^Œ<Õ P^è•~° Ѩ_»∞`«∞OÏ~°∞.
WHõ J_»q #∞O_ç ¿ãHõiOKÕ J@g L`«Ê`«∞ÎÅ J=∞‡HÍÖ’¡
^ŒàÏ~°∞Å ^ÀÑ≤_ô QÆ∞iOz K≥ѨÊ#Hõ¯ˆ~¡^Œ∞. lQÆ∞~°∞, r_çѨѨÙÊ,
#∞Å"Õ=Ú, Ѩã¨∞ѨÙ, pѨÙà◊√¡ Jxfl ~°HÍÅ L`«Ê`«∞ÎÅ J=∞‡HÍÖ’¡
yi[#∞Å∞ "≥∂™êxH˜ QÆ∞~°=Ù`«∂<Õ LOÏ~°∞.
JÖψQ ^Œo`«∞Å∞, |ÅÇ‘Ï# =~åæÅ∞, =∞Ç≤Ïà◊Å ã¨=∞㨺Å
QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞HÀ"åÅO>Ë ^•xH˜ JO`«∂ ^Œs LO_»^Œ∞.
WѨÙÊ^Œ∞ Zãπã≤, Zãπ˜ J`åºKå~° x~À^èŒHõ K«@ìO JѨǨ 㨺O
áêÅ=Ù`«∞Ok. WHõ¯_» =ã¨∞Î#fl ^äŒ~°‡Öò q^Œ∞º`ü ˆHO„^•Å‰õΩ
=ºuˆ~HõOQÍ L^Œºq∞ã¨∞Î#fl L^Œº=∞HÍ~°∞ÅÃÑ· J„Hõ=∞OQÍ
ˆHã¨∞Å∞ |<å~Úã¨∞Î<åfl~°O>Ë HõoOQÆ ã‘=∞ J@ì_»∞QÆ∞ =~åæÅ
Ѩiã≤÷ux J~°÷O KÕã¨∞HÀ=K«∞Û. Wk P HõoOQÆã‘=∞Ö’ LѨÙÊ
Ѩi„â◊=∞ ^ŒQÆæ~° #∞O_ç L‰õΩ¯ Ѩi„â◊=∞ =~°‰õΩ =∞`«ûºHÍ~°∞_ç
^ŒQÆæ~° #∞O_ç ™ê^è•~°} Ô~·`«∞ =~°‰õΩ Jxfl~°OQÍÅ „Ѩ[Å∞,
Jxfl‰õΩÖÏÅ „Ѩ[Å∞, KÕu =$`«∞ÎÅ "åà◊√§, =∞^茺`«~°QÆu,
¿ã"å~°OQÆO JO^Œ~°∂ "≥#HõÉÏ@∞ `«<åxfl, PHõe, ¿Ñ^ŒiHõO,
Hõ~°∞=ÙÅ∞, =Åã¨Å∞ `«k`«~° ã¨=∞㨺Å#∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞<åfl~°∞.
WOHÍ QÆ`« Ѩk ã¨O=`«û~åÅ #∞O_ç L^•Ì#OÖ’ „Ѩ[Å∞
=¸„`«Ñ≤O_®Å "åºkè ÉÏi# Ѩ_»∞`«∞<åfl~°∞. WѨʘ =~°‰õΩ
10000 =∞Ok K«xáÈÜ«∂~°∞. JO>Ë ã¨O=`«û~åxH˜
"≥~Úº=∞Ok K«xáÈÜ«∂~°∞. S<å WO`«=~°‰õΩ Ѩ˜ìOK«∞HÀÅ∞^Œ∞.
áê_Õ~°∞, áê~°fifѨÙ~°O, ã‘`«O¿Ñ@ U*ˇhûÖ’¡ =∞ÖËiÜ«∂,
>ˇÿá¶ê~Ú_£ =Å¡ x`«ºO K«xáÈ`«∂<Õ L<åfl~°∞. PO„^èŒ
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ 80 âß`«O =∞Ok J^蕺ѨHõ, J^蕺ѨˆH`«~°
ã≤|ƒOk HõoOQÆ ã‘"Õ∞`«~°∞ÖË. L^•Ì#O H˘|ƒiÑ‘K«∞ Ѩi„â◊=∞,
|∞_çu W`«Î_ç Ѩi„â◊=∞Å g∞^Œ Hõh㨠=∂„`«OQÍ<≥ÿ<å „Ñ¨Éèí∞`«fi
ÃÑ^ŒÌÅ ^Œ$+≤ì Ѩ_»ÖË^Œ∞. P q^èŒOQÍ JuH˘kÌ=∞Ok P^è•~°Ñ¨_Õ
=$uÎ ^ŒQÆæ~° #∞O_ç =º=™êÜ«∞ áêi„âßq∞Hõ ~°OQÍÅ =~°‰õΩ
JO^Œ~°∂ r=#‡~°} ã¨=∞㨺Å<≥^Œ∞~˘¯O@∞<åfl~°∞. Hõ#∞Hõ<Õ
HõoOQÆã‘=∞ #∞O_ç „Ñ¨u UÏ S^Œ∞ ÅHõ∆Å =∞Ok „Ѩ[Å∞
=Åã¨Å∞ áÈ`«∞<åfl~°∞.
"≥Ú`«ÎOQÍ K«∂¿ãÎ HõoOQÆã‘=∞#∞ <Õ_»∞ Ѩ˜ì Ñ‘_çã¨∞Î#fl,
„Ѩ[Å#∞ Ñ‘eÛ Ñ≤Ñ≤Ê KÕã¨∞Î#fl ã¨=∞㨺Å∞ Ô~O_»∞: 1. „ѨÉèí∞`åfiÅ
ÃÑ`«Î#O, ѨHõ∆áê`«O. 2. „ѨѨOpHõ~°} q^è•<åÅ∞. WѨÙÊ_»∞
HõoOQÆã‘=∞ „Ѩ[Å∞ P Ô~O˜H˜ =ºuˆ~HõOQÍ áÈ~å_»=Åã≤#
J=ã¨~°O, ÉÏ^茺`« LOk. Hõ#∞Hõ `«Hõ∆}OQÍ P „ѨÉèí∞`åfiÅ
ÃÑ`«Î#O, ѨHõ∆áê`åʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ, P`«‡Q“~°=O H˘~°‰õΩ,
ã¨fiÜ«∞OáêÅ# H˘~°‰õΩ— n~°…HÍeHõOQÍ „ѨѨOpHõ~°}‰õΩ
=ºuˆ~HõOQÍ XHõ qâßÅ „Ѩ*ÏL^Œº=∞O xi‡OKåeû# J=ã¨~°O
LOk.
T

11. 11 PQÆã¨∞ì, 2012
ã¨HõÅ[#∞Åã¨"≥∞‡#∞K«ÖÏ¡iÛO^≥=~°∞?
-_®IIl.ÅK«ÛÜ«∞º
(QÆ`« ã¨OzHõ `«~°∞"å~Ú)
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
D q^èŒOQÍ L^ÀºQÆ∞Å∞ _ç=∂O_£ KÕã≤# `≥ÅOQÍ}
~°∂ò=∂ºÑπ K«~°Û‰õΩ ~å‰õΩO_®<Õ ã¨"≥∞‡ HÍÅѨ٠ã¨=∞㨺Å
Ѩiëê¯~°Ñ¨Ù =Úã¨∞QÆ∞Ö’ ã¨"≥∞‡#∞ q~°q∞OK«_»O L^ÀºQÆ∞Ö’¡,
Láê^蕺ܫÚÖ’¡, HÍi‡‰õΩÖ’¡ x~åâ◊efl xOÑ≤Ok.
<åÜ«∞Hõ`åfiÅÃÑ· qâßfiã¨O ã¨#flye¡áÈ~ÚOk. áÈh 177
r"À ~°^Œ∞Ì [iyO^• JO>Ë Pn [~°QÆÖË^Œ∞. XHõ¯ Z™ê‡
~°^Œ∞Ì `«Ñ¨Ê! ã¨"≥∞‡HÍÖÏxH˜ r`åÅ ã¨~°∞ÌÉÏ@∞¡, `«k`«~°
JOâßÅ∞ Uq `ÕÅÖË^Œ∞. Hõhã¨O Láê^蕺ܫÚʼnõΩ H˘O`«
"≥ã¨∞Å∞ÉÏ@∞ ^˘~°HõQÍ, L^ÀºQÆ∞ʼnõΩ Jn ÖˉõΩO_®
áÈ~ÚOk. `≥ÅOQÍ} JOâßxfl `Àã≤"Õã≤ 610 r"ÀÃÑ· i>ˇÿ~ü¤
ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì <åºÜ«∞=¸iÎ`À Hõq∞© "ÕÜ«∞_®xH˜, J=Ùò
™ÈiûOQ∑, HÍO„ωõΩì L^ÀºQÆ∞efl uiy KÕ~°∞ÛHÀ=_®xH˜,
ã¨"≥∞‡ HÍÅxÔH· ã¨QÆO r`«O K≥e¡Oz, q∞QÆ`åk ÃãÅ=ÙÅ`À
ã¨~°∞ÌÉÏ@∞ KÕÜ«∞_®xH˜, ã¨"≥∞‡ HÍÅOÖ’ [iy# |kbÅ,
_çѨӺ>Ë+¨#¡ ~°^Œ∞ÌÖÏO˜ =$uÎѨ~° ã¨=∞㨺ÅÃÑ· XѨÊO^ŒO
‰õΩ^Œ~°_»O, L^ÀºQÆ∞Å∞ XѨCHÀ=_»O, `≥ÅOQÍ} ã¨=∞㨺
uiy ÉË`åÅ Hõ^äŒÖ’¡ÖÏQÍ K≥@∞ìÃÑ·H˜ KÕ~°_»O [iyáÈ~ÚOk.
TÇ≤ÏOz# ^•xHõO>Ë aè#flOQÍ q[Ü«∞=O`«OQÍ
H˘#™êy# ã¨"≥∞‡ ÅHõ∆ º ™ê^èŒ# [~°QƉõΩO_®, Hõhã¨O P
PÖ’K«#‰õΩ `åq=fi‰õΩO_®<Õ J~åúO`«~°OQÍ =ÚyÜ«∞_»O`À
`≥ÅOQÍ} ã¨=∞㨺 „áê~°OÉèíOÖ’ U ^Œâ◊Ö’ LO^À ã¨"≥∞‡
=ÚyOѨ٠<å˜H˜ P ^Œâ◊Ö’<Õ LO_»_»O QÆ=∞<å~°›O.
^Œi^•Ñ¨ÙÖ’¡ `≥ÅOQÍ} HÀã¨O L^Œº=∞O KÕÜ«∞x ã≤÷ux
L^ÀºQÆ∞Å∞, Láê^蕺ܫÚÅ∞, HÍi‡‰õΩÅ∞ <≥˜ì"ÕÜ«∞_»O
QÆ=∞<å~°›O. ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡ XHõ =ӺǨ `«‡Hõ `«Ñ≤Ê^Œ=∞x
QÆ∞iÎOKÕ ™ê÷~ÚÖ’ L^ÀºQÆ *ˇZã≤Å∞ ÖËHõáÈQÍ L`«ÎѨÙ}ϺxˆH
L^ÀºQÆ∞Å∞ Ѩâ◊√=ÙÅ∞QÍ =∂~å~°∞. nxH˜ HÍ~°‰õΩÖˇ=~°xQÍx,
HÍ~°}ÏÅ∞ Uq∞@xQÍx JÖ’zOKÕ ã≤÷uÖ’ ‰õÄ_® ã¨"≥∞‡Ö’
áêÖÁæ#fl L^Œº=∞HÍ~°∞Å∞ ÖËHõáÈ=_»O =∞~À `«Ñ¨C_»∞
J=QÍǨÏ#! áÈx ã¨"≥∞‡ q~°=∞} ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ #<åfl
L^ÀºQÆ∞ÅÃÑ· Ãјì# ˆHã¨∞efl x~°úfiO^ŒQÍ ZuÎ"ÕÜ«∂Å<Õ
_ç=∂O_£ KÕÜ«∞HõáÈ=_»O â’K«hÜ«∞O. WHõ q^•º~°∞÷ÅÃÑ·
^Œ=∞#HÍO_» QÆ∂iÛ K«~°ÛÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ U *ˇZã≤
„Ѩ™êÎqOK«Hõ áÈ=_»O`À `≥ÅOQÍ} q^•º~°∞÷ÅÃÑ· _çÃãO|~ü
2009 #∞O_ç ÃãÃÑìO|~ü 2010 =~°‰õΩ 8047 =∞OkÃÑ·
Ãјì# 1667 ˆHã¨∞Å #"≥∂^Œ∞ JÖψQ LO_çáÈ~ÚOk.
L^ÀºQÆ∞ÅÃÑ· Ãјì# ˆHã¨∞Å∞ JÖψQ L<åfl~Ú. ã¨"≥∞‡HÍÖÏxfl
ã¨~°∞úÉÏ@∞ KÕÜ«∞Hõ áÈ=_»O`À, Ѩ^Œg q~°=∞} K≥O^Œ∞`«∞#fl
"åi Ѩiã≤÷u ‰õΩ_çuÖ’ Ѩ_»¤ ZÅ∞HõÖÏ `«Ü«∂Ô~·Ok.
ã¨"≥∞‡HÍÅO ÃѶ#¬<£‰õΩ J_»¤OH˜QÍ =∂iOk. ã¨"≥∞‡‰õΩ =ÚO^Œ∞
L^ÀºQÆã¨∞Îefl ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÖˇHõ¯_» |eѨâ◊√=ÙeflQÍ
KÕ™êÎ~À#x J#∞=∂#Ѩ_ç# L^ÀºQÆ∞ʼnõΩ "åi J#∞=∂#O
x["≥∞ÿOk.
1969Ö’QÍx, QÆ`« `˘q∞‡k ã¨O=`«û~åÅ L^Œº=∞OÖ’
QÍx ZѨC_»∞ Hõeã≤~å#O`«QÍ „Ѩ[Å∞, L^ÀºQÆ∞Å∞ ã¨HõÅ
[#∞Å ã¨"≥∞‡‰õΩ Hõeã≤~å=_»O Q˘Ñ¨Ê q+¨Ü«∞O. ~å„+¨ì™ê÷~Ú
L^ÀºQÆ, HÍi‡Hõ ã¨OѶ¨∂ÖË HÍHõ, ˆHO„nÜ«∞ ™ê÷~Ú Ñ¨a¡H±
~°OQÆ ã¨Oã¨÷Öˇ·# aÃÇÏKüWZÖò, a_çZÖò, _çP~ü_çZÖò, q∞^ä•x,
Dã≤SZÖò `«k`«~° ã¨Oã¨÷Å L^ÀºQÆ∞Å∞, ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fi
L^ÀºQÆ∞Å ã¨Oã¨÷Å∞ ÃãÃÑìO|~ü 26# XHõ ~ÀA ã¨"≥∞‡‰õΩ
Ñ≤Å∞ѨÙx=fi_»O [iyOk. Ô~·ÖËfi HÍi‡‰õΩÅ∞ *ˇZã≤QÍ U~°Ê_ç
nHõ∆Å∞ KÕâß~Ú. ~å¢+¨ì™ê÷~Ú q^•ºÅÜ«∂Å`À áê@∞QÍ,
ˆHO„nÜ«∞ q^•ºÅÜ«∂Å q^•º~°∞÷Å∞ ã¨"≥∞‡ KÕâß~°∞.
ÃÇ·Ï^Œ~°ÉÏ^£Ö’x Jxfl ~°HÍŠѨa¡H± ã¨∂¯à◊√§ =¸`« Ѩ_®¤~Ú.
|O^Œ∞Å∞, ~À_£ ÉÏ¡‰õΩÅ∞, kQƃO^è•Å∞ [iQÍ~Ú. WO`«QÍ
Hõke# [<åefl, q^•º~°∞÷efl, L^ÀºQÆ∞efl, HÍi‡‰õΩefl ~å[H©Ü«∞
K≥·`«#ºO`À =∞iO`« ~å@∞`ÕÖËÖÏ K≥·`«#º Ѩiz, L^Œº=∞
ã¨fi~°∂áêefl =∂~°∞Û‰õΩO@∂ #_»áêeû# L^Œº=∂xfl ™êfi~°÷
ѨÓi`« ~å[H©Ü«∂ʼnõΩ |eѨâ◊√=Ù#∞ KÕã≤ `≥ÅOQÍ}
PHÍOHõ∆#∞ uiy =∞o§ 1969 <å˜H˜ fã¨∞ÔHàϧ~°∞. D
`«Ñ≤Ê^•Å#∞ HõÑ≤Ê Ñ¨ÙK«∞ÛHÀ=_®xH˜ uiy =∞o§ L^Œº=∞
‰õΩOѨ˜x ~å*ËÜ«∂Åx „Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl~°∞. L^Œº=∂Å∞
"å~Ú^• Ѩ^ŒÌ`«∞Ö’¡ #_»==<Õ q+¨Ü«∞O QÆ∞iÎOK«Hõ, ѨsHõ∆Å
`«~åfi`« =O^Œ ~ÀAÅ L^Œº=∞ =∞x, Jk f„=OQÍ

12. 12#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
LO@∞O^Œ<Õ ã¨OˆH`åÅ∞ ѨOÑ≤ã¨∞Î<åfl~°∞. nxHõO`«˜H˜ HÍ~°}O
[~°QÆ#∞#fl LѨ ZxflHõÖË. ZxflHõÖ’¡ uiy `≥ÅOQÍ}"å^•xfl
qxÑ≤OKåe. nxHÀã¨O D =∂Ü«∂=∂@Å∞.
U L^Œº=∞OÔH·<å P@∞áÈ@∞Å∞OÏ~Ú. Ѩ@∞ìq_»∞ѨÙ
Å∞OÏ~Ú. HÍx UHõ ѨHõ∆OQÍ L^èŒ$`«=∞=Ù`«∞#fl L^Œº=∂xfl
_èçb¡H˜ K≥Hõ¯~°∞¡ H˘˜ì, ‰õΩ„@KÕã≤ q~°q∞OѨ KÕÜ«∞_»O "≥#∞HõQÆÅ
~°Ç¨Ï㨺O |Ü«∞@Ѩ_®e. JÖψQ L^Œº=∞O `«=∞
KÕ*Ï~°∞`«∞O^Œx „QÆÇ≤ÏOz#ѨC_»ÖÏ¡ ˜P~üZãπ L^Œº=∂xfl
q~°q∞OѨ KÕÜ«∞_»O, ѨHõ¯^•i Ѩ˜ìOK«_»O Ѩiáê˜QÍ
=∂iOk. D q+¨Ü«∂efl Ѩ˜ìOK«∞HÀ"åeû# "Õ∞^è•q =~°æO
q∞#fl‰õΩ<åfl ÉÏQÆ∞O_Õk. HÍx ~å[H©Ü«∞ áêsì "≥#∞Hõ ~åºb
HÍ=_»O `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ʼnõΩ âßѨOQÍ =∂iOk. P âßѨ
Ѷ¨e`«"Õ∞ 700 =∞Ok „áê}ÏÅ∞ QÍeÖ’ Hõe™ê~Ú. WѨC_»∞
L^Œº=∞O ÖË^Œ∞. |e^•<åÅ∞ ÖË=Ù. JO>Ë L^Œº=∂xH˜,
|e^•<åʼnõΩ ã¨~åã¨i J#∞|O^èŒO L#fl@∞¡ J~°÷=∞=Ù`«∞Ok.
J=ã¨~°"≥∞ÿ`Õ „áê}`åºQÆ=∞x JO@∞#fl "åiH˜ ZѨC_»∞
J=ã¨~°O =ã¨∞ÎO^ÀQÍx, P =∂@ʼnõΩ J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞
|Ö∫`«∞<åfl~°∞. =∞^茺=∞^茺# `«Å #~°∞HÀ¯=_®Å∞ LO_»<Õ
LO@∞<åfl~Ú. Wq Ü«Ú=`«ÃÑ· ZÖÏO˜ „ѨÉèÏ"åxfl
K«∂ѨÙ`åÜ≥∂ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ PÖ’zOK«_»OÖË^Œ∞. WHõ
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O H˘O^ŒiH˜ ÖÏÉèí™ê˜QÍ ‰õÄ_®
=∂iOk. ^èŒ∂O.. ^è•O..Å ¿Ñ~°∞# áÈQÆ∞ KÕã¨∞‰õΩ#fl
™È=Ú‡`À ã≤x=∂Å∞ f¿ã™ê÷~ÚH˜ "≥o§O^Œ>Ë =∞#
L^Œº=∞O Ѩܫ∞#"≥∞’ `≥Å∞ã¨∞Î#flk. L^Œº=∂Å#flѨC_»∞
#+¨ìO LO@∞Ok. `åºQÆO LO@∞Ok. LO_®e‰õÄ_®.
#+¨ìáÈÜÕ∞k ‰õÄ_® L^Œº=∂Å`À ã¨O|O^èŒO L#fl"åˆ~!
J~Ú`Õ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O U XHõ¯iHÀ ã¨O|OkèOzOk
HÍHõáÈQÍ "≥Ú`«ÎO `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ʼnõΩ ã¨O|OkèOz#
ã¨=∞㨺. JÖÏO@ѨC_»∞ #+¨ìO [~°QƉõΩO_®, Hõ+¨ìO ~å‰õΩO_®
Lº^Œ=∂Å∞ KÕÜ«∞_»O ™ê^茺O HÍ^Œx L^Œºq∞OK«_®xˆH
=ÚO^Õ PÖ’zOKåe. q^•º~°∞÷Å∞ #+¨ìáÈ=^ŒÌO>Ë, q^•º~°∞÷efl
ã¨"≥∞‡‰õΩ ^Œ∂~°O LOKåe. giH˜ É’kèOK«_®xH˜
Láê^蕺ܫÚefl LOKåe. ~°"å}ÔH· P~ü˜ã≤ |ã¨∞ûÅ∞
#_»"åe. "å˜H˜ HÍi‡‰õΩÅ∞ HÍ"åe. Ѩ~ÀHõ∆OQÍ q^Œ∞º`ü
HÍ"åe. ^•xH˜ ÉÁQÆ∞æ HÍ"åe. qkèQÍ ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ∞
HÍ"åe. gi r`« Éèí`åºÅ#∞ K«∂_»_®xH˜ „>ˇ[s, ã¨O|Okè`«
¿ã"å ã≤|ƒOk Ѩx KÕÜ«∂e. WÖÏ JO^Œ~°∂ áÈQÍ q∞yÖËk
ˆH=ÅO ~å[H©Ü«∞ "å^Œ∞Å∞, „Ѩ[Å∞ =∂„`«"Õ∞! x*ÏxH˜
WÖÏO˜ L^Œº=∂efl #_»áêeûOk KÕÜ«∂eûOk ~å[H©Ü«∞
áêsìÖË! x*Ï~Úf`À g~°∞ L^Œº=∂Å∞ KÕ¿ãÎ `≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ#
1969Ö’<Õ [iˆQk.=∞# ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ L^Œº=∞
ã¨∂ÊùiÎ ZO`À JO^ŒiH˜ `≥eã≤O^Õ!
U L^Œº=∞"≥∞ÿ<å Pã≤Î#+¨ìO, =ºH˜ÎQÆ`« #+¨ìO ÖˉõΩO_®
[~°QÆ^Œ∞. 1969Ö’ D J#∞Éèí"åÅ∞<åfl~Ú. q^•º~°∞÷Å∞ XHõ
ã¨O=`«û~°HÍÖÏxfl HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. ~å[™ê÷<£Ö’ QÆ∞[˚~°∞¡ 11
~ÀAÅ∞ Ô~·Öò~ÀHÀ KÕã≤ "åi _ç=∂O_»¡#∞ H˘hflO˜x
™êkèOK«∞‰õΩ<åfl~°∞. JѨC_»∞ Ô~·ÖËfi`À áê@∞ „Ѩ[Å∞
W|ƒO^Œ∞efl Z^Œ∞~˘¯<åfl~°∞. =O`«∞Å "åiQÍ Ô~·Å∞ ѨÏìÅÃÑ·
ˆ~~ÚO|=à◊√§ ‰õÄ~ÀÛ=_»O "åi L^Œº=∞ ã¨∂ÊùiÎH˜ x^Œ~°≈#O.
=∞}˜Ñ¨Ó~üÖ’ ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ „Ѩ`ÕºHõ ǨωõΩ¯efl ~°^Œ∞Ì
KÕÜ«∂Åx HÀ~°∂`«∂ 28 ã¨O=`«û~åÅ =Ü«∞ã¨∞ #∞O_ç
™ê=∂lHõ L^Œº=∞HÍi}˜ W~ÀOKå#∞ +¨i‡à◊ #=O|~ü 2,
2000 #∞O_ç x~°=kHõ x~åǨ ~° nHõ∆#∞ KÕã¨∞Î#flk.
|Å=O`«OQÍ P"≥∞#∞ Ǩ ã≤Ê@Öò‰õΩ `«~°eOz<å P"≥∞ PǨ ~°O
fã¨∞HÀHõ áÈ=_»O`À =ÚHõ¯#∞O_ç ÃѷѨ٠^•fi~å „^Œ= Ѩ^•~å÷efl
JOkã¨∂Î<åfl P"≥∞ <Õ˜H˜ (11 UO_»∞¡ ^•Ï~Ú) P"≥∞ `«#
L^Œº=∂xfl H˘#™êyã¨∞Î#flk. J^Õq^èŒOQÍ =∞}˜Ñ¨Ó~üÖ’x
‰õÄH˜Å∞ JkèHõOQÍ LO_Õ ã¨^Œ~°<£ Ç≤ÏÖò H“xûÖò#∞ lÖÏ¡QÍ
=∂~åÛÅx QÆ`« 40 ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ L^Œº=∞O KÕã¨∞Î<åfl
Ѩ˜ìOK«∞HÀHõ áÈ=_»O`À QÆ`« PQÆã¨∞ì 2011 #∞O_ç JHÀì|~ü
2011 ^•HÍ =¸_»∞ <≥ÅÅ áê@∞ =∞}˜Ñ¨Ó~ü ~å[^è•x
WOá¶êÅ`À J#∞ã¨O^è•#"≥∞ÿ# Ô~O_»∞ *ÏfÜ«∞ ~°Ç¨Ï^•~°∞efl
L^Œº=∞ HÍ~°∞Å∞ kQƃO^èŒO KÕâß~°∞. z=iH˜ „ѨÉèí∞`«fiO
ky~å=_»O`À #=O|~ü #∞Oz L^Œº=∞ q~°=∞} KÕâß~°∞.
P =¸_»∞ <≥ÅÅ HÍÅOÖ’ x`åº=ã¨~° =ã¨∞Î=ÙÅ∞, áêÅ∞,
ÃÑ„’Å∞, =∞O^Œ∞Å∞, Qͺãπ‰õΩ ZO`« W|ƒOk J=Ù`«∞O^À
TÇ≤ÏOK«=K«∞Û! "å˜x ÉèíiOK«∞‰õΩO@∂ L^Œº=∂xfl
H˘#™êyOz „ѨÉèí∞`«fi "≥∞_»efl =OKå~°∞. Jk L^Œº=∞
q^è•#O. nxH˜ aè#flOQÍ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O H˘#™êQÆ_»O
â’K«hÜ«∞O. `≥ÅOQÍ} ™êkèOKÕ^•HÍ P=∞~°} nHõ∆
KÕ™êÎ=∞O@∂ c~åÅ∞ ѨÅHõ_»O nHõ∆‰õΩ ѨÓ#∞HÀ=_»O "å~°O
~ÀAÅ∞ HÍQÍ<Õ áÈbã¨∞Å∞ "åix Ǩ ã≤Ê@Öòû‰õΩ `«~°eOK«_»O,
nHõ∆Å∞ =∂#_»O `≥ÅOQÍ}Ö’ Ѩiáê>ˇÿOk. JÖÏ
Ǩ ã≤Ê@Öò‰õΩ fã¨∞ÔHà◊√§`å~°x P~ÀQƺO ^≥|ƒu@∞O^Œx nHõ∆‰õΩ

13. 13 PQÆã¨∞ì, 2012
=ÚO^Œ∞ "åiH˜ `≥eÜ«∞^•! JO>Ë W=hfl „Ѩ[efl
PHõi¬OK«_®xH˜ KÕ¿ã K«~°ºÖË! áÈh nHõ∆#∞ |Å=O`«OQÍ
q~°q∞OѨ KÕ™ê~°#∞‰õΩO>Ë uiy, uiy nHõ∆Å∞ KÕѨÏìeQÍ!
J@∞ nHõ∆Å∞ H˘#™êyOK«~°∞. W@∞ ÅHõ∆ º ™ê^èŒ# [~°QÆ^Œ∞.
giÔH=fiiH˜ +¨i‡à◊ nHõ∆Å∞ Hõ#Ѩ_»=Ù, q#Ѩ_»=Ù.
Jã¨Å∞ =∞# <åÜ«∞‰õΩÅÔH=fiiH˜ Kåi„`«Hõ ã¨`åºÅ∞ Ѩ@ì=Ù.
Jã¨Å∞ K«i„`«<Õ K«^Œ=#ѨC_»∞ P ã¨`åºÅ∞ ZÖÏ `≥Å∞™êÎ~Ú.
g~°∞ ZHõ¯#∞Oz, ZÖÏ L^Œº=∂Ö’¡H˜ =™êÎ~À, <åÜ«∞Hõ`«fiO
=Ç≤Ïã¨Î~À "åiˆH `≥eÜ«∞#ѨC_»∞, Z@∞ áÈ`«∞<åfl~À, ZÖÏ
áÈ`«∞<åfl~À ‰õÄ_® `≥eÜ«∞^Œ∞. JÖÏO@ѨC_»∞ 1960Ö’
giH˜ ÉÁOÉÏ~Ú ˆHO„^ŒOQÍ =∞Ǩ ~å¢+¨ì, QÆ∞[~å`üÅ∞ U~°Ê_ç#
q^è•#OQÍx, Jq U~°Ê_ç# ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ#fl
~å[H©Ü«∞ Ѩi}Ï=∂Å∞ QÍh `≥e¿ãÎ, `≥eã≤<å J~°÷O
KÕã¨∞‰õΩO>Ë, `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ D Ѩiã≤÷u LO_Õk
HÍ^Œ∞. `≥ÅOQÍ}"å~°∞ P~°OÉèíâ◊¥~°∞ÖË HÍ^Œ∞.
J=HÍâ◊"å^Œ∞Åx QÆ`« 40 ã¨O=`«û~åÅ L^Œº=∞ K«i„`«
K≥ѨC`«∞#flk. x*ÏxH˜ "≥Ú^Œ@ ~å„ëêìŠѨÙ#~°fiº=ã‘÷Hõ~°}
ÉÁOÉÏ~Ú ~å[^è•xQÍ QÆ∞[~å`ü, =∞Ǩ ~å¢+¨ìÅ∞ Hõeã≤ XHõ
~å¢+¨ìOQÍ U~°Ê_®Åx ã¨∂zOzOk. HÍx nxfl =ºuˆ~H˜Oz#
ZãπZO *’+≤, Z<£Z _®OÔQ, Z<£l QÀÔ~, Ñ≤ÔH P„`ÕÅ∞
ã¨OÜ«ÚHõÎ =∞Ǩ ~åC+¨ì ã¨q∞u ã¨Oã¨÷#∞ U~åÊ@∞ KÕã≤
ˆHO„^•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ áÈ~å_®~°∞. P áÈ~å@OÖ’ 105
=∞Ok Jã¨∞=ÙÅ∞ÉÏ™ê~°∞. D Ѩi}Ï=∂ʼnõΩ `«ÖÁyæ <å˜
<≥„Ǩ˙ =∞O„k=~°æOÖ’ =∞Ǩ ~å¢+¨ì #∞Oz „áêux^茺O KÕã¨∞Î#fl
ã≤_ç^Õâò=ÚMò `«# =∞O„u Ѩ^ŒqH˜ ~år<å=∂ KÕÜ«∞QÍ,
1960 "Õ∞ 1# =∞Ǩ ~å¢+¨ì, QÆ∞[~å`ü ~å„ëêìÅ∞ "Õ~°∞Ѩ_®¤~Ú.
HÍx D K«i„`« =∞# *ˇ·áêÖòÔ~_ç¤H˜ `≥eÜ«∞_»O ÖË^Œ∞.
`≥eÜ«∞*ˇ¿ÑÊ "å~°∞‰õÄ_® ÖË~°∞.
JÖψQ 1966Ö’ ѨO*ÏÉò ~å¢+¨ì Pq~åƒù"åxH˜
P`«‡`åºQÆO KÕã≤# ^Œ~°≈<£ã≤OQ∑ Hõ#Ѩ_»_»O ÖË^Œ∞. ~å¢+¨ì
™ê^èŒ#ÔH· Ѩ^Õ Ñ¨^Õ nHõ∆Å∞ KÕã¨∂Î q~°q∞Oz# Ѷ¨`Õã≤OQ∑ÖÏQÍ
`≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ# HÀã¨O `≥ÅOQÍ} <åÜ«∞‰õΩÅ∞ JѨǨ 㨺O
KÕã¨∞Î<åfl~°∞. D ã¨OѶ¨∞@#Åhfl U W`«~° ^ÕâßÖ’ [~°QÆHõáÈQÍ,
~å¢+¨ì ™ê^èŒ#ÔH· =∞#^Õâ◊OÖ’<Õ [iy# Kåi„`«Hõ Ѷ¨∞@#Å∞
=∞#"åiÔH=iH˜ P^Œ~°≈OHÍÖËHõ áÈ`«∞<åfl~Ú. HÍx Ü«Ú=`«#∞
Ô~K«ÛQ˘@ì_»O =∂„`«O D ~å¢+¨ìOÖ’ x~å@OHõOQÍ
H˘#™êQÆ∞`«∞#flk.
[#‡Éèí∂q∞, ~°K«Û|O_» HÍ~°º„Hõ=∂ÖÏ¡QÍ L^Œº=∂Å∞
"å~°O`«Ñ¨Ù ã¨O`«ÖÏ [~°QƉõÄ_»^Œ∞. ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
KÕÜ«∂eû# L^Œº=∂xfl L^ÀºQÆ ã¨OѶ¨∂Å∞ KÕѨ@ì_»O ÃÑ^ŒÌ
`«Ñ≤Ê^ŒO. ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ L^Œº=∂xH˜ =∞^ŒÌ`«∞
`≥Å∞áêeû# L^ÀºQÆ∞Å∞, L^ÀºQÆ∞Å ã¨"≥∞‡‰õΩ ~å[H©Ü«∞
<åÜ«∞‰õΩÖË =∞^ŒÌ`«∞ `≥e¿Ñ™ê÷~ÚH˜ kQÆ*Ï~°_»O ÉÏ^è•Hõ~°O.
WHõ L^Œº=∂Å∞ #_çz# f~°∞ ‰õÄ_® Jaèâ◊Oâ◊hÜ«∞"Õ∞!
P@q_»∞ѨÙÖÏ¡QÍ P@Å∞, P_»_»O, _®º#∞ûÅ∞ KÕÜ«∞_»O
L^Œº=∞ ~°∂áêÅ∞ HÍ=Ù. ã¨"≥∞‡Ö’ J<ÕHõ ~°∂áêÅ∞OÏ~Ú.
Ѩ^ŒÌ`«∞Å∞OÏ~Ú. U [<åefl ZѨC_»∞ HõkeOKåe, ZÖÏ
HõkeOKåe J<Õ Z`«∞ÎQÆ_»Å∞OÏ~Ú. ~å™êÎ~ÀHÀÅ∞,
Ô~·Öò~ÀHÀÅ∞ D Ѩ^ŒÌuH˜ Ö’|_Õ [iQÍe. XHõ¯ ~ÀE, Ô~O_»∞
~ÀAÅ∞ HÍ^Œ∞. "å~åÅ `«~°|_ç Ô~·à◊§#∞, ~°"å}Ï#∞ ã¨÷OaèOѨ
KÕÜ«∂e. P q^èŒ"≥∞ÿ# „Ѩ}ÏoHõ#∞ ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞
~°∂á⁄OkOKåe. ~ÀA‰õΩ H˘xfl „QÍ=∂Å K˘Ñ¨C# [<åxfl
Hõke¿ãÎ Zxfl ~ÀAÖˇ·<å Ô~·à◊§#∞ PѨ=K«∞Û! "≥Ú^Œ’¡
JÔ~ã¨∞ìÅ∞OÏ~Ú, "ÕÖÏkQÍ `«~°e=KÕÛ [<åxfl JÔ~ã¨∞ì
KÕÜ«∞_»O ™ê^茺OHÍ^Œ∞. DlѨÙì, `≥„Ç‘Ï~ü Ãã¯fiÜ«∞~üÖ’ [iy#
„Ѩ*ÏL^Œº=∂xfl D ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ L^ŒÇ¨ iOK«=K«∞Û. D
q^èŒOQÍ, Ô~·à◊§, ~À_»¡ kQƃO^èŒO`À Pi÷Hõ =º=ã¨÷ z<åflaè#flO
J=Ù`«∞Ok. J@∞ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO, W@∞ ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ∞
Hõ^Œ∞Å∞`å~Ú. JѨC_»∞ J#∞‰õΩ#fl ÅHõ∆ º ™ê^èŒ#
<≥~°"Õ~°∞`«∞Ok.
D q+¨Ü«∞OQÍ `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò ‰õÄ_® ã¨iÜ≥ÿ∞#
„áê`«#∞ x~°fiiÎOK«ÖËHõ áÈ~ÚOk. „Ѷ¨Oò U~°Ê_ç#ѨC_»∞
L^Œº=∂xH˜ H˘`«Î~°∂Ѩ٠=ã¨∞ÎO^Œx „Ѩ[Å∞ ÉèÏqOKå~°∞. HÍx
„Ѷ¨Oò „áê|ź"Õ∞ Hõ#Ѩ_»‰õΩO_® áÈ~ÚOk. WѨʘÔH·<å
„Ѷ¨Oò `«# qkèq^è•<åefl ~°∂á⁄OkOK«∞HÀx L^Œº=∞
ÉÏ=ÙÏ#∞ ZQÆ∞~°"ÕÜ«∂e. ÖË^ŒO>Ë Jxfl ~å[H©Ü«∞
áêsìÖÏ¡QÍ<Õ „Ѷ¨OòÃÑ· ‰õÄ_® #=∞‡HõO áÈ`«∞Ok. WѨʘˆH
áÈ~ÚOk ‰õÄ_®!
WѨʘÔH·<å QÆ`« 2011Ö’ [iy# "≥Ú`«ÎO L^Œº=∂xfl
i=Óº KÕã¨∞H˘x, `«Ñ¨Cefl QÆ∞iÎOz `«QÆ∞ Ѩ^ŒÌuÖ’ L^Œº=∂efl
#_çÑ≤`Õ `«Ñ¨Ê [#O #"Õ∞‡ Ѩiã≤÷uÖ’ ÖË~°∞. D q+¨Ü«∂efl
"Õ∞^è•=ÙÅ∞, |∞kÌ r=ÙÅ∞ QÆ∞iοãÎ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜
"Õ∞Å∞ KÕã≤# "å~°=Ù`å~°∞.
(=Úyã≤Ok)

14. 14#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
„áêO`«O `≥ÅOQÍ}. ã¨=∞Ü«∞O ™êÜ«∞O„`«O 6 QÆOIIÅ
10 xIIÅ∞. Tà’¡ |ã¨∞û PˆQ KÀ@ JO`å xâ◊≈|ÌO.
"å`å=~°}O =∞ã¨Hõ =∞ã¨HõQÍ LOk. ã¨iQÍæ J^Õ
ã¨=∞Ü«∞OÖ’ xâ◊≈ÉÏÌxfl, pHõ@¡#∞ pÅ∞Û‰õΩO@∂ Ѩ@flO
#∞Oz XHõ Ñ¨Öˇ¡"≥Å∞QÆ∞ |ã¨∞û JHõ¯_çH˜ =zÛ PyOk. QÍe
`«#‰õΩ `≥eÜ«∞#@∞ìQÍ<Õ |ã¨∞û#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ Jkq∞Ok.
„_≥·=~ü QƘìQÍ „ÉˉõΩ `˘H˜¯O_»∞. Éèí∞*ÏxH˜ ÉϺQÆ∞
`«yeOK«∞‰õΩx x~åâ◊, xã¨Ê$ǨÏÅ`À XHõ Ü«Ú=x~°∞^Àºy
|ã¨∞û"≥∞@¡ÃÑ· #∞O_ç Ñ¨Öˇ¡`«e¡ QÆ_»¤ÃÑ· áê^ŒO "≥∂Ñ≤O_»∞.
HõxÑ≤ã¨∞Î#fl Wà◊§"≥·Ñ¨Ù J_»∞QÆ∞Å∞ "Õã¨∂Î #_»∞ã¨∞Î#fl_»∞. P
#_»HõÖ’ ã¨`«∞Î=ÖË^Œ∞. ^•i„ѨHõ¯# Ѩ_»∞‰õΩ#fl ‰õΩHõ¯ ѨiK«Ü«∞O
L#fl =ºH˜Î=ÖË K«∂ã≤ #ã¨∞QÆ∞`«∂ ™êfiQÆ`«O ѨÅ∞‰õΩ`«∞#fl@∞¡QÍ
x@∂ìiÛOk. P J_»∞QÆ∞Å∞ F WO˜=ÚO^Œ∞ Py#q.
Z^Œ∞~°∞QÍ ‰õÄe# QÀ_»Kå@∞# áêHõ H˜O^Œ `≥y# `åà◊§`À,
qiy# HÍà◊§`À ÉèÏ"åÅ#∞, ÉÏ^èŒÅ#∞, |O^è•Å#∞
=Ú_»∞Å∞QÍ "Õã¨∞‰õΩx =∞OK«OÖ’ ‰õÄÅ|_»¤ `«# `å`«#∞
HÍOuÖËx P Ü«Ú=‰õΩ_ç Hõà◊√§ J^Œ∞̉õΩ<åfl~Ú. ZѨC_À
"å~°O ~ÀAÅ „H˜`«O uO_çu#fl"å_çÖÏ _˘Hõ¯ "≥#∞fl‰õΩ
JO@∞‰õΩáÈ~Ú PHõeH˜ PǨï`≥·# Jã≤÷ѨO[~°OÖÏ L#fl_»∞
`å`«.
ѨHõ¯#∞#fl ã¨OzÖ’Oz K«‰õΩ=ÚH˜ ~åà◊§#∞ fã≤
KåbKåÅx |ÅO`À xѨC Ѩ٘ìOz ã¨∞@ì‰õΩ JO˜zÛ
á⁄QÆ#∞ Ñ‘Å∞Û`«∂ `«Å‰õΩ KÕux PxzÛO_»∞. U^À JeH˜_ç
q#fl `å`« HõxÑ≤Oz HõxÑ≤OK«x K«∂ѨÙ`À QÆ~ÚO_»¡
Z=~°∂? Jx „ѨtflOKå_»∞. `å`å <Õ#∞ "≥OHõ#fl#∞ Jx
W=`«e "≥·Ñ¨Ù#∞O_ç ã¨=∂^è•#O. K≥=ÙÅ∞ ÉÏQÍ<Õ
qxÑ≤OKå~Ú `å`«‰õΩ. JÔ~ ZOHõ<åfl #∞"åfi... Jx ZO`À
|ÅO =zÛ# "å_çÖÏ, ã¨O`À+¨O`À âß`«Q͉õΩ<åfl =ÚO^Œ∞‰õΩ
HõkeO_»∞. Jˆ~ a_®¤ QÆ~ÚO_»¡<Õ xÅ|_»¤=٠֒ѨeH˜ ~å
a_®¤! yѨC_Õ =`«∞Î#fl"å? Jx Pf‡Ü«∞OQÍ Ñ¨ÅHõiOKå_»∞.
|~°∞"≥H˜¯# ǨÏ$^ŒÜ«∞O`À WѨC_Õ =`«∞Î#<Õ Jx PÑ≤O_»∞.
`å`« F áê¡ã≤ì‰õΩ¯ K≥O|∞#∞ KÕuH˜ JOkã¨∂Î HÍà◊√§ Hõ_»∞HÀ¯
a_®¤ J#fl_»∞. =∞#=_»∞ ÉèÏ~°"≥∞ÿ# ǨÏ$^ŒÜ«∞O`À =ÚO^ŒeH˜
Hõke P ǨÏ∫AÖ’xH˜ `˘OyK«∂ã≤O_»∞. P ǨÏ∫A áê‰õΩ~°∞
=˜ì ZO_çáÈ~Ú ZO_»∞QÆ_ç¤ ~°OQÆ∞Ö’ LOk. "≥O@<Õ `å`«
P ‰õΩO_»Å L#fl~Ú a_®¤ Hõ_»∞HÀ¯ J#fl_»∞ =∞OK«OÖ’
‰õÄÅ|_»∞`«∂. HÍà◊√§ Hõ_»∞‰õΩ¯x `å`« „ѨHõ¯# =∞OK«OÖ’
‰õÄÅ|_»¤_»∞ ZOHõ#fl.
`å`å! =∞<Àà◊§O^Œ~°∞ Ü«∂_çH˜ áÈ~ÚO„_Õ? `˘"˘fiO˜
=`«∞ÎO>ˇ XHõ¯Å∞ QÆ∂_® Hõ#|ÖË¡? J#fl_»∞ =∞#=_»∞. ZOHõ#fl
=∂@Å∞ q#QÍ<Õ `å`« Hõà◊§Ö’¡ hà◊√§ yOy~°∞¡ uiy#~Ú.
JÔ~ ZOHõ<åfl h‰õΩ `≥ÅfiO^Œ~å! D |`«∞‰õΩÅ QÆ∞iOz.
TÔ~¡ Ѩ#∞Å∞ ÖËHõ H˘O^Œ~°∞ Ѩ@ì}ÏʼnõΩ, H˘O^Œ~°∞ ^Œ∞ÉÏÜü∞
=∞㨯òʼnõΩ =Å㨠áê~Úi. H˘O^Œifl JѨCÅ∞ PHõe
™ê=ÙÅ∞ q∞OQÆ=>Ëì. L#flH˘kÌ=∞Ok UѨx ^˘iH˜`Õ PѨx
¿ã㨯|`«¯=>Ëì... Jx ÉÏ^èŒQÍ JO@∂... w Hõ~°∞=ÙÅ Ñ‘xÔQÅ¡
Hõ~°∞=Ù ÃãÜ«∞º=˜ì `åQÆÏxH˜ QÆ∞ÔH¯_»∞ hà◊√§ ^˘~°∞¯`«ÖË"åÜÕ∞.
ÃãÜ«∞ºÏxH˜ Ѩ#∞Å∂ ^˘~°∞¯`«ÖË"åÜÕ∞. WѨC_»∞#fl Ѩ#ÖÏ¡
ã¨~å¯~°∞ ÃÑ>Ëì Láêkè Ѩ<Õ. w ѨxH˜ Ü«∞=Ùã¨O *ËÃã’à◊√§,
ÔH·H˜eQÆO|_ç *Ëã¨∞‰õΩ<Õ’à◊√§, ã≤=iH˜ ã¨^Œ∞=Ù‰õΩ<Õ áÈ~°QÍO_»∞¡
‰õÄ_® QÍ Ñ¨xˆH áÈ=>Ëì... `å`« P"Õ^Œ# =ºHõÎO KÕã¨∂Î
J#fl_»∞.
`å`å <å‰õΩ |∞kÌ `≥eã≤#HÍ#∞flOz K«∂ã¨∂Î<Õ L#fl...
JѨʘ #∞O_ç WѨʘ =~°‰õΩ Z˜ìHõ@ìO KÕã¨∞_»∞
`«Ñ¨C`«ÖË^•ÜÕ∞. ZÖÏO˜ =∂~°∞Ê ~åHõáêÜÕ∞. „ѨÉèí∞`åfiÅ∞
=∂i<≥·, áêʼnõΩÅ∞ =∂i„#∞ HÍx =∞# |`«∞‰õΩÅ∞
=∂~°∞`«ÖË=Ù. L<Àfl_ç^Õ – ^Àã¨∞‰õΩ<Àfl_ç^Õ ÃÑ· KÕ~ÚQÍ
xÅ∞ã¨∞ÎO>Ë ZÏ¡ =∞# |`«∞‰õΩÅ∞ =∂~°∞`≥·! Jx P"Õ^Œ#`À
P"Õâ◊OQÍ =zÛ# =∂@Å#∞ „ѨHõ¯#ɡ˜ì WÏ¡
K≥ѨC‰õΩO@∂áÈ`Õ âß<å ÃÑ^ŒÌ K«i„`«<Õ LOk `å`« J#fl_»∞
ZOHõ#fl. HÍ^Õ `å`å ã‘Hõ@~ÚºOk Hõ^•... yÜ«∂à◊§^•Hõ
Ѩx LO_»^Œ∞ Hõ^•! Jx `å`«#∞ J_çyO_»∞. JÔ~ a_®¤
ZO_»Å Ѩx*Ë`ÕÎ ZO_»^≥|ƒ `«ye #Å∞QÆ∞~°∞ áê}q∞_çã≤O„_»∞
Jx ã¨=∂^è•#O K≥|∞`«∂<Õ Ñ¨Öˇ¡Å∞, Ñ¨Öˇ¡ÅÖ’x |`«∞‰õΩÅ∞
PQÆ"≥∞ÿ<å~Ú a_®¤ Jx PÑ≤O_»∞. P=∂@ q#fl ZOHõ#fl‰õΩ
UO =∂Ï¡_®Ö’fl <À~°∞ ÃщõΩÅÖË^Œ∞. ZOHõ<åfl w HõëêìÅ∞
ZѨC_»∞ LO_ÕÜü∞ QÆx h=Ù ZѨC_»∞ u#fl"À U"≥∂... Ѩ^Œ
=∂ˆ~''<å——ã¨=∂[O
– q. "≥OHõ>Ë+π, ÃÇÏKüã‘Ü«¸.
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

15. 15 PQÆã¨∞ì, 2012
uO^Œ∞=Ù QÆx JO@∂ W^ŒÌ~°∂ =O@QÆk"≥·Ñ¨Ù #_çzO„_»∞.
ѨxH˜áÈ~Ú# J=fi JÜ«∞º ~å<Õ =zÛO„_»∞. =zÛ~åHõ_»`À<Õ
H˘_»∞‰õΩ#∞ Pf‡Ü«∞OQÍ ^ŒQÆæ~°‰õΩ fã¨∞‰õΩOk J=fi. ÉÏQÆ∞#fl"å
a_®¤ J#flk J=fi. ÉÏQÆ∞#fl#x |^Œ∞ezÛO_»∞ ZOHõ#fl.
a_»¤ ZѨC_»∞ u#fl_À#x J=fi PQÆ=∂QÆ"≥∞ÿ JÜ«∞º`≥zÛ#
HõO„’Å∞ aÜ«∞ºO Hõ_çy á⁄~Úºg∞^Œ ÃјìOk. =∂@Ö’¡
b#"≥∞ÿO„_»∞ JO^Œ~°∞. |∞=fi J~ÚOk. JO^Œ~°∞ Hõeã≤
u#fl~°∞. ux KÕ~Ú Hõ_»∞QÆ∞`«∞#fl ZOHõ#fl#∞ K«∂ã≤ `å`«
WÖÏ J#fl_»∞.
x ã¨^Œ∞=Ù U_ç^•Hõ =zÛOk a_®¤? ã¨~å¯i H˘Å∞=Ù
=`«Î^•? Jx Pâ◊QÍ J_çyO_»∞ `å`«. P... =`«Îk
JO@∂<Õ... FѨÓ@ ux FѨÓ@ u#Hõ WO˜HÍ_»
JÜ«∞º=fiÅ∞ "åà◊§ <≥`«∞Î~°∞x K≥=∞@QÍ =∂iÛ HÍÜ«∞Hõ+¨ìO
KÕã≤ ÃÑ·™ê ÃÑ·™ê ‰õÄ_»Éˇ˜ì ÃÑ^ŒÌÃÑ^ŒÌ ã¨^Œ∞=ÙÅ∞
ã¨kqOzO„_»∞. "åà◊§ PÃãÅ∞ ==Ú‡*ËÜ«∞‰õΩO_® Ѩ@∞ì^ŒÅQÍ
ã¨kq ѨÏìÅ g∞^Œ ѨÏìÅ∞ fã¨∞‰õΩ#flO. ÉOQÍ~°∞ Ѩ^äŒHÍÅ∞
‰õÄ_® ™êkèOz#O. y@ì<Àx KÕ`« ‰õÄ_® â◊ÉèÏ+π
JxÑ≤OK«∞‰õΩ#flO. HÍx UO ÖÏÉèíO `å`«! D ~ÀAÅÅ¡
ã¨~å¯i H˘Å∞=Ù ~å"åÅO>Ë âß# Hõ@ì"≥∞ÿáÈ~ÚOk. Zxfl
HõëêìÅÔH·<å `≥yOz ã¨kq`Õ H˘Å∞=Ù KÕuH˜ =KÕÛ Ü«∂à◊§‰õΩ
<À˜HÍ_ç =Ú^ŒÌ#∞ ÖωõΩ¯#fl@∞¡QÍ P H˘Å∞=Ù „áêO`Õ`«~°∞xH˜
^•™ÈǨÏO JO@∞Ok. UO K≥Ü«∞º=∞O"£... n#OQÍ `å`«
=ÚYOÖ’H˜ K«∂ã¨∂Î J#fl_»∞.
JÔ~ ZOHõ<åfl! =∂ JÜ«∞º Z˜ìHõ@ìO *Ëã≤O_»∞. <Õ#∞
QÆ∂_® QÆ^Õ Hõ@ìO KÕã≤#. WÜ«∂ºÅ <å H˘_»∞‰õΩ QÆ^Õ Z˜ìHõ@ìO
KÕã¨∞ÎO_»∞. #∞=Ùfi =∂ÖˇHõ¯ y Z˜ìHõ@ìO K≥Ü«∞º^ŒÌx x#∞fl
ã¨kqzÛ#O ~å a_®¤! ZÏ¡QÆ∂ W<ÕflO_»¡ #∞O_ç =∂
|`«∞‰õΩÅ∞ =∂~°ÖË. =∂~°∞`«Ü«∞#fl Pâ◊ ‰õÄ_® ÖË^Œ∞. g∞~°<åfl
=∞OzQÆ |`«HÍÅx =∂ Pâ◊ a_®¤ JO@∂ K«∞@ì
=Ú˜ìOzO_»∞ `å`«. `å`« J#fl=∂@Å∞ ZOHõ#fl "≥∞ÿO_»∞Ö’
u~°∞QÆ∞`«∞#fl~Ú. `å`« =∂Ï¡_»∞`«∂ =∂Ï¡_»∞`«∂ x„^ŒÖ’H˜
*Ï~°∞‰õΩO@∞O_»∞. ZOHõ#fl‰õΩ x„^ŒÑ¨@ì_»O ÖË^Œ∞.
P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞, |e^•<åÅ∞, ÖÏsîÅ ^≥|ƒÅ∞, JÔ~ã¨∞ìÅ∞,
áÈ~å_ç# f~°∞ Jxfl QÆ∞~°∞ΉõΩ=ã¨∞Î#fl~Ú. ZO^Œ∞‰õΩ q[Ü«∞O
™êkèOK«ÖËHõáÈ`«∞#flO. =∞#"åà◊√§ ZO^Œ∞‰õΩ
ã¨zÛáÈ`«∞#fl~°∞? HÍ~°‰õΩÅ∞ Z=~°∞? J<Õ „Ѩâ◊flŠѨ~°OѨ~°
H˘#™êQÆ∞`ÀOk. J<ÕHõ „Ѩâ◊flÅ∞. XHõ^•x`À XHõ˜ Ѷ¨∞~°¬}
Ѩ_»∞`«∞#flÜü∞. J~°÷~å„u ^•˜Ok. x„^ŒÑ¨@ì_»O ÖË^Œ∞. U^À
K≥Ü«∂ºÅ#fl PÖ’K«# x„^ŒáÈxã¨ÎÖË^Œ∞. J@∂ W@∂
ÉÁ~°∞¡`«∂ PÖ’zã¨∂Î QÆO@HÀ Ô~O_»∞ QÆO@ÅHÀ
x„^ŒáÈ~ÚO_»∞ ZOHõ#fl.
`å`« L^•Ü«∂<Õfl x„^ŒÖËz K«∞@ì JO˜OK«∞‰õΩx
=∞OK«Og∞^Œ ‰õÄã¨∞#fl_»∞. JeH˜_ç q#OQÍ<Õ ZOHõ#fl‰õΩ
@‰õΩ¯# "Õ∞Å∞Hõ~ÚºOk. ÖËã¨∞_»∞`À>Ë ~å„u q+¨Ü«∂ÖË
`å`«`À =∞e¡ K«iÛã¨∞Î<åfl_»∞ ZOHõ#fl. `å`å! =∂~°∞ÊHÀã¨O
UO_»¡ ã¨Ok H˘Ï¡_»=_çuq∞ H˘Å∞=ÙÅ∞ HÍ^Œ∞ Hõ^• H˘iq
ÃÑ@ìÏxH˜ H˘_»∞‰õΩÅ#∞ HÀÖ’Ê`«∞#fl `«e¡^ŒO„_»∞Å∞
Z‰õΩ¯"≥·O„_»∞. K≥Ü«∞ºx áêáêxH˜ tHõ∆efl J#∞Éèíqã¨∞ÎO„_»∞.
Hõ+¨ìO =∞#^≥·`Õ ã¨∞YO "å_»∞ á⁄O^Œ=>Ëì. K«~°ÛÅO@∂ ÃÑ_ç`Õ
JO_»¡QÆ∂_» "≥∂ã¨"Õ∞<åÜÕ∞. y=hfl ã¨∂ã≤ ã¨Ç≤ÏOKÕ FÑ≤Hõ
WHõÖË^Œ∞. ã¨Ow`åxH˜ zO`«HÍÜ«∞Å∞ U<å˜H˜ ~åÅ#>Ë¡.
K«¿ãÎ ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~°O HÍ^Œx `≥Å∞ã¨∞‰õΩ#flO. P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞
KÕã¨∞‰õΩO>Ë Ñ¨~ÀHõ∆OQÍ â◊„`«∞=Ù#∞ ÔQeÑ≤Oz# "åà◊§O "Õ∞"Õ∞
J~Ú`«O Jx QÆ∞iÎOz#O. JO^Œ∞ˆH áÈ~å@"Õ∞ JOu=∞
=∂~°æOQÍ =ÚO^Œ∞‰õΩ áÈ`«∞#flO.
`å`å! y<ÕflO_»∞¡ Hõ+¨ìѨ_®¤ =∂ÖÏO˜ "åiH˜ ZO^Œ∞‰õΩ
H˘Å∞=ÙÅ∞ ^˘~°∞‰õΩ`«ÖË=Ù? `≥ÅOQÍ}Ö’ x~°∞^ÀºQÆ∞Å∞
ZO^Œ∞‰õΩ Z‰õΩ¯=~ÚO„_»∞? D QÆ_»¤g∞^Œ<Õ PHõe™ê=ÙÅ∞
ZO^Œ∞‰õΩ#fl~Ú? =Åã¨Å∞ ZO^Œ∞‰õΩ "≥Ú^ŒÖˇ·#~Ú?
P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞, P`«‡|e^•<åÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ PQÆ∞`«Öˇ=Ùfi? hà◊√§
ZO^Œ∞‰õΩ ^˘~°∞‰õΩ`«Öˇ=Ùfi? `≥ÅOQÍ} |`«∞‰õΩÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ
=∂~°∞`«ÖË=Ù? „Ѩ[ʼnõΩ ¿ã= KÕ¿ã áêʼnõΩÅ∞ L<ÀflxˆH
^Àã≤ÃÑ@ì=>Ëì. D ÃÑ^À_»∞ x~°∞¿Ñ^ŒQÍ<Õ =∂iáÈ=>Ëì...
n#O`«˜H˜ HÍ~°}O „ѨÉèí∞`«fiO J<Õ =Úã¨∞QÆ∞ `˘_»∞‰õΩ¯x
'^Àã¨∞‰õΩ<Õ— áêʼnõΩÅ∞ L#flO`« =~°‰õΩ ¿Ñ^ŒÅ |`«∞‰õΩÅ∞
=∂~°=Ù. ã¨=∂[O =∂~°^Œ∞. HÍx <Õ˜ ã¨=∂[O =∂~°∞Ê#∞
H˘~°∞‰õΩO@∞Ok. Wk „Ѩ*Ïaè„áêÜ«∞O. JO^Œ∞ˆH „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ
`≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ [~°QÍe. `≥ÅOQÍ} pHõ˜ |`«∞‰õΩÖ’¡
H˘`«Î "≥Å∞QÆ∞Å∞ xO_®e. PQÆ"≥∞ÿ# =∞# |`«∞‰õΩefl
ÉÏQÆ∞KÕã¨∞HÀ"åe. J=∞~°∞Å `åºQÍÅ#∞, "åi Pâ◊Ü«∂Å#∞
=∞~°=‰õΩO_® q[Ü«∞O ™êkèOKÕ kâ◊QÍ J_»∞QÆ∞Å∞ "ÕÜ«∂e.
WѨʘÔH·<å =∂ˆ~<å áêʼnõΩÅ∞, =∂ˆ~'<å—ã¨=∂[O.
=∂~åÅx Ptã¨∞Î#fl J#fl_»∞ =∞#=_»∞ â◊¥#ºOÖ’H˜
K«∂ã¨∂Î... T

16. 16#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
áÈbã¨∞ÅPO^Àà◊#...áê~îåÅ∞
– Zãπ.=∞ÖÏ¡Ô~_ç¤
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
Z<Àfl Uà◊√¡QÍ QÆ∂_»∞Hõ@∞ì‰õΩ#fl P„HÀâ◊O Hõ@ìÅ∞ `≥OK«∞‰õΩ#flk.
z#∞‰õΩ z#∞‰õΩ „Ѩ"åǨÏ"≥∞ÿ#@∞ì... ~å¢+¨ì=∞O`å K«∞@∞ì=Ú˜ìOk.
„ѨtflOK«_»"Õ∞ `≥eÜ«∞x <À˜H˜... „Ѩâ◊flÅ H˘_»=à◊√¡ "≥ÚeKå~Ú.
D ÉÏxã¨`«fiO Z<åflà◊¡x xÅnâß~Ú. UÑ‘ZãπÑ‘ HÍx¿ãì|∞à◊¡
‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ ~À_≥H˜¯ <åºÜ«∞O HÀã¨O KÕã≤# áÈ~å@O
„Hõ=∞tHõ∆}(P~°¤s¡ ¿Ñ~°∞`À J}z"Õ`«, ÉÏxã¨`«fiO)‰õΩ =∂~°∞¿Ñ~°∞QÍ
K≥ѨC‰õΩ<Õ áÈbãπ âßY#∞ ‰õΩk¿Ñã≤Ok. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ "≥Ú^ŒÖˇ·#
D áÈ~å@O... W~°"≥· <åÅ∞QÆ∞ QÆO@Ö’¡ ~å¢+¨ì=∞O`å áêH˜Ok.
~å¢+¨ìOÖ’x UÑ‘ZãπÑ‘ Hõ=∂O_≥@¡hfl ^èŒ~åflÅ∞, x<å^•Å`À
^Œ^ŒÌiÖÏ¡~Ú. JkèHÍ~°∞Å J}z"Õ`«#∞ xÅnâß~Ú. D PO^Àà◊#
=∞# ã≤qÖò ™⁄Ãã·© =ÚO^Œ∞ J<ÕHõ „Ѩâ◊flÅ#∞ LOzOk.
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆Å∞, ǨωõΩ¯ÅxflO˜H© P=∞_» ^Œ∂~°OQÍ
L#fl ã¨=¸Ç¨ÏOQÍ... áÈbãπ =º=ã¨÷ ZO`«QÍ J=∂#gÜ«∞OQÍ
L#fl^À =∞~À™êi „ѨѨOKåxH˜ Kå˜Ok. JÖψQ... D
PO^Àà◊##∞ `å`å¯eHõOQÍ "åQÍú<åÅ`À q~°q∞OѨKÕã≤<å
L#fl`åkèHÍ~°∞Å f~°∞ J<ÕHõ J#∞=∂<åʼnõΩ, ÉèíÜ«∂ʼnõΩ
`åqã¨∞Î#flk. 'áÈbã¨∞ rq`«O HõO>Ë... á⁄~°Hõ Hõ@ì "Õ∞Å—x
XHõ ™ê"≥∞`« L#flk. JO>Ë... ã¨=∂[OÖ’ U =∂„`«O Q“~°=O
ÖËx =$uÎQÍ... JO^Œi`À Jã¨Ç≤ϺOѨ|_Õ ã¨=¸Ç¨ÏOQÍ...
áÈbã¨∞Å∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl J==∂<åÅ∞, ã¨=∞㨺Å∞ Jhfl Whfl
HÍ=Ù. áÈbã¨∞ =º=ã¨÷#∞ Ѩ˜ì Ñ‘_çã¨∞Î#fl ã¨=∞㨺ʼnõΩ =º=ã¨÷
x~å‡}ÏxH˜ ѨÙ<åkQÍ L#fl „a©+π HÍÅO <å˜ K«ÏìÖË „Ѩ^è•#
HÍ~°}=∞x K≥ѨÊHõ`«Ñ¨Ê^Œ∞. „Ѩ[Å#∞ J}K«_»O HÀã¨O =∂„`«"Õ∞..
XHõ =∞~°Ü«∞O„`åÖÏ¡ ѨxKÕ¿ã =∞#∞+¨µÅ#∞ `«Ü«∂~°∞ KÕÜ«∞_»OÖ’
ÉèÏQÆOQÍ <å˜ „a©+π „ѨÉèí∞`«fiO 'áÈbãπ ÖÏ—#∞ `«Ü«∂~°∞ KÕã≤Ok.
ZÖÏO˜ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ǨωõΩ¯Å∞ ÖˉõΩO_®... U ã≤÷uÖ’<≥·<å ÃÑ·
JkèHÍiH˜ Ö’|_ç LO_Õ P~°¤s¡ q^è•#O`À „a©+π =Å㨠áêʼnõΩÅ∞
áÈbãπ =º=ã¨÷#∞ ~°∂á⁄OkOKå~°∞. XHõ „áêO`« „Ѩ[Å∞
PO^Àà◊#KÕ¿ãÎ =∞~À „áêO`« áÈbã¨∞Å#∞ ~°OQÆOÖ’H˜ kOÑ≤
„Ѩ[ÅÃÑ· ^Œ=∞#HÍO_» KÕ~ÚOKå~°∞. ÉèÏ+¨ ‰õÄ_® `≥eÜ«∞x
„áêO`åxH˜ âßOu Éèí„^Œ`«Å Ѩi~°Hõ∆}‰õΩ ѨOÑ≤ ~°HõÎѨÙ>Ë~°∞Å∞
áêiOKå~°∞. `≥Ö’¡_»∞ "≥o¡áÈ~Ú U_»∞ ^ŒâßÉÏúÅ∞ HÍ=ã¨∞ÎOk.
„ѨѨOK«OÖ’<Õ JuÃÑ^ŒÌ ~å*ϺOQÆO ~åã¨∞‰õΩ<åflO. <å˜
„a©+π"å_ç q^è•<å<Õfl <Õ_»∞ ‰õÄ_® =∞# áêʼnõΩÅ∞
J=∞Å∞KÕã¨∞Î<åfl~°∞. =∞# ~å*ϺOQÆOÖ’x U Ǩωõį(ÖËx)
=iÎOK«x ã¨=¸Ç¨ÏOQÍ áÈbã¨∞Å∞ ÉÏxã¨`«fiOÖ’ =∞QÆ∞æ`«∞<åfl~°∞.
H˘<åflà◊¡ „H˜`«O P~°¤s¡ ¿Ñ~°∞`À HÍx¿ãì|∞Å¡#∞ Hõ@∞ìÉÏxã¨Å∞QÍ
WO˜ Ѩ#∞Å∞ KÕ~Úã¨∞Î<åfl~°#fl "å~°ÎÅ`À „ѨÉèí∞`«fiO P~°¤s¡
q^è•<åxfl ~°^Œ∞ÌKÕã¨∞Î#fl@∞¡ „ѨHõ˜OzOk. J~Ú`Õ.. Wk HÍy`åÅ
=~°ˆH Ѩiq∞`«"≥∞ÿ... PK«~°}Ö’ <Õ˜H© P~°¤s¡ H˘#™êQÆ∞`«∞#fl
^Œ#_®xH˜ J<ÕHõ ^Œ∞ëêìO`åÅ∞<åfl~Ú. JkèHÍi Ǩϟ^•
Hõ#∞QÆ∞}OQÍ XHÀ¯ JkèHÍi ^ŒQÆæ~° W^ŒÌ~°∞ =ÚQÆ∞æ~°∞ #∞Oz
P~°∞QÆ∞~°∞ HÍx¿ãì|∞à◊¡ ^•HÍ Ñ¨xKÕã¨∞Î#fl ã¨O^Œ~åƒùÅ∞ "≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
=KåÛ~Ú. HÍx¿ãì|∞à◊¡`À |@ìÅ∞ LuH˜OK«_»O "≥Ú^ŒÅ∞
‰õÄ~°QÍÜ«∞Å∞ `≥Ñ≤ÊOK«_»O, |@ìÅ∞ W¢ã‘Î KÕ~ÚOK«_»O, ÃÑOѨÙ_»∞
‰õΩHõ¯Å#∞ Hõ_çyOK«_»O ^•HÍ.. HÍx¿ãì|∞à◊¡`À JkèHÍ~°∞Å∞ KåH˜s
KÕ~ÚOK«∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. KåH˜s XHõ"≥·Ñ¨Ù J~Ú`Õ... WHõ UÑ‘ZãπÑ‘
HÍx¿ãì|∞à◊¡ Hõhfl˜ QÍ^äŒ =∞~À Z`«∞Î. gix XHõ Hõ=∂O_≥O@∞
„áêO`«O #∞Oz =∞~À Hõ=∂O_≥O@∞ „áêO`åxH˜ ѨOÑ≤Oz âßOu
Éèí„^Œ`«Å ã¨O~°Hõ∆} ¿Ñi@ <≥ÅÅ `«~°|_ç WÅ∞¡ "≥ÚHõO K«∂_»‰õΩO_®
KÕã¨∞Î<åfl~°∞. J_»=ÙÅ∞, H˘O_»Å "≥O@ uѨC`«∞<åfl~°∞. ~ÀQÆO
=zÛ<å, ~˘Ñ¨C =zÛ<å Ѩ˜ìOK«∞‰õΩ<Õ <å^äŒ∞_»∞ LO_»~°∞. ÃãÅ=ÙÅ∞
J_çy<å W=fi‰õΩO_®... âßOu Éèí„^Œ`«Å ™ê‰õΩ K«∂Ñ≤ JkèHÍ~°∞Å∞
Hõ@∞ìÉÏxã¨ÖÏ¡ _»∂º© KÕ~Úã¨∞Î<åfl~°∞. WHõ Jqhu JkèHÍ~°∞Å
Ѩxf~°∞ LO_»<Õ L#flk. ÅOKåxH˜ ÃãÅ=Ù, =∞™ê¯‰õΩ... =∞Oz
„áêO`«O _»∂º©QÍ =∂iáÈ~ÚOk. D Ѩiã≤÷u XHõ¯ ~ÀA`À,
ã¨O=`«û~åxHÀ fiáÈÜÕ∞k HÍ^Œ∞. rq`«=∞O`å... D
ÉÏxã¨`«fiOÖ’ =∞QÆ∞æ`«∞#fl HÍx¿ãì|∞à◊¡‰õΩ D =∞^茺 [iy#
HÍx¿ãì|∞Öò =∞~°}O L¢`ÕÊ~°HõOQÍ =∂iOk. J_çy# "≥O@<Õ
ÃãÅ=Ù W=fi‰õΩO_® x~åHõiOz# Ѷ¨e`«OQÍ F HÍx¿ãì|∞Öò
HÍ"≥∞~°¡ "åºkè`À K«xáÈ=_»O`À JyæH˜ P[ºO áÈã≤#>ˇÂ¡Ok. nO`À
UÑ‘ZãπÑ‘ HÍx¿ãì|∞à◊¡`À ‰õΩ@∞O| ã¨Éèí∞ºÅO^Œ~°∂ PO^Àà◊
ÉÏ@ѨÏì~°∞. W~°"≥· ~ÀAÅ∞ WO˜HÍ_», #ÅÉèˇ· ~ÀAÅ∞ _»∂º©
q^è•<åxfl ~°^Œ∞ÌKÕÜ«∂Åx _ç=∂O_£ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. JO`Õ
Q͉õΩO_®... U „áêO`« HÍx¿ãì|∞à◊¡#∞ P „áêO`«OÖ’<Õ âßOu
Éèí„^Œ`«Å‰õΩ qxÜ≥∂yOK«∞HÀ"åÅx HÀ~°∞`«∞<åfl~°∞. WO^Œ∞Ö’
H˘OѨ =ÚxˆQ _ç=∂O_»∞¡ Ug∞ÖË=Ù. f~°ÛÖËxq Jã¨ÖË HÍ=Ù.
HÍh „ѨÉèí∞`«fiO, áÈbã¨∞ JkèHÍ~°∞Å „Ѩ=~°Î# J<ÕHõ ÉèíÜ«∂ʼnõΩ
`åqã¨∞Î#flk. ã¨=∞㨺Å∞ Ѩi+¨¯i™êÎ=∞O@∂<Õ... áÈbã¨∞
‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ KÕã≤# PO^Àà◊#ÃÑ· ã¨=∞„QÆ x"ÕkHõ `«~åfi`« K«~°ºÅ∞
LOÏÜ«∞x JkèHÍ~°∞Å∞ K≥ѨCH˘ã¨∞Î<åfl~°∞. WHõ L#fl`åkèHÍi
Q“`«O ™ê=OQ∑ J~Ú`Õ... KåÖÏ Jã¨Ç¨Ï#OQÍ.. '"≥ÚQÆ∞à◊¡#∞
HÍ^Œx P_Àà◊¡`À PO^Àà◊# KÕ~ÚOK«_»O Uq∞@x— P„QÆǨÏO
=ºHõÎO KÕâß_»∞. UHõOQÍ... '^Œ=Ú‡O>Ë "≥ÚQÀàı¡ PO^Àà◊#
KÕÜ≥ÚK«∞Û QÆ^•?— Jx ÃÇÏK«ÛiOKå_»∞. JO>Ë.. Ѩiã≤÷u
ã¨^Œ∞Ì=∞}˜y# `«~åfi`« PO^Àà◊#Ö’ J„QÆÉèÏQÍ# xeK«#
‰õΩ@∞OÉÏʼnõΩ K≥Ok# HÍx¿ãì|∞à◊¡#∞ J<ÕHõq^è•Å "ÕkèOѨÙʼnõΩ

17. 17 PQÆã¨∞ì, 2012
QÆ∞iKÕÜ«∞_®xH˜ ã¨<åflǨ Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. „ѨÉèí∞`åfixH˜ Wk ZO`«
=∂„`«=¸ `«QÆ^Œ∞.
áÈbã¨∞ =º=ã¨÷Ö’ =∂#gÜ«∞`«‰õΩ KÀ@∞ÖË^Œx QÆ`«OÖ’
[iy# J<ÕHõ L^•Ç¨Ï~°}Å∞ `≥Å∞ѨÙ`«∞<åfl~Ú. QÆ∞O@∂~°∞
lÖÏ¡‰õΩ K≥Ok# "≥∂ǨÏ<£~å=Ù J<Õ HÍx¿ãì|∞Öò `«# áÈbã¨∞
rq`åxfl Hõ^ä•Oâ◊OQÍ '™êÊ~°ìHõãπ— J<Õ #=Å ~åâß_»∞. `«#
`«O„_ç ‰õÄ_® XHõ áÈbãπ HÍx¿ãì|∞ÖòQÍ ZÖÏO˜ Ѩiã≤÷`«∞Å#∞
Z^Œ∞~˘¯<åfl_À... `≥Å∞ѨÙ`«∂... `«# rq`å#∞Éèí"åÅ#∞ ‰õÄ_®
*’_çOz ™êÊ~°ìHõãπ #=Å ~åâß_»∞ PÜ«∞#. Wk ri‚OK«∞HÀÖËx
áÈbãπ L#fl`åkèHÍ~°∞Å∞ ™êÊ~°ìHõãπ #=Å#∞ q_»∞^ŒÅ KÕÜ«∞‰õΩO_®
xÅ∞ÙѨÙ^ŒÅ KÕÜ«∂Åx ÃÇÏK«ÛiHõÅ∞ KÕâß~°∞. J~Ú<å...
"≥∂ǨÏ<£~å=Ù ™êÇ≤ÏfHÍ~°∞Å =∞^ŒÌ`«∞`À ™êÊ~°ìHõãπ #=Å#∞ ~å¢+¨ì
"åºÑ¨ÎOQÍ Pq+¨¯~°} ã¨ÉèíÅ`À "≥Å∞=iOKå_»∞. nO`À...
P„QÆÇ≤ÏOz# áÈbãπ L#fl`åkèHÍ~°∞Å∞ PÜ«∞##∞ ~°Hõ~°HÍÅ∞QÍ
"ÕkèOKå~°∞. ã¨ÃãÊ#¬<£ "Õ@∞`À ã¨`å~ÚOKå~°∞. áÈbãπ rq`«OÃÑ·
XHõ ã¨$[<å`«‡Hõ „Ѩ„H˜Ü«∞<Õ ri‚OK«∞HÀÖËx „ѨÉèí∞`«fiO <Õ_»∞ áÈbã¨∞
‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ KÕã≤# PO^Àà◊##∞ U q^èŒOQÍ K«∂ã¨∞Î<åfl~À
JkèHÍ~°∞Å =∂@Å`À `≥Å∞ã¨∞Î#flk.
W^Õ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ... áÈbã¨∞ ‰õΩ@∞OÉÏÅ ã¨Éèí∞ºÅ∞, =∞Ç≤Ïà◊Å∞
`«=∞ Éèí~°ÎÅ `«~°Ñ¨Ù# „ѨÉèí∞`åfixfl F „Ѩâ◊fl J_»QÆ=Åã≤ L#flk.
`«=∞ "åix =∞~°=∞#∞+¨µÅ∞QÍ KÕã≤ KÕuH˜ ÖÏsîÅ∞, `«∞áê‰õΩÅ∞
WzÛ Z=iÃÑ·H˜ Z‰õΩ¯ÃÑ@ì=∞O@∞<åfl~À, ZO^Œ∞‰õΩ Z‰õΩ¯
ÃÑ@ì=∞O@∞<åfl~À J_»QÆ=Åã≤ L#flk. `«=∞ ÖψQ `«=∞ r=#‡~°}
ã¨=∞㨺ÅÃÑ· áÈ~å_»∞`«∞#fl „Ѩ[ÅÃÑ· ÖÏsî, `«∂Ï ZO^Œ∞‰õΩ
„ѨÜ≥∂yOKåÖ’ xÅnÜ«∂eû L#flk.
XHõ ã¨=¸Ç¨ÏO Hõh㨠„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ǨωõΩ¯Å∞, Ѩx Ѩiã≤÷`«∞Å∞
"≥∞~°∞QÆ∞ Ѩ~°K«=∞x J_çy`Õ... J}z"Õ`«#∞ ™ê^èŒ#OQÍ
ZOK«∞HÀ=_»O =∞Ozk HÍ^Œ∞. U^≥·<å ã¨=¸Ç¨ xfl ZO`À HÍÅO
Hõ@ì_ç`À, ÉèíÜ«∞O`À... J}zÃÑÏìÅ#∞HÀ=_»O <åQÆiHõ ã¨=∂[
ÅHõ∆}O HÍ^Œ∞. =¸_»∞ ^ŒâßÉÏúÅ „H˜`«O QÆ^ŒÌ~ü ~åã≤# F áÈbã¨#fl
áê@ WѨʘH©... áÈbã¨∞Å rq`åÅÖ’ =∂~°∞"≥∂QÆ∞`«∂<Õ
L#flk. P Ѩiã≤÷`«∞ÖËg =∂~°ÖË^Œ∞. '=∞#Å =∞#O HÍÅ∞Û‰õΩO>ˇ~À
F áÈbã¨#fl, ^ÀÑ≤_À_»∞ =Úiã≤áÈÜ≥∞~À F áÈbã¨#fl— J#fl
QÆ^ŒÌ~ü áê@ "≥Å∞QÆ∞Ö’ áÈbã¨∞Å∞ PÖ’zOKåe. rqHõ HÀã¨O
áÈbãπ L^ÀºQÆO KÕã≤<å... "≥Ú^Œ@QÍ `å=Ú ~°HõÎ=∂O™êÅ∞,
=∞=∞`å#∞~åQÍÅ∞ L#fl =∞#∞+¨µÅ=∞x Kå˜K≥áêÊe.
<åºÜ«∞"≥∞ÿ# ã¨=∞㨺ŠHÀã¨O áÈbã¨∞Å∞ L^Œºq∞Oz#ѨC_»ÖÏ¡
ã¨=∂[O "åi "≥#flO˜ L#flk. =∞^ŒÌ`«∞QÍ xezOk. J^Õ
ã¨∂ÊùiÎ`À... `å=¸... ã¨=∂[OÖ’ ÉèÏQÆã¨∞ÎÅ=∞x, =∞#∞+¨µÅ=∞x
áÈbã¨∞Å∞ QÆ∞Ô~Îiy =∂#gÜ«∞`«#∞ áÈk KÕã¨∞H˘x áêʼnõΩÅ
J=∂#gÜ«∞`«#∞ ZkiOKåeû L#flk.
<å`≥ÅOQÍ}
-~å=Ú
Hõq`«
Z=~°∞ KÕã≤# `«Ñ¨CHÀ... =∞i <Õ_»∞ `≥ÅOQÍ}Ï
x=Ù~°∞ ^•z# xѨCÖÏ LÃÑÊ#~ÚOk!
ã‘=∂O„^èŒ∞ÖÏ~å....
q∞=∞‡efl =∂ =∞kÖ’ ^•K«∞‰õΩ<åflO!
g∞~°∞ =∂ #^Œ∞Å∞ ^ÀK«∞‰õΩ<åfl~°∞!!
g∞ Ü«∂㨠"Õ∞=Ú „Ѩܫ∂ã¨Å<≥^Œ∞~˘¯x Q“~°qOz<å=Ú!
=∂ ÉèÏ+¨ g∞~°∞ ѨiǨ ™êÅ áêÖË*Ëã≤ ^Œ∂~°=ÚOz<å~°∞!!
Jã≤÷`«fi áÈ~°∞ =∂k!
Pã¨∞ÎÅ áÈ~°∞ g∞k!!
=¸_»∞ `«~åÅ `åºQÍÅ áÈ~å@O =∂k!
U_»∞ "å~åÅ #QÆÅÔH· P~å@O g∞k!!
^èŒi„u K«i„`«Ö’ „Ѩ`ÕºHõ ™ê÷#O =∂ `≥ÅOQÍ}Ïk!
^Œi„^Œ K«i„`«Ö’ „Ѩ^äŒ=∞™ê÷#O g∞ |ÅQÍÅk!!
aÅ∞¡ „Ѩ"Õâ◊O`À JO^èŒ HõÉ’^Œ∞ÖÏ¡ J_»∞¤`«yÖÏ~°∞!
=∞izáÈ=^Œ∞Ì g∞~°∞...
ˆHÜ«¸Ö’ HÀ~ÚÅÅ QÍ#O Ãã·`«O ã¨∞_çQÆ∞O_»"Õ∞!
FÜ«¸Ö’ =∞Ü«¸~åÅ #$`«ºO x`«ºO "åÜ«ÚQÆ∞O_»"Õ∞!!
D =º=ã¨÷ f~°∞ =∂~åe!
=∂ J=ã¨÷ fiÛ f~åe!!
T T

18. 18#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
JO`«~å˚fÜ«∞ =∂Ô~¯òÖ’x áÈ©x `«@∞ìHÀ=_®xH˜
ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷ JkèHõÉÁQÆ∞æ L`«ÊuÎx ™êkèOK«_®xH˜ Z#∞fl‰õΩ#fl
Ju ÉèíÜ«∞OHõ~°"≥∞ÿ# q^èŒfiOã¨Hõ =∂~°æO ''FÃÑ<£ HÍãπì—— (LѨi`«Å
ÉÁQÆ∞æ QÆ#∞Å∞) "≥∞ÿxOQ∑.
FÃÑ<£ HÍãπì "≥∞ÿxOQ∑ JO>Ë<Õ r=# q^èŒfiOã¨O. Ѩ~åº=~°}
ã¨=∞`ÒźO "≥Ú`åÎxH˜ "≥Ú`«ÎOQÍ ^≥|ƒuO@∞Ok. `å`«
=Ú`åÎ`«Å <å_»∞ á⁄OkzÛ# T~°∞ ÉÁ„_®~Ú`À ã¨Ç¨
Hõ#∞=∞~°∞QÆ=Ù`ÀOk. "åi ‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ K≥ÖÏ¡K≥^Œ∞~“`«∞<åfl~Ú.
WO`« q^èŒfiO™êxfl ã¨$+≤ìOz, =∞x+≤ LxH˜<Õ âßã≤OKÕ™ê÷~ÚH˜
ã≤OQƈ~}˜ KÕ~°_»O â’K«hÜ«∞O. ã≤OQƈ~}˜ JkèHÍ~°∞Å∞ FÃÑ<£
HÍãπì „áê*ˇH±ì HÀã¨O `«=∞ „QÍ=∂ʼnõΩ ~å"˘^ŒÌx „Ѩ[Å∞,
„Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞ ZO`« =ºuˆ~H˜Oz<å #Ü«∂<À, |Ü«∂<À,
|Å=O`«OQÍ<À `«∞`«∂ =∞O„`«OQÍ (Ѩa¡H± Ç≤ÏÜ«∞iOQ∑)
„Ѩ*Ïaè„áêÜ«∞ ¿ãHõ~°} x~°fiÇ≤ÏOz „QÍ=∂ʼnõΩ „QÍ=∂Å∞ MÏm
KÕ~Úã¨∞Î<åfl~°∞.
WOHÍ H˘xfl x~åfiã≤`« „áêO`åÅÖ’ WѨʘH© ã¨O=`«û~åÅ
`«~°|_ç P~ü_ç"À PѶ‘ã¨∞, HõÖˇHõì~ü PѶ‘ã¨∞Å K«∞@∂ì uiy<å
#+¨ìѨiǨ ~°O ѨÓiΙê÷~ÚÖ’ JO^Œx „QÍ=∂Å∞ `≥ÅOQÍ}Ö’
J<ÕHõO L<åfl~Ú. ѨÙ#~å"åã¨O J~Ú`Õ *Ï_» Ѩ`åÎ ÖË^Œ∞.
PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡ =∞Oz~åºÅ ^ŒQÆæ~°Ö’x `åà◊¡Ñ¨e¡ Fã≤
„áê~°OÉèí=∞~Ú ã¨O=`«û~åÅ∞ QÆ_çz<å 68l"À „ѨHÍ~°O WѨʘ
=~°‰õÄ Ñ¨Ù#~å"åã¨O ã≤OQƈ~}˜ K«∂Ñ≤OK«ÖË^Œ∞? P „QÍ=∞
„Ѩ[Å∞, q^•º~°∞÷Å∞ Zxfl™ê~°∞¡ JkèHÍ~°∞Å#∞ Hõeã≤<å ˆ~ѨÙ
K«∂^•ÌO `«~°∞"å`« KÕ^•ÌO Jx ^•@"Õã¨∂Î =ã¨∞Î<åfl~°∞. KåÖÏ
áÈ~åÏÅ `«~°∞"å`« XHõ ÉÁO^ŒÅQÆ_»¤ÖÏO˜ „Ѩ^Õâßxfl
x"å™êxH˜ áê¡@¡ ~°∂ѨOÖ’ ˆHÏ~ÚOKå~°∞. JO>Ë Z<Àfl
ã¨O=`«û~åÅ #∞O_ç Tix, Ti QÍex, h˜x „¿Ñq∞ã¨∂Î
J#fl^Œ=Ú‡ÖÏ¡ rqOz# „Ѩ[Å#∞ z=~°QÍ ã¨Oã¨÷ ã¨=∂^Œ∞Å
ã¨÷ÖÏxfl x"å㨠ã¨÷ÅOQÍ ˆHÏ~ÚOzOk. "å~°∞ ã¨=∂^Œ∞ÅÖ’
Wà◊¡#∞ xi‡OK«∞H˘x ZÖÏ LOÏ~À ã≤OQƈ~}˜ JkèHÍ~°∞ňH
`≥eÜ«∂e. |OQÍ~°OÖÏO˜ Éèí∂=ÚÅ∞ ÖÏH˘¯x =∂‰õΩ
WÖÏO˜ Éèí∂q∞ ˆHÏ~Ú™êÎ~å Jx „QÍ=∂ã¨∞ÎÅ∞ WOHÍ
„Ѩtflã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞. H˘OK≥O =∞Oz x"åã¨Ü≥∂Qƺ"≥∞ÿ# ã¨÷ÖÏxfl
`«=∞‰õΩ ˆHÏ~ÚOKåÅx „QÍ=∞ã¨∞ÎÅ∞ HÀ~°∞`«∞<åfl~°∞.
ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷ `«=∞ ÅHõ∆ ºO, QÆ=∞ºO, =∞#=∞O`å XˆH
‰õΩ@∞O|O J<Õ x<å^ŒO`À =ÚO^Œ∞‰õΩáÈ`«∞#flk.
JÖÏO@ѨÙ_»∞ Éèí∂QÆ~°ƒùQÆ#∞Å∞ „áê~°Oaè¿ãÎ XHõ QÆxx #=Ú‡‰õΩx
„Ѩ`«ºHõ∆OQÍ 2"ÕÅ=∞Ok, Ѩ~ÀHõ∆OQÍ KåÖÏ =∞Ok Láêkè
á⁄O^Œ∞`å~°∞. J^Õ Fã≤ =Å# =∂„`«O 300 =∞OkH˜ q∞Oz
Láêkè LO_»^Œ∞. ˆH=ÅO L`«ÊuÎ, L`åÊ^ŒHõ`«ÖË ÅHõ∆ ºOQÍ
r=# q^èŒfiO™êxH˜ áêÅÊ_»∞`«∞Ok. Ѩ~åº=~°} ã¨=∞`ÒźO
^≥|ƒu#_»"Õ∞ H͉õΩO_®, Éèí∂QÆ~°ƒù [ÖÏÅ∞ J_»∞QÆO˜
K«∞@∞ìѨHõ¯Å „QÍ=∂ʼnõΩ =∞Ozh~°∞, ÉÏqh~°∞, ™êQÆ∞h~°∞
ÖˉõΩO_® áÈ`«∞#flk. D Fã≤Å ^Œ∞=Ú‡, ^èŒ∂o =Å#
"å`å=~°} HÍÅ∞+¨ºO JkèHõ"≥∞ÿ ѨÅ∞ K«~°‡"åº^èŒ∞Å∞ =ã¨∞Î<åfl~Ú.
Pã¨Î=∂, _»ãπì ZÅs˚Å`Àáê@∞ U "≥·^Œºâß„™êÎxH˜ ^˘~°Hõx
JO@∞~ÀQÍÅ∞ "åºÑ≤Î K≥O^Œ∞`«∞<åfl~Ú.
PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡Ö’ ~å=∞„H˜ëê‚ѨÓ~ü, „âß=}üѨe¡,
WO^•~°O FÃÑ<£ HÍã¨∞ìÅ#∞ ã≤OQƈ~}˜ „ѨuáêkOzOk.
„Ѩuáê^Œ# „ѨHõ@# "≥Å∞=_»QÍ<Õ „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞, x~åfiã≤`«
„Ѩ[Å∞ J<ÕHõ L^Œº=∂Å∞ x~°fiÇ≤ÏOz „âß=}üѨe¡, WO^•~°O
Fã≤Å#∞ `å`å¯eHõOQÍ q~°q∞OKÕÖÏ KÕâß~°∞. D FÃÑ<£ HÍãπì
=ºuˆ~Hõ L^Œº=∞OÖ’ J<ÕHõ „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞ áêÅ∞ѨOK«∞‰õΩ<åfl
ÉÏÅQÀáêÖò ™ê~ü áÈ~å@O =∞~°∞=ÖËxk. `«#∞ x`«ºO „áê*ˇH±ì
„Ѩuáêk`« „QÍ=∂Å „Ѩ[Å`À, <åÜ«∞‰õΩÅ`À ã¨`«ûO|O^è•Å∞
Hõey LO_ç „Ñ¨[Å#∞ K≥·`«#º Ѩ~°∞ã¨∂Î „QÍ=∞„QÍ=∂# ã¨ÉèíÅ∞
x~°fiÇ≤ÏOz x~°Hõ∆~åã¨∞ºÖˇ·# „QÍg∞} „Ѩ[ʼnõΩ J~°÷O
JÜÕ∞ºsuÖ’ ã¨=∂"ÕâßÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOz „âß=}üѨe¡ Fã≤
„Ѩ*Ïaè„áêÜ«∞ ¿ãHõ~°}Ö’ ã≤OQƈ~}˜ JkèHÍ~°∞Å#∞ „Ѩ[Å∞
x~°ƒùOkOz, ÃѶ∞~å"£ KÕ¿ãO`«QÍ ™ê~ü „Ѩã¨OQÍÅ∞ "åix
HõkeOK«_»OÖ’ „Ѩ^è•# áê„`« =Ç≤ÏOKå~Ú.
ѨK«Ûx ѨO@á⁄ÖÏÅ∞, =∂q∞_ç `À@Å∞ K«∞@∂ì J@g
„áêO`«O. Wk „âß=}üѨe¡ Fã≤ K«∞@∂ì„QÍ=∂Å "å`å=~°}O.
=∂q∞_çHÍÜ«∞Å ã‘[<£Ö’ x`«ºO =∞Ǩ ~åRÖ’x <åQÆѨÓ~ü
=∂Ô~¯ò‰õΩ Ѩ^Œ∞Å ã¨OYºÖ’ ÖÏsÅÖ’ =∂q∞_ç Ѩà◊¡#∞
`«~°eã¨∞ÎOÏ~°∞. =O^ŒÅ ZHõ~åÅ =∂q∞_ç `À@Å`À „Ѩ[Å∞
r=<Àáêkè á⁄O^Œ∞`å~°∞. WÖÏO˜ "å`å=~°}Ïxfl q^èŒfiOã¨O
KÕã≤ `«# ÖÏÉèÏÅ#∞ =∂„`«"Õ∞ ã≤OQƈ~}˜ ѨiQÆ}OÖ’H˜
fã¨∞‰õΩO@∞Ok. „Ѩ[Å rq`«O, "åi ã¨O㨯 $u,
™êO„Ѩ^•Ü«∞O „¿Ñ=∞Å∞, Jaè=∂<åÅ∞ W"Õq ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷‰õΩ
J=ã¨~°O ÖË^Œ∞. rq`åʼnõΩ rq`åÖË Fã≤Å =Å#
<åâ◊#=∞~Ú# ã¨O^Œ~åƒùÅ∞, x~åfiã≤`« „QÍ=∂Å∞ J<ÕHõO.
#+¨ìѨiǨ ~°OQÍ =zÛ# _»|∞ƒÅ#∞ á⁄^Œ∞Ѩ٠KÕã¨∞‰õΩ<Õ q^è•#O
`≥eÜ«∞x „QÍg∞} „Ѩ[Å∞ J_®¤ ‰õÄbÅ∞QÍ =∂i r=#O
™êyã¨∞Î<åfl~°∞. „QÍ=∂ʼnõΩ „QÍ=∂Å∞ MÏm J~Úº K≥@∞ìH˘Hõ~°∞,
ѨÙ@ìH˘Hõ~°∞ q_çáÈ~Ú rqã¨∞Î<åfl~°∞. =∞Oz T~°∞, =∞Oz
Éèíq+¨º`ü Hõey# Ñ≤Å¡"åxˆH `«# ‰õÄ`«∞~°∞xzÛ q"åǨÏO
KÕÜ«∂Å#∞‰õΩ<Õ ÃÑo¡"å~°∞ Ãã·`«O g∞ T~°∞ Fã≤Å áÈ`«∞O^Œ@
QÆ^•!.. g∞Ô~@¡ |`«∞‰õΩ`å~°∞ Jx x~åfiã≤`« „QÍ=∂ʼnõΩ ÃÑo¡
ã¨O|O^è•Å∞ ‰õÄ_® ~å=_»O ÖË^Œ∞. WѨʘˆH ã≤OQƈ~}˜
L`«Î~°`≥ÅOQÍ}Ö’–QÆ`«Î~°ÖËѨÙ`«∞#flã≤OQƈ~}˜
– _»Ñ¨C ã¨=∞‡Ü«∞º ã≤OQƈ~}˜ HõàÏHÍ~°∞Å "ÕkHõ
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

19. 19 PQÆã¨∞ì, 2012
"åºÑ¨ÎOQÍ <åÅ∞QÆ∞ lÖÏ¡Å#∞ HõÅ∞ѨÙH˘x ã¨∞=∂~°∞ 14 Fã≤Å
=~°‰õΩ L<åfl~Ú. D Fã≤ÅÖ’ "≥Ú`«ÎO [~°‡h >ˇHÍflÅr q∞+¨#s
LѨÜ≥∂yã¨∂Î HÍi‡‰õΩÅ ã¨OYº#∞ `«yæã¨∂Î, L`«ÊuÎx qiqQÍ
fã¨∂Î áÈ© =∂Ô~¯ò#∞ `«@∞ìH˘x ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷ ÖÏÉèÏÅ
ÉÏ@Ö’ Ѩܫ∞x™ÈÎOk. HÍh ѨK«ÛѨK«Ûx Ñ¨Öˇ¡Åxfl ÉÁO^ŒÅ
QÆ_»¤Å∞QÍ =∂~°∞`«∞#fl q+¨Ü«∂xfl ã≤OQƈ~}˜ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=eû#
J=ã¨~°O ZO`≥·<å L#flk. =~å¬HÍÅOÖ’ Fã≤ Ѩiã¨~° „áêO`«O
JO`å |∂_ç^Œ ~°OQÆ∞, #Å¡~°OQÆ∞ Hõeã≤# =~°^Œh~°∞ „Ѩ=Ç≤ÏOz
ѨO@á⁄ÖÏʼnõΩ, `åQÆ∞h˜ ÉÏ=ÙʼnõΩ "åQÆ∞Å∞ =OHõÅ∞ ^•fi~å
QÀ^•=i #kÖ’xH˜ h˜ „Ѩ"åǨÏO "≥à◊√`«∞Ok. D h~°∞
Hõeã≤# ÉÏ=ÙÅ h~°∞ `åy<å "åQÆ∞Å hà◊√¡ `åy<å, D h˜
=Å# ѨO_ç# ѨO@Å#∞ u<åfl _®Hõì~°¡‰õΩ ‰õÄ_® JO`«∞Ѩ@ìx
~ÀQÍÅ∞ „Ѩ[ʼnõΩ, Ѩ‰õ∆ΩʼnõΩ, [O`«∞=ÙʼnõΩ JxflO˜H˜
„Ѩ|Å∞`«∞<åfl~Ú.
ã¨iH˘`«Î ™êOˆHuHõ Ѩi*Ï˝#O LѨÜ≥∂yOz Éèí∂q∞H˜
600g∞. Ö’`«∞=~°‰õΩ Fã≤ `«=fiHÍÅ∞ [~°∞ѨÙ`«∞Ok. J~Ú`Õ
D =∞^茺 HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ QÀ^•=iYx ~å=∞QÆ∞O_»O
„áêO`«OÖ’ FÃÑ<£ HÍãπìÖ’ 600g∞@~°¡ Ö’`«∞# fÜ«∞ÖËx
ÉÁQÆ∞æ#∞ ÖÏOQ∑"åÖò (™⁄~°OQÆ =∂~°æO) q^è•<åxfl
„Ѩ"Õâ◊ÃјìOk. JO>Ë ™⁄~°OQÆ =∂~°æO ^•fi~å _≥·Ô~H±ìQÍ
Ѩxã¨÷ÖÏÅ =~°‰õΩ HÍi‡‰õΩÅ#∞, Ü«∞O„`åÅ q_çÉèÏQÍÅ#∞
KÕ~°"Õã≤ "≥O˜ÖË+¨<£, J`«º=ã¨~° ã¨=∞Ü«∂Ö’¡ qxÜ≥∂QÍxH˜
S^Œ∞ ™⁄~°OQÆ =∂~åæÅ#∞ Fã≤Ñ≤–2Ö’x ÃÇ·Ï"åÖòû‰õΩ
J#∞ã¨OkèOKå~°∞. nxx ѨOKü ZO„© ÉÏ~Ú Jx JOÏ~°∞.
l_çÔH–10, 10Z QÆ#∞Ö’¡ 600g∞@~°¡ Ö’`«∞# HÍi‡‰õΩÅ∞
fÜ«∞ÖËx q∞eÜ«∞<£ @#∞flÅ ÉÁQÆ∞æ#∞ L`«ÊuÎ KÕÜ«∞_»O ^•fi~å
ã≤OQƈ~}˜Ö’x J„_çÜ«∂Å ÖÏOQ∑ "åÖò „áê*ˇH±ì (ZZÖòÑ≤)
J„QÆÉèÏQÍ# xeKÕ J=HÍâßÅ∞ L<åfl~Ú. ÉèÏs ÃÑ@∞ì|_»∞Å`À
xëê‚`«∞Öˇ·# ã≤OQƈ~}˜ JkèHÍ~°∞ŠѨ~°º"ÕHõ∆}Ö’ [~°‡h #∞O_ç
q∞+¨#sx kQÆ∞=∞u KÕã¨∞‰õΩO@∂ J#∞‰õΩ#fl ÅHõ∆ º™ê^èŒ# kâ◊QÍ
J_»∞QÆ∞Å∞ "Õã¨∞Î#flk. D „áê*ˇH±ì ã¨O=`«û~åxH˜ 30ÅHõ∆Å
@#∞flÅ ÉÁQÆ∞æ L`«ÊuÎx ™êkèã¨∞ÎOk. P~°∞ =O^ŒÅ g∞@~°¡
Ö’`«∞Ö’¡ LO_Õ ÉÁQÆ∞æ xˆH∆áêÅ#∞ Éèí∂QÆ~°ƒù, FÃÑ<£HÍãπì „áê*ˇH±ìÅ
=Å¡ J#∞‰õΩ#fl L`«ÊuÎ ™êkèOK«ÖËx „Hõ=∞OÖ’ ÖÏOQ∑"åÖò
q^è•<åxfl Ü«∂[=∂#ºO „Ѩ"Õâ◊ÃÑ_»∞`«∞#flk. [~°‡h #∞O_ç
kQÆ∞=∞u KÕã¨∞H˘x L`«ÊuÎx ™êkèOKÕ „Hõ=∞OÖ’ q∞+≤#sx
KåÖÏ Z‰õΩ¯= ^èŒ~°ÅÖ’ JO>Ë HÀ@¡ ~°∂áêÜ«∞Å∞ ‰õΩ=∞‡iOz
H˘#∞QÀÅ∞ KÕã¨∞Î#flk. nxÖ’ ™ê¯OÅ∞ Ãã·`«O J<ÕHõO L<åfl~Ú.
FÃÑ<£ HÍãπì „áê*ˇH±ìÅÖ’ LѨÜ≥∂yOKÕ H˘xfl "åǨÏ<åÅ ^èŒ~°Å∞
Dq^èŒOQÍ LOÏ~Ú.
1. Hͺ@~ü Ñ≤Å¡~ü Ö’_»~ü – HÀ˜ =ÚÃÑ·Ê ÅHõ∆Å∞
2. _»OѨ~ü – 68 ÅHõ∆Å∞
3. _À[~ü – HÀ˜ 80 ÅHõ∆Å∞
4. +¨=Öò – 4 HÀ@∞¡
ã¨∞=∂~°∞QÍ ÃÑ·q^èŒOQÍ q∞+¨#s ^èŒ~°Å∞ LOÏ~Ú.
x`«ºO ѨÙ>ˇì_»∞ |O_» H˜OkH˜ áÈ~Ú ã¨Oã¨÷ ѨÙ~ÀQÆuÖ’
„Ѩ^è•# Éèí∂q∞Hõ áÈ+≤ã¨∞Î#fl HÍi‡‰õΩxfl "ÕkèOѨÙʼnõΩ QÆ∞iKÕã¨∂Î
ã¨ÃãÊO_£Å∞ Kåi˚+‘òÅ∞ Wã¨∂Î HõO˜ ѨsHõ∆Å∞, QÆ∞O_≥ѨsHõ∆Å∞,
cÑ≤, +¨µQÆ~ü WÖÏ J<ÕHõ ~ÀQÍʼnõΩ ÃÇÏ_£ PѶ‘ãπ H˘`«ÎQÆ∂_≥O‰õΩ
PѶ¨~ü KÕã¨∂Î ~ÀAÅ `«~°|_ç uѨC`«∂ =∂#ã≤Hõ "Õ^Œ#‰õΩ
QÆ∞iKÕã≤ J<£Ñ¶≤ò KÕã≤ HÍi‡‰õΩÅ ã¨OYº#∞ `«yæOz FÃÑ<£
HÍãπì, q∞+≤<£ "≥∞ÿxOQ∑ÃÑ· Z‰õΩ¯=QÍ ^Œ$+≤ìÃјìOk ã≤OQƈ~}˜
ã¨Oã¨÷. ã¨Oã¨÷ =∞#∞QÆ_»#∞, Éèíq+¨º`ü#∞ x~°‚~ÚOKÕ HÍi‡‰õΩxfl
=∂„`«O Ѩ˜ìOK«∞‰õΩ#fl áêáê#áÈÖË^Œ∞. HÍi‡‰õΩÅ∞ ÖËx
ã≤OQƈ~}˜x =∞#O TÇ≤ÏOK«ÖË=Ú. XHõ ã¨Oã¨÷Ö’ ѨxKÕã¨∞Î#fl
HÍi‡‰õΩ_»∞ ã¨Oã¨÷#∞ `«# Hõ#fl`«e¡ÖÏQÆ ÉèÏqOz `«# <≥`«∞Î~°∞#∞
K≥=∞@QÍ =∂iÛ QÆi‡ ("Õ_ç)x Ãã·`«O ÖˇHõ¯KÕÜ«∞Hõ, QÍe P_»x
„Ѩ^ÕâßÅÖ’ ‰õÄ_® `«# =$uÎx x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î „ѨѨOKåxˆH "≥Å∞QÆ∞
K«∂Ñ≤Oz# ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩ_»∞ =∂„`«O `«# pHõ’¡<Õ
=∞QÆ∞æ`«∂ r=#‡~°} ã¨=∞㨺QÍ L^ÀºQÆ x~°fiǨÏ} KÕã¨∞Î<åfl_»∞.
HÍH˜ ÖˇHõ¯Å∞, HÍHõ=∞‡ Hõ`«Å`À HÍi‡‰õΩÅ ~°HÍÎxfl Ñ‘ÖËÛ
[ÅQÆÅ∞QÍ PO„^è• JkèHÍ~°∞Å∞ HÍi‡‰õΩÅ#∞ "Õkèã¨∞ÎO>Ë `«#
ÉèÏ~åºÑ≤Å¡Å#∞, |`«∞‰õΩ^≥~°∞=ÙÖËx H˘_»∞‰õΩÅ HÀã¨O x`«ºO
Kå=Ù`À áÈ~å_»∞`«∂ |`«∞‰õΩ`«∞<åfl_»∞. HÀ@¡‰õΩ HÀ@∞¡
‰õΩOÉèíHÀ}ÏÅ∞ KÕã¨∂Î ^Œ∞ÉÏÜü∞ Ǩ e_Õ i™ê~üì û‰õΩ
`«Å^Œ<Õflq^èŒOQÍ JkèHÍ~°∞Å∞ x"å㨠QÆ$Ǩ ÅÖ’ ã¨^Œ∞áêÜ«∂Å∞
U~åÊ@∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞O>Ë 8QÆOIIÅ∞ |O_»H˜OkH˜ á⁄Ü≥∞ºzÛ#
HÍi‡‰õΩxH˜ =∂„`«O 4QÆOIIÅ∞ HõÔ~O@∞ HÀ`«. ѨO^Œ∞Å∞, ~ÀQÍÅ∞
HÍi‡Hõ"å_»Å#∞ „Ѩu~ÀA ѨÅHõiã¨∂Î LOÏ~Ú.
`≥ÅOQÍ}Ö’ Jã¨ÖË „áê*ˇH±ìÅ H˘~°`«. JÖÏO˜k XHõ
„áê*ˇH±ì =ã¨∞ÎO^ŒO>Ë =∞# |`«∞‰õΩÅ∞ ÉÏQÆ∞Ѩ_»∞`«~Ú~À Jx
ã¨~°ÊOKü, Z"≥∞‡Ö˺, b_»~°∞¡ „QÍ=∂Å „Ѩ[ʼnõΩ K≥|∞`«~°∞. J~Ú`Õ
„QÍg∞} Ü«Ú=‰õΩÅ∞ _ç„wÅ∞, Ñ‘rÅ∞ KÕã≤ „QÍ=∞OÖ’ L`«ÎQÆ<Õ
u~°∞QÆ∞`«~°∞. =∞i _ç„w, Ñ‘≤r KÕã≤<ÀxH˜ „QÍ=∞OÅ UOѨx
^˘~°∞‰õΩ`«k. áÈ`Õ Ñ¨`ÕÎ~°áÈ"åÖË áÈ`Õ <åQÆe^Œ∞#fl áÈ"åÖË,
ÖËHõ JOQÆ<£"å_ç ©K«~À gg q^•º =ÅO©~ü H˘<åÅO>Ë
"åi ^ŒQÆæ~° ÃÑ·ã¨Å∞O_»~Ú. JO^Œ∞ˆH "å_»∞ Ô~·`«∞‰õÄbQÍ
q∞yeáÈ"åÖË! 㨈~ „áê*ˇHõì`«ÎOk =∞# |`«∞‰õΩ ÉÏQÆ∞Ѩ_»∞`«k
Jx J#∞‰õΩ#fl x~°∞^ÀºQÆ Ü«Ú=‰õΩÅ∞, „áê*ˇH±ì Éèí∂q∞ѨÓ[
^ŒQÆæ~° #∞O_ç "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ_ç`Õ ^•x Ãã·~°#∞ ‰õÄ`« KåÅÜÕ∞^ŒOHõ
WHõ Ñ≤eã≤ Ѩx`«Î~°∞ JQÆ Ñ≤eã≤ Ѩx`«Î~°∞ Jx ZkiK«∂_»x
~À*Ë LO_»^Œ∞. f~å „áê*ˇH±ì "≥Ú`«ÎO ѨÓ~°Î~Ú# `«~°∞"å`«
HõOÃÑ<Àà◊√¡ Ѩxã¨ÎO, Ѩ~Úã¨eã¨ÎO Jx JO`«‰õΩ=ÚO^Œ∞ K≥Ñ≤Ê#
=∂@Å∞ =∞iã≤áÈ~Ú UOQÍ"åÖË ÉÏ|∞... ZÁzÛO„_»∞ Jx
J_»∞QÆ∞`«~°∞.
D „áê*ˇH±ì „áê~°OÉèÏxH˜ =ÚO^Œ∞ =∂‰õΩ L^ÀºQÍeã¨Î#x,
Éèí∂=ÚʼnõΩ WO_»¡‰õΩ ÃÑ·ã¨eã¨Î#x J#fl~°∞ QÆ^Œ ™ê~°∞ Jx
JO>Ë Jq HõÖˇHõì~ü, P~ü_ô"À ^ŒQÆæ~° L#fl~Ú, g∞‰õΩ L^ÀºQÆO

20. 20#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ÖË^Œ∞, g∞~°∞ =ÚO^Œ∞QÍÅ ˆQ@∞^•˜ =∂Ï¡_»∞O„_ç Jx JO@~°∞
HõOÃÑx JkèHÍ~°∞Å∞. Ti ÃÑ^ŒÌ=∞#∞+¨µÅ∞, ã¨~°ÊOz JO^Œ~°∂
=¸‰õΩ=∞‡_çQÍ áÈ~Ú P HõOÃÑh =ÚO^Œ∞ ^èŒ~åfl KÕã≤ Ѩ#∞Å∞
(L`«ÊuÎ) xeÑ≤"Õ¿ãÎ JѨC_»∞ `«∂`«∂ =∞O„`«OQÍ g∞ ÃÑ·ã¨Å∞,
g∞ Ѩx Z@∞áÈ=Ü«∞! Jhfl `˘O^Œ~°QÍ JO^ÕÖÏ K«~°ºÅ∞
fã¨∞‰õΩOÏO Jx ÃÑ·ÃÑ· Ǩ g∞Å∞ QÆ∞Ñ≤Ê™êÎ~°∞. P Ǩ g∞Å#∞
#q∞‡# J=∂Ü«∞HõѨ٠„Ѩ[Å∞ WO˜=ÚYO Ѩ_»`«~°∞.
u~°∞QÆ∞=ÚYO Ѩ>ËìÖÏ KÕã≤# P <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ FÃÑ<£ HÍãπìÖ’
HÍO„ωõΩìÅ∞ LO@~Ú QÆ^•! JO^Œ∞ˆH D „Ѩ[Å#∞
âßOuOѨ*Ëã≤ fã¨∞ÔHà◊Î~°∞. gi ¿Ñ~°∞ *ˇÑ≤Ê ÖÁe¡Éˇ˜ì# P
|_®<åÜ«∞‰õΩÅ∞ =Ú+≤ì z#fl z#fl HÍO„ωõΩìʼnõΩ Pâ◊Ѩ_ç
"å~°∞ ‰õÄã¨∞#fl H˘=∞‡x "åˆ~ #~°∞‰õΩ¯O@∞<åfl~°x "åiH˜
`≥eÜ«∞^Œ∞.
ZO^Œ∞HõO>Ë XHõ Ñ¨Öˇ¡ r=#O Ѩ@ì}O U~°Ê_ç#O`«
Pâß=∂+‘QÍ U~°Ê_»ÖË^Œ∞. ‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ ‰õΩ@∞OÉÏÅ`À ã¨|ƒO_»
=~å‚Å`À U~°Ê_ç#~Ú `≥ÅOQÍ}Ö’x Ñ¨Öˇ¡@∂Å∞¡. J<ÕHõ
=~°ã¨Å∞ ‰õÄÖÏÅ`À ã¨O|O^èŒO ÖˉõΩO_® Ñ¨Öˇ¡Ö’¡ x`«ºO ÉÏ=
Jx, JHͯ Jx, `«g∞‡ JO>Ë J<åfl Jh P Pf‡Ü«∞
J#∞|O^è•Å∞ ˆH=ÅO Ñ¨Öˇ¡@∂Å¡Ö’<Õ K«∂™êÎ=Ú. D HÍO„H©ò
[OQÆÖòÖÏO˜ Ѩ@ì}ÏÖ’¡ Z=i rq`«O "åik, Z=iQÀÅ
"åik. WOH˘Hõi`À˜ ã¨O|O^èŒO LO_»^Œ∞. HÍh Ñ¨Öˇ¡Ö’¡
ѨO_»∞QÆʼnõΩ, ѨÉσʼnõΩ, ÃÑO_ç¡H˜, Kå=Ù‰õΩ JO^Œ~°∂ Hõeã≤
ã¨fiO`« "åiÖÏQÍ Hõeã≤"≥∞eã≤ LO@~°∞.
`≥ÅOQÍ}ÏÖ’ Ñ‘iH˜, QÀiH˜ (ã¨=∂kè) "≥Ú‰õΩ¯_»∞ KåÖÏ
Pf‡Ü«∞`«Å`À KÕã¨Î~°∞. ÃÑ`«Î~°=∂㨠=zÛO^ŒO>Ë ÃÑ^ŒÌʼnõΩ
aÜ«∞ºq∞zÛ, QÀiHÍ_çH˜ áÈ~Ú, Láê~åÅ∞ _˘Ñ¨ÊÅÅ¡ (qã¨Î~°¡)
Ãјì, HÀ_çx HÀã≤ ^•xfl =O_ç, K«xáÈ~Ú#"åi ã¨=∂kè
=ÚO^Œ∞ HõÅ∞¡, c_ô, K«∞Ïì, `«OÉωõΩ „|`«∞‰õΩ#fl ~ÀAÖ’¡
Uk W+¨ìѨ_Õ"å~À J=hfl JHõ¯_» LOz hà◊√¡~°yOz
‰õΩ@∞O|=∞O`å "≥ÚH˜¯ ZHõ¯_»∞#fl =∞=Ú‡ÅO^Œix ã¨Å¡QÆ
ã¨∂_»∞=∞x n"≥#Å∞ J_çÔQÁÅ∞¡. JÏ¡O˜ <å Ñ¨Öˇ¡ÅÅ¡ Fã≤
=∞˜ìáÈã≤ T~°∞#∞ `«~°e¿ãÎ #+¨ìѨiǨ ~°O W¿ãÎ ã¨iáÈ`«∞O^Œx
ã≤OQƈ~}˜ ÉèÏqã¨∞ÎOk. HÍh P QÀiH˜, Ñ‘iH˜ #+¨ìѨiǨ ~°O
U~°∂ѨOQÍ ÖˇH˜¯™êÎ~À =∞x+≤ Pf‡Ü«∞`«Åx, J#∞|O^è•Åx
ZÖÏ... U H˘Å=∂}OÖ’ H˘Å∞™êÎ~À "åˆ~ K≥áêÊe.
JO>Ë =∞x+≤ P`å‡aè=∂<åxfl, „¿Ñ=∞efl ^èŒfiOã¨O KÕÜ«∞_»O
ZO`«=~°‰õΩ ã¨||∞ WHõ ‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ q+¨Ü«∂xH˜ =¿ãÎ.
‰õΩÅ=$`«∞ÎÅÖ’ =ÚYº"≥∞ÿ#q KåHõe, =∞OQÆe, =∂kQÆ,
=„_»Oy, Hõ=∞‡i, ‰õΩ=∞‡i. gi`Àáê@∞ WOHÍ J<ÕHõ
‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ"å~°∞ XHõ „QÍ=∞OÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç |`«∞‰õΩ`«~°∞.
L^•Ç¨Ï~°}‰õΩ XHõ =∞OQÆÖÏÜ«∞# T~°O`å H∆“~åÅ∞ KÕã¨∂Î,
QÆ_®¤Å∞ wã¨∂Î „Ѩ[ʼnõΩ ã¨O=`«û~°O JO`å KÕ¿ãÎ WKÕÛ ^è•#ºÑ¨Ù
yO[Å∞ ѨO_»∞QÆʼnõΩ, ѨÉσʼnõΩ, ÃÑO_ç¡Å‰õΩ WKÕÛ W<å=ÚÅ`À
`«# ÉèÏ~°ºÑ≤Å¡Å#∞ áÈ+≤OK«∞‰õΩO@∂ P#O^ŒOQÍ
rqã¨∞ÎOÏ_»∞. FÃÑ<£ HÍãπìÅÖ’ J`«x T~°∞ ^èŒfiOã¨O J~Ú`Õ
J`«x |`«∞ˆH ^èŒfiOã¨O J=Ù`«∞Ok. ZO^Œ∞HõO>Ë D P^èŒ∞xHõ
„ѨѨOK«OÖ’ Ѩ@ì}ÏÅÖ’ J`«#∞ |`«HõÖË_»∞. ^•x`Àáê@∞
`«#∞ =∞OQÆe ÃÑ>ˇì <≥uÎg∞^Œ ÖË^• [|ƒ‰õΩ "Õã¨∞H˘x u~°∞QÆ∞`Õ
J`«x ^ŒQÆæ~° H∆“~°O Z=~°∞ KÕ~ÚOK«∞HÀ~°∞. HÍ~°}O iÅÜ«∞<£û
ÖÏO˜ |_® HÍ~˘Êˆ~ò HõOÃÑhÅ∞ JѨʘˆH Ѩ@ì}ÏÅÖ’
~°OQÆ∞~°OQÆ∞ J^•ÌÅ`À ÃãO„@Öò Z~Ú~ü HõO_ç+¨<£ =∞OQÆe
ëêѨÙÅ∞ U~åÊ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. HÍ|˜ì D Ñ¨Öˇ¡@∂i =∞OQÆe
J`«#∞ J_®¤‰õÄbQÍ =∂~åÖË `«Ñ¨Ê, J`«x ^ŒQÆæiH˜ Z=~°∂
=zÛ QÆ_»¤O w~ÚOK«∞HÀ~°∞. D =∞OQÆeH˜ #+¨ìѨiǨ ~°O J`«x
ÉèÏ~°ºÑ≤Å¡Å |`«∞‰õΩ‰õΩ Z=~°∞ K≥e¡OKåe? Z=_»∞ ã¨=∂^è•#O
K≥áêÊe. WHõ K≥~°∞=ÙÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç rqOKÕ `≥#∞Q˘Å∞¡
(=Úk~å*ò) ɡ™⁄ÎÅ∞¡ U TiH˜, U Ѩ@ì}ÏxH˜ áÈ~Ú U <åàÏÅ
(=ÚiH˜ HÍÅ∞=Å∞)Ö’ KÕѨÅ∞ ѨÏìÖˇ... D „QÍ=∂<Õfl
#=Ú‡‰õΩx |uˆH QÆOÔQ_˘¡Å∞¡, QÆO@ ѨH©~°∞¡, JK«ÛQÍà◊√¡,
azÛQÍà◊√¡ ZHõ¯_çáÈ~Ú |`«∞HÍÖË... K≥~°∞=ÙÅ Ñ≤@ìÅ∞ Ѩ˜ì
J=Ú‡H˘x |uˆH ^Õ=~Àà◊√¡ (Wk ‰õΩÅO¿Ñ~°∞) U ^Õâ◊OÉ’~Ú
|`«∞HÍÖˇ! Jã¨OHõeÊ`« „ѨfHÍ~°K«~°º ^•fi~å =∂ „QÍ=∂Åxfl
MÏm KÕ~Úã¨∞Î#fl~°∞. Z#∞Hõ@ „QÍ=∂xH˜ ''QÆ`«Î~°—— JzÛO^Œ@.
"Õ∞O ѨÙ@ìHõ =ÚO^Œ∞, <Õ#∞ Ѩ٘ì#OHõ KåÖÏ™ê~°∞¡ T~°¡à◊¡
''QÆ`«Î~°—— JzÛO^Œ@. <å‰õΩ ã¨iQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞. HÍh `å`«Å∞,
`«O„_»∞Å∞ K≥Ñ≤Ê#^•xfl|˜ì K«∂¿ãÎ Tà◊¡‰õΩ Tà◊√¡ W@¡<Õ
áÈÜÕ∞˜Ü«∞x J~°÷O J=Ù`«∞#flk. WÖÏ K≥ѨC‰õΩO@∂ áÈ`Õ
Fã≤ x~åfiã≤`«∞Å QÍ^äŒèŒÅ∞, ÉÏ^èŒÅ∞ J<ÕHõO =∂ „áêO`«OÖ’
L<åfl~Ú. _»OѨ~üÅ, "ÀÖ’fi ÖÏsÅ ~À^Œ#Å∞ Ñ¨Öˇ¡Å#∞ x„^Œ
ÖËѨÙ`«∂<Õ L<åfl~Ú. HÀ_ç ‰õÄ`«‰õΩ x„^ŒÖËKÕ Ñ¨Öˇ¡ Fã≤ "≥Ú^Œ˜
+≤ѨÙì ÉÏ¡ã≤ìOQ∑`À WO@¡ É’à◊√¡ H˜O^Œ Ѩ_ç`Õ P ã¨Ñ¨C_»∞‰õΩ
x„^ŒÖËã¨∞Î#flk. "≥Úhfl=∞^茺 ã≤OQÍѨÙ~°O J<Õ „QÍ=∞OÖ’ Fã≤
ÉÏ¡ã≤ìOQ∑‰õΩ QÀ_»‰õÄe ~å}˜ J<Õ 6 ã¨O=`«û~åÅ áêѨ
K«xáÈ=_»O ‰õÄ_® [iyOk.
WѨʘÔH·<å x~åfiã≤`« „QÍ=∂Å „Ѩ[Å∞ Z=iH˜ "å~°∞QÍ
H͉õΩO_® ''J=∞~°g~°∞Å |O^èŒ∞q∞„`«∞Å Hõq∞˜—— ÖÏQÍ "≥Ú`«ÎO
Y=∞‡O lÖÏ¡#∞O_ç "≥Ú^ŒÅ∞H˘x PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡ QÀÖ˘
=~°‰õΩ JO`å Fã≤ x~åfiã≤`« „QÍ=∂Åxfl Hõeã≤ UHõ`å˜ÃÑ·H˘zÛ
ã¨q∞+≤ì áÈ~å@O KÕÜ«∂eû# J=ã¨~°O L#flk. WÖÏ q_çq_çQÍ
áÈ~åÏÅ∞ KÕ¿ãÎ ^•xfl „ѨÉèí∞`«fiO ZHõ¯_çHõ¯_» J}˜z"Õã¨∂Î
PkèѨ`«º ^èÀ~°}˜ „Ѩ^Œi≈Oz =∞#∞+¨µefl =∞#∞+¨µÅ∞QÍ
QÆ∞iÎOK«_»O ÖË^Œ∞. „ѨѨOK« K«i„`«Ö’ U áÈ~åÏÅ∞ K«∂ã≤<å
ã¨q∞+≤ìQÍ<Õ q[Ü«∞O ™êkèOKå~Ú. Fã≤ g∞˜OQÆ∞ÅÅ¡ THõ
^ŒOѨÙ_»∞ LѨ<庙êeKÕÛ <åÜ«∞‰õΩÅO`å XHõ `å˜ÃÑ·H˘zÛ,
„Ѩ[ÅO^Œifl áÈ~å =∂~°æO "≥·Ñ¨Ù =∞o¡OKåeû# J=ã¨~°O
ZO`≥·<å L#flk.
T

21. 21 PQÆã¨∞ì, 2012
„ѨѨOK«OÖ’ D ^Õâ◊O ÃÑ@∞ì|_ç^•s q^è•#O H˜O^Œ,
Éèí∂™êfi=∞º =º=ã¨÷ H˜O^Œ #ey Jaè=$kúx <ÀK«∞HÀ=_»O
ÖË^Œ∞. Éèí∂™êfi=∞º =º=ã¨÷<Õ ‰õ∆Ω„^Œ =º=ã¨÷`À ÃÑ@∞ì|_ç^•s
q^è•#O q∞ÖÏY`≥· ™È+¨e[O J<Õ ã¨=∞ã¨=∂[ ™ê÷Ѩ#‰õΩ
J_»∞¤Hõ@ì "Õã¨∂Î HÍÅO "≥e¡|∞K«∞Û`«∂, `«# ã¨fiÖÏÉèíO
K«∂ã¨∞‰õΩO@∂, L<Àfl_çfl L<Àfl_çQÍ, ÖËx "å_çfl ÖË<À_çQÍ
ÃÑOz áÈ+≤OK«∞ ‰õΩO@∞Ok. ÃÑ@∞ì|_ç Éèí∂™êfi=∞º q^è•<åxH˜
=ºuˆ~Hõ"≥∞ÿ#k, Éèí∂™êfi=∞º q^è•#O ÃÑ@∞ì|_çH˜ J_»¤OH˜
=O˜k. HÍh K«i„`«Ö’ ÃÑ@∞ì|_ç Éèí∂™êfi=∞º q^è•#O`À
q∞ÖÏY`≥· D ÃÑ@∞ì|_çH˜ J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ#, Éèí∂™êfi=∂ºxH˜
J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# =~åæxfl `«Ü«∂~°∞ KÕã≤Ok. ^•<Õfl ^ŒàÏs
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ ÖËHõ áêʼnõΩÅ∞ Jx JOÏ~°∞ WÖÏ „a©+π
"å_ç KÕ`«∞Å`À `«Ü«∂Ô~·#^Õ =∞# ^Õâ◊ ^ŒàÏs áêʼnõΩÅ∞.
g~°∞ „Hõ=∞OQÍ ~°ëêº ™È+¨Öò ™ê„=∂[º"å^Œ∞Å`À P `«~°∞"å`«
„Hõ=∞OQÍ J"≥∞iHõ<£ ™ê„=∂[º"å^Œ∞Å`À HõÅã≤ D ^Õâ◊
ã¨OѨ^Œ#∞ H˘Å¡Q˘_»∞ `«∞<åfl~°∞.
ÃÑ@∞ì|_ç Éèí∂™êfi=∞º q^è•<åxH˜ Q˘_»¤e ÃÑ@∞ì =O˜k.
P ÃÑ@∞ì|_ç P^è•~°OQÍ U~°Ê_Õk ÃÑ@∞ì|_ç^•s =º=ã¨÷.
HÍ=Ù# D~ÀA J`«ºO`« â◊H˜Î=O`«"≥∞ÿ#k ÃÑ@∞ì|_ç, ^•x
`˘`«∞ÎÅ∞. g˜x x~°∂‡eOK«x^Õ =∞#O Jaè=$kú "≥·Ñ¨Ù
"≥à◊§ÖË=Ú.
ÃÑ@∞ì|_çH˜ Ô~O_»∞ ÅHõ∆}ÏÅ∞ L<åfl~Ú ^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_»O,
x~°ƒO^èŒO „ѨÜ≥∂yOK«_»O. WѨC_»∞ ^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_®xH˜
J_»¤OH˜QÍ Uq∞ `«QÆ∞Å∞`Õ ^•xfl x~°ƒùO^èŒOQÍ x~°∂‡eOK«_»O
„Ѩ^è•# „ѨÜ≥∂QÆOQÍ D =º=ã¨÷ #_»∞ã¨∂Î =ÙO@∞Ok.
ZO^Œ∞HõO>Ë ÃÑ@∞ì|_ç^•s q^è•#O Ü≥ÚHõ¯ JO`«~°æ`«
JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨OH∆ÀÉèí"Õ∞ JO^Œ∞‰õΩ HÍ~°}O. WÖÏ ™ê~°fi„uHõ
JOâßxfl ÉèÏ~°`«^ÕâßxH˜ =iÎOz K«∂ã≤<å =∞#‰õΩ W^Õ
QÀK«iã¨∞ÎOk. ^•xH˜ `À_»∞ ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’x ^ŒàÏs áêʼnõΩÅ∞
™ê„=∂[º"å^Œ ^ÕâßÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_»@O =¸ÅOQÍ#∂ D
^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_»O, x~°ƒO^èŒO „ѨÜ≥∂yOK«_»O ¿Ñ„>ËyáÈ`«∞Ok.
ÃÑ@∞ì|_ç ÃÑ>Ëì=ÚO^Œ∞ ™ê=∂lHõ L^Œº=∞HÍ~°∞Å JÔ~ã¨∞ì
=ÚO^Œ∞ +¨~°`«∞QÍ ™ê„=∂[º"å^Œ ÃÑ@∞ì|_ç _ç=∂O_£
KÕã¨∞ÎOk. ^•x`À `«# JO`«~°æ`« ã¨OH∆ÀÉèíO =¸ÅOQÍ
ÃÑiyáÈ~Ú# „Ѩ[Å Jã¨O`«$Ñ≤Î HÍ™êÎ D „Ѩ*Ï™êfi=∞ºOÃÑ·
^•_ç`À áÈ~å@O "≥·Ñ¨Ù‰õΩ =∞~°∞Å∞`å~°∞. HÍ=Ù# D
áÈ~åÏÅ#∞ x~°ƒO^èŒO ^•fi~å PÜ«Ú^è•Å „ѨÜ≥∂QÍxfl Ãã·`«O
LѨÜ≥∂yã¨∂Î J}K«_»O [~°∞QÆ∞`«∞Ok. W^Õ JO^Œ∞‰õΩ QÆÅ
HÍ~°}O.
ã¨iQÍæ D ~ÀA ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ [~°∞QÆ∞`«∞#fl ǨÏ`«ºÅ∞,
J„Hõ=∞ tHõ∆Å∞ ÃÑ· q+¨Ü«∂Å =¸ÅOQÍ qK«ÛÅq_çQÍ
™ê=∂lHõ L^Œº=∞HÍ~°∞ÅÃÑ· ÉèÏ~°`«^Õâ◊ ~å[ºO Ü≥ÚHõ¯
q∞Å@s, áÈbãπ, <åºÜ«∞=º=ã¨÷, ѨiáêÅ# J<Õ "å˜`À
[~°Ñ¨_»O =∞#O K«∂ã¨∞Î<åfl=Ú.
D HÀ=Ö’<Õ =∞# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò HÍ~°º^Œi≈
#Å=∂㨠Hõ$+¨‚ÃÑ· ˆHã¨∞Å∞, JÔ~ã¨∞ìÅ∂#∂! D JÔ~ã¨∞ìÅ∞ H˘`«Îg
HÍ=Ù JÖÏQÆh áê`«g HÍ=Ù HÍh ~ÀAH˘Hõ `≥eã≤# =º‰õΩÎÅ∞,
=ÚYºOQÍ L^Œº=∂xfl =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞ÔHàı¡ =º‰õΩÎÅ∂#∂.
J^Õ WO^Œ∞Ö’ „Ѩ`ÕºHõ`«, =∂ Ü≥ÚHõ¯ P"Õ^Œ#.
#Å=∂㨠Hõ$+¨‚ UO KÕâß_»∞?
D ^Õâ◊OÖ’ ^ÀÑ≤_ô^•s q^è•#O =¸ÅOQÍ<Õ
Jã¨=∂#`«Å∞ ÃÑiyáÈ`«∞<åflÜ«∞<Õ ÉèÏ=O`À `«# rq`«O
"≥Ú`«ÎOQÍ D Jã¨=∂#`«Å∞ áÈ"åÅ<Õ HÍOHõ∆`À "å˜
x~°∂‡Å#ÔH· ѨxKÕã¨∞Î<åfl_»∞. D <ÕѨ^茺OÖ’OKÕ *Ï`«∞Å,
„áêOfÜ«∞ Jã¨=∂#`«ÅÃÑ· Q˘O`≥uÎ `«# P"Õ^Œ##∞
qxÑ≤ã¨∞Î<åfl_»∞, "å˜ x~°∂‡Å#‰õΩ áê@∞ Ѩ_»∞`«∞<åfl_»∞.
`«# z#flѨC˜ #∞OKÕ „H˜Ü«∂jÅ"≥∞ÿ#, „ѨQÆujÅ"≥∞ÿ#
~å[H©Ü«∂Å`À =ÚO^Œ∞O_ç z#fl z#flQÍ <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’
Z^Œ∞QÆ∞`«∂ `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò HÍ~°º^Œi≈ ÉÏ^茺`«Å#∞
fã¨∞H˘x Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ™ê„=∂[º"å^Œ ÃÑ@∞ì|_çx,
PO„^èŒáêʼnõΩÅ ÃÑ@∞ì|_çx, `≥ÅOQÍ} „áêO`« ^ŒàÏsQÍà◊¡
"≥∂™êÅ#∞ x~°∂‡eOK«_®xH˜ ѨÓ#∞‰õΩx Ѩx KÕã¨∞Î<åfl_»∞.
JO^Œ∞ˆH D~ÀA PÜ«∞#ÃÑ· D ~å[ºO HõHõ∆ ™êkèOѨÙQÍ
*ˇ·Ö’¡ ÃјìOk.
D ~å*ϺxH˜ `≥eÜ«∞^Õ"≥∂ =∂ #Å=∂㨠Hõ$+¨‚#∞ *ˇ·Ö’¡
Ãјì x~°ƒùOkèOz<å `«#∞ XˆH=∂@ J#QÆÅ_»∞ ''<Õ =™êÎ,
ÅH∆ÀѨ ÅHõ∆Öˇ· uiQ˘™êΗ—...!
˜.Ñ≤.ZѶπHÍ~°º^Œi≈''#Å=∂ã¨Hõ$+¨‚——JÔ~ã¨∞ì–x*x*ÏÅ∞
– =∞™êÎ<£
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
T

22. 22#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
q_çáÈ~¸HõÅã≤=ÙO_Õ=∂~åæxflJ<Õfi+≤OKåeû#`«~°∞}q∞k
– J~°∞}ü
(`≥ÅOQÍ}, ~åÜ«∞Åã‘=∞, HÀ™êÎO„^èŒ, L`«Î~åO„^èŒ, =∞#ºOã‘=∞ „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞ʼnõΩ q[˝Ñ≤Î)
'`≥ÅOQÍ} „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ì— _ç=∂O_£, QÆ`« ã¨O=`«û~°
HÍÅOQÍ J@∞ áêÅHõ=~åæʼnõΩ, W@∞ „Ѩ[ʼnõΩ XHõ
''QÍi¤Ü«∞<£<åò——QÍ `«Ü«∂~°~ÚOk. 2009 _çÃãO|~ü 9#
z^ŒO|~°O „ѨHõ@#‰õΩ =ÚO^Œ∞, JO^ŒiH© P"≥∂^Œ=∞~Ú#
á¶ê~°∞‡ÖÏ, '„Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞—. z^ŒO|~°O
„ѨHõ@# `«~åfi`« J^Õ á¶ê~°∞‡ÖÏ, 'ã‘=∂O„^茗? ¿Ñ~°∞`À HÀ™êÎ
~å[H©Ü«∞<åÜ«∞Hõ`åfixH˜, JHõ¯_» <À~°∞ QÆeæ# "åiH˜
KÕ^Œ∞QÆ∞oHõ J~ÚOk. PHõ™ê‡`«∞ÎQÍ, ÅQÆ_»áê˜, HÍ=Ói,
z~°Or=ÙʼnõΩ, ~åÜ«∞Åã‘=∞Ö’ U~åã¨∞, ˜.l., *ˇ.ã≤.ʼnõΩ
''L=∞‡_ç ‰õΩ@∞O|O—— =Å¡ HõeˆQ ÅaÌ, `≥Å∞QÆ∞ „Ѩ[Å
ã¨"≥∞ÿHõº`«Å∞ *Ï˝Ñ¨HõO =KåÛ~Ú. ^èŒ#|ÅO =Ù#fl <åÜ«∞‰õΩÅ∞
QÆ#∞Hõ "åi ѨÅ∞‰õΩʼnõΩ `«y# „ѨÉèÏ=O =ÙO@∞Ok.
JѨʘHõѨC_Õ, PÜ«∂ „áêO`åÅ "Õ∞^è•=ÙÅ ã¨OѶ¨∂Å∞,
q^•ºi÷ ã¨OѶ¨∂Å∞, z=~°‰õΩ Z<£lF ã¨OѶ¨∂Å∞ ѨÙ@∞ìH˘zÛ,
ã¨"≥∞ÿHõº"å^ŒO#∞ XHõ <å^ŒOQÍ qxÊOK«™êQÍ~Ú. K«~°º‰õΩ
„ѨuK«~°ºQÍ =ÙO@∞Ok. ã¨Ç¨Ï["Õ∞. HÍx, `≥ÅOQÍ}Ë`«~°
„áêO`«OÖ’ PHõ™ê‡`«∞ÎQÍ L`«Ê#fl=∞~Ú# D Hõ$u=∞
„ѨuK«~°ºÅ∞, `≥ÅOQÍ}Ö’ =∞iO`« q^Õfiëêxfl ÃÑOKå~Ú.
QÆ`«OÖ’ ˆH=ÅO ~åÜ«∞Åã‘=∞, HÀ™ê΄áêO`«
~å[H©Ü«∞<åÜ«∞‰õΩŠѨ@¡QÆÅ =ºuˆ~Hõ`«, ^Õfi+¨O, <Õ_»∞
`≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ r=#O ™êyã¨∞Î#fl `À˜ L^ÀºQÆ∞Å
Ѩ@¡, ™ê=∂#º [#OѨ@¡ =ºHõÎO HÍ=_»O "≥Ú^ŒÅ~ÚOk.
z=~°‰õΩ ÃÇ·ÏHÀ~°∞ìÖ’ `≥ÅOQÍ}Ë`«~° „áêO`« <åºÜ«∞"å^Œ∞Å#∞
J_»∞¤HÀ=_»O, L^ÀºQÍ~°÷O WO@~°∂fiºÅ H˘zÛ# JÉèíº~°∞÷Å#∞
H˘@ì_»O ^•HÍ áÈ=_»O`À „áêOfÜ«∞ q^Õfi+¨O ZO`«
ÃÑiyO^À K≥ѨÊ=K«∞Û. P ^Õfi+¨O, ˆH=ÅO `≥ÅOQÍ}
„áêO`«OÖ’<Õ =ÙO^Œ#∞HÀ=_»O á⁄~°áê@∞. ã‘=∞, HÀ™êÎO„^èŒ
„áêO`åÅÖ’ ‰õÄ_® `≥ÅOQÍ} ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ,
q^•º~°∞÷Å, J^蕺Ѩ‰õΩŠѨ@¡ qѨs`«"≥∞ÿ# Hõã≤ =ÙOk.
U=∞O>Ë, D „áêO`åÖ’¡ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ W`«~° „áêO`åÅ
"å~°∞ =Ù#fl@∞ìQÍ) `≥ÅOQÍ} "åà◊√§ ÖËHõáÈ=_»O =Å¡, D
„áêO`åÅÖ’ `«=∞ P„QÆǨÏxfl WHõ¯_ç "åiH˜ KÕ`«Ö’¡ =ºHõÎO
KÕÜ«∞_»O ™ê^茺OHÍÖË^Œ∞. ˆHã‘≤P~ü, HÀ^ŒO~åO#∞
HÍeÛ"ÕÜ«∂Åh, L™ê‡xÜ«∂ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞ Ǩ ã¨ìà◊§Ö’
ã≤P~üѶ≤ZѶπ H͉õΩO_® Ãã·<åºxfl kOáêÅh, ~å[âıY~°Ô~_ç¤
=ÙO>Ë PO^Àà◊#HÍ~°∞efl Ñ≤@ìÅ∞ HÍeÛ#@∞¡ HÍÖËÛ"å_»x,
=∂ ~åÜ«∞Åã‘=∞ „áêO`«OÖ’ "Õ∞^è•=ÙÅ#|_Õ "å~°∞ ‰õÄ_®
"åºMϺxOK«_»O Ѩiáê˜ J~ÚOk.
WHõ¯_» =∞^茺`«~°QÆuk XHõ qz„`«"≥∞ÿ# =∞#ã¨÷`«fiO.
`≥ÅOQÍ} q_çáÈ=_»O =Å¡ #+¨ìO [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx „ѨKå~°O
KÕ™êΈ~ `«Ñ¨Ê, P #ëêìÖËq∞˜, "å˜x ѨÓ_»∞ÛH˘<Õ
J=HÍâßÅ∞OÏÜ«∂ J<Õ q+¨Ü«∞O PÖ’zOK«~°∞. WHõ,
~åÜ«∞Åã‘=∞ „áêO`« "Õ∞^è•=ÙÅ∞ `«=∞ "≥∞^Œà◊§#∞ Éèí„^ŒOQÍ
'HÀÖòì™Èìˆ~*ò—Ö’ ÃÑÏì~å JxÊã¨∞ÎOk. ã‘=∞ „áêO`«
"≥#∞HõÉÏ@∞`«#O QÆ∞iOz Z=fi~°∂ =∂Ï¡_»~°∞, =∂Ï¡_ç#
ZO`«¿ãѨ٠'Hõ~°∂flÖò ~å[^è•x— QÆ∞iOz <≥=∞~°∞"Õã¨∞‰õΩOψ~
`«Ñ¨Ê, Hõ$ëê‚, `«∞OQÆÉèí„^Œ #n*ÖÏÅ "åÏÖ’, „ѨÉèí∞`«fi
L^ÀºQÍÅÖ’, |_≥˚ò ˆHÏ~ÚOѨÙÖ’ `«=∞‰õΩ JOk#^≥O`«
J<Õ q+¨Ü«∞OÃÑ· <À~°∞ qѨÊ~°∞. `«=∞‰õΩ [iy# J<åºÜ«∞O
ã¨"≥∞ÿHõº ~åRO Ö’<Õ J<Õ Kåi„`«Hõ ã¨`åºxfl QÆ∞iÎOK«Hõ
`«Ñ¨Êxã¨i, J~Ú<å =∞~°Å ã¨"≥∞ÿHõº ~åR x<å^ŒO
zÅ∞HõѨÅ∞‰õΩÖÏ¡ ѨÅ∞‰õΩ`å~°∞. ™ê^è•~°} L^ÀºQÆã¨∞÷_»∞
x`«ºrq`«=ã¨~åÅ`À ã¨`«=∞`«=Ù`«∞O>Ë, L#fl`« L^ÀºQÆ∞Å∞,
HÍÖËr ÖˇHõÛ~°~°∞¡, _®Hõì~°∞¡, WO[h~°∞¡ Éèí„^Œ rq`«O QÆ_»∞ѨÙ`«∂
HÍÅO QÆ_»∞ѨÙ`«∞<åfl~°∞. `«=∞‰õΩ ~å"åeû# „Ѩ"≥∂+¨#∞¡,
WѨC_»∞ `≥ÅOQÍ} „áêO`«O "åà◊√§ H˘@∞ìHõáÈ`«∞<åfl~°x
^Œ∞QÆÌ`À ‰õΩ=ÚÅ∞`å~°∞ `«Ñ¨Ê, QÆ`«OÖ’ 'ÃÑ^ŒÌ=∞#∞+¨µÅ
XѨÊO^ŒO— ''=Úb¯ x|O^èŒ#—— ''P~°∞ JOâßÅ á¶ê~°∞‡ÖÏ——,
J=∞Å∞QÍHõ áÈ=_»O =Å¡ P „áêO`« L^ÀºQÆ∞Å∞ ZO`«
#+¨ìáÈÜ«∂~À `≥Å∞ã¨∞HÀ~°∞. `«=∞ rq`åefl ''ѨӺáê——
^Œâ◊#∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_ç "≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ ~å=_»O "åiH˜+¨ìO ÖË^Œ∞.
„H˜ÔHò, ¿ÑHÍ@, |Å¡ÃÑ·#, |Å¡H˜O^Œ _»|∞ƒ, `«=∞ Ñ≤Å¡efl
HõOѨӺ@~ü WO[h~°¡#∞ KÕÜ«∞_»O `«Ñ¨Ê – giH˜ =∞ˆ~
q+¨Ü«∂xfl PÖ’zOK«_®xH˜ ã¨=∞Ü«∞=¸ =ÙO_»^Œ∞.
'`≥ÅOQÍ} „Ѩ`ÕºHõ ~åRO— ÜÕ∞~°Ê_ç`Õ #+¨ìO
[~°∞QÆ∞`«∞O^Œx, `«=∞ Éèíq+¨º`«∞Î QÆ∞iOz x[OQÍ
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

23. 23 PQÆã¨∞ì, 2012
ÉèíÜ«∞Ѩ_»∞`«∞#fl"å~°∞ `≥ÅOQÍ}Ë`«~° q^•ºi÷ Ü«Ú=[#∞Å∞,
gi ÉèíÜ«∂ʼnõΩ H˘O`«"Õ∞~° 㨿ÇÏ`«∞Hõ=ÙOk . gik
ÅQÆ_»áê˜, HÍ=Ói, ã¨∞|ƒ~åq∞Ô~_ç¤ ÖÏQÍ `«=∞ 'iÜ«∞Öò
Z¿ãìò— "åºáê~°O, J„Hõ=∞OQÍ ã¨OáêkOz# Pã¨∞ÎÅ∞
^≥|ƒuOÏÜ«∞<Õ ™êfi~°÷Ѩ~°"≥∞ÿ# ÉèíÜ«∞=¸HÍ^Œ∞. QÆ`«
Ѩ^Õà◊√§QÍ, XHõ ÃÑ^ŒÌ#QÆ~°OQÍ Jaè=$kú K≥Ok#
ÃÇ·Ï^•~åÉÏ^£Ö’ `«=∞‰õΩ LáêkèÖˉõΩO_® áÈ`«∞O^Œh,
K«^Œ∞=ÙH˘<Õ J=HÍâßÅ∞ ÖËHõáÈ`åÜ«∞<Õ PO^Àà◊#, giH˜,
=ÚYºOQÍ =∞^茺`«~°QÆu ‰õΩ@∞OÉÏÅ #∞O_ç =zÛ# q^•ºi÷
Ü«∞=[#∞ʼnõΩOk. "åi PO^Àà◊#Ö’#∂ <åºÜ«∞=ÚOk.
`≥ÅOQÍ} „áêO`« q^•ºi÷, Ü«Ú=[# ã¨OѶ¨∂Å∞QÍx,
"Õ∞^è•=ÙÅ ã¨OѶ¨∂Å∞ QÍx, ~°K«~Ú`«Å∞QÍx,
„Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Å∞QÍx, JHõ¯_», D „áêO`«O L^ÀºQÆ
=~°æOÃÑ· [iy# H˘xfl ^•_»∞Å#∞ YO_çOK«HõáÈ=_»O "åi
PO^Àà◊#‰õΩ =∞iO`« ÉÖÏxfl KÕ‰õÄiÛO^Œx K≥ѨÊ=K«∞Û.
ÜÕ∞ ˆHã‘P~ü, ÖËHõ ˆH©P~ü JÖÏO˜ ÉèíÜ«∞"Õ∞q∞ ÖË^Œx,
Láêkè J=HÍâßÅ∞ ÜÕ∞ „áêO`«O "åà◊§Hõ~Ú<å Åaè™êÎÜ«∞x
Ǩ g∞Å∞ JѨC_»Ñ¨C_çzÛ<å, <Õ˜ ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
#"Õ∞‡O`« J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞ HÍ^Œ∞ QÆ^• <Õ˜ q^•ºi÷,
Ü«Ú=[#∞Å∞, q_çáÈ~Ú<å ÃÇ·Ï^•~åÉÏ^£ „ÃÑ·"Õò~°OQÆOÖ’
U „áêO`«O "åiÔH·<å L^ÀºQÆO KÕ¿ã J=HÍâßÅ∞OÏÜ«∞h,
(„ѨÉèí∞`«fi~°OQÆOÖ’ Z@∂ L^ÀºQÍÅ∞ ÖË=Ù) q^•º ã¨Oã¨÷ÅÖ’
K«^Œ∞=ÙH˘<Õ J=HÍâ◊O =ÙO@∞O^Œh, `«=∞ „áêO`«O „Ѩ`ÕºHõ
~åR=∞~Ú`Õ, JHõ¯_» ˆHO„nÜ«∞ q^•ºã¨Oã¨÷Å∞, Ѩiâ’^èŒ#
ã¨Oã¨÷Å∞ <≥ÅH˘ÅÊ|_»∞`åÜ«∞x, #∂`«# ~å[^è•x U~åÊ@∞Ö’
H˘xfl ÅHõ∆Å =∞OkH˜ Láêkè HõÅÊ#, L^ÀºQÆ
J=HÍâßÅ∞OÏÜ«∞x, JO^Œ∞=Å¡ ''ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£—— J<Õk,
q_çáÈ=_®xH˜ J_»∞¤QÍ =ÙO_»#=ã¨~°O ÖË^Œx K≥|∞`«∂ D
„áêO`«O "åi PO^Àà◊#Å#∞ `«yæOKÕO^Œ∞‰õΩ, JHõ¯_ç
~°K«~Ú`«Å∞, "Õ∞^è•=ÙÅ∞ ÜÕ∞ =∂„`«O „Ѩܫ∞`«flO
KÕÜ«∞HõáÈ=_»O qKå~°Hõ~°O. Jk J„Ѩ*Ï™êfiq∞HõO ‰õÄ_®.
JO`ÕQÍ^Œ∞ P q^èŒ"≥∞ÿ# ÉèíÜ«∂O^Àà◊#Å∞ W`«~° „áêO`åÅ
"åi‰õΩO_»@O '`≥ÅOQÍ} ÅHõ∆ º™ê^èŒ#—‰õΩ J_»¤OH˜. ^•O`À
`≥ÅOQÍ}Ë`«~°„áêO`« "Õ∞^è•=ÙÅ∞ ~å[H©Ü«∞<åÜ«∞‰õΩʼnõΩ
`ÀHõÖˇ· q^•ºi÷=~°æOÖ’ =∞iO`« ÉèíÜ«∂xfl HõeÊã¨∞Î<åfl~°∞.
J^Õq^èŒOQÍ, QÀ^•=i Hõ$ëêì Ѩi"åǨÏHõ „áêO`«O
`≥ÅOQÍ}ÏÖ’ Z‰õΩ¯=QÍ =ÙOk HÍ|˜ì, q_çáÈ=_»O =Å¡
~åÜ«∞Åã‘=∞, HÀ™êÎÔ~·`åOQÆO ^≥|ƒuO@∞O^Œ#fl PO^Àà◊##∞
WHõ¯_ç ~å[H©Ü«∞<åÜ«∞‰õΩÅ∞ `«=∞ ã¨fi„ѨÜ≥∂[<åÅÔH·
qxÜ≥∂yOK«∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. ™êQÆ∞h˜ÃÑ· D „áêO`åÅ
„Ѩ[Å ÉèíÜ«∂Å#∞ `˘ÅyOKåeû# J=ã¨~°O `≥ÅOQÍ}
"Õ∞^è•=ÙÅÃÑ·# =ÙOk. „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Å<Õ "åiH˜,
„áêOfÜ«∞ Jaè=∂#O =ÙO_»=K«∞ÛQÍx, "å~°∞
„áêOfÜ«∞`«`åfixH˜ QÆ∞i H͉õÄ_»^Œ∞. qz„`«"≥∞ÿ#^Õ QÍHõ,
qëê^ŒHõ~°"≥∞ÿ# KÕ^Œ∞ x["Õ∞=∞O>Ë `≥ÅOQÍ} „áêO`åxH˜
K≥Ok# „ѨQÆujÅ, JÉèí∞º^ŒÜ«∞"å^Œ∞Å∂ W`«~° „áêO`åÅ
QÆ∞iOz ã¨O‰õΩz`«OQÍ PÖ’zOK«_»"Õ∞. „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ}
~åR _ç=∂O_»∞‰õΩ ~åÜ«∞Åã‘=∞, HÀ™êÎO„^èŒ, HõoOQÍO„^èŒ
„áêO`« „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Å∞, „ѨQÆujÅ∞~°∞ =∞^ŒÌ`«∞ HÀ~°∞`åˆ~
`«Ñ¨Ê, `≥ÅOQÍ}Ë`«~° „Ѩ[Å <åºÜ«∞"≥∞ÿ# _ç=∂O_»¡#∞
ã¨=∞i÷OKÕ q^èŒOQÍ "åi =∂@Å∞, ~å`«Å∞ ÖË=Ù. Jã¨Å∞
"å˜x QÆ∞iÎOKÕ Ñ¨iã≤÷`«∞ÅÖ’ "å~°∞ ÖËHõáÈ=_»O qKå~°Hõ~°O.
~åÜ«∞Åã‘=∞ „Ѩ`ÕºHõ ~åR _ç=∂O_»∞`À H˘O^Œ~°∞
q^•º=O`«∞Å∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ=¿ãÎ, J^Õ^À `≥ÅOQÍ} ~åR
U~åÊ@∞‰õΩ J_»¤O‰õΩ Jx q=∞i≈ã¨∞Î#fl "å~°∂ =Ù<åfl~°∞. ''"Õ∞O
J_»∞QÆ∞`«∞#flѨÙ_Õ, „Ѩ`ÕºHõ ~åRO g∞‰õÄ *Ï˝Ñ¨HõO =zÛO^•?——
Jx ã‘=∞"åã¨∞Å#∞ „Ѩtfl™êΈ~ `«Ñ¨Ê, `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O,
W`«~° Ñ‘_ç`« „áêO`«"åã¨∞ʼnõΩ ã¨∂ÊùiÎxzÛO^Œx, ã‘=∞"åã¨∞Å∂
ã¨"≥∞ÿHͺO„^èŒÖ’ #+¨ìáÈÜ«∂~°<Õ ^•xfl „QÆÇ≤ÏOK«HõáÈ=_»O XHõ
qëê^ŒO. „Ѩ*Ï L^Œº=∂Å∞ ѨHõ¯^•i Ѩ@ì‰õΩO_®, ã¨O‰õΩOz`«
ã¨fiÉèÏ=O ã¨O`«iOK«∞HÀ‰õΩO_® =ÙO_®ÅO>Ë, ^•xÖ’
„Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Å áê„`« K«∞~°∞QÍæ, |ÅOQÍ =ÙO_®eû#
J=ã¨~°O LOk. ÖËHõáÈ`Õ, ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ J@∞
ˆHã‘P~üQÍx, W@∞ ÅQÆ_»áê˜Å∞ QÍx "å˜x `«=∞ ™êfi~°÷
„ѨÜ≥∂[<åʼnõΩ qxÜ≥∂yOK«∞‰õΩOÏ~°∞. `≥ÅOQÍ}
„áêO`«OÖ’ JO`«~å˚fÜ«∞ "å^Œ∞Å∞QÍ ¿Ñ~°∞ `≥K«∞Û‰õΩ#fl "å~°∞
‰õÄ_®, ~åÜ«∞Åã‘=∞ „Ѩ`ÕºHõ ~åR _ç=∂O_£ Ѩ@¡ =∞ø#OQÍ
=ÙO_»@O "≥#∞Hõ HÍ~°}ÏÖËq∞˜?
'„Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} ~åRO—, XHõ |∂~°∞˚"å „Ñ¨*Ï™êfiq∞Hõ
_ç=∂O_£. #∂`«#~åRO ÜÕ∞~°Ê_ç#O`« =∂„`å# JHõ¯_ç
J}z"ÕÜ«∞|_»¤ ‰õΩÖÏÅ, =~åæÅ r=#ã≤÷`«∞Å∞ =∂~°∞`åÜ«∞x
QÍx, ~å*ϺkèHÍ~°OÖ’ "åiH˜ <åºÜ«∞"≥∞ÿ# "åÏ
ÅÉèíº=∞=Ù`«∞O^Œ<Õ Qͺ~°O©QÍh ÜÕ∞q∞ÖË^Œ∞. JO^Œ∞ˆH
'„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ `≥ÅOQÍ}— '™ê=∂lHõ `≥ÅOQÍ}— ÖÏO˜
™È¡QÆ#∞¡ =ÚO^Œ∞H˘KåÛ~Ú. J^Õq^èŒOQÍ ~åÜ«∞Åã‘=∞ „Ѩ`ÕºHõ
~åR=∞~Ú`Õ WHõ¯_» WO`«HÍÅO PkèѨ`«ºO =Ç≤Ïã¨∞Î#fl XHõ

24. 24#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
™ê=∂lHõ =~°æO =∞iO`« |ÅѨ_»∞`«∞O^Œx, "≥#∞Hõ|_ç#
‰õΩÖÏÅ∞, =~åæÅ∞ =∞iO`« J}z"Õ`«‰õΩ QÆ∞~°=Ù`åÜ«∞<Õ ÉèíÜ«∞O
P ‰õΩÖÏʼnõΩ K≥Ok# q^•º=O`«∞ÅÖ’ ‰õÄ_® =ÙOk. "åi
ÉèíÜ«∂Å∞ 㨿ÇÏ`«∞Hõ"≥∞ÿ#"Õ J~Ú<å P ÉèíÜ«∂Å∞ JO`«
ÉèíÜ«∂#Hõ"≥∞ÿ#qHÍ^Œ∞. z#fl~å„ëêìÅ∞ U~°Ê_ç`Õ, JkèHÍ~°
ˆHO„^•Å∞ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ =ÙO_ç, „Ѩ[ʼnõΩ ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ
"å˜x „ѨÉèÏq`«O KÕÜ«∞QÆÅ J=HÍâ◊O =ÙO@∞O^Œ<Õ
q+¨Ü«∞O, "åiH˜ `≥eÜ«∞K≥áêÊe. J^Õq^èŒOQÍ, PO„^茄Ѩ^Õâò
3 ÖËHõ 4 ~å„ëêìÅ∞QÍ q_çáÈ~Ú#ѨÙ_»∞, #n*ÖÏŠѨOÑ≤}©x
PÜ«∂ ~å„ëêìÅ∞ XHõ ǨωõΩ¯QÍ `«=∞ <åºÜ«∞"≥∞ÿ# "åÏÅ#∞
™êkèOK«∞HÀ=K«∞Û<Õ q+¨Ü«∂xfl qâ◊^ŒO KÕÜ«∂e. QÆ`«OÖ’
`åÅ∞HÍÅ∞ =Ù#fl HÍÅO<å˜ Hõ<åfl, =∞O_»ÖÏÅ∞ U~°Ê_»¤
`«~åfi`«, <Õ_»∞ „Ѩu„QÍ=∞ã¨∞÷_»∞ ^ŒQÆæiÖ’ =Ù#fl =∞O_»Å
HÍ~åºÅÜ«∂xH˜ "≥o§ `«=∞ Ѩ#∞Å#∞ KÕ~ÚOK«∞H˘#QÆeˆQ
J=HÍâ◊O U~°Ê_çOk. JkèHÍ~°∞Å#∞ xÅn¿ã J=HÍâ◊=Ú
HõeæOk. J^Õq^èŒOQÍ PÜ«∂ „áêO`åÅ Éè∫QÀoHõ Ѩiã≤÷`«∞Å
^Œ$ëêìº h˜ =#~°∞Å#∞ѨÜ≥∂yOKÕ Ñ¨iã≤÷u U~°Ê_»∞`«∞Ok.
L^• : ~åÜ«∞Åã‘=∞ „áêO`«OÖ’ #n [ÖÏÅ, Éèí∂QÆ~°ƒù[ÖÏÅ
qxÜ≥∂QÆ J=HÍâßÅ∞ `«‰õΩ¯=. JÖÏO@ѨC_»∞ HÍÅ∞=
=º=™êÜ«∞O QÍHõ, K≥~°∞=ÙʼnõΩ „áê^è•#ºq∞zÛ
=º=™êÜ«∂aè=$kú KÕã¨∞HÀ=K«∞Û. ã¨"≥∞ÿHõº~åROÖ’ Z=~°∞
JkèHÍ~°OÖ’ =ÙOÏ~À (HÀ™êÎO„^èŒ „áêO`« Z"≥∞‡Ö˺Šã¨OYº
Z‰õΩ¯=, Pi÷Hõ |ÅO Z‰õΩ¯=) "åiHõ#∞QÆ∞}"≥∞ÿ# q^è•<åÅ∞
=∂„`«"Õ∞ J=∞Å=Ù`å~Ú.
JO`ÕQÍHõ, =¸_»∞ ~å„ëêìÅ∞QÍ q_çáÈ~Ú#ѨÙ_»∞,
WO`«=~°‰õΩ ~åROÃÑ· J[=∂~Ú+‘ K≥ÖÏ~ÚOz# Ô~O_»∞
™ê=∂lHõ =~åæʼnõΩ QÆ`«OÖ’ =Ù#flO`« |Å=ÚO_»^Œ∞.
`≥ÅOQÍ} q_çáÈ`Õ, Ô~_ç¤ ™ê=∂lHõ =~°æѨ٠|ÅO `«QÆ∞æ`«∞Ok.
J^Õq^èŒOQÍ, ~åÜ«∞Åã‘=∞, HÀ™êÎO„^èŒÅ∞ q_çq_çQÍ ~å„ëêìÅ∞
U~°Ê_ç`Õ Hõ=∞‡ ™ê=∂lHõ =~°æѨ٠|Å=¸ `«QÆ∞æ`«∞Ok.
J~Ú`Õ, ~åÜ«∞Åã‘=∞Ö’ WO`«=~°‰õΩ XˆH ™ê=∂lHõ =~°æѨÙ
AÅ∞O J#∞ÉèíqOz# "å~°∞, =ÚYºOQÍ aã≤Å∞, Zãπã≤Å∞
PO„^茄Ѩ^Õâò q_çáÈ`Õ, P PkèѨ`«º ™ê=∂lHõ =~°æѨÙ
^Ò~°˚<åºÅ∞ Z‰õΩ¯==Ù`åÜ«∞x, `å=Ú ÉÏxã¨Å∞QÍ
|`«HÍeû=ã¨∞ÎO^Œ<Õ ÉèíÜ«∂xfl =ºHõÎO KÕã¨∞Î<åfl~°∞. H˘O`«"Õ∞~°‰õΩ,
P ÉèíÜ«∞O 㨿ÇÏ`«∞Hõ=∞~Ú#^Œ~Ú<å, =¸_»∞ ~å„ëêìÅ∞QÍ
q_çáÈ=_»O, JkèHÍ~° ˆHO„^Œ HÍ~åºÅÜ«∂Å∞ „Ѩ[ʼnõΩ
=∞iO`« KÕ~°∞=QÍ ~å=_»O – g˜=Å¡ "≥#∞Hõ|_ç#
`«~°QÆ`«∞Å, ^Œo`« =~åæÅ∞ ã¨OѶ¨∞˜`«OQÍ `«=∞ ǨωõΩ¯Å#∞
™êkèOK«∞‰õΩ<Õ J=HÍâ◊O =ÙO@∞Ok ‰õÄ_®.
ÃÑ· <ÕѨ^䌺OÖ’, '~å„+¨ì qÉèí[#—, „áêO`åÅ =∞^茺
"≥·+¨=∂ºÅ∞ f„=`«~°OQ͉õΩO_® LO_®ÅO>Ë, P qÉèí[#
=Å¡ [iˆQ #ëêìÅ ÖÏÉèÏÅ QÆ∞iOz PÜ«∂ „áêO`« ™ê=∂#º
„Ѩ[ʼnõΩ, =ÚYºOQÍ q^•ºi÷, Ü«Ú=[#∞ʼnõΩ ã¨Ô~·#
J=QÍǨÏ# HõeÊOKåeû =ÙOk. ÃÑ· Hõ~°Î=ºO ÜÕ∞ áêsì
~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ KÕÜ«∞_»∞. "åiH˜ HÍ=eûOk „Ѩ[Å
=∞^茺 J<≥·Hõº`ÕQÍx, SHõº`«QÍ^Œ∞. D ÉÏ^茺`«#∞ KÕѨÏìeûOk
=ÚYºOQÍ `≥ÅOQÍ}, HÀ™êÎ, ~åÜ«∞Åã‘=∞, L`«Î~åO„^èŒ,
=∞#ºO ã‘=∞ „Ѩ[Å „ѨÜ≥∂[<åÅ#∞ HÍOH˜∆OKÕ PÜ«∂
„áêO`åÅ „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Åk, „ѨQÆujÅ ÉèÏ"åÅ∞
HõÅ"åik. J~Ú`Õ ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ#flO`« J~°÷|ÅO,
~å[H©Ü«∞|ÅO D "Õ∞^è•=ÙʼnõΩ ÖË^Œ∞. J~Ú`Õ „Ѩ[Ö’¡ ÃÑ·
~å[H©Ü«∂ʼnõΩ ÖËx qâ◊fiã¨hÜ«∞`« D "Õ∞^è•=ÙʼnõΩOk.
„Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ}, „Ѩ`ÕºHõ ~åÜ«∞Åã‘=∞, PO„^èŒ, =∞#ºOã‘=∞,
L`«Î~åO„^èŒ, ~å„ëêìÅ _ç=∂O_£ KÕã¨∞Î#fl "Õ∞^è•=ÙʼnõΩ H˘~°`ÕO
ÖË^Œ∞. áÈ`Õ ã¨"≥∞ÿHõº~åRO HÀ~°∞`«∞#fl g~°O^Œi =∞^茺 XHõ
K«~°Û [~°QÍeû=ÙOk. HõÅã≤=ÙO_Õ J=HÍâßÅ∞ â◊¥#ºO.
Éè∫QÀoHõOQÍ HõÅã≤=Ù<åfl, =∂#ã≤HõOQÍ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞,
W`«~° „áêO`« „Ѩ[Å #∞O_ç WѨʘˆH q_ç=_®¤~°∞. Wk
u~°∞QÆ∞ÖËx ã¨`«ºO. JÖÏO˜ "å`å=~°}OÖ’, q_çáÈ=_»O
=Å¡ qq^èŒ „áêO`åʼnõΩ [iˆQ #ëêìÅ∞ÜÕ∞q∞˜? "å˜x
XHõiH˘Hõ~°∞ ã¨Ç¨ÏHõiã¨∂Î ZÖÏ Ñ¨Ó_»∞ÛHÀQÆÅ~°∞? #n [ÖÏÅ
ѨOѨHõO, WO`«=~°‰õΩ ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£ÃÑ· 1953 #∞O_ç ˆHO„^Œ,
~å„+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ ÃÑ@∞ì|_ç ZO`«? ^•xÖ’ PÜ«∂ „áêO`åÅ
"åÏÅ∞. J^Õq^èŒOQÍ, q∞QÆ`å q_çáÈ~Ú# ~å„ëêìʼnõΩ
~å[^è•x #QÆ~åÅ∞ U~°Ê_ÕO`« =~°‰õΩ ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£Ö’ ˆHO„^Œ
„ѨÉèí∞`«fi ã¨Oã¨÷ÅÖ’ `≥ÅOQÍ}Ë`«~° „Ѩ[ʼnõΩ "åÏ `«k`«~°
q+¨Ü«∂Ö’¡ K«iÛOK«∞HÀ"åeû=ÙOk. "å~°∞ XHõ SHõº
x~°‚Ü«∂xH˘KåÛHõ, Jxfl „áêO`åÅ „Ѩ[Ö’¡H˜ "≥o§#ѨÙ_»∞
=∂„`«"Õ∞, „Ѩ[efl, F@¡ ~å[H©Ü«∞<åÜ«∞‰õΩÅ Hõ|O^èŒÇ¨Ï™êÎÅ
#∞O_ç, J#=ã¨~° ÉèíÜ«∂Å #∞O_ç q=ÚH˜Î KÕÜ«∞QÆÅ~°∞. D
HÍ~°º„Hõ=∞O WѨʘˆH „áê~°OaèOz =ÙO_»=Åã≤Ok.
WѨʘÔH·<å qq^èŒ „áêO`« „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞Å∞,
„Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞, „ѨQÆujÅ â◊‰õΩÎÅ∞ P Hõ~°Î"åºxfl KÕ|∂#∞
`åÜ«∞x Pt^•ÌO.
T

25. 25 PQÆã¨∞ì, 2012
''Ju~å„`«O——–ÃÇ·Ï>ˇH±^ÀÑ≤_ôÜ«∂QÆO–„ѨÜ≥∂[<åÅ#∞âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍx~°∂Ñ≤¿ãÎ...
ѨkHÀ@¡ ~°∂áêÜ«∞Å |Ǩï=∞u!!
QÆ`« <≥Å U„Ñ≤Öò 21 – "Õ∞ <≥Å 2= `Õk =~°‰õÄ Éèí„^•K«ÅO ã¨g∞áê# QÆÅ U@áêHõ =^ŒÌ ˆH~°à◊ #O|∂„k „ÉÏǨχŠP^èŒfi~°ºOÖ’
''Ö’Hõ ¿ã"å ã¨Oã¨÷—— `«ÅÃјì# ''Ju~å„`«O——– L`«¯ $+¨ì ™È=∞Ü«∂QÆO ¿Ñ~°∞`À ÃÇ·Ï>ˇH± ^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_®xˆH – „ѨÉèí∞`«fiO #∞Oz, HÍ~˘Êˆ~ò
ã¨Oã¨÷Å #∞Oz, „Ѩ[Å #∞Oz HÀÏ¡k ~°∂áêÜ«∞Å x^èŒ∞Å, q~åàÏÅ "≥Å∞¡=#∞ ~å|@ì_®xH˜ ÃÑ^ŒÌÜ≥∞`«∞Î# ã¨<åflǨ Å∞ ™êyOzOk.
g∞_çÜ«∂Ö’, Hõ~°Ñ¨„`åÅ∞, áÈã¨ì~°∞¡, ™êfiQÆ`« ^•fi~åÅ∞ xi‡Oz, „ѨKå~° P~åƒùÏÅ#∞ ZxflHõÅHõ<åfl q∞#flQÍ – HÍ~˘Êˆ~ò ™ê÷~ÚÖ’
H˘#™êyOzOk. HÀÏ¡k =∞Ok [<åxfl Ju„Éèí=∞Ö’¡, =∞u„Éèí=∞Ö’¡, Ju J*Ï˝#OÖ’, Ju =¸_è»`«fiOÖ’ =ÚOz, ã¨=∂[OÃÑ· `«=∞
PkèѨ`åºxfl ã¨*Ï=ÙQÍ H˘#™êyOKÕO^Œ∞ÅÔH· áêÅHõ, PkèѨ`«º=~åæÅ∞ ѨÓ*Ï~°∞Å`À ‰õΩ=∞‡ÔH· qâ◊fiâßOuHÀã¨=∞<À, =~°¬O ‰õΩiÜ«∞@O
HÀã¨=∞<À, Jqhu x~°∂‡Å# HÀã¨=∞<À, „Ѩ`ÕºHõ ~åRO HÀã¨=∞<À – U^À XHõ ¿Ñ~°∞`À KÕѨ>Ëì #Ü«∞=OK«<å „Ñ¨„H˜Ü«∞ÖË Ü«∞*Ï˝Å∞,
Ü«∂QÍÅ∞, „|Ǩϟ‡`«û"åÅ∞. ~åuÉÁ=∞‡Å‰õΩ Ѩ@∞ì=„™êÎÅ ã¨=∞~°Ê}Å∞, „=`åÅ∞, Jaè¿+HÍÅ∞ =ÔQ·~å... =ÔQ·~åÅ∞! „Ѩ[ʼnõΩ UÖÏO˜
"Õ∞Å∞ HõÅQÆx, UÖÏO˜ „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ KÕ‰õÄ~°Ûx, ÃÑ·QÍ „Ѩ*Ï^èŒ<åhfl, <≥~Úº, #=^è•<åºÅ∞ "≥Ú^ŒÅQÆ∞ x`åº=ã¨~åÅ#∞ Jyæ–|∞yæáêÅ∞*Ë¿ã,
ÃÇ·Ï>ˇH± ^ÀÑ≤_ôKÕ¿ã D |∂@HõѨ٠ܫ∞*˝–Ü«∞QÍÅ#∞, Hõ~°‡HÍO_»Å#∞ x¿+kOK«=Åã≤#kQÍ ˆHO„^Œ, ~åR „ѨÉèí∞`åfiÅ#∞ PO„^茄Ѩ^Õâò
¿ÇÏ`«"å^Œ ã¨OѶ¨∞O _ç=∂O_£ KÕ™ÈÎOk. J#~°÷^•Ü«∞Hõ"≥∞ÿ# D L`«û"åÅ#∞ |Ç≤Ï+¨¯iOK«=Åã≤OkQÍ „Ѩ[ʼnõΩ q[˝Ñ≤Î KÕ™ÈÎOk!
ѨkHÀ@¡ |Ǩï=∞u!
''Ju~å„`«O—— =Å¡ HõÅ∞QÆ∞`åÜ«∞h, KÕ‰õÄ~°∞`åÜ«∞h g∞~°∞ Kå˜K≥Ñ≤Ê# D „H˜Ok ã¨OѶ¨∞@#Å#∂, „ѨÜ≥∂[<åÅ#∂ âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ
x~°∂Ñ≤¿ãΠѨkHÀ@¡ ~°∂áêÜ«∞Å#∞ |Ǩï=∞uQÍ ~Ú=fiQÆÅ=∞x, g∞‰õΩ hu–h*Ï~Úf =ÙO>Ë =∂ ~¸ ã¨"åÖò#∞ ÉÏǨ @OQÍ ã‘fiHõiOK«ÏxH˜
=ÚO^Œ∞‰õΩ ~å"åeûOkQÍ PO„^茄Ѩ^Õâò ¿ÇÏ`«"å`« ã¨OѶ¨∞O Ü«∂QÆHõ~°ÎÅ#∞ _ç=∂O_£ KÕ™ÈÎOk.
1. QÆ^ŒÌ ZѨC_»∞ YzÛ`«OQÍ U >ˇÿ=Ú‰õΩ, U "≥·Ñ¨Ù#∞O_ç =zÛ – Ǩϟ=∞QÆ∞O_»O ''QÆ~°∞_»zu—— K«∞@∂ì Zxfl K«∞@∂¡, ZO`« Z`«∞ÎÖ’
„Ѩ^ŒHõ∆}Å∞ KÕã¨∞ÎOk? „Ѩ^ŒH˜∆}Å∞ `«~åfi`« Zxfl QÆO@ʼnõΩ, U "≥·Ñ¨Ù#‰õΩ ZyiáÈ`«∞Ok? =KÕÛk XHõ¯ QÆ^ÕÌ =ã¨∞ÎO^•? J<ÕHõ QÆ^ŒÌÖÏ?
YzÛ`«OQÍ >ˇÿ=Ú q=~åÅ∞ =ÚO^Õ Ñ¨„uHÍ=ÚYOQÍ "≥Å¡_çOK«QÆÅ~å?
2. ‰õΩOÉèí=$+≤ì U~ÀA#, YzÛ`«OQÍ Zxfl QÆO@Å #∞O_ç „áê~°OÉèí"≥∞ÿ Zxfl ÃãO©g∞@~°¡ =~°¬O ZO`«¿ãѨ˜ =~°‰õÄ YzÛ`«OQÍ
Zxfl Zxfl QÆO@Å^•HÍ UÜÕ∞ „Ѩ^ÕâßÖ’¡ – XHõ¯ U@áêHõÖ’<Õ<å ÖË^• lÖÏ¡, ~åR=∞O`å ‰õΩ~°∞ã¨∞ÎO^•? ã¨Ê+¨ìOQÍ, YzÛ`«OQÍ =ÚO^Õ
„ѨHõ˜OKÕ â◊H˜Î / ã¨`åÎ QÆÅ"å?
3. Ü«∂QÆO KÕã≤ J}∞^è•i‡Hõ ^Œ∞„+¨ÊÉèÏ"åhfl, "å`å=~°} HÍÅ∞ëêºxfl JiHõ@ìHõeˆQ ã¨`åÎ g∞ Ü«∂QÍxH˜ =Ù#fl@∞¡ âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ
x~°∂Ñ≤OK«QÆÅ~å?
4. ^Õâ◊OÖ’ Jqhux ~°∂ѨÙ=∂ѨQÆÅ~å? Hõhã¨O u~°∞ѨuÖ’x 20 |OQÍ~°∞ _®Å~°∞¡ QÆÅ¡O`«∞#∂, Éèí„^•K«ÅOÖ’x Å_»∂¤Å
‰õΩOÉèíHÀ}Ïxfl |@ì|Ü«∞Å∞ KÕã≤ QÆ∞à◊§Ö’ [~°∞QÆ∞`«∞#fl Jqhu ‰õΩOÉèíHÀ}ÏÅ#∞ JiHõ@ìQÆeˆQ ã¨`åÎ / â◊H˜Î g∞‰õΩQÍh, g∞ Ü«∂QÍxH˜
QÍx =ÙO^•?
5. Ü«∂QÆO ^•fi~å Ü«Ú^•úÅ#∞ x"åiOz, qâ◊fiâßOux <≥ÅH˘ÅѨQÆÅ~å? Y=∞‡OÖ’ 1988Ö’ 101 ~ÀAÅ∞ [iÑ≤# ÃÇ·Ï>ˇH±
qâ◊fiâßOu Ü«∂QÆO `«~åfi`« „ѨѨOK«OÖ’ J<ÕHõ KÀ@¡ (QÆÖòÊù ^ÕâßÖ’¡) Ü«Ú^•úÅ∞, ã¨OѶ¨∞~°¬}Å∞, L„QÆ"å^ŒO, f„="å^Œ∞Å ^•_»∞Å∞,
P`å‡Ç¨ïu ÉÏO|∞ ^•_»∞Å∞ =Ú=∞‡~°OQÍ „Ѩ|e# #QÆflã¨`åºxfl HÍ^Œ#QÆeˆQ ã¨`åÎ / â◊H˜Î g∞‰õΩO^•? 101 ~ÀAÅ |$ǨÏ`«Î~° Ü«∂QÆO`À
KÕ‰õÄ~°x ''qâ◊fiâßOu——x g∞ 12 ~ÀAÅ Ju~å„`«O`À Ü«Ú^•úÅ∞ [~°∞QƉõΩO_® x"åiOz <≥ÅH˘ÅѨQÆÅ~å?
6. QÆ~°ƒùHÀâ◊ "åº^èŒ∞Å∞ QÆÅ =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ Ju~å„`«O [iÑ≤ ã¨`«ûO`å#O HõeyOKÕ ã¨`åÎ / â◊H˜Î =ÙO^Œx âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ x~°∂Ñ≤OK«QÆÅ~å?
7. ^Õâ◊OÖ’ Ju=$+≤ì, J<å=$+≤ì, Hõ~°=ÙHÍ@HÍÅ∞ ÖˉõΩO_® ^Õâßxfl ã¨∞aèHõ∆O KÕÜ«∞QÆÅ~å? ã¨∞ã≤÷~°, ã¨∞ѨiáêÅ# <≥ÅH˘eÊ, Pi÷HÍaè=$kúx
ÃÑOá⁄OkOK«QÆÅ~å?
8. Ü«∂QÆO KÕã≤ ã¨HõÅ „áê}˜HÀ˜H˜ âßOu, ™œÉèÏQͺÅ∞, PÜ«Ú+¨µ¬, P~ÀQƺO, P#O^Œ=∞Ü«∞ r=#O „Ѩ™êkOKÕâ◊H˜Î g∞‰õΩO^•?
9. g∞~°∞ J~Ú^Œ∞™ê~°∞¡ Ju~å„`«O [iÑ≤# ˆH~°à◊Ö’ ZO`«=∞Ok =∂#=ÙÅ#∞ =∞Ǩ #∞ÉèÏ=ÙÅ∞QÍ fiÛkÌ<å~°∞? "åi ¿Ñ~°∞¡
|Ç≤Ï~°OQÆOQÍ „ѨHõ˜OK«QÆÅ~å? ˆH~°à◊#∞ âßOu™œÉèÏQͺÅ∞ qÅã≤ÖË¡ ~åROQÍ =∂iÛ#@∞¡ âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ x~°∂Ñ≤OK«QÆÅ~å?
10. Ü«∂QÆO`À QÀ=^èŒ#∞ ~°∂ѨÙ=∂ѨQÆÅ~å?
11. HÍi‡‰õΩÅ∞ „â◊q∞OK«‰õΩO_® ˆH=ÅO g∞ QÍÜ«∞„f, JëêìHõ∆s, ã¨∂~°º=∞O„`åÅ`À g∞~°∞ g∞ Ü«∂QÆâßÅ#∞ x~å‡}O KÕã≤ g∞
=∞O„`« / ^≥·=â◊H˜Îx âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ x~°∂Ñ≤OK«QÆeKÕ ã¨`åÎ / â◊H˜Î g∞‰õΩO^•?
ÃÑ·# ¿Ñ~˘¯#fl D 11 ã¨"åà◊§#∞ ã‘fiHõiOz, "å˜x âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ x~°∂Ñ≤OK«QÆey`Õ PO„^茄Ѩ^Õâò ¿ÇÏ`«∞"å^Œ ã¨OѶ¨∞O ''HÀ˜
~°∂áêÜ«∞Å#∞—— |Ǩï=∞uQÍ JO^Œ*ËÜ«∞QÆÅ^Œx WO^Œ∞=¸ÅOQÍ „ѨHõ˜ã¨∞Î<åflO!
J¿ÇÏ`«∞Hõ`åfiÅ#∞, Jã¨O|^•ÌÅ#∞, Jf`« â◊‰õΩÎÅ#∞, =∞Ç≤Ï=∞Å∞–=∞Ǩ `åºÅ#∞ „ѨtflOK«O_ç! |∂@HõѨ٠ܫ∞*Ï˝Å#∞, Ü«∂QÍÅ#∞,
"å˜ |O_®~åxfl |@ì|Ü«∞Å∞ KÕÜ«∞O_ç! #Ü«∞=OK«Hõ~° „ѨKå~åʼnõΩ "≥∂ã¨áÈHõO_ç!
㨿ÇÏ`«∞HõOQÍ PÖ’zã¨∂Î, `«i¯ã¨∂Î, ¿ÇÏ`«∞|^ŒÌOQÍ rqOK«O_ç!!
– PO„^茄Ѩ^Õâò ¿ÇÏ`«∞"å^Œ ã¨OѶ¨∞O ã¨"åÖò
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

26. 26#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
[ã≤ìãπ N Zãπ.ÃÇÏKü. Hõáê_çÜ«∂ ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì „Ñ¨^è•#
<åºÜ«∞=¸iÎ, [ã≤ìãπ JÖÏÎ=∂ãπ Hõc~ü, [ã≤ìãπ _çÔH. *ˇ·<£, [ã≤ìãπ
Ñ≤. ã¨^•t=O, [ã≤ìãπ Já¶êÎÉò PÅO, [ã≤ìãπ =∂~°¯O_ÕÜ«∞ Hõ@∂ì,
ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì i>ˇÿ~ü [_ç˚ – „ÃÑãπH“xûÖò K≥·~°‡<£ QÍ~°¡‰õΩ q[˝Ñ≤Î
KÕã¨∞Î#fl q+¨Ü«∞O Uq∞@O>Ë Kè«fÎãπQÆ_£ ~åROÖ’x a*ÏѨÓ~ü
lÖÏ¡Ö’ ÉÏã¨QÆ∂_», ™ê~°¯QÆ∂_» =^ŒÌ 23 =∞Ok Pk"åã¨∞Å#∞
áÈbã¨∞Å∞, ã≤P~üÑ≤ZѶπ ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ∞ HÍeÛ K«Oáê~Ú.
QÆ`«H˘xfl ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ PѨˆ~+¨<£ „w<£Ç¨ÏOò ¿Ñ~°∞`À "ÕÖÏk
=∞Ok ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ∞ ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ ‰õÄOaOQ∑Å∞,
PѨˆ~+¨#∞¡, ^•_»∞Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~Ú. Pk"åã‘ʼnõΩ =∞Ozh~°∞, q^Œº,
"≥·^ŒºOÖÏO˜ =∞øeHõ =ã¨`«∞Å∞, Láêkè J=HÍâßÅ∞ HõeÊOK«_»OÖ’
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ ѨÓiÎQÍ qѶ¨Å"≥∞ÿ<å~Ú. Pk"åã‘Å#∞ J_»q#∞Oz
"≥à◊§Q˘˜ì "≥∞ÿxOQ∑ ¿Ñ~°∞`À J@g„áêO`åÅ#∞ |_® áêi„âßq∞Hõ
"Õ`«ÎʼnõΩ JѨÊyã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩ[ÅKÕ`« Z#∞flHÀ|_®¤=∞x K≥ѨC‰õΩ<Õ
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ Z<£H“O@~°¡ ¿Ñ~°∞`À Pk"åã‘Å#∞ K«OѨ_»O
ZO`«=~°‰õΩ ã¨=∞O[ã¨O? rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯#∞ |∂@∞HÍÅ∞`À
HÍÅ~åÜ«∞_»O <åºÜ«∞=∂?
aaã≤ Hõ~°™êÊO_≥Oò ~°q „ÃÑãπ iáÈ~°∞ì „Ñ¨HÍ~°O, ™ê÷xHõ
„QÍ=∞ã¨∞ÎÅ∞ Z<£H“O@~üÖ’ K«xáÈ~Ú# "å~°∞ J=∂Ü«∞Hõ
Pk"åã‘Åx ¿Ñ~˘¯<åfl~°∞. 'k Ç≤ÏO^Œ∂— k#Ѩ„uHõ Hõ~°™êÊO_≥Oò
J=∞<£ ¿ãnä ~åã≤# „ÃÑãπ iáÈ~°∞ì „Ñ¨HÍ~°O áÈbã¨∞Å∞, ã≤P~üÑ≤ZѶπ
™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ∞ S^Œ∞QÆ∞~°∞ Ñ≤Å¡Å#∞ HÍeÛK«Oáê~°∞. #Å∞æ~°∞
Pk"åã‘ P_» Ñ≤Å¡ÅÃÑ·# J`åºKå~åÅ∞ KÕâß~°∞. HÍQÍ ã¨~°ã¨fiu
J<Õ 12ã¨OIIÅ ÉÏeHõ#∞ |∞Öˇ¡@¡`À HÍeÛK«Oáê~°∞. ™êÉϯq∞@∞ì
J<Õ 17ã¨OIIÅ ÉÏÅ∞_çx Q˘O`«∞HÀã≤ áêâ◊qHõOQÍ K«Oáê~°∞.
Z=Ô~·<å <Õ~°O KÕ¿ãÎ, "åix JÔ~ã¨∞ì KÕã≤ ~å*ϺQÆOÖ’x WO_çÜ«∞<£
Ñ‘≤#Öò HÀ_£ „ѨHÍ~°O qKåiOz, <åºÜ«∞™ê÷<åÅ ^•fi~å tH˜∆OKåe
`«Ñ¨Ê, K«@ì =ºuˆ~HõOQÍ Z<£H“O@~°¡ ¿Ñ~°∞`À HÍeÛK«OѨ_»O
<åºÜ«∞=∂? =∂#=ǨωõΩ¯Å LÅ¡OѶ¨∞#‰õΩ HÍO„ÔQãπ áêsH©
ÉèÏ~°fÜ«∞ [#`å áêsì áÈ© Ѩ_»∞`«∞#fl^•?
áœ~°∞Å#∞ ~°H˜∆OKåeû# ~å[ºO, ã¨=∂*OÖ’ âßOuÉèí„^Œ`«Å#∞
HÍáê_®eû# „ѨÉèí∞`«fiO, âßOuÜ«Ú`«OQÍ Ñ¨iáêÅ#
JOkOKåeû# ~å[H©Ü«∞ áêʼnõΩÅ∞, „Ѩ*Ï™êfi=∂ºxfl áêuÃјì
Z<£H“O@~°¡‰õΩ áêÅÊ_»_»O ^Œ∞~å‡~°æѨ٠K«~°º. =∂#=ǨωõΩ¯Å#∞
LÅ¡OѶ≤∞OK«@O ^Œ∞~°^Œ$+¨ìHõ~°"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O. QÆ`«OÖ’ Kè««fÎãπQÆ_£
„ѨÉèí∞`«fiO '™êÖÏfi A_»∞O— ¿Ñ~°∞`À K«@ì=ºuˆ~Hõ ™êÜ«Ú^èŒ
=¸~îåÅ#∞ #_çÑ≤Ok. ^Õâ◊OÖ’ J`«∞º#fl`« <åºÜ«∞™ê÷#O
ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì '™êÖÏfi A_»∞O— ÉèÏ~°`« ~å*ϺOQÆ q~°∞^Œú=∞x f~°∞Ê#∞
WzÛOk. JHõ¯_ç c*ËÑ‘ „ѨÉèí∞`«fiO ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì f~°∞Ê#∞ ã¨Ç≤Ï`«O
ÖˇHõ¯KÕÜ«∞‰õΩO_® '™êÖÏfi A_»∞O— ¿Ñ~°∞#∞ 'Kè«fÎãπQÆ_£ i[~°∞fi
áÈbãπá¶È~üû—QÍ =∂iÛ #_»∞ѨÙ`«∞#flk. ˆHO„^Œ ǨϟO=∞O„u Ñ≤.
z^ŒO|~°O, Kè«fÎãπQÆ_£ =ÚYº=∞O„u ~°=∞}ã≤OQ∑ áÈbã¨∞,
ã‘≤P~üã‘≤ZѶπ ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ`À ^•_»∞Å∞ KÕ~Úã¨∞Î<åfl~°∞. [<åxfl
K«OÑ≤`Õ Ç¨Ï‰õΩ¯Å áÈ~åÏÅ∞ PQÆ∞`åÜ«∂? HÍO„ÔQãπ, c*ËÑ‘
„ѨÉèí∞`åfiÅ áêÅHõ q^è•#OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Z<£H“O@~°∞¡
[~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. QÆ`«OÖ’ H˘O`«=∞Ok PO„^茄Ѩ^Õâò
=ÚYº=∞O„`«∞Å∞ 'Z<£H“O@~°∞¡— =^ŒÌx „ѨÉèí∞`«fi q^è•#OQÍ
„ѨHõ˜Oz# HÍÅOÖ’ Z<£H“O@~°∞¡ [~°∞QÆÖË^•?
WÖÏO˜ Z<£H“O@~ü ǨÏ`«ºÅ∞ [iQÍ~Ú. P^è•~°O
=∂#=ǨωõΩ¯Å "ÕkHõ.
=ÚYº=∞O„`«∞Å∞ HÍÅO Z<£H“O@~°¡ ã¨OYº
Ü«∞O. K≥<åflÔ~_ç¤ 1978–79 0
Ü«∞O. K≥<åflÔ~_ç¤ 1980 7
˜. JO[Ü«∞º 1980 7
ÔH. q[Ü«∞ÉèÏ㨯~üÔ~_ç¤ 1982 4
ÔH. q[Ü«∞ÉèÏ㨯~üÔ~_ç¤ 1983 3
Ü«∞<£.˜.~å=∂~å=Ù 1984 0
Ü«∞<£.˜.~å=∂~å=Ù 1985 36
Ü«∞<£.˜.~å=∂~å=Ù 1986 20
Z<£. *<å~°÷<£Ô~_ç¤ 1992 254
K«O„^ŒÉÏ|∞<åÜ«Ú_»∞ 1998 275
(J`«ºkèHõO)
ã¨Éèíºã¨=∂[OÖ’ áœ~°∞Å∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞Å∞, „Ѩ"åã¨
ÉèÏ~°fÜ«ÚÅ∞, ^Œo`«∞Å∞, =∂#=ǨωõΩ¯Å HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞,
q^•º~°∞÷Å∞QÍ ~¸ K«@ì=ºuˆ~Hõ ǨÏ`«ºÅ∞, Z<£H“O@~°¡#∞ "Õ∞=Ú
YO_çã¨∞Î<åflO. ~¸ ã¨OѶ¨∞@#ÃÑ·# ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì ã¨fiÜ«∞OQÍ
qKå~°} KÕѨ@ì=Åã≤OkQÍ q*˝Ñ≤Î KÕã¨∞Î<åflO. ˆHO„^ŒOÖ’x
HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`«fiO, Kè«fÎãπQÆ_£Ö’x c*ËÑ‘ „ѨÉèí∞`«fiO `«Hõ∆}"Õ∞
Z<£H“O@~°¡ ǨÏ`«ºÅ#∞ PÑ≤"ÕÜ«∂Åx, Kè«fÎãπQÆ_£ #∞O_ç
™êÜ«Ú^èŒ|ÅQÍÅ#∞ q~°q∞OKåÅx, PѨˆ~+¨<£ „w<£Ç¨ÏOò
PáêÅx =∞#q KÕã¨∞Î<åflO.
c*ËÑ≤,HÍO„ÔQãπ„ѨÉèí∞`åfiÅ∞KÕã¨∞Î#flK«@ì=ºuˆ~HõǨÏ`«ºÅ∞,
Z<£H“O@~°¡#∞"≥O@<ÕPáêe
– ^ÕâòáêO_Õ
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
T

27. 27 PQÆã¨∞ì, 2012
Zã‘û Zã‘ì (J`åºKå~° x~À^èŒHõ) K«@ìO ^Œ∞ifixÜ≥∂QÆO
QÆ∞iOz q#flO`«QÍ, K«kq#O`«QÍ ^•x qxÜ≥∂QÆO QÆ∞iOz
g∞Ô~=~°∂ qx LO_»~°∞, K«kq LO_»~°∞.
WHõ x~°∞ѨÜ≥∂QÆO QÆ∞iOK≥·`Õ g∞^•HÍ P q+¨Ü«∂ÖËg
=zÛ LO_»HõáÈ=K«∞Û.
nx J~°÷O – D K«@ìO ^Œ∞ifixÜ≥∂QÆO HÍÖË^Œx "Õ∞=Ú
JO@∞<åfl=∞x HÍ^Œ∞. ^Œ∞ifixÜ≥∂QÆO KÕÜ«∞_»O `«Ñ¨C
HÍ^ŒO@∞<åfl=∞h HÍ^Œ∞.
x*ÏÅ∞ `≥eÜ«∂Å<åfl JáÈǨÏÅ∞ `˘ÅQÍÅ<åfl QÆ`« 20
Uà◊¡Ö’ D K«@ìO `«# „ѨHõ˜`« ÅH∆ͺxfl ZO`«"Õ∞~°‰õΩ
™êkèOK«QÆeæO^Œ#fl K«~°Û, qâı¡+¨} J=ã¨~°O.
Wk ^Œo`«∞Å∞ L^Œºq∞Oz ™êkèOK«∞‰õΩ#fl K«@ìO. â◊`åÉÏÌÅ
J==∂<åÅ∞, J`åºKå~åÅ∞, #~°"Õ∞^è•Å‰õΩ „ѨuѶ¨ÅOQÍ
á⁄Ok# XHÍ<˘Hõ ™ê=∂lHõ <åºÜ«∞ǨωõΩ¯ .
J„QƉõΩÖÏÅ∞ ^Œo`«∞ŠѨ@¡ áê˜OKÕ 22 ~°HÍÅ q=Hõ∆Å#∞
QÆ∞iÎOz "å˜x `˘ÅyOKÕO^Œ∞‰õΩ, tH˜∆OKÕO^Œ∞‰õΩ ÉèÏ~°`«
áê~°¡"≥∞O@∞ ~°∂á⁄OkOz# K«@ìO Wk. nx J=∞Å∞‰õΩ „Ѩ`ÕºHõ
Ü«∞O„`åOQÍxfl „ѨuáêkOK«_»O`À áê@∞ <Õ~°x~À^è•xH˜ Ãã·`«O
J`«ºkèHõ „áê^è•<åºxfl W=fi=∞x K≥ѨÙ`«∞On K«@ìO. =∞i
áÈbã¨∞Å∂, JkèHÍ~°∞Å∂ nxѨ@¡ ZÖÏ =º=ǨÏiOKå~°∞?
<åºÜ«∞™ê÷<åÅ∞ „Ѩ^Œi≈Oz# "≥·Yi Uq∞˜? nx QÆ∞iOz
™ê=∂lHõ <åºÜ«∂xfl HÀˆ~"å~°O^Œ~°∂ J_»QÆ=Åã≤# „Ѩâ◊flÖˇ<Àfl
L<åfl~Ú. PO^Àà◊# K≥O^•eû# JOâßÖˇ<Àfl L<åfl~Ú.
D K«Ïìxfl J=∞Å∞ KÕÜ«∞_®xH˜ „ѨÉèí∞`«fi Ü«∞O„`åOQÍxH˜
X˜ì K«@ìѨ~°"≥∞ÿ# ^Œ$+≤ì LO>Ë ã¨iáÈ^Œ<Õk Jxfl˜Hõ<åfl
=ÚYºOQÍ QÆ∞iÎOKåeû# JOâ◊O. ‰õΩÅ=∞<Õ Jã¨=∞ ™ê=∂lHõ
ã¨O|O^è•xfl ã¨=∂[OÖ’ qã¨Î $`«OQÍ áꘙêÎ~°<Õ ã¨Ê$ǨÏ,
^•xH˜ JO`Õ qã¨Î $`«"≥∞ÿ# ™ê=∂lHõ P"≥∂^ŒO LO^Œ<Õ
„QÆÇ≤ÏOѨÙ, J„QƉõΩÖÏÅ∞ Ç≤ÏO™ê`«‡HõOQÍ<≥·<å ‰õΩÖÏkèѨ`åºxfl
xÅɡ_»`åÜ«∞<Õ QÆ∞iÎOѨ٠áÈbã¨∞ HÍx¿ãì|∞Öò #∞O_ç „Ñ¨^è•#
<åºÜ«∞=¸iÎ ^•HÍ JO^ŒiH© LO_»_»O J=ã¨~°O.
<Õ~°x~åú~°}ˆH HÍ^Œ∞ <Õ~° x~À^è•xH˜ ‰õÄ_® Wk J`«ºO`«
J=ã¨~°O.
áÈbã¨∞Å "≥·Yi
D <Õ~åÅѨ@¡ áÈbã¨∞Å x~°¡Hõ∆ ºO QÆ∞iOz ZO`«
K≥ѨC‰õΩ<åfl `«‰õΩ¯"Õ. 25% ˆHã¨∞Å#∞ ^Œ~åºÑ¨ÙÎ „Hõ=∞OÖ’ ‰õÄ_®
KÕ™êÎ~Ú. XuÎ_ç ÃÑ@ìQÍ, ÃÑ@ìQÍ 2006 <å˜H˜ WOH˘Hõ 12
lÖÏ¡ J^Œ#Ѩ٠<åºÜ«∞™ê÷<åÅ#∞ D K«@ìO H˜O^Œ „Ѩ`ÕºHõ
<åºÜ«∞™ê÷<åÅ∞QÍ „ѨHõ˜OKå~°∞. ^Œo`«∞Å g∞^Œ [iˆQ
^•_»∞Åxfl˜ÃÑ· qKå~°} [iÑ≤ ã¨`«fi~° <åºÜ«∞O JOkOKåÅO>Ë
U „Ѩ`ÕºHõ`«Å∂ ÖËx D <åºÜ«∞™ê÷<åÅ∞ ã¨iáÈ=x „Ѩ`ÕºHõOQÍ
K≥áêÊÖÏ?
D K«@ìO H˜O^Œ #"≥∂^ŒÜÕ∞º ˆHã¨∞Å#∞ _çÜ«∞ã‘Ê ™ê÷~Ú
JkèHÍ~°∞Öˇ·`Õ xëêÊH˜∆HõOQÍ qKåi™êÎ~°x K«@ì~°∂ѨHõ~°ÎÅ∞
ZO^Œ∞‰õΩ ÉèÏqOKå~À HÍh, ^•xfl J=∞Å∞ KÕÜ«∞_»OÖ’ áÈbã¨∞
Ü«∞O„`åOQÆO, <åºÜ«∞™ê÷<åÅ∞ KåÖÏ J<åºÜ«∞"≥∞ÿ# áê„`«#∞
áÈ+≤OKå~Ú. "≥Ú^Œ@ D x|O^èŒ##∞ ÃÑ^ŒÌQÍ Ñ¨˜ìOK«∞
HÀ‰õΩO_® ZãπSÅ∞, ã≤SÖË ^Œ~åºÑ¨ÙÎ KÕã¨∞ÎO>Ë JÉèíºO`«~°O
ÃÑÏìeû# ^Œo`«∞Å∞ =∞ø#OQÍ LO_çáÈ~Ú<å _çÜ«∞ã‘ÊÅ∞
KÕÜ«∂eû# ^Œ~åºÑ¨ÙÎ#∞ „H˜Ok™ê÷~Ú JkèHÍ~°∞Å∞ KÕâß~°∞ HÍ|˜ì
ˆHã¨∞Å#∞ H˘˜ì"ÕÜ«∂Åx J„QƉõΩÅ xOk`«∞ÖË <åºÜ«∞™ê÷<åʼnõΩ
"≥àÏ¡~°∞! g˜H˜ ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì KåÖÏ™ê~°∞¡ ™ê#∞‰õÄÅOQÍ
ã¨ÊOkOzOk ‰õÄ_®._çÜ«∞ã‘ÊÖË ^Œ~åºÑ¨ÙÎ KÕÜ«∂Ö<Õ ~°∂Å∞
7#∞ `«Ñ¨Ê‰õΩO_® áê˜OKåÅx fiÊzÛ# ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì x*ÏxH˜
^•xx J„QƉõΩÅ xOk`«∞ʼnõΩ T~°@ W=fi_®xH˜ K≥Ñ≤ÊO^Õ
`«Ñ¨Ê „ѨÉèí∞`«fiO ^•xx áê˜OK«HõáÈ=_»O=Å¡ <åºÜ«∞O
áê`«ˆ~Ü«∞|_»∞`ÀO^Œx ÉèÏqOz HÍ^Œ∞. D f~°∞Ê =zÛ# 3
Uà◊§‰õΩQÍx (2005Ö’) „ѨÉèí∞`«fiO P xÜ«∞=∂xfl `«Ñ¨Êxã¨iQÍ
áê˜OK«=∞x K≥ѨÙ`«∂ r"À q_»∞^ŒÅ KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. JO^Œ∞Ö’#∂
„ѨuˆHã¨∞‰õΩ „Ѩ`ÕºHõOQÍ XHõ _çÜ«∞ã‘Êx ˆHÏ~ÚOK«ÏxH˜
ã¨O|Okè`« áÈbã¨∞ ¿ãì+¨<£ JkèHÍi „ѨÉèí∞`åfixH˜ „Ѩuáê^Œ#Å∞
ѨOáêÅx J#fl^Õ `«Ñ¨Ê, „Ѩu _çÜ«∞ã‘Ê ™ê÷~Ú JkèHÍi ѨikèÖ’
[~°ˆQ <Õ~åÅ∞ P’"Õ∞˜QÍæ P JkèHÍi ѨikèÖ’H˜ =™êÎÜ«∞x
K≥ѨÊÖË^Œ∞. ˆHã¨∞ŠѨÓ~åfiѨ~åÅ#∞ ѨijeOz *Ï„QÆ`«ÎQÍ
^Œ~åºÑ¨ÙÎ [i¿Ñ JkèHÍix xÜ«∞q∞OK«_»O HÀã¨O Ãјì#
x|O^èŒ##∞ D q^èŒOQÍ =„H©HõiOz, „Ѩu ˆHã¨∞#∂
ZѨʘHõѨC_»∞ H˘`«ÎQÍ ^Œ~åºÑ¨ÙÎ JkèHÍix xÜ«∞q∞OKåeû#
J=ã¨~åxfl HõeÊOzOk. x+¨ÊHõ∆áê`«OQÍ qKå~°} [~°QÆ_®xH˜
L^ÕÌtOz# ~°∂Å∞#∞ ˆHã¨∞Å ^Œ~åºÑ¨ÙÎ#∞ ™êQÆnÜ«∞_®xH˜
"å_»∞H˘<Õ "≥·Yi Wk. z=~°‰õΩ <åºÜ«∞™ê÷#OÖ’ qKå~°}
=~°‰õΩ =zÛ<å, ÃÇ·ÏHÀ~°∞ìÖ’ J„QƉõΩÖÏÅ∞ ã¨∞ÅÉèíOQÍ ¿ãì
`≥K«∞Û‰õΩOÏ~Ú. P `«~åfi`« Uà◊√§ QÆ_çz<å P ¿ãì#∞ "≥ˆHò
KÕ~ÚOK«_®xH˜ „ѨÉèí∞`«fiO U =∂„`«O „Ѩܫ∞uflOK«_»O ÖË^Œ∞.
JÖÏ =O^ŒÅ ˆHã¨∞Ö’¡ qKå~°} =ÚO^Œ∞‰õΩ ™êQƉõΩO_® ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì
20Uà‹¡Â<å'JO@~åx—<åºÜ«∞"Õ∞<å!
™ê=∂lHõO

28. 28#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
J_»∞¤Ñ¨_»∞`«∂ =ÙOk. K«∞O_»∂~°∞ ˆHã¨∞<Õ 18 Uà◊√§ qKå~°}
ѨÓiÎQ͉õΩO_® J„QƉõΩÅã¨∞÷Å∞ J_»∞¤HÀQÆeQÍ~°O>Ë, WHõ q∞ye#
ˆHã¨∞ÅÖ’ „ѨÉèí∞`«fi z`«Îâ◊√kú QÆ∞iOz K≥¿ÑÊ^Õ=ÚOk? W^ŒO`å
K«∂¿ãÎ, ^Œo`«∞ÅÃÑ· <Õ~åʼnõΩ áêÅÊ_ç#"åix tH˜∆OKÕ L^ÕÌâ◊O,
ÉÏkè`«∞ŠǨωõΩ¯efl HÍáê_Õ L^ÕÌâ◊O „ѨÉèí∞`åfixH˜ L#fl>Ëì
HõxÑ≤™ÈÎO^•?
ã¨OˆH∆=∞âßY UO KÕ™ÈÎOk?
D K«@ìO J=∞Å∞‰õΩ U XHõ¯~°∂ ÉÏ^茺`« =Ç≤ÏOz#@∞ì
HõxÑ≤OK«^Œ∞. nx J=∞Å∞#∞ Ѩ~°º"ÕH˜∆OKÕ ÉÏ^茺`«#∞ <åºÜ«∂xH˜
™êOѶ≤∞Hõ ã¨OˆH∆=∞âßY KÕѨ˜ì =ÙO_®e. ^Œo`«∞ʼnõΩ ѨiǨ ~åxfl
JOkOK«_®xH˜ 1996Ö’ XHõ r"À, =∞O_»Å ˆHO„^•Å‰õΩ
Ô~"≥#∂º JkèHÍ~°∞Å∞ "≥o§ „Ѩu<≥ÖÏ 30= `åsY∞#
áœ~°Ç¨Ï‰õΩ¯Å k#O [~°áêÅO@∂ 2001Ö’ XHõ ã¨~°∞¯ ºÅ~ü,
„Ѩu JÃãOc¡ xÜ≥∂[Hõ=~°æOÖ’ U_®kH˜ XHõ ™êOѶ≤∞Hõ ã¨OˆH∆=∞
ã¨^Œã¨∞û x~°fiÇ≤ÏOKåÅx 2006Ö’ =∞~À r"À q_»∞^ŒÅ KÕã≤
Jk KÕ`«∞Å∞ ^Œ∞Å∞ѨىõΩOk. ÉÏkè`«∞Å∞ #+¨ìѨiǨ ~°O á⁄O^Õ
q+¨Ü«∞OÖ’ Ѩ_»∞`«∞#fl W|ƒO^Œ∞Å#∞ QÆ=∞xOz "å˜x
ã¨∞ÅÉèí`«~°O KÕÜ«∂Å<Õ PÖ’K«<Õ ÖË^Œ∞ "åà◊¡‰õΩ. D K«@ìO
QÆ∞iOz „Ѩ[ÅÖ’, =ÚYºOQÍ PkèѨ`«º =~åæÅÖ’ "åà◊√¡ qã¨Î$`«
„ѨKå~°O HõeÊOKåe. „ѨÉèí∞`«fi Ü«∞O„`åOQÍxH˜ ã¨Ô~·# tHõ∆}
WÑ≤ÊOK«_»O`Àáê@∞ nxfl z`«Îâ◊√kú`À J=∞Å∞ KÕÜ«∞_®xH˜
J=ã¨~°"≥∞ÿ# ã¨Oã≤^Œú`«#∞ "åà◊¡Ö’ HõeÊOKåeû# ÉÏ^茺`« ‰õÄ_®
D âßY^Õ.
D K«@ìO J=∞Å∞HÀã¨O XHõ ~åR™ê÷~Ú Ñ¨~°º"ÕHõ∆Hõ
ã¨OѶ¨∂xfl ~åR =ÚYº=∞O„u J^茺Hõ∆`«# 2005Ö’ U~åÊ@∞
KÕâß~°∞. ~å[H©Ü«∂ʼnõΩ Jf`«OQÍ Ñ¨xKÕÜ«∂eû# D ã¨OѶ¨∞O
U<å_»∂ 㨄Hõ=∞OQÍ Ñ¨xKÕÜ«∞ÖË^Œ∞. lÖÏ¡Å™ê÷~ÚÖ’ U~åÊ@∞
HÍ"åeû# qlÖˇ<£û Hõq∞©ÅÖ’ W©=e =~°‰õΩ ^Œo`«∞ʼnõΩ
™ê÷#O ÖË^Œ∞. J=∞Å∞Ö’ WO`« x~°¡H∆ͺxH˜ QÆ∞~“`«∞#fl D
K«@ìO QÆ∞iOz ^Œ∞ifixÜ≥∂QÆ=∞ø`«∞O^Œ<Õ „ѨKå~°O =∂„`«O
PHÍâß#flO@∞`«∂ =ÙOk.
„QÍ=∂ÅÖ’ ^Œo`«∞Å g∞^Œ, Pk"åã¨∞Å g∞^Œ ^•_»∞Å#∞,
q=Hõ∆#∞ „áÈ`«ûÇ≤ÏOKÕ ÃÑ`«ÎO^•s =~åæÅÃÑ· K«@ìѨ~°"≥∞ÿ# K«~°ºÅ∞
fã¨∞HÀ=_»O`Àáê@∞ ~å[H©Ü«∞, Pi÷Hõ K«~°ºÅ#∞ KÕѨ@ì_»O
^•fi~å =∂„`«"Õ∞ "åi ^Ò~°˚<åºÅ#∞ „ѨÉèí∞`«fiO J^Œ∞ѨÙ
KÕÜ«∞QÆÅ^Œ∞. ã¨~°ÊOKüÅ∞QÍ ã≤qÖò HÍO„ÏHõì~°∞¡QÍ T~°¡Ö’
ÃÑ`«Î#O KÕã¨∂Î, J„QƉõΩÖÏÅ#∞ ã¨g∞HõiOz ^Œo`«∞Åg∞^Œ
J}z"Õ`«#∞ H˘#™êyOKÕ "åi g∞^Œ L=∞‡_çQÍ K«~°ºÅ∞
fã¨∞HÀ_®xH˜ ‰õÄ_® K«@ìOÖ’ gÅ∞ =ÙOk. HÍh "å˜x
J=∞Å∞ KÕÜ«∞_®xH˜ „ѨÉèí∞`«fiO „Ѩܫ∞uflOK«_»O ÖË^Œ∞.
ÃÑ`«ÎO^•~°¡#∞ |ÅÇ‘Ï#Ѩ~°ÛHõáÈ`Õ áÈh, Hõhã¨O "åi
J}z"Õ`«#∞ Z^Œ∞~À¯=_®xH˜ HÍ=eû# P`«‡Ãã÷Â~åºxfl
HõeyOK«_®xH˜ ^Œo`«∞Å#∞, Pk"åã¨∞Å#∞ ™ê=∂lHõOQÍ,
Pi÷HõOQÍ |Ö’¿Ñ`«O K≥Ü«∂ºeû# K«~°ºÅ∞ ‰õÄ_® fã¨∞HÀ=_»O
ÖË^Œ∞. ã¨Ô~·# q^•º, "≥·^Œº ™œHõ~åºÅ∞ HõeyOz, Éèí∂ã¨O㨯~°}Å
^•fi~å, L^ÀºQÍ=HÍâßÅ ^•fi~å "åix Pi÷HõOQÍ xÅ^˘‰õΩ¯
‰õΩ<ÕÖÏ KÕ¿ãÎ D K«Ïìxfl H˘O`«=~°ÔH·<å LѨÜ≥∂yOK«∞‰õΩ<Õ
â◊H˜Î "åiH˜ =ã¨∞ÎOk. ^Œo`«∞Å g∞^Œ ^•_»∞Å∞ Z‰õΩ¯=QÍ
Hõ~°∂flÅ∞, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü, NH͉õΩà◊O, <≥Å∂¡~°∞, ~°OQÍÔ~_ç¤
lÖÏ¡ÅÖ’ [~°QÆ∞`«∞#flѨʘH©, q=Hõ∆#∞ =∂„`«"Õ∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, Ãã·|~åÉÏ^£ÅÖ’ ^Œo`«∞Å∞ Z‰õΩ¯= ˆHã¨∞Å∞
#"≥∂^Œ∞ KÕÜ«∞QÆÅ∞æ`«∞<åfl~°O>Ë ^•xH˜ HÍ~°}O JHõ¯_ç"åiH˜
P â◊H˜Î LO_»_»"Õ∞.
D K«~°ºÖËg∞ fã¨∞HÀ‰õΩO_® K«@ìO J=∞Å∞ ÉÏ^茺`«#∞
ѨÓiÎQÍ JkèѨ`«º =~åæÅ∞ u+¨ì "Õã¨∞‰õΩ#fl „ѨÉèí∞`«fi
Ü«∞O„`åOQÍxˆH =kÖË¿ãÎ, K«@ìO PtOz# Ѷ¨e`åÅ∞ U<å˜H©
~å=Ù.
z=~°QÍ –^Œo`«∞Å∞, „ã‘ÎÅÃÑ·# [iˆQ J`åºKå~åÅ
q+¨Ü«∞OÖ’ ÉÏkè`«∞ÖË ~årѨ_ç PO^Àà◊#=^ŒÌ#∞HÀ=_»O
`«~°K«∞QÍ Z^Œ∞~°=Ù`«∞#fl ÉÏ^è•Hõ~°"≥∞ÿ# Ѩiã≤÷u. <åºÜ«∂
<åºÜ«∂Å`À xq∞`«ÎO ÖˉõΩO_® ~år KÕ~ÚOK«_»"Õ∞ Hõ~°Î=ºOQÍ
ÃÑ@∞ì‰õΩ#fl"åà◊√¡ ã¨=∂[OÖ’ KåÖÏ=∞Ok L<åfl~°∞. H˘O^Œ~°∞
`«=∞ ~å[H©Ü«∞ „ѨÜ≥∂[<åÅ HÀã¨O, H˘O^Œ~°∞ Pi÷Hõ
„ѨÜ≥∂[<åÅ HÀã¨O D Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. WO^Œ∞Ö’ „QÍ=∞ÃÑ^ŒÌÅ
#∞Oz ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ^•HÍ, ‰õΩÅÃÑ^ŒÌÅ #∞Oz
„Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å <åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ K≥ÖÏ=∞}˜ JÜÕ∞º"åi^•HÍ
ѨÅ∞~°HÍÅ"å~°∞ L<åfl~°∞. Wk ^Œo`«∞ʼnõΩ ZO`« #+¨ìO
KÕã¨∞ÎO^À „Ѩ`ÕºHõOQÍ K≥ѨÊ#Hõ¯ˆ~¡HõáÈ~Ú<å D „Ѩ=∂^ŒHõ~°
^èÀ~°}∞ÅѨ@¡ "å~°∞ =∞iO`« J„Ѩ=∞`«ÎOQÍ LO_®Åx, Z=i
KÕ`«∞Ö’¡#∂ áê=ÙÅ∞QÍ =∂~°‰õΩO_® *Ï„QÆ`«ÎQÍ LO_®Åx
HÀ~°∞`«∞<åflO.
^Œo`«∞ŠǨωõΩ¯Å Ѩ@¡ x|^Œú`« L#fl „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞,
<åºÜ«∞"å^Œ∞Å∞ n~°…HÍÅO KÕã≤# áÈ~å@O =Å¡ =∂„`«"Õ∞ 18
Uà◊§ `«~åfi`«<≥·<å K«∞O_»∂~°∞ J„QƉõΩÖÏʼnõΩ tHõ∆Å∞ Ѩ_®¤~Ú.
„Ѩu ^•_ç q=Hõ∆ q+¨Ü«∞OÖ’#∂ J^Õ™ê÷~ÚÖ’ áÈ~å@O,
L^Œº=∞O KÕã≤ D K«Ïìxfl J=∞Å∞ KÕ~ÚOK«∞HÀ=_®xH˜ Hõeã≤
~°=∞‡x Ñ≤Å∞ѨÙxã¨∂Î...
–=∂#=ǨωõΩ¯Å"ÕkHõ

29. 29 PQÆã¨∞ì, 2012
=∞#ÔHO^Œ∞HõO>ËJO`Õã¨OQÆ`«∞Å∞
– Z.a.~°"Õ∞âò
™ê=∂lHõO
WO_çÜ«∂@∞_ÕÖ’ W©=Å <Õ<˘Hõ Pã¨H˜ÎHõ~° "å~°Î K«k"å#∞.
Hõ~å‚@Hõ =ÚYº=∞O„u ã¨^•#O^ŒQ“_» ɡOQÆà◊¥~°∞Ö’x XHõ
Ü«∂K«Hõ ã¨O~°Hõ∆} ˆHO„^•xfl ã¨O^Œi≈OK«_®xH˜ "≥àÏ¡_»@. JHõ¯_»
XHõ Ü«∂K«‰õΩ~åÅ∞ XHõ QÆ}˜`«âߢã¨Î ã¨=∞㨺#∞ Ѩi+¨¯iOK«_»OÖ’
=Úxy LO_»_®xfl ã‘ZO ™êÉò QÆ=∞xOKå~°∞. '=∂ ~å[H©Ü«∞
<åÜ«∞‰õΩÅ HõO>Ë g∞Ô~O`À "Õ∞Å∞— JO@∂ #=Ùfi`«∂
"åºMϺxOKå_»@. PÜ«∞# ã¨~°^•‰õΩ J<åfl_À... ÖËHõ x[OQÍ<Õ
J<åfl_À `≥eÜ«∞^Œ∞. HÍh P "åºYºÖ’ H˘O`≥·<å x[O LO^Œx
=∂„`«O JO`å JOwHõi™êÎO. ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ Jã¨=∞~°÷`Õ
=∞# ^Õâßxfl Ѩ˜ìÑ‘_çã¨∞Î#fl ã¨=∞㨺ÅxflO˜H© HÍ~°}O. J~Ú`Õ
=∞i „Ѩ[ÅO`å Hõ_çy# ã¨fiK«Ûù"≥∞ÿ# =Ú`åºÖÏ? q#_®xH˜
HÍã¨Î W|ƒOkQÍ LO_˘K«∞Û HÍh "åi x~°¡Hõ∆ ºO, xi¡Ñ¨Î`« ‰õÄ_®
ã¨=∞㨺Å∞ JѨi+¨¯`«OQÍ LO_»_®xH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O. ^èŒ~°Å
ÃÑ~°∞QÆ∞^ŒÅ, Jqhu, „^Œ"ÀºÅƒ}O, ~°∂áê~Ú qÅ∞=
H©∆}˜OK«_»O WѨC_»∞ ^Õâßxfl Ѩ˜ìÑ‘_çã¨∞Î#fl =ÚYº ã¨=∞㨺Å∞.
WO^Œ∞Ö’ JxflO˜HõO>Ë ™ê=∂#∞º_çx PO^Àà◊#‰õΩ QÆ∞iKÕ¿ãk
ÃÑ„’^èŒ~°Å JOâ◊O. 2002Ö’ ~°∂.35QÍ L#fl b@~°∞
ÃÑ„’Å∞ ^èŒ~°Å∞ Ô~O_»∞ Ô~@¡ HõO>Ë Z‰õΩ¯=QÍ ÃÑiy UHõOQÍ
~°∂.80 =^ŒÌ‰õΩ KÕ~°∞‰õΩOk. q∞QÆ`å x`åº=ã¨~åÅ ^èŒ~°Å∂
^•^•Ñ¨ÙQÍ Ô~˜ìOѨܫ∂º~Ú. Wq ZO^Œ∞‰õΩ ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞<åflÜ«∞<Õ
q+¨Ü«∞O WѨC_»∞ ѨHõ¯#ɡ_»^•O. ^èŒ~°Å∞ ÃÑiy#ѨC_»ÖÏ¡
"å=∞ѨH∆ÍÅ∞ g^èŒ∞Ö’¡H˜ =zÛ "å~°Oáê@∞ áÈ~åÏÅ∞ KÕ™êÎ~Ú.
D PO^Àà◊#Ö’¡ Ѩ@∞ì=∞x Ѩk=∞Ok HõxÑ≤OK«~°∞. q∞QÆ`å
~å[H©Ü«∞ áêsìÅn W^Õ Ñ¨iã≤÷u. ã¨fiK«ÛùO^ŒOQÍ „Ѩ[Å∞
áÈ~åÏÖ’¡ áêÖÁæ#_»O ÉÏQÍ `«yæáÈ~ÚOk. U áÈ~å@
~°∂ѨOÖ’<≥·<å „Ñ¨[Å áê„`« Ju=ÚYº"≥∞ÿOk. „Ѩ[Å
ÉèÏQÆ™êfi=∞ºO ÖˉõΩO_® U XHõ¯ L^Œº=∞=¸ q[Ü«∞=O`«O
HÍÖË^Œ∞.. HÍÉ’^Œ∞ ‰õÄ_®. J~Ú`Õ ~å[H©Ü«∂ÅÃÑ· U=yOѨÙ
=ÖË¡ „Ѩ[Å∞ WÖÏ KÕã¨∞Î<åfl~°<Õ "å^Œ# ‰õÄ_® ã¨Ô~·Ok HÍ^Œ∞.
Pi÷Hõ ã¨O㨯~°}Å∞(1991) J=∞Ö’¡ ~åHõ=ÚO^Œ∞ Ѩiã≤÷u WÖÏ
LO_Õk HÍ^Œ∞. „Ѩu L^Œº=∞O L"≥fi`«∞Î# ÖËKÕk. „Ѩ[Å∞
ã¨fiK«ÛùO^ŒOQÍ ~À_»¡ÃÑ·H˜ =KÕÛ"åà◊√¡. Ü«¸x=iû©Åhfl L^Œº=∞
ˆHO„^•Å∞QÍ qÅã≤ÖË¡q. 90 ^Œâ◊HõO `«~°∞"å`« =∞^茺`«~°QÆu
Z<Àfl ‰õΩ^Œ∞ѨÙʼnõΩ Ö’<≥·Ok. „ѨѨOpHõ~°} Ѷ¨e`«OQÍ =∂Ô~¯ò
â◊‰õΩÎʼnõΩ ÖÁOyáÈ~ÚOk. =ã¨∞Î"åº"≥∂ǨÏO qѨs`«OQÍ
ÃÑOK«∞H˘x qÖÏ™êÅ#∞ ‰õÄ_® J=ã¨~åÅ∞QÍ ÉèÏqOKÕ Ñ¨iã≤÷u
^•Ñ¨ÙiOzOk. ^èŒ#=O`«∞Å#∞ J#∞HõiOKÕ Ñ¨^Œúu ÉÏQÍ
ÃÑiyáÈ~ÚOk. ã¨∞MÏxfl _»|∞ƒ`À H˘#∞HÀ¯"åÅ<Õ Ü«∂=
ÃÑiyOk. WѨC_»∞ ÖË>ˇãπì QÍ_≥˚òû, „ÉÏO_≥_£ HÀ¡`üû LO>Ë<Õ
=∞#‰õΩ HÍã¨Î Q“~°=O. '¿ÇÏ _»∂_£... ǨÏ∫Ü«Ú _»∂~Ú<£ @∞_Õ?—
JO@∂ ѨÅHõi¿ãÎ<Õ =∞#O P^èŒ∞x‰õΩÅO. ¿Ñ^Œ, =∞^茺`«~°QÆu
=~åæÖ’¡ ~å[H©Ü«∞, ™ê=∂lHõ JOâßÅÃÑ· Pã¨H˜Î ÉÏQÍ `«yæOz,
ã¨OѨ^ŒÃÑ· "≥∂A ÃÑOK«_»OÖ’ „ѨѨOpHõ~°} q[Ü«∞
=O`«=∞~ÚO^Œx K≥áêÊe. Z^Œ∞˜ "å_çx q∞OzáÈ"åÅ<Õ
^Œ∞~åâ◊, áÈ©`«`«fiO ÃÑ~°QÆ_»O =Å¡ f~°HõÖˉõΩO_® áÈ~ÚOk.
™ê=∂lHõ ã¨Ê $Ç¨Ï `«yæOk. L^Œº=∂Å#∞ =ÚO^Œ∞_ç
#_çÑ≤OKåeû# Ü«Ú=`« ‰õÄ_® ÔHsi[OÃÑ·<Õ Ñ¨ÓiÎ^Œ$+≤ì
™êi™ÈÎOk. Ѩ^À `«~°QÆu ѨÓiÎHÍQÍ<Õ WO[hiOQ∑, "≥∞_çã≤<£,
ZOÃãò =O˜ Ѩ^•ÖË gà◊¡ <åÅ∞HõÃÑ· #iΙêÎ~Ú. =∂#=
ã¨O|O^è•Å∞, ™ê=∂lHõ ã¨=∞㨺ÅÃÑ· Pã¨H˜Î â◊¥#ºO.
„ѨѨOpHõ~°} =Å¡ L=∞‡_ç ‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ qzÛù#flO HÍ=_»O
‰õÄ_® D Ѩi}Ï=∂xH˜ HÍ~°}O. g@xflO˜ =Å¡
L^Œº=∂Ö’¡H˜ „Ѩ"ÕtOKÕ ¿Ñ^Œ, =∞^茺`«~°QÆu "åà◊¡ ã¨OYº
J#∂ǨϺOQÍ Ñ¨_çáÈ~ÚOk. J~Ú`Õ W©=Å J<åflǨÏ*ψ~
L^Œº=∂xH˜ =∂„`«O „Ѩ[Ö’¡ #∞Oz QƘì =∞^ŒÌ`Õ =zÛOk.
nxH© XHõ HÍ~°}O LOk. „Ѩu XHõ¯~°∂ Jqhu HÍ~°}OQÍ
ÉèÏsQÍ #+¨ìáÈ`«∞O_»_»O =ÖË¡ KåÖÏHÍOÅO `«~°∞"å`«
=∞^茺`«~°QÆu g^èŒ∞Ö’¡H˜ =zÛOk. q∞QÆ`å q+¨Ü«∂Ö’¡ =∂„`«O
=∞#ÔHO^Œ∞‰õΩÖË J<Õ^èÀ~°}˜ HõxÑ≤™ÈÎOk. J<åfl L^Œº=∞O
L"≥fi`«∞Î# ÖËz<å z=iH˜ K«Å¡|_çOk. =∞m¡ ÃÑ„’Å∞ ^èŒ~°Å
=^ŒÌˆH =^•ÌO Ѩ#∞flÅhfl `˘Åy¿ãÎ b@~ü ÃÑ„’Öò ~°∂.50
Ö’¿Ñ =ã¨∞ÎOk. Ѩ#∞flÅ#∞ `˘ÅyOK«_®xH˜ ˆHO„^Œ, ~å¢+¨ì
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ 㨿ãq∞~å JO@∞<åfl~Ú. =∞iHÀxfl <≥ÖÖ’¡ Wk
~°∂.100‰õΩ KÕ~°∞HÀ=_»O MÏÜ«∞O. ÃÑ„’ ^èŒ~°Å =Å¡ q∞QÆ`å
L`«Ê`«∞ÎÅ ^èŒ~°Åhfl ÃÑ~°∞QÆ∞`åÜ«∞#fl ã¨OQÆu `≥eã≤O^Õ. J~Ú<å
㨈~ g˜ÃÑ· áÈ~åÏxH˜ =∞^茺`«~°QÆu ZO`«=∂„`«=¸ ã≤^ŒúOQÍ
ÖË^Œ∞. „Ѩu <≥ÖÏ ã¨Oáê^Œ#, Y~°∞ÛÅ#∞ XHõ˜H˜ Ô~O_»∞™ê~°∞¡
ÖˇHõ¯K«∂ã¨∞‰õΩ<Õ D JÖÏÊ^•Ü«∞ r=ÙÅ∞ `«=∞ P^•Ü«∞OÖ’
ã≤OǨÏÉèÏQÆO ^èŒ~°Å ÃÑ~°∞QÆ∞^ŒÅ =ÖË¡ Pq~°=Ù`«∞#fl^Œx
QÆ=∞xOK«_»O ÖË^Œ∞. „Ѩ*Ï =ºuˆ~Hõ q^è•#ÅÃÑ· áÈ~åÏxH˜
=ÚO^Œ∞‰õΩ ~å=_»O ÖË^Œ∞. XHõ¯˜ =∂„`«O x[O... Ѩiã≤÷u
WÖψQ LO>Ë Éèíq+¨º`ü =∞iO`« ã¨OH˜¡+¨ìOQÍ =∂~°_»O MÏÜ«∞O.
„Ѩ[Å "≥·Yi`À „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ =∞iO`« Ô~zÛáÈQÆÅ=Ù. Z^Œ∞~°∞
u~°QƉõΩO>Ë =∞ixfl z‰õΩ¯Å∞ `«Ñ¨Ê=Ù. ÖˉõΩO>Ë ã¨^•#O^Œ
Q“_» =O˜ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ '„Ѩ[Å HõO>Ë "Õ∞"Õ∞ #Ü«∞O— J<Õ
~ÀA =ã¨∞ÎOk. T

30. 30#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
HÍHõfÜ«∞ Ü«¸x=iû©Ö’ KåÖÏ HÍÅO „H˜`«O
JOÉË^Œ¯i[OÃÑ· XHõ Ããq∞<å~ü [iy#k. JO^Œ∞Ö’
KåÖÏ=∞Ok sÃã~üÛ Ñ¨„`åÅ#∞ „Ѩ"Õâ◊Ãјì<å~°∞. JO^Œ∞Ö’
H˘O^Œ~°∞ JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜, =∂i¯û*ÏxH˜ L#fl H˘xfl `Õ_®Å#∞
‰õÄ_® `≥eÑ≤<å~°∞. =∂~ü¯û ~å[º~°Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl, JOÉË^Œ¯~ü
~å[ºã¨Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»<Õ q+¨Ü«∞O ‰õÄ_®
K«~°Û‰õΩ =zÛOk. HÍx "å˜Ö’ Uk ã¨Ô~·#k J<Õ q+¨Ü«∞O
K≥ѨÊÖË^Œ∞. JÖψQ =∞iH˘O`« HÍÖÏxH˜ L™ê‡xÜ«∂
Ü«¸x=iû©Ö’ _®Hõì~ü Ü«∞O.ZѶπ. QÀÑ‘<å^ä£ J^茺Hõ∆`«#
=∞~˘Hõ Ããq∞<å~ü [iy#k. ^•xÖ’ HõOK« SÅÜ«∞ºQÍ~°∞
^•^•Ñ¨Ù 20xq∞ëêÅ∞ =∂Ï¡_ç "≥o§áÈ~Ú<å~°∞. JѨC_»∞
HõOK« SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ =∂i¯û*ÏxH˜ JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜ á⁄ã¨QÆ^Œ∞
J<åfl~°∞. =∂i¯ûã¨∞ìÅ∞, JOÉË^Œ¯iã¨∞ìÅ∞ H˘xfl q+¨Ü«∂ÅÖ’
=∂„`«O Hõeã≤ ѨxKÕÜ«∞=K«∞Û#∞ J<åfl~°∞. JO`«‰õΩ=ÚO^Œ∞
=∂i¯û*Ïxfl, JOÉË^Œ¯i*Ïxfl *’_çOKåÅ<Õ K«~°Û ã¨=∂[OÖ’
™êy#k. HõOK« SÅÜ«∞º, L.™ê, aÜ«∞ãπ. ~å=ÚÅ∞ D
"å^Œ# KÕâß~°∞. =∂~ÀA g~°#fl D q+¨Ü«∞"≥∞ÿ XHõ
„ѨÜ≥∂QÆ"Õ∞ KÕã≤ ^•^•Ñ¨Ù qѶ¨Å"≥∞ÿ<å~°∞.
g@xfl˜x ѨijeOz#ѨÙ_»∞ JOÉË^Œ¯i[O, =∂i¯û[O
=∞^茺 L#fl `Õ_®Å#∞ QÆ∞iÎOK«=Åã≤# J=ã¨~°O L#fl^Œ<Õ
Jaè„áêÜ«∞O HõÅy#k. UÜÕ∞ q+¨Ü«∂ÅÖ’ JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜,
=∂i¯û*ÏxH˜ aè<åflaè„áêÜ«∂Å∞ L<åflÜ≥∂? JO^Œ∞Ö’ Z=i
Jaè„áêÜ«∞O Éè∫uHõ"å^•xH˜ J#∞‰õÄÅOQÍ LO^À?
QÆ∞iÎOK«=Åã≤ L#flk. =∂i¯û*ÏxH˜, JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜ áÈeHõ
ÃÑ@ì‰õÄ_»^Œ∞ Jx H˘O^Œi "å^Œ#. =∂i¯û*ÏxH˜, U
W*ÏxÔH·<å áÈeHõ ÃÑ@ì=K«∞Û#∞. "å^•ÅÖ’ =¸Å"å^•Å∞
Éè∫uHõ"å^ŒO, ÉèÏ="å^ŒO. WO^Œ∞Ö’ Éè∫uHõ"å^•xfl
ã¨=∂[„âıÜ«∞ã¨∞û HÀˆ~kQÍ QÆ∞iΙêÎ=Ú. P "å^•xH˜ Uk
q~°∞^ŒúOQÍ L#flk? J<Õk qâı¡+¨} [~°QÍe. JOÉË^Œ¯~ü
‰õÄ_® |∞kú*ÏxH˜, =∂i¯û*ÏxH˜ áÈeHõ Ãјì<å_»∞. JO^Œ∞Ö’
|∞kú[O "≥∞~°∞ÔQ·#^Œx ‰õÄ_® K≥Ñ≤Ê<å_»∞.
=∂~ü¯û Jaè„áêÜ«∂Å ã¨=∂Ǩ ~åxfl =∂i¯û[O Jx,
JOÉË^Œ¯~ü Jaè„áêÜ«∂Å ã¨=∂Ǩ ~åxfl JOÉË^Œ¯i[O Jx
JOÏ~°∞. „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•Å∞ Ô~O_Õ LOÏ~Ú. XHõ˜
Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO. Ô~O_»=k ÉèÏ="å^Œ
„áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO. ÉèÏ="å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO
|Å=O`«∞Å ^Œ$HõÊ^äŒO. Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO
|ÅÇ‘Ï#∞Å ^Œ$HõÊ^äŒO. Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO
<åºÜ«∂xfl ã¨=∞i÷ã¨∞ÎOk. ÉèÏ="å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^äŒO
<åºÜ«∂xfl |Ç≤Ï~°æ`«OQÍ ã¨=∞i÷ã¨∂Î, J<åºÜ«∂xfl
JO`«~°æ`«OQÍ ã¨=∞i÷ã¨∞ÎOk. =ÚYºOQÍ =∞#O Ѩ^•ÅÜ≥ÚHõ¯
J~å÷ʼnõΩ ã¨Ê+¨ì`« hÜ«∞=ÅÜ«Ú#∞. ã¨Ê+¨ì`« ÖËHõáÈ`Õ q+¨Ü«∞O
QÆO^Œ~°QÀà◊OQÍ `«Ü«∂~°=Ù`«∞Ok. XHõ~°∞ ã¨Ê+¨ìOQÍ
K≥ѨÊÖËHõáÈ`Õ `≥eã≤# "å~°∞ ã¨Ê+¨ìOQÍ K≥áêÊe. JѨC_»∞
Ô~O_çO˜ QÆ∞iOz q∞QÆ`å"å~°∞ PÖ’zOz ã¨ÊOkOK«_»O
=Å# Jã¨Öˇ·# J~°÷O =ã¨∞ÎOk. WO`«H© <åºÜ«∞O JO>Ë
Uq∞˜? =∞#∞+¨µÅ∞ XHõiÃÑ· XHõ~°∞ |ÖÏxfl
„ѨÜ≥∂yOK«‰õÄ_»^Œ∞ J<Õ^Õ <åºÜ«∞=Ú. =∞#O Wk
<åºÜ«∞=Ú, Jk <åºÜ«∞O HÍ^Œ∞ Jx K≥ѨC‰õΩ<Õ „Ѩu
q+¨Ü«∞OÖ’ JOu=∞OQÍ D J~°÷"Õ∞ LO@∞#flk.
ã¨=∂[OÖ’ KåÖÏ "å^•Å∞ L<åfl~Ú. "å˜Ö’ H˘xfl
Éè∫uHõ"å^Œ Jaè„áêÜ«∂Å∞ H˘xfl ÉèÏ="å^Œ Jaè„áêÜ«∂Å∞
L<åfl~Ú. JO^Œ∞=Å# "å˜x ѨijÅ# KÕã≤, JO^Œ∞Ö’
ÉèÏ="å^Œ Jaè„áêÜ«∂Å∞ U"À, Éè∫uHõ"å^Œ Jaè„áêÜ«∂Å∞
U"À QÆ∞iÎOK«=Åã≤ LO@∞Ok. "å˜Ö’ J<åºÜ«∂xfl
ã¨=∞i÷OKÕ ÉèÏ="å^Œ Jaè„áêÜ«∂Å#∞ u~°ã¨¯iOK«=Åã≤
LO@∞Ok. "å^•ÅÖ’x JOâßÅ#∞ ѨijeOK«‰õΩO_®
L^•~°OQÍ LO_»_»O JO>Ë Ü«∞^è•ã≤÷ux HÀ~°∞HÀ=_»"Õ∞
J=Ù`«∞Ok. =~°æ ã¨=∂[OÖ’ L^•~°OQÍ LO_»_»O,
Ü«∞^è•ã≤÷ux HÀ~°∞HÀ=_»O ‰õÄ_® ÉèÏ="å^Œ"Õ∞ J=Ù`«∞Ok.
1. `åufiHõ ѨÙ<åk
r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸ÅO Ѩ^•~°÷=∂? ^Õ=Ù_®? J<Õk
ã¨Ê+¨ìO KÕÜ«∞_»"Õ∞ `åufiHõ ѨÙ<åkH˜ ã¨O|OkèOz# JOâ◊O.
r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸ÅO Ѩ^•~°÷=∞x Éè∫uHõ"å^ŒO
K≥ѨC`«∞Ok. =∂~ü¯û ‰õÄ_® r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸ÅO
Ѩ^•~°÷=∞x K≥Ñ≤Ê<å_»∞. r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸Å=Ú ^Õ=Ù_»x
áêÅHõ=~åæÅ∞ K≥ѨC`å~Ú. JOÉË^Œ¯~ü ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ JOÏ_»∞.
HÍx r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸ÅO Ѩ^•~°÷O J<Õ q+¨Ü«∞OÖ’
JOÉË^Œ¯i[O–=∂i¯û[O–ÉèÏ="å^ŒO
™ê=∂lHõO

31. 31 PQÆã¨∞ì, 2012
=∞ø#O =Ç≤ÏOKå_»∞. ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ JO>Ë Ñ¨^•~å÷xfl
XѨC‰õΩ#fl>Ë¡ Hõ^•? J<Õ `«~°¯O ã¨Ô~·#k HÍ^Œ∞. ^Õ=Ù_»∞
ÖË_»∞ Jx K≥¿ÑÊ"åÔ~=Ô~·<å Ѩ~ÀHõ∆OQÍ áêÅHõ=~åæÅ#∞
|Ö’¿Ñ`«O KÕ¿ã"å~°∞ J=Ù`å~°∞. ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ J#_»O
Kå}Hõº `«O„`«O ÖÏO˜k. Kå}‰õΩº_»∞ `«# =∞#∞+¨µÅ#∞
â◊`«$ta~°OÖ’ „Ѩ"Õâ◊ÃÑ_»`å_»∞. P =∞#∞+¨µÅ∞ JHõ¯_ç
~°Ç¨Ï™ê¯Å#∞ Kå}‰õΩºxH˜ KÕ~°"Õ™êÎ~°∞. â◊`«$ta~åxfl „Ѩ[Å∞
Jã¨Ç≤ϺOK«∞‰õΩ<Õ HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ KÕ™êÎ~°∞. <Õ˜ ¿ÇÏ`«∞"å^Œ∞Å∞,
<åã≤ÎHõ"å^Œ∞Å∞ ‰õÄ_® ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ J<Õ q+¨Ü«∂<Õfl
„Ѩ^è•#OQÍ K≥ѨC`å~°∞. <Õ˜ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ ‰õÄ_® ã¨O^Œ~°ƒùO
=¿ãÎ ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ Jx JOÏ~°∞. ÖË^• =∞ø#OQÍ LOÏ~°∞.
Wq Ѩ~ÀHõ∆OQÍ `«=∞#∞ `å=Ú |ÅÇ‘Ï# Ѩ~°K«∞HÀ=_»"Õ∞.
JOÉË^Œ¯~ü ^Õ=Ù_»∞ ÖË_»∞ JO@∞#flO^Œ∞# JOÉË^Œ¯~ük
=∞^èÕº=∂~°æO J=Ù`«∞Ok. |∞kú*Ïxk ‰õÄ_® =∞^èÕº=∂~°æ"Õ∞
J=Ù`«∞Ok. =∞^èÕº =∂~°æO JOu=∞OQÍ áêÅHõ=~åæxH˜ "Õ∞Å∞
KÕã¨∞ÎOk. JO^Œ∞=Å# `åufiHõ ѨÙ<åk q+¨Ü«∞OÖ’
JOÉË^Œ¯~ük ÉèÏ="å^Œ"Õ∞ J=Ù`«∞Ok. r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ
=¸ÅO Ѩ^•~°÷=∞x „ѨHõ˜Oz#O^Œ∞=Å# =∂~ü¯ûk
Éè∫uHõ"å^ŒO J=Ù`«∞Ok. JO^Œ∞=Å# `åufiHõ ѨÙ<åk
q+¨Ü«∞OÖ’ JOÉË^Œ¯i*Ïxfl =ºuˆ~H˜OK«=Åã≤ LO@∞Ok.
=∂i¯û*Ïxfl ã¨=∞i÷OK«=Åã≤ LO@∞Ok.
=∂~ü¯û "å~°ã¨∞Å=∞x K≥ѨC‰õΩO@∞#fl Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞
Ѩ^•~°÷O r=ÙŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ =¸ÅO J<Õ q+¨Ü«∂xfl „Ѩ[ʼnõΩ
K≥ѨÊ_»O ÖË^Œ∞. Jk Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ `«¿ÑÊHÍx =∂i¯û*Ïxk
HÍ^Œ∞.
2. `åufiHõ Ѩ^Œúu
Ô~O_»∞ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•Å∞ L#fl>Ë¡ Ô~O_»∞ `åufiHõ
Ѩ^Œú`«∞Å∞ L<åfl~Ú. Éè∫uHõ"å^•xH˜ QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúu.
ÉèÏ="å^•xH˜ [_»`åi¯Hõ Ѩ^Œúu. =∂~ü¯û `«#k QÆu`åi¯Hõ
Ѩ^Œúu Jx „ѨHõ˜Oz<å_»∞. JOÉË^Œ¯~ü `«# qâı¡+¨}Ï Ñ¨^Œúu
Uq∞’ „ѨHõ˜OK«ÖË^Œ∞. XHõ q+¨Ü«∂xfl ^•x Ѩi}Ï=∞O
P^è•~°OQÍ J^茺ܫ∞#O KÕÜ«∞_»"Õ∞ QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúu. nx<Õ
áê~ѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ PQÆ=∞# Ѩ^Œúu, xQÆ=∞# Ѩ^Œúu J<Õ ¿Ñ~°¡`À
Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°∞. H˘xfl q+¨Ü«∂ÅÖ’ P~ÀǨÏ}Ï Ñ¨^Œúu,
J=~ÀǨÏ}Ï Ñ¨^Œúu Jx Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°∞. D Ѩ^Œú`«∞Å∞ ‰õÄ_®
q+¨Ü«∂xfl ^•x Ѩi}Ï=∞O P^è•~°OQÍ<Õ J^茺ܫ∞#O
KÕ™êÎ~Ú. JO>Ë QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúux u~°ã¨¯iã¨∂Î<Õ ¿Ñ~°∞¡
=∂iÛ H˘xfl q+¨Ü«∂ÅÖ’ QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúu<Õ áê˜OK«_»O
[~°∞QÆ∞`«∞#flk. QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúux J#∞ã¨iOz# KÀ@<Õ
q+¨Ü«∞ qâı¡+¨} âß„ã‘ÎÜ«∞OQÍ LO@∞Ok. q+¨Ü«∂xfl
JK«Åã≤÷uÖ’ J^茺ܫ∞#O KÕÜ«∞_»"Õ∞ [_»`«~°¯ Ѩ^Œúu
J=Ù`«∞Ok. JOÉË^Œ¯~ü ‰õΩÅO ѨÙ@∞ìHõ q+¨Ü«∞OÖ’ QÆu`åi¯Hõ
Ѩ^Œúux J#∞ã¨iOKå_»∞. JOÉË^Œ¯~ü P~°∞ºÅ ^ŒO_»Ü«∂„`«Å
#∞O_ç ‰õΩÅO QÆ∞iOz qâı¡+¨} KÕâß~°∞. =∞iH˘xfl
q+¨Ü«∂ÅÖ’ JOÉË^Œ¯~ük QÆu`åi¯Hõ Ѩ^ŒúuHÍ^Œ∞. =∞`åxfl,
~å*Ϻxfl, Ç≤ÏOã¨#∞, =~°æáÈ~åÏxfl, „âßq∞Hõ =~°æ
xÜ«∞O`«$`åfixfl J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_»OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü QÆu`åi¯Hõ
Ѩ^Œúux áê˜OK«ÖË^Œ∞. `åufiHõ ѨÙ<åk q+¨Ü«∞OÖ’ =∞^èÕº
=∂~åæxfl áê˜Oz# „ѨÉèÏ=O q∞QÆ`å qâı¡+¨}ÅÖ’ ‰õÄ_®
L#flk. JO^Œ∞ˆH H˘xfl q+¨Ü«∂ÅÖ’ QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúu
=∞iH˘xfl q+¨Ü«∂ÅÖ’ áêÅHõ=~åæʼnõΩ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_Õ
=∞^èÕº=∂~°æѨ^Œúu áê˜OK«_»O [iy#k.
3. ~å[ºO
=∂~ü¯û ~å[º~°Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. JOÉË^Œ¯~ü
~å[ºã¨Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. Wq Ѩ~°ã¨Ê~° q~°∞^Œú
q+¨Ü«∂Å∞. WO^Œ∞Ö’ Uk Éè∫uHõ"å^•xH˜ ã¨O|OkèOz#^À
Uk áêÅHõ=~åæxH˜ ã¨O|OkèOz#^À ã¨Ê+¨ìO HÍ"åe.
Éè∫uHõ"å^ŒO XHõ q+¨Ü«∂xfl ^•x Ѩi}Ï=∞O P^è•~°OQÍ
J^茺ܫ∞#O KÕã¨∞ÎOk. ã¨=∂[OÖ’ "≥Ú^Œ@ ~å[ºO ÖË^Œ∞.
ã¨=∂[ Ѩi}Ï=∞„Hõ=∞OÖ’<Õ ~å[ºO LxH˜Ö’H˜ =zÛOk.
„ѨHõ$uÖ’ PǨ ~°O H˘~°‰õΩ r=ÙÅ =∞^茺 Ѷ¨∞~°¬} [~°∞QÆ∞`«∞Ok.
„ѨHõ$u ÃÑ·#, „ѨHõ$uÖ’x [O`«∞=ÙÅÃÑ·# =∂#=Ù_»∞ q[Ü«∞O
™êkèOKå_»∞. "åº^èŒ∞ʼnõΩ B+¨^è•Å#∞ Hõ#∞Q˘<åfl_»∞. HÍ=Ù#
=∂#= *ÏuÖ’ =∞~°}ÏÅ ˆ~@∞ `«yæOk. PǨ ~°H˘~°`«
ÃÑiyOk. ^•xH˜ `À_»∞ PǨ ~åxfl =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ ^•K«∞‰õΩ<Õ
q^è•#O ÃÑiyOk. JO^Œ∞=Å# =∂#=*ÏuÖ’ PǨ ~°O
H˘~°‰õΩ JO`«~°æ`« Ѷ¨∞~°¬} f„="≥∞ÿ#k. Ѷ¨∞~°¬}Ö’ |Å"≥∞ÿ#"å~°∞
|ÅÇ‘Ï#∞Å#∞ J}z"ÕÜ«∞_»O [iyOk. J}z"Õ`«‰õΩ
Ѩ~åHÍ+¨ìQÍ ~å[ºO U~°Ê_ç#k. JO^Œ∞=Å# ~å[ºO
J}z"Õ`«‰õΩ zǨÏflO. =∂#=*Ïu "≥·Ñ¶¨ÖϺxH˜ zǨÏflO.
~å[ºO |ÅO Ü≥ÚHõ¯ J`«∞º#fl`« ^Œâ◊. ™ê„=∂[ºO ^•xHõO>Ë
L#fl`«^Œâ◊. ~å[ºO |Å=O`«∞Å#∞ ~°H˜∆OK«_»O H˘~°‰õΩ
|ÅÇ‘Ï#∞Å#∞ J}K«_»O H˘~°‰õΩ LxH˜Ö’H˜ =zÛOk.
ÉèÏ="å^ŒO „ѨHÍ~°O ~å[ºO `«Ñ¨CKÕ¿ã "åix, "≥∂ã¨O

32. 32#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
KÕ¿ã"åix xÜ«∞O„`«} KÕÜ«∞_»O H˘~°‰õΩ LxH˜Ö’H˜ =zÛ#
™ê^èŒ#O. ã¨=∂[OÖ’ =∞Oz KÕ¿ã"å~°∞ K≥_»∞ KÕ¿ã"å~°∞
LOÏ~°∞. K≥_»∞ KÕ¿ã "åix ~å[ºO tH˜∆ã¨∞ÎO^Œx ÉèÏq™êÎ~°∞.
^Œ∞~å‡~°∞æÅ∞ x~°O`«~°O LO@∞#flO^Œ∞#, ~å[ºO ‰õÄ_®
x~°O`«~°O LO@∞O^Œx áêÅHõ=~åæÅ "å^Œ#.
D Ô~O_»∞ "å^Œ#Ö’ Uk ã¨Ô~·#^À „Ѩ[Å∞
ѨijeOK«=Åã≤ LO@∞Ok. „ѨHõ$uÖ’ |Å"≥∞ÿ# r=ÙÅ∞
=∂„`«"Õ∞ =∞#∞QÆ_» ™êy™êÎÜ«∞<Õ q+¨Ü«∂xfl _®ifi<£
Hõ#∞Q˘<åfl_»∞. JO^Œ∞=Å# „Ѩurq JO`«~°æ`« áÈ~å@O
|Ç≤Ï~°æ`« áÈ~å@O KÕã¨∞ÎOk. |Ç≤Ï~°æ`« áÈ~å@OÖ’ =∂#=Ù_»∞
q[Ü«∞O ™êkèOKå_»∞. JO^Œ∞=Å# JO`«~°æ`« áÈ~å@O
"≥Ú^ŒÖˇ·Ok.D q+¨Ü«∂xfl =∂#=*Ïu "≥∞*Ïi© ÉèÏQÆO
„QÆÇ≤ÏOK«ÖËHõáÈ`«∞#flk. XHõ"Õà◊ „QÆÇ≤Ï¿ãÎ =∂#=*Ïu
JO`«~°æ`« áÈ~åÏxfl q~°q∞OK«∞‰õΩO@∞Ok. JO`«~°æ`«
áÈ~åÏxfl q~°q∞OK«∞‰õΩ#flѨC_»∞ ~å[ºO Ü≥ÚHõ¯ J=ã¨~°O
LO_»^Œ∞. JO`«~°æ`« áÈ~å@O LO_»‰õÄ_»^Œ∞ J#∞‰õΩO>Ë
=ºH˜ÎQÆ`« Pã≤÷ ã¨q∞+≤ì Pã≤÷QÍ =∂~åe. [<åÉèÏ HÍ<£ã¨ì<ì£QÍ
LO_ÕÖÏ K«∂ã¨∞HÀ"åe. ~å[ºO LO_®e J#∞HÀ=_»O JO>Ë
Ѷ¨∞~°¬}Å∞ LO_®Å#∞HÀ=_»"Õ∞. ~å[ºO LO_»‰õÄ_»^Œ∞
J#∞HÀ=_»O JO>Ë Ñ¶¨∞~°¬}Å∞ LO_»‰õÄ_»^Œ∞ J#∞HÀ=_»O
J=Ù`«∞Ok.
~å[ºO `«Ñ¨C KÕ¿ã"åix xÜ«∞O„uOKÕ ™ê^èŒ#O J#∞‰õΩ<Õ
"åˆ~ ~å[ºO LO_®Åx HÀ~°∞‰õΩOÏ~°∞. `«Ñ¨C KÕÜ«∞_»O,
"≥∂ã¨O KÕÜ«∞_»O J<Õq ~å[ºO ѨÙ@∞ìHõ`À<Õ
"≥Ú^ŒÅÜ«∂º~Ú. Jã¨Å∞ `«Ñ¨C KÕ¿ãk, "≥∂ã¨O KÕ¿ãk
~å[º"Õ∞. ~å[ºO ÖËHõáÈ`Õ `«Ñ¨C KÕ¿ã"å~°∞ "≥∂ã¨O KÕ¿ã
"å~°∞ LO_»~°∞. WѨʘH˜Ñ¨C_»∞ ~å*Ϻxfl `˘Åy¿ãÎ `«Ñ¨C
KÕÜ«∞x"å~°∞, "≥∂ã¨O KÕÜ«∞x"å~°∞ LO_»~å? ã¨=∂[O
JÅ¡HõÖ’¡ÅOQÍ =∂~°^•? J#=K«∞Û#∞. ~å[ºO XHõ
„Hõ=∞Ѩi}Ï=∞OÖ’ =zÛOk. J^Õ„Hõ=∞OÖ’ J^Œ$â◊ºO HÍ"åe.
JO^Œ∞=Å# WѨʘH˜Ñ¨C_»∞ ~å[ºO J^Œ$â◊ºO HÍ"åÅ#_»O
ÖË^Œ∞. „Hõ=∞OQÍ J^Œ$â◊ºO HÍ"åe.
JOÉË^Œ¯~ü ~å[ºO `«Ñ¨CÅ#∞ xÜ«∞O„uOKÕ ™ê^èŒ#O
J#∞‰õΩ<åfl_»∞. ~å[ºO J^Œ$â◊ºO HÍ^Œ∞ J#∞‰õΩ<åfl_»∞. ~å[ºO
J^Œ$â◊ºO H͉õÄ_»^Œ∞ J#∞‰õΩ<åfl_»∞. JO^Œ∞ˆH JOÉË^Œ¯~ü
~å[ºã¨Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. ~å[ºã¨Ç≤Ï`«
ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞HÀ=_»O JO>Ë Jã¨=∂#`«Å∞, J}z"Õ`«Å∞
LO_®Åx HÀ~°∞HÀ=_»"Õ∞. L^• : JOÉË^Œ¯~ü ‰õΩÅ x~°∂‡Å#
HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. ‰õΩÖÏŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ ~å[ºO Ü≥ÚHõ¯
|ńѨÜ≥∂QÆ"Õ∞ HÍ~°}O. Jã¨=∂#`«Å∞ ã¨$+≤ìOK«_»O H˘~°ˆH
~å[ºO ‰õΩÅ=º=ã¨÷#∞ „Ѩ"Õâ◊ÃјìOk. P<å˜ ~åAÅ∞,
„ÉÏǨχ}∞ÖË ~å[ºO. ÉèÏ="å^ŒO J<åfl, „ÉÏǨχ}˜[O J<åfl,
áêÅHõ=~°æO J<åfl ~å*º"Õ∞. „ÉÏǨχ}˜*ÏxH˜ ~å*ϺxH˜
ã¨O|O^èŒO ÖË^Œ#∞HÀ=_»O =∞^èÕº =∂~åæxfl áê˜OK«_»O =Å#
=KÕÛ ÉèÏ=#. ~å[º ã¨Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞HÀ=_»O
ÉèÏ="å^•xH˜ J#∞‰õÄÅO. JO^Œ∞=Å# JOÉË^Œ¯~ü ~å[º
ã¨Ç≤Ï`« ã¨=∂[ „Ѩuáê^Œ##∞ u~°ã¨¯iOKåe.=∂~ü¯û
~å[º~°Ç≤Ï`« ã¨=∂[ „Ѩuáê^Œ##∞ ã¨=∞i÷OKåe.
4. ‰õΩÅO
ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ Ѩx qÉèí[# =Å# ‰õΩÖÏŠѨÙ@∞ìHõ
[iyO^Œx =∂~ü¯û K≥áêÊ_»∞. Ѩx qÉèí[#`À áê@∞
JO`«ifi"åÇ¨Ï Ñ¨^Œúux áê˜OK«_»O =Å# ‰õΩÖÏŠѨÙ@∞ìHõ
[iyO^Œx JOÉË^Œ¯~ü K≥áêÊ_»∞. ^Õ=Ù_Õ ‰õΩÖÏÅ#∞
ã¨$+≤ìOKå_»x áêÅHõ=~åæÅ∞ K≥ѨC`«∞<åfl~Ú. D q+¨Ü«∞OÖ’
=∂~ü¯û qâı¡+¨} Jã¨OѨÓ~°‚OQÍ LOk. HÍx Éè∫uHõ"å^Œ
„áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•xH˜ q~°∞^ŒúOHÍ^Œ∞. JOÉË^Œ¯~ü qâı¡+¨}
D q+¨Ü«∞OÖ’ =∂~ü¯û qâı¡+¨} HõO>Ë ã¨Ê+¨ìOQÍ L#flk.
JOÉË^Œ¯~ü K«i„`«#∞ P~°∞ºÅ ^ŒO_» Ü«∂„`«Å #∞O_ç
"≥Ú^ŒÅ∞Ãјì<å~°∞. ‰õΩÅO q+¨Ü«∞OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü qâı¡+¨}
Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•xH˜ J#∞QÆ∞}"≥∞ÿ#k.
5. =~°æ áÈ~å@O
=∂~ü¯û =~°æáÈ~åÏxfl ã¨=∞i÷OKå_»∞. JOÉË^Œ¯~ü
=~°æáÈ~åÏxfl =ºuˆ~H˜OKå_»∞. D Ô~O_»∞ Jaè„áêÜ«∂Å∞
Ѩ~°ã¨Ê~° =ºuˆ~HõO. D Ô~O_çO˜Ö’ Uk Éè∫uHõ"å^•xH˜
J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ#^À K«∂_®e. =∂~ü¯û Éè∫uHõ"å^ŒO „ѨHÍ~°O
=~°æáÈ~å@O JO>Ë |ÅÇ‘Ï#∞Å „ѨuѶ¨∞@#. áêÅHõ=~åæÅ
„ѨHÍ~°O =~°æáÈ~å@O JO>Ë J~åK«‰õΩÅ J~åK«Hõ`«fiO.
„ѨHõ$ux ѨijeOz#ѨÙ_»∞ „ѨHõ$uÖ’ „Ѩurq |`«Hõ_»O
H˘~°‰õΩ |Ç≤Ï~°æ`« áÈ~å@O =∞iÜ«Ú JO`«~°æ`« áÈ~å@O
KÕã¨∞ÎOk. W`«~° *Ï`«∞Å`À [iˆQ Ѷ¨∞~°¬} |Ç≤Ï~°æ`« áÈ~å@O.
ã¨fiO`« *ÏuÖ’ [iˆQ Ѷ¨∞~°¬} JO`«~°æ`« áÈ~å@O.
áêÅHõ=~åæÅ∞ |Ç≤Ï~°æ`« áÈ~åÏÅ#∞ *Ï`«∞Å =∞^茺 Ѩ~°ã¨Ê~°
ã¨O|O^è•Åx, JO`«~°æ`« áÈ~åÏÅ#∞ *Ï`«ºO`«ã¨÷ Ѩ~°ã¨Ê~°
ã¨O|O^è•Åx JOÏ~°∞. ''`«`«fi"Õ`«ÎÅ∞ „ѨѨOK«O QÆ∞iOz

33. 33 PQÆã¨∞ì, 2012
J<ÕHõ ~°HÍÅ∞QÍ "åºMϺxOKå~°∞. Jã¨Å∞ q+¨Ü«∞O ^•xfl
=∂~°Û_»O—— J<åfl_»∞ =∂~ü¯û. nx „ѨHÍ~°OQÍ =∂~ü¯û
=∂#=*ÏuÖ’ [iˆQ JO`«~°æ`« áÈ~åÏxfl =∂~°∞ÛHÀ"åÅx
ÉèÏqOKå_»∞. JO`«~°æ`« áÈ~å@O L#flO`«=~°‰õΩ |Å=O`«∞Å∞
J}z"Õ™êÎ~°∞. JO^Œ∞=Å# |ÅÇ‘Ï#∞Å∞ „ѨuѶ¨∞@# KÕ™êÎ~°∞.
Ѷ¨∞~°¬}Ö’ |Å=O`«∞ÖË ÔQÅ∞™êÎ~°∞. |ÅÇ‘Ï#∞ÅO`å UHõO
HÍ=_»O ^•fi~å |ÅÇ‘Ï#∞Å∞ |Å=O`«∞Å=Ù`å~°x =∂~ü¯û
ÉèÏqOKå_»∞. Ѷ¨∞~°¬}Ö’ ÔQez# `«~°∞"å`« J}z"Õ`«#∞
„Hõ=∞OQÍ `«yæOK«∞‰õΩO@∂ Éè∫uHõ"å^Œ ÉèÏ=*ÏÖÏxfl "åºÑ≤Î
KÕÜ«∞_»O ^•fi~å, Pã¨∞ÎÅ#∞ ã¨=∂[Ѩ~°O KÕÜ«∞_»O ^•fi~å
ã¨=∞ ã¨=∂[™ê÷Ѩ# [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx ÉèÏqOKå_»∞. ã¨=∞
ã¨=∂[™ê÷Ѩ# [iy`Õ<Õ Ç≤ÏOã¨, JO`«~°æ`« áÈ~å@O LO_»^Œx
ÉèÏqOKå_»∞. Pã¨∞ÎÅ∞ ã¨=∂[Ѩ~°O HÍ#O`« =~°‰õΩ |Ç≤Ï~°æ`«
áÈ~å@O LO@∞Ok. |Å=O`«∞Å J}z"Õ`« LO@∞Ok.
|ÅÇ‘Ï#∞Å „ѨuѶ¨∞@# LO@∞Ok. "å˜ Ñ¶¨e`«OQÍ Ç≤ÏOã¨
‰õÄ_® [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx =∂~ü¯û ÉèÏqOKå_»∞. Pã¨∞ÎÅ∞
ã¨=∂[Ѩ~°O HÍHõáÈ=_»O =Å¡<Õ Wq [~°∞QÆ∞`å~Ú `«Ñ¨Ê
=∂~ü¯û ã¨=∞i÷OK«_»O =Å# HÍ^Œ∞ Jx QÆ=∞xOK«=Åã≤
LO@∞Ok.
áêÅHõ=~åæÅ „ѨHÍ~°OQÍ ã¨=∂[OÖ’ =∞Oz"å~°∞,
^Œ∞~å‡~°∞æÅ∞ LOÏ~°∞. áêÅHõ=~åæÅ#∞ =∞Oz"å~°x "å~°∞
K≥ѨC‰õΩOÏ~°∞. ^Œ∞~å‡~°∞æÅ∞ J~åK«HÍÅ∞ ã¨$+≤ì™êÎ~°∞. Ç≤ÏO㨉õΩ
áêÅÊ_»`å~°∞. JÖÏO˜^Õ =~°æáÈ~å@O Jx ÉèÏq™êÎ~°∞.
JO^Œ∞=Å# ^Œ∞~å‡~°∞æÅ#∞ =ºuˆ~H˜Oz#@∞¡, "åi Ç≤ÏOã¨#∞
=ºuˆ~H˜Oz#@∞¡ =~°æáÈ~åÏxfl ‰õÄ_® =ºuˆ~H˜OKåe
JOÏ~°∞. =~°æáÈ~å@O KÕ¿ã"å~°∞ ‰õÄ_® ^Œ∞~å‡~°∞æÖË
JOÏ~°∞. ^Œ∞~å‡~°∞æÅ#∞ tH˜∆OKåe JOÏ~°∞. ^Œ∞~å‡~°∞æÅ#∞
tH˜∆OK«_®xˆH áêÅHõ =~°æO U~°Ê_çOk JOÏ~°∞. ^Œ∞~å‡~°∞æÅ#∞
tH˜∆OK«_®xˆH áÈbã¨∞âßY#∞ U~åÊ@∞ KÕâß=∞OÏ~°∞.
Pi÷Hõ Jã¨=∂#`«, ™êOѶ≤∞Hõ Jã¨=∂#`«, ÉèÏ=*ÏÅ
„Ѩu+¨ìOÉèí# =Å# =~°æáÈ~å@O [~°∞QÆ∞`«∞#flk. =~°æáÈ~å@O,
Ç≤ÏOã¨, qѨ¡=O =∂~ü¯û „ѨuáêkOK«_»O =Å¡<Õ ã¨=∂[OÖ’
„Ѩ"ÕtOK«ÖË^Œ∞. =∂~ü¯ûHõO>Ë =ÚO^Œ∞#∞O_Õ Jq ã¨=∂[OÖ’
L<åfl~Ú. JOu=∞OQÍ ã¨=∂[OÖ’ Ç≤ÏO㨠LO_»‰õÄ_»^Œ∞
J<Õk =∂~ü¯û PÖ’K«#. JO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ =∂~ü¯û
~å[º~°Ç≤Ï`« ã¨=∂*Ïxfl HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. ~å[º~°Ç≤Ï`«
ã¨=∂["≥∞ÿ# <åÖˇ_£˚ ™⁄Ãã·© =KÕÛO`« =~°‰õΩ =~°æáÈ~å@O,
Ç≤ÏO㨠LOÏÜ«∞<Õk =∂~ü¯û Jaè„áêÜ«∞O. XHõ"Õà◊ =∂~ü¯û
=~°æáÈ~å@O =^ŒÌx K≥Ñ≤Ê<å =∂~ü¯û ‰õÄ_® =~°æáÈ~åÏxfl
PѨÖË_»∞. =~°æã¨=∂[OÖ’ =~°æáÈ~åÏxfl =ºuˆ~H˜OK«_»O
JO>Ë áêÅHõ =~åæÅ#∞ ã¨=∞i÷OK«_»"Õ∞. |ÅÇ‘Ï#∞Å
„ѨuѶ¨∞@##∞ =ºuˆ~H˜OK«_»"Õ∞. =~°æ áÈ~å@O q+¨Ü«∞OÖ’
Z’ XHõ"≥·Ñ¨Ù LO_®eûO^Õ. =∞^èÕº =∂~°æO ‰õÄ_® ѨxH˜~å^Œ∞.
=~°æ ã¨=∂[OÖ’ =~°æ áÈ~åÏxfl =ºuˆ~H˜OK«_»O Éè∫uHõ"å^Œ
„áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•xH˜ =ºuˆ~HõO. JO^Œ∞=Å# D
q+¨Ü«∞OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü Jaè„áêÜ«∂xfl =ºuˆ~H˜OK«=Åã≤
LO@∞Ok.
=~°æáÈ~å@O q+¨Ü«∞OÖ’ <Õ˜ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞
QÆ∞iÎOK«=Åã≤# JOâßÅ∞ L<åfl~Ú. =~°æáÈ~å@O JO>Ë
ˆH=Å=Ú ¿Ñ^ŒÅO`å XHõ"≥·Ñ¨Ù ^èŒx‰õΩÅO`å =∞~˘Hõ "≥·Ñ¨Ù
LO_ç "åi =∞^茺 [iˆQ Ѷ¨∞~°¬} =∂„`«"Õ∞ HÍ^Œ∞. ÖË^•
áêÅHõ Ãã·<åºÅ =∞^茺 Hõ=¸ºxã¨∞ì ^ŒàÏÅ =∞^茺 [iˆQ
áÈ~å@O =∂„`«"Õ∞ =~°æáÈ~å@O HÍ^Œ∞. JÖÏO˜q L#fl`«
™ê÷~ÚH˜ K≥O^Œ=K«∞Û#∞. ¿Ñ^Œ‰õΩ@∞O|OÖ’ HÍx, ^èŒxHõ
‰õΩ@∞O|OÖ’ HÍx PkèѨ`«ºO H˘~°‰õΩ ÉèÏ~åºÉèí~°ÎÅ =∞^茺
[iˆQ Ѷ¨∞~°¬} ‰õÄ_® =~°æáÈ~å@OÖ’ ÉèÏQÆ"Õ∞. áêsìÖ’ [iˆQ
@∂Öˇ·<£ „ã¨ìQÆ∂Öò ‰õÄ_® =~°æáÈ~å@OÖ’ ÉèÏQÆ"Õ∞. WÖÏ
J#_»O JO>Ë =~°æáÈ~å@O ™ê÷~Úx `«yæOK«_»O HÍ^Œ∞.
=~°æáÈ~å@ =¸ÖÏÅ#∞ qã¨Î $ux, Ѩi}Ï=∂xfl
`≥Å∞ã¨∞HÀHõáÈ`Õ ‰õÄ_® QÆu`åi¯Hõ Ѩ^Œúux q㨇iOK«_»"Õ∞
J=Ù`«∞Ok. =~°æáÈ~å@ =¸ÖÏÅ#∞, qã¨Î $ux,
Ѩi}Ï=∞„Hõ=∂xfl J~°÷O KÕã¨∞HÀHõáÈ`Õ KåÖÏ q+¨Ü«∂ʼnõΩ
["å|∞ K≥ѨÊÖË~°∞.
Ô~·`«∞Å∞ ѨO_çOz# ѨO@‰õΩ y@∞ìÉÏ@∞ ^èŒ~°ÖËHõ
JѨCÅáêÖˇ· P`«‡Ç¨Ï`«º KÕã¨∞‰õΩOÏ~°∞. Jq áêÅHõ =~åæÅ∞
KÕã≤# ǨÏ`«ºÅ∞QÍ ÉèÏqOK«=Åã≤ =ã¨∞ÎOk. |ÅÇ‘Ï#∞Å#∞
|Å=O`«∞Å∞ J}z"ÕÜ«∞_»"Õ∞ J=Ù`«∞Ok. XHõ J}QÍi#
‰õΩÖÏxH˜ K≥Ok# =ºH˜Î ‰õΩÅO LO_®Åx HÀ~°∞HÀ=_»O JO>Ë
J`«_»∞ áêÅHõ=~°æ Ѩ~å~¸Hõ~°}‰õΩ QÆ∞i J~Ú#>Ë¡
J=Ù`«∞Ok. J`«xÖ’ =∂~°∞Ê~å"åÅO>Ë J}QÍi# ‰õΩÖÏxH˜
K≥Ok# ZO`À=∞Ok L#fl`« ‰õΩÖÏʼnõΩ K≥Ok# "åiKÕ
W|ƒOk Ѩ_»_»"≥∂, K«OѨ|_»_»"≥∂ [iy`Õ `«Ñ¨Ê J`«xÖ’
‰õΩÅOѨ@¡ q~°H˜Î~å^Œ∞. P =∂~°∞Ê#∞ HõeyOz# ǨÏ`«ºÅ∞,
P =∂~°∞Ê =~°æáÈ~å@OÖ’ ÉèÏQÆ"Õ∞. WÖÏ KåÖÏ q+¨Ü«∂Å#∞

34. 34#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
J~°÷O KÕã¨∞HÀHõáÈ`Õ =~°æáÈ~å@O Z^Œ∞˜"åiH˜ ^Œ∞~å‡~°∞æÅ
^Œ∞â◊Û~°ºQÍ „Éèí=∞ HõÅ∞QÆ*Ëã¨∞ÎOk.
6. „âßq∞Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`«fi=Ú
„âßq∞Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`åfixfl JOÉË^Œ¯~ü =ºuˆ~H˜OKå_»∞.
=∂~ü¯û ã¨=∞i÷OKå_»∞. Wk Ѩ~°ã¨Ê~° q~°∞^Œú=Ú. D
Ô~O_çO˜Ö’ Uk Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•xH˜
J#∞‰õÄÅ"≥∂ K«∂_®e. JO^Œ∞=Å# xÜ«∞O`«$`«fi=Ú JO>Ë
Uq∞˜? J<Õ q+¨Ü«∞O =ÚO^Œ∞QÍ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=Åã≤ LOk.
U =º=ã¨÷Ö’ Ãã·#º=Ú, áÈbã¨∞âßY LO@∞O^À P =º=ã¨÷
xÜ«∞O`«$`«fi =º=ã¨÷ J=Ù`«∞Ok. `å=Ú K≥Ñ≤Ê#@∞ìQÍ qO@∂,
`å=Ú Uq∞ KÕã≤<å ã¨Ç≤ÏOKÕ q^èŒOQÍ |ÅÇ‘Ï#∞Å∞ LO>Ë
xÜ«∞O`«$`«fi=Ú L^•~°OQÍ LO@∞Ok. JÖÏ LO_»_®xfl
|ÅÇ‘Ï#∞Å∞ „ѨuѶ¨∞˜™êÎ~°∞ Jx ÉèÏq¿ãÎ xÜ«∞O`«$`«fi=Ú
`«# qâ◊fi~°∂áêxfl K«∂Ñ≤ã¨∞ÎOk. xÜ«∞O`«$`«fi=Ú x~°O`«~°O
L^•~°OQÍ LO_»^Œ∞. ~å[iHõOÖ’ HÍx, „Ѩ*Ï™êfi=∞ºOÖ’
HÍx Ãã·#º=Ú áÈbã¨∞âßY L<åflÜ«∂? ÖË"å? J<Õ^Õ
xÜ«∞O`«$`åfixfl JOK«<å "ÕÜ«∞_®xH˜ w@∞~åà◊√§. Jq
L<åfl~Ú JO>Ë P =º=ã¨÷ xÜ«∞O`«$`«º =º=¿ã÷.
=∂~ü¯û Ô~O_»∞ q^è•Å∞QÍ<Õ ~å*Ϻxfl JOK«<å "Õâß_»∞.
1). |∂~°∞˚"å xÜ«∞O`«$`«fiO 2). „âßq∞Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`«fiO.
~å[iHõ"≥∞ÿ<å, J^茺Hõ∆ „Ѩ*Ï™êfi=∞º"≥∞ÿ<å, áê~°¡"≥∞O@s
„Ѩ*Ï™êfi=∞º"≥∞ÿ<å Jk |∂~°∞˚"å xÜ«∞O`«$`«fi"Õ∞#x =∂~ü¯û
ÉèÏqOKå_»∞. „Ѩ*Ï™êfi=∞º=Ú J#∞‰õΩO@∞#fl =º=ã¨÷
"åã¨Î"åxH˜ „Ѩ*Ï™êfi=∞º xÜ«∞O`«$`«fi=Ú. „Ѩ*Ï™êfi=∞º
xÜ«∞O`«$`«fi=ÚÖ’ „Ѩ[ʼnõΩ F@∞ ǨωõΩ¯ LO@∞Ok. ^•xH˜
`À_»∞ JO^Œ∞Ö’ Ãã·#º=Ú, áÈbã¨∞âßY LOÏ~Ú.
„Ѩ*Ï™êfi=∞º xÜ«∞O`«$`«fi=Ú J<Õ ¿Ñ~°∞`À xÜ«∞O`«$`«fi=Ú
J<Õ Ñ¨^ŒO ÖˉõΩO_® `˘ÅyOK«∞‰õΩ#flO`« =∂„`å# Jk
xÜ«∞O`«$`«fi"Õ∞ HÍ^Œ∞ J#∞HÀ=_»O ã¨Ô~·#k HÍ^Œ∞. JÖψQ
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ ~å*ϺkèHÍ~°OÖ’H˜ =zÛ<å Ãã·#º=Ú,
áÈbã¨∞âßY LOÏ~Ú. JO^Œ∞=Å# ^•xx ‰õÄ_® ^•Ñ¨iHõO
ÖˉõΩO_® „âßq∞Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`«fiO J<åfl_»∞ =∂~ü¯û. Wk
‰õÄ_® ã¨O^Œ~åƒùxfl |˜ì L^•~°OQÍ#∞ LO@∞Ok.
xÜ«∞O`«$`«fiO QÍ#∞ LO@∞Ok. WѨC_»∞ <åºÜ«∂xfl
ã¨=∞i÷OKÕ "åix xÜ«∞O„uOz#>Ë¡ „âßq∞Hõ=~°æ
xÜ«∞O`«$`«fiOÖ’ ÉÖÏxfl (J<åºÜ«∂xfl) ã¨=∞i÷OKÕ "åix
xÜ«∞O„`«} KÕ™êÎ~°∞. =Å㨠xÜ«∞O`«$`åfixfl WO_çÜ«∂Ö’
J=∞Å∞ [iÑ≤# WOQÍ¡O_£Ö’ ~å[iHõ „Ѩ*Ï™êfi=∞º
xÜ«∞O`«$`«fiO L#flk. „a©+¨µ „ѨÉèí∞`«fiO <Õ~°ã¨∞ÎÅ`À áê@∞
QÍOnè, ÉèíQÆ`üã≤OQ∑, ~å[QÆ∞~°∞ ÖÏO˜ "åix ‰õÄ_® *ˇ·à◊§Ö’
ÃјìOk. JO^Œ∞ˆH *ˇ·à◊§#∞ <Õ~°ã¨∞ÎÅ HÀ}O #∞O_ç =∂„`«"Õ∞
K«∂_»‰õÄ_»^Œ∞.
JOÉË^Œ¯~ü <å˜ =º=ã¨÷Ö’#∞ áÈbã¨∞âßY, Ãã·#º=Ú
L<åfl~Ú. „Ѩ`«ºHõ∆OÖ’ L#fl xÜ«∞O`«$`åfixfl
=ºuˆ~H˜OK«‰õΩO_®, WOHÍ WHõ¯_» Pq~°ƒùqOK«x „âßq∞Hõ=~°æ
xÜ«∞O`«$`åfixfl =ºuˆ~H˜OKå_»∞ JOÉË^Œ¯~ü. JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ
xÜ«∞O`«$`åfixfl QÆ∞iOz ã¨Ô~·<å JOK«<å ÖË#O^Œ∞=Å#
„âßq∞Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`åfixfl =ºuˆ~H˜OKå_»∞. JO^Œ∞=Å#
D q+¨Ü«∞OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü "å^Œ##∞ =ºuˆ~H˜OK«=Åã≤
L#flk.
|∂~°∞˚"å =~°æO "å~°∞ =∂k „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO Jx
™œ=∞ºOQÍ K≥ѨC‰õΩO@∞O>Ë, Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ =∂k
xÜ«∞O`«$`«fiO Jx K≥ѨCHÀ=_»O J~°÷OÖËxk JOÏ~°∞
KåÖÏ=∞Ok. WÖÏO˜ =ºH©ÎHõ~°}Å∞ |∂~°∞˚"å Ѩ~å~¸Hõ~°}
Ѷ¨e`åÅ∞. Jã¨Å∞ q+¨Ü«∂xfl J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_®xH˜
„Ѩܫ∞uflOK«‰õΩO_® `«=∞‰õΩ `≥eã≤# ^•xH˜ =∂„`«"Õ∞
Ѩiq∞`«"≥∞ÿ =∂Ï¡_»=Ú J=Ù`«∞Ok. ã¨=∂[OÖ’ Uk
Z‰õΩ¯=QÍ „ѨKå~°"≥∞ÿ`Õ J^Õ x[=∞x #=Ú‡`å~°∞.
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ „ѨKå~åxfl xÜ«∞O„uã¨∂Î, „Ѩ*Ï™êfi=∞º
xÜ«∞O`«$`«fi"å^Œ∞Å∞ `«=∞ „ѨKå~°"Õ∞ ™êyOK«_»O =Å#
`«Ñ¨C<Õ x[=∞x ÉèÏqOKÕ"å~°∞ `«Ü«∂~°=Ù`å~°∞.
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ g∞˜OQÆ∞ʼnõΩ Z<Àfl POHõ∆Å∞ ÃÑ_»`å~°∞ J<Õ
q+¨Ü«∞O giH˜ QÆ∞~°∞ΉõΩ~å^Œ∞. JÖÏ "å^Œ# KÕ¿ã"åiH˜
xÜ«∞O`«$`«fi=Ú QÆ∞iOz ã¨iQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞. JO^Œ∞=Å#
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ =∂k xÜ«∞O`«$`«fi=Ú HÍ^Œ∞ Jx
K≥ѨCHÀ=Åã≤# J=ã¨~°O ÖË^Œ∞. JÖÏ K≥ѨC‰õΩO>Ë WOHÍ
„Ѩ=∂^ŒO. ZO^Œ∞HõO>Ë "åã¨Î"åxfl J"åã¨Î==∞x K≥ѨÊ_»OÖ’
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ ‰õÄ_® ÉèÏQÆ™êfi=ÚÅ∞QÍ =∂i#@∞¡
J=Ù`«∞Ok. JO^Œ∞=Å# xÜ«∞O`«$`«fi=Ú JO>Ë Uq∞’
K≥ѨÊ=Åã≤ LO@∞Ok.
7. =∞`«=Ú
=∞`«O „Ѩ[ʼnõΩ =∞`«∞Î =∞O^Œ∞ J<åfl_»∞ =∂~ü¯û. JO>Ë
=∞`åxfl =∂~ü¯û =ºuˆ~H˜OKå_»∞. ÉÖÏxfl LѨã¨OǨÏiOz#
`«~°∞"å`« Hõ=¸ºxã¨∞ì ~å*Ϻxfl HÍáê_»QÆeˆQk =∞`«"≥ÚHõ¯>Ë

35. 35 PQÆã¨∞ì, 2012
JOÏ_»∞ JOÉË^Œ¯~ü. =∞`åÅÖ’ Uk =∞Oz^À Uk HÍ^À
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ „QÆÇ≤ÏOK«ÖËHõáÈ`«∞<åfl~°∞ JOÏ_»∞ JOÉË^Œ¯~ü.
=∞`«OѨ@¡ =∂~ü¯û‰õΩ, JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ q~°∞^Œú Jaè„áêÜ«∂Å∞
L<åfl~Ú. WO^Œ∞Ö’ Uk Éè∫uHõ"å^Œ „áêѨOzHõ ^Œ$HõÊ^ä•xH˜
J#∞QÆ∞}OQÍ LO^À ѨijeOKåe.
=∞`«=Ú áêÅHõ=~°æ ÉèÏ=*ÏÖÏxfl (ÉèÏ="å^Œ) „ѨKå~°=Ú
KÕ¿ã qÉèÏQÆ=Ú. „Ѩ[ʼnõΩ J}z LOK«_®xH˜ |Å=Ú`À
áê@∞ ÉèÏ=*ÏÅO ‰õÄ_® J=ã¨~°O. x~°O`«~°O |ÅO`À
J}z"ÕÜ«∞_»O ™ê^茺Ѩ_»^Œ∞. JO^Œ∞=Å# „Ѩ[Å#∞
Ѩ~å~¸HõiOK«=Åã≤ LO@∞Ok. „Ѩ[Å#∞ Ѩ~å~¸
HõiOK«_®xH˜ K«~üÛ (=∞`«=Ú) |_ç, g∞_çÜ«∂, ‰õΩ@∞OÉÏxfl
~å[ºO qxÜ≥∂yOK«∞‰õΩO@∞O^Œx PO’xÜ≥∂ „QÍOã‘,
PÅ÷ã¨~üÅ∞ K≥Ñ≤Ê<å~°∞. ™ê=∂lHõ Ѩi}Ï=∞„Hõ=∂xfl
ѨijeOz# ~åA, ѨÓ*Ïi q∞„`«‰õÄ@q∞Ö’ LOÏ~°∞ `«Ñ¨Ê
"Õ~°∞"Õ~°∞ HÍ^Œ∞. ~åA‰õΩ ѨÓ*ÏiH˜ ZѨC_À XHõѨC_»∞ Ѷ¨∞~°¬}
=zÛ<å uiy "åi =∞^茺 ~år ‰õΩ^Œ∞~°∞`«∞Ok. XHõ"Õà◊ P
ѨÓ*Ïi q~°q∞OK«∞‰õΩ<åfl P ™ê÷<åxH˜ =∞~˘Hõ ѨÓ*Ïi
=zÛKÕ~°∞`å_»∞. P ™ê÷<åÅÖ’ =º‰õΩÎÅ∞ =∂~°∞`å~°∞. `«Ñ¨Ê
q^è•#O =∂~°^Œ∞.
JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ É∫^ŒúÌO ã¨Ô~·# =∞`«O JxÑ≤OzOk. É∫^ŒúO
=∞`«O J<Õ „ÉÏǨχ}"å^Œ „ѨKå~°O L#flO^Œ∞# JOÉË^Œ¯~ü
^•xx ѨijÅ# KÕÜ«∞‰õΩO_® É∫^Œú=∞`«O J<Õ Jaè„áêÜ«∂xH˜
=KåÛ_»∞. "åã¨Î"åxH˜ JO^Œ∞Ö’ ‰õÄ_® H˘xfl Éè∫uHõ"å^Œ
JOâßÅ∞ L<åfl~Ú. Jq „áê^äŒq∞Hõ ^Œâ◊Ö’ L<åfl~Ú.
J~Ú<å Jk =∞^èÕº=∂~°æ"Õ∞. JOÉË^Œ¯~ü ‰õÄ_® É∫^•úxfl
=∞`«OQÍ<Õ ÉèÏqOKå_»∞. JO^Œ∞=Å# =∞Oz =∞`åÅ∞ K≥_»¤
=∞`åÅ∞ LOÏÜ«∞x ÉèÏqOKå_»∞. =∞`«O ÉèÏ="å^ŒO Ü≥ÚHõ¯
~°∂áêO`«~°O. Éè∫uHõ"å^Œ ÉèÏ=*ÏÖ"Õ∞ ÉèÏ="å^•xH˜,
=∞`åxH˜ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O `«Ñ¨Ê =∞~˘Hõ =∞`«O HÍ^Œ∞. =∞`«O
áêÅHõ=~åæxH˜ U Ѩx KÕã¨∞ÎO^À, Éè∫uHõ"å^Œ ÉèÏ=*ÏÅO
Hõ=¸ºxã¨∞ìʼnõΩ JÖÏO˜ Ѩx KÕã¨∞ÎOk. P q+¨Ü«∂xfl
JOÉË^Œ¯~ü QÆ=∞xOK«ÖË^Œ∞. JO^Œ∞=Å# =∞`åxH˜
ã¨O|OkèOz# JOÉË^Œ¯~ü Jaè„áêÜ«∂Å∞ ÉèÏ="å^•xH˜
K≥O^Œ∞`å~Ú. Jq Éè∫uHõ"å^•xH˜ q~°∞^ŒúO.
É∫^ŒúO =∞^èÕº=∂~°æO. JOÉË^Œ¯~ü QÆ∞~°∞=Ù *Ï<£ _»∂º~¸
=ÚO^Œ∞‰õΩ `≥zÛ# „áêQ͇˜[O ‰õÄ_® =∞^èÕº=∂~°æ"Õ∞.
JOÉË^Œ¯i[O ‰õÄ_® =∞^èÕº=∂~°æ"Õ∞. =∞^èÕº=∂~°æOÖ’ H˘xfl
ÉèÏ="å^Œ JOâßÅ∞, H˘xfl Éè∫uHõ"å^Œ JOâßÅ∞ LOÏ~Ú.
JO^Œ∞=Å# =∞^èÕº=∂~åæÅ#∞ ѨÓiÎQÍ ã¨=∞i÷OK«ÖË=Ú.
ѨÓiÎQÍ =ºuˆ~H˜OK«ÖË=Ú. áêÅHõ=~åæÅ∞ ‰õÄ_®
=∞^èÕº=∂~åæÅÖ’x ÉèÏ="å^Œ q+¨Ü«∂Å#∞ ã¨=∞i÷ã¨∂Î
Éè∫uHõ"å^Œ q+¨Ü«∂Å#∞ =ºuˆ~H˜™êÎ~°∞. ‰õΩÅO q+¨Ü«∞OÖ’
JOÉË^Œ¯~ü#∞ ã¨=∞i÷OKåe. JOÉË^Œ¯~ü HõO>Ë =ÚO^Œ∞ ‰õΩÅO
q+¨Ü«∞OÖ’ D ^Õâ◊ Hõ=¸ºxã¨∞ìÖˇ=~°∂ ã¨Ô~·# qâı¡+¨}
KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. JO^Œ∞=Å# JOÉË^Œ¯~ü#∞ P q+¨Ü«∞OÖ’
x~°¡Hõ∆ º=Ú KÕÜ«∞ÖË=Ú. q∞QÆ`å q+¨Ü«∂ÅÖ’ ã¨=∞i÷OK«#∂
ÖË=Ú. JOÉË^Œ¯i*Ïxfl, =∂i¯û*Ïxfl *’_çOKåÅx g~°#fl,
L.™ê ÖÏO˜"å~°∞ J<åfl~°∞. =∂i¯û*Ïxfl JOÉË^Œ¯i*Ïxfl
‰õΩÅO q+¨Ü«∞OÖ’ =∂„`«"Õ∞ *’_çOK«=K«∞Û#∞. ‰õΩÅO ѨÙ@∞ìHõ
ZÖÏ [iyO^À „ѨKå~°O KÕÜ«∞_»O, ‰õΩÖÏÅ =∞^茺 Ѷ¨∞~°¬}Å∞
=zÛ#ѨÙ_»∞, ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨ Å q+¨Ü«∞OÖ’ =KÕÛ Ñ¶¨∞~°¬}Å
Ѩiëê¯~åxH˜ „Ѩܫ∞uflOK«_»O ÖÏO˜q JOÉË^Œ¯i*Ïxfl
*’_çOz#@∞¡ J=Ù`«∞Ok. ‰õΩÅO q+¨Ü«∞OÖ’#∞ =∞iH˘xfl
áê~°¡"≥∞O@s Ѩiëê¯~åÅ q+¨Ü«∞OÖ’#∞ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞,
JOÉË^Œ¯iã¨∞ìÅ∞ Hõeã≤ Ѩx KÕÜ«∞QÆÅ~°∞.
JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜, =∂i¯û*ÏxH˜ á⁄ã¨QÆ^Œ∞ JO@∞<åfl~°∞
HõOK« SÅÜ«∞ºQÍ~°∞. Jk "åã¨Î="Õ∞. `«#k JOÉË^Œ¯~ü
=∂~°æ=∞x ‰õÄ_® SÅÜ«∞º QÍ~°∞ K≥ѨC`«∞<åfl~°∞. =∂~ü¯û
=∂~°æO #∞O_ç SÅÜ«∞º QÍ~°∞ ѨÓiÎQÍ JOÉË^Œ¯~ü =∂~°æOÖ’H˜
"≥o§<å~°∞. „ÉÏǨχ}˜*Ïxfl =ºuˆ~H˜OK«_»OÖ’ SÅÜ«∞ºQÍi
"å^Œ# ZO`« |ÅOQÍ LO@∞O^À q∞QÆ`å q+¨Ü«∂ÅÖ’
JO`« |ÅÇ‘Ï#OQÍ LO@∞Ok. XHõ¯ q+¨Ü«∂xfl |˜ì ѨÓiÎQÍ
=∂i¯ûã¨∞ì J#∞HÀ=_®xH˜ gÅ∞ÖË^Œ∞. JÖÏ J#∞HÀ"åÅx
‰õÄ_® SÅÜ«∞º QÍ~°∞ HÀ~°∞HÀ=_»O ÖË^Œ∞. Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ
Jã¨Ê+¨ì`Õ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ#∞ ã¨OkQÆúOÖ’ LOK«∞`«∞#flk.
ÉèÏ="å^ŒO ã¨=Ú„^ŒO J~Ú`Õ =∞^èÕº=∂~°æO ã¨=Ú„^ŒÑ¨Ù
JÅ ÖÏO˜k. Jk uiy ã¨=Ú„^ŒOÖ’<Õ HõÅ∞ã¨∞ÎOk.
JOÉË^Œ¯~ü Jk QÆ=∞xOK«ÖË^Œ∞. =∞^èÕº=∂~åæxfl
J#∞ã¨iOK«_»O =Å¡<Õ JOÉË^Œ¯~ü `«# z=i ã¨O^Õâ◊OÖ’
P"Õ^Œ# K≥O^Œ=Åã≤ =zÛOk. `å#∞ PtOz# Ѷ¨e`«O
XHõ>ˇÿ`Õ `«# Hõà◊§ =ÚO^Õ =zÛ# Ѷ¨e`«O JO^Œ∞‰õΩ q~°∞^ŒúOQÍ
L#flk. ÉèÏ="å^ŒO HõO>Ë =∞^èÕº=∂~°æO "≥∞~°∞ÔQ·#k. HÍx
Éè∫uHõ"å^ŒO HõO>Ë "≥∞~°∞ÔQ·#k HÍ^Œ∞.
T

36. 36#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
''g∞~°∞ É’kèOKÕ Ñ¨^ŒúuÖ’ "Õ∞=Ú <Õ~°∞ÛHÀHõáÈ`Õ "Õ∞=Ú
<Õ~°∞ÛH˘<Õ Ñ¨^ŒúuÖ’ g∞~°∞ É’kèOK«ÖË~å——
U ^Õâ◊ Éèíq+¨º`«∞Î, P ^Õâ◊ q^•ºq^è•#OÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç
LO@∞Ok JOÏ_»∞ F Hõq. (=∞#^Õâ◊OÖ’ Ü«Ú=`«~°O "≥#∞HõO[
"ÕÜ«∞_®xH˜ „Ѩ^è•#HÍ~°}O „áê^äŒq∞Hõ q^Œº JOÏ_»∞ =∞~À Hõq)
=∞#‰õΩ ™êfi`«O„`«ºO =zÛ 65 ã¨O=`«û~åÅ∞ QÆ_çz<å WѨʘH©
„QÍg∞}, U*ˇhû „áêO`åÅÖ’ Hõhã¨O áê~î°âßÅÅ∞ ÖËx „áêO`åÅ∞
"ÕÅ ã¨OYºÖ’ L<åfl~Ú. áê~î°âßÅÅ∞ ÖËx „áêO`åÅÖ’ q^Œº
ZÖÏ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok? WHõ áê~î°âßÅÅ∞ L#fl „áêO`åÅÖ’ Hõhã¨
J=ã¨~åÅ H˘~°`«. `«~°QÆu QÆ^Œ∞Å∞O_»=Ù, á⁄~°áê@∞# `«~°QÆu
QÆ^Œ∞Å∞<åfl, #Å¡ |Å¡Å∞, ã¨∞^ŒÌ =ÚHõ¯Å∞, Éè∫QÀoHõ ѨÏÅ∞
HõxÑ≤OK«=Ù. WHõ W=hfl L<åflÜ«∞#∞‰õΩ<åfl K«^Œ∞=Ù K≥¿ÑÊO^Œ∞‰õΩ
Láê^蕺ܫÚÅ∞ HõxÑ≤OK«~°∞.
^Õâ◊ ~°Hõ∆}‰õΩ, *ÏfÜ«∞ Éèí„^Œ`«‰õΩ ZO`« „áê^è•#º`« Wã¨∞Î<åfl"≥∂
q^Œº‰õΩ ‰õÄ_® JO`Õ „áê^è•#º`« Wã¨∞Î<åflO JO@∞<åfl~Ú ˆHO„^Œ,
~åR „ѨÉèí∞`åfiÅ∞. HÍx D=∞^茺HÍÅOÖ’ (ZZãπDP~ü) Ü«∂x=Öò
¿ãì@ãπ PѶπ Z_»∞ºˆH+¨<£ iáÈ~üì ("åi¬Hõ q^•ºã≤÷u x"ÕkHõ)
x~°fiÇ≤ÏOz# 㨈~fi „ѨHÍ~°O q^•º~°∞÷Å∞ XHõ@= `«~°QÆu #∞O_ç
_ç„w ѨÓiÎ KÕã¨∞‰õΩ<Õ =~°‰õΩ „Ѩu =O^Œ=∞OkÖ’ 5 #∞Oz 7
=∞Ok =∂„`«"Õ∞ ÃÑ·K«^Œ∞=ÙʼnõΩ "≥à◊√Î<åfl~°∞. q∞ye# 93 #∞Oz
95 =∞Ok q^•º~°∞÷Å∞ 5Ö’ H˘O`«=∞Ok, 7Ö’ H˘O`«=∞Ok,
10Ö’ H˘O`«=∞Ok, WO@~ü g∞_çÜ«∞òÖ’ H˘O`«=∞Ok, _ç„wÖ’
H˘O`«=∞Ok „_®Ñπ J=Ù`«∞<åfl~°∞. gà◊√§ D ~°HõOQÍ „_®Ñπ
J=_®xH˜ Pi÷HõѨ~°"≥∞ÿ# HÍ~°}ÏÅ∞ J~Ú LO_»=K«∞Û HÍx
|Å"≥∞ÿ# HÍ~°}O =∂„`«O „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÖ’ <å}º"≥∞ÿ# q^ŒºÖˈH
Jx 㨈~fi „ѨHÍ~°O `≥Å∞ã¨∞ÎOk. „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÖ’ q^•ºi÷H˜
<å}º"≥∞ÿ# q^Œº JOk`Õ ÃÑ·K«^Œ∞=ÙʼnõΩ "≥o§#ѨC_»∞ q^•º~°∞÷ʼnõΩ
ZÖÏO˜ ã¨=∞㨺Å∞ Z^Œ∞~°∞HÍ=Ù. q^Œº ™êѶ‘QÍ ™êy`Õ q^•º~°∞÷Å∞
„_®Ñπ J=fi_®xH˜ J=HÍâ◊O `«‰õΩ¯=. q^•º~°∞÷Å∞ „áê^äŒq∞Hõ™ê÷~Ú
#∞OKÕ `åi¯Hõ"≥∞ÿ# PÖ’K«#Å`À ÃÑiy`Õ ÃÑ·K«^Œ∞=ÙÅ∞ ‰õÄ_®
J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_»O ã¨∞à◊√=Ù J=Ù`«∞Ok. q^•ºq^è•#O
„áê^äŒq∞Hõ™ê÷~ÚÖ’ xÜ«∞=∞ x|O^èŒ#Å∞ ÖˉõΩO_® q^•º~°∞÷Å∞
<Õ~°∞Û‰õΩ<Õ Ñ¨^ŒÌuÖ’ Láê^蕺ܫÚ_»∞ É’kèOKåe.
q^•º~°∞÷Å∞ „áê^äŒq∞Hõ q^Œº ѨÓiÎ KÕã¨∞‰õΩ<Õã¨iH˜ "åi"åi
™ê÷~ÚH˜ J#∞QÆ∞}OQÍ Hõhã¨O J=QÍǨÏ} LO_®e. HÍx
ZZãπDP~ü 㨈~fi „ѨHÍ~°O 5= `«~°QÆu q^•º~°∞÷Å∞ QÆ}˜`«OÖ’
100–1000 =~°‰õΩ ã¨iQÍæ #O|~üû ~åÜ«∞x "åà◊√§ 50% ÃÑ·QÍ
LOÏ~°x x~°∂Ñ≤OKå~°∞. =∞i gà◊§ ‰õÄ_çHõÅ∞, fã≤"Õ`«Å∞,
ÉèÏQÆǨ ~åŠѨiã≤÷u ZO’ PÖ’zOKåe. ÉèÏ+¨Ö’ Ѩ^•Å∞, ¿Ñ~å,
Hõ^äŒÅ∞ ^è•~åà◊OQÍ `«Ñ¨CÅ∞ ÖˉõΩO_® K«k"Õ"åà◊√§ KåÅ`«‰õΩ¯=
Jx ~°∞A=Ù KÕâß~°∞. W^Õq^èŒOQÍ „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÖ’ <å}º`«
ÖËx K«^Œ∞=Ù K«kq "åà◊√§ _ç„wÅ∞ ZÖÏ Ñ¨ÓiÎ KÕã¨∞‰õΩx *ÏÉòû
q+¨Ü«∞OÖ’ ZÖÏ Z^Œ∞~˘¯OÏ~À J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe. WO˜ H˜Ok
JO`«ã¨∞Î xi‡OK«‰õΩO_® XHõ˜ Ô~O_»∞ JO`«ã¨∞ÎÅ#∞ xi‡OK«ÖËO
Hõ^•! =ÚO^Œ∞ ѨÙ<åk QƘìQÍ LO>Ë ã¨∞#flO ~°∞^Œ∞ÌHÀ=K«∞Û,
~°OQÆ∞Å∞ "Õã¨∞HÀ=K«∞Û `«=∞‰õΩ J#∞‰õÄÅOQÍ =∂~°∞ÛHÀ=K«∞Û.
~åR „ѨÉèí∞`«fiO q^ŒºHÀã¨O `«=∞ |_≥˚òÖ’ 6% ˆHÏ~Ú¿ãÎ
`«Ñ¨Ê =∞# K«^Œ∞=ÙÅ∞ |ÅѨ_»=x Z<Àfl Hõg∞+¨#∞¡, Hõq∞©Å∞
`ÕeÛK≥áêÊ~Ú. ^Œ∞~°^Œ$+¨ì"Õ∞q∞@O>Ë ˆHÏ~ÚOѨÙÅ∞ „Ѩu™êi
J@∞W@∞QÍ 2âß`åxH˜ q∞OK«_»O ÖË^Œ∞. JO^Œ∞Ö’ JkèHõÉèÏQÆO
r`åňH ã¨iáÈ`«∞Ok. É’^èŒ# J=ã¨~åʼnõΩ, q^•º~°∞÷Å
™œHõ~åºÅ‰õΩ LѨÜ≥∂yOKÕ "≥Ú`«ÎO `«yæáÈ`«∞Ok. Zxfl Hõg∞+¨#∞¡,
Hõq∞©Å∞ ZO`«K≥Ñ≤Ê# „ѨÉèí∞`åfiÅk ^Œ∞#fláÈ`«∞g∞^Œ "å#Ѩ_»¤
K«O^Œ"Õ∞. JO^Œ∞ˆH „áê^äŒq∞Hõ q^•º~°OQÆOÖ’ ã¨O㨯~°}Å∞
D<å˜H˜ q∞^䌺QÍ<Õ q∞yÖÏ~Ú.
ˆHO„^Œ ~åR „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÃÑ· =zÛ# Ѩ^äŒHÍÅ∞
PK«~°}Ö’ Ãјì LO>Ë „áê^äŒq∞Hõ q^•º~°OQÆO J`«∞º#fl`« ™ê÷~ÚÖ’
LO_Õk. ™êfi`«O„`«ºO =zÛ# S^Õà◊¡Ö’¿Ñ 90âß`åxH˜ ÃÑ·QÍ
JHõ∆~å㨺`« ™êkèOz# ^ÕâßÅ∞ Z<Àfl L<åfl~Ú. ÉèÏ~°`üÖ’ =∂„`«O
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ q^Œº#∞ WѨʘH˜ "åºáê~° ^èÀ~°}˜`À<Õ K«∂ã¨∞Î<åfl~Ú.
q^•º~°∞÷Å ã¨OYº `«‰õΩ¯=QÍ LO^Œ#fl HÍ~°}O`À QÆ`«OÖ’ 6"ÕÅ
áê~î°âßÅÅ∞ =¸ã≤"ÕÜ«∞_®xH˜ ~åRã¨~å¯~°∞ „Ѩܫ∞uflOzOk.
q^•º~°∞÷Å ã¨OYº JO`«^•~°∞}OQÍ ZO^Œ∞‰õΩ `«yæáÈ`«∞O^À
`≥Å∞ã¨∞HÀ‰õΩO_® áê~î°âßÅÅ#∞ =¸ã¨∞‰õΩO@∂áÈ`Õ WHõ ~å„ëêìxH˜
„ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅÖË kHõ¯=Ù`å~Ú. D <ÕѨ^䌺OÖ’ q^•º~°∞÷Å∞
ZO^Œ∞‰õΩ |_ç =∂<Õã¨∞Î<åfl~°∞, „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ
=¸`« Ѩ_»∞`«∞<åfl~Ú J#fl „Ѩâ◊flʼnõΩ Ô~O_»∞ „Ѩ^è•# HÍ~°}ÏÅ∞
HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl~Ú. XHõ˜ ¿Ñ^ŒiHõO, Ô~O_»∞ „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡
ã¨Ô~·# Ѷ¨e`åÅ∞ ~åHõáÈ=_»O.
~åROÖ’ 48,168 =∞O_»Å Ѩi+¨`ü „áê^äŒq∞Hõ áê~î°âßÅÖ’¡
ѨxKÕ¿ã Láê^蕺ܫÚÅ ã¨OYº 1,02,150. JO>Ë „Ѩu =∞O_»Å
Ѩi+¨`ü áê~î°âßÅÖ’ ã¨QÆ@∞# W^ŒÌ~°∞ Láê^蕺ܫÚÅ∞ =∂„`«"Õ∞
Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. „ÃÑ·"Õò ~°OQÆOÖ’ 5,200Å „áê^äŒq∞Hõ áê~î°âßÅÅ∞
LO>Ë JO^Œ∞Ö’ 42,365 =∞Ok Láê^蕺ܫÚÅ∞ ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°∞.
JO>Ë ~åROÖ’x XHÀ¯ „Ѩ"Õ@∞ „áê^äŒq∞Hõ áê~î°âßÅÖ’ ã¨∞=∂~°∞
Zxq∞k =∞Ok Láê^蕺ܫÚÅ∞ ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°#fl=∂@. D
<ÕѨ^䌺OÖ’ „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡ S^Œ∞ `«~°QÆ`«∞ʼnõΩ HõeÑ≤ W^ŒÌ~°∞
Láê^蕺ܫÚÅ∞ =∂„`«"Õ∞ L<åfl~°∞. D~°HõOQÍ LO>Ë „áê^äŒq∞Hõ
„áê^äŒq∞Hõq^ŒºÖ’<å}º`«ZHõ¯_»?
– ÉÁOѨe¡ „Ѩg}ü‰õΩ=∂~ü, ZO.Zãπ._»|∂¡º. q^•ºi÷
K«^Œ∞=Ù

37. 37 PQÆã¨∞ì, 2012
q^ŒºÖ’ q^•º~°∞÷ʼnõΩ <å}º"≥∞ÿ# q^Œº ZÖÏ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok. WHõ
ã¨Ô~·# Ѷ¨e`åÅ∞ ZÖÏ PtOKåÖ’ „ѨÉèí∞`«fiO PÖ’zOKåe. D
~°HõOQÍ áê~î°âßÅÅ∞ LO>Ë q^•º~°∞÷Å∞ „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÅ #∞Oz
„ÃÑ·"Õò áê~î°âßÖÖ’¡H˜ ZO^Œ∞‰õΩ =Åã¨áÈ~°∞! QÆ`« Ѩk ã¨O=`«û~åÅ
HÍÅO #∞Oz K«∂¿ãÎ 2001–2002 #∞O_ç 2011–2012 =∞^茺
19.29% =∞Ok q^•º~°∞÷Å∞ ã¨~å¯~°∞ áê~î°âßÅʼnõΩ ^Œ∂~°"≥∞ÿ
„ÃÑ·"Õ@∞ áê~î°âßÅʼnõΩ ^ŒQÆæ~°~Ú#@∞¡ ~åR q^•ºâßY `å*Ï
QÆ}ÏOHÍÖË ã¨Ê+¨ìO KÕã¨∞Î<åfl~Ú. J~Ú`Õ „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡<Õ
K«^Œ∞=Ù‰õΩ<ÕÖÏ q^•º~°∞÷Å#∞ PHõi¬OK«_»OÖ’ JkèHÍ~° Ü«∞O„`åOQÆO
qѶ¨Å=∞=Ù`ÀOk. J~°›`« Hõey# Láê^蕺ܫÚÅ ^•fi~å<Õ É’^èŒ#
[~°∞QÆ∞`«∞#flѨʘH˜ q^•º~°∞÷Å∞ |Ü«∞@‰õΩ ZO^Œ∞‰õΩ "≥à◊√Î<åfl~°∞,
"åix WHõ¯_Õ LOz fiÛk^ŒÌÖË=∂, J#fl q+¨Ü«∂ÅÃÑ· q^•ºâßY
Hõã¨~°`«∞Î KÕÜ«∞_»OÖË^Œ∞. JÖψQ q^•º „Ѩ=∂}ÏÅ#∞ ÃÑOKåeû#
JkèHÍ~° Ü«∞O„`åOQÆO, =∞O„`«∞Å∞, ˆH∆„`«™ê÷~Ú JkèHÍ~°∞Å∞
âßMÏѨ~°"≥∞ÿ# JOâßÅ<Õ Ñ¨˜ìOK«∞‰õΩO@∞<åflˆ~ `«Ñ¨Ê q^•º~°∞÷Å
KÕiHõÃÑ· ^Œ$+≤ì ÃÑ@ì_»O ÖË^Œ∞.
WHõ QÆ=~°fl"≥∞Oò áê~î°âßÅÅ #∞O_ç „ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅʼnõΩ
q^•º~°∞÷Å∞ =Åã¨"≥o§# q^è•#O K«∂¿ãÎ 2001–2002# ã¨~å¯~°∞
|_»∞Ö’¡ q^•º~°∞÷Å∞ 1,07,22,425 (78.88%) „ÃÑ·"Õò |_»∞Ö’¡
q^•º~°∞÷Å∞ 28,70,578 (21.12%) LO_»QÍ 2011–12#
ã¨~å¯~°∞ |_»∞Ö’¡ 79,80,052 (59.59%)‰õΩ Ѩ_çáÈ~ÚOk.
„ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅÖ’¡ 54,10,872 (40.41%) ‰õΩ ÃÑiyOk.
D ~°HõOQÍ QÆ=~°fl"≥∞Oò áê~î°âßÅÅ #∞O_ç „ÃÑ·"Õò
áê~î°âßÅʼnõΩ q^•º~°∞÷Å∞ =Åã¨Å∞ "≥àıÎ WHõ ~åÉ’ÜÕ∞ ~ÀAÖ’¡
QÆ=~°fl"≥∞Oò áê~î°âßÅÅ∞ =¸ã≤ "ÕÜ«∂eûO^Õ. QÆ=~°fl"≥∞Oò
áê~î°âßÅÅ #∞O_ç „ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅʼnõΩ q^•º~°∞÷Å∞ =Åã¨
"≥à◊§_®xH˜ „Ѩ^è•#HÍ~°}O q^•º~°∞÷ʼnõΩ <å}º"≥∞ÿ# q^Œº
JO^ŒHõáÈ=_»O, <å}º"≥∞ÿ# q^Œº JO^ŒHõáÈ=_®xH˜ HÍ~°}O
Láê^蕺ܫ∞ H˘~°`«. „ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡ ã¨O=`«û~åÅ `«~°|_ç
(_çZãπã≤) Láê^蕺ܫÚÅ áÈã¨∞ìÅ#∞ ÉèísÎ KÕÜ«∞HõáÈ=_»O =Å¡
UHÀáê^蕺ܫ∞ áê~î°âßÅÅ∞ Z<Àfl L<åfl~Ú. W^ŒÌ~°∞ Láê^蕺ܫÚÅ∞
=∂„`«"Õ∞ 5= `«~°QÆu =~°‰õΩ K«∂ã¨∞‰õΩ<Õ áê~î°âßÅÅ∞ ‰õÄ_®
JkèHõOQÍ<Õ L<åfl~Ú. D ~°HõOQÍ QÆ=~°fl"≥∞Oò áê~î°âßÅÖ’¡
Láê^蕺ܫ∞ H˘~°`« LO>Ë „áê^äŒq∞Hõ ™ê÷~ÚÖ’ q^•º~°∞÷ʼnõΩ
<å}º"≥∞ÿ# q^Œº ZÖÏ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok. `«e¡^ŒO„_»∞Å∞ `«=∞ Ñ≤Å¡efl
„ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅʼnõΩ `«~°eOK«Hõ UO KÕ™êÎ~°∞. WѨʘ=~°‰õΩ
„ѨÉèí∞`«fiO „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÃÑ·# J<ÕHõ Hõq∞+¨#∞¡, Hõq∞©Å∞, Ѩ^äŒHÍÅ∞
fã¨∞‰õΩ=zÛOk. HÍx PK«~°}Ö’ =∂„`«O qѶ¨Å=∞~ÚºOk.
WѨʘÔH·<å „Ñ¨Éèí∞`«fiO ã¨ÊOkOz „ÃÑ·"Õò áê~î°âßÅʼnõΩ QÆ∞iÎOѨÙ
~°^Œ∞Ì KÕÜ«∂e. ~åR"åºÑ¨ÎOQÍ `«q∞à◊<å_»∞ =∂kiQÍ Z"≥∞‡Ö˺,
ZOÑ‘, gSÑ‘Å Ñ≤Å¡ÅO^Œ~°∂ QÆ=~°fl"≥∞Oò áê~î°âßÅÖ’ K«k"ÕÖÏ
KÕÜ«∂e. ''HÍ=∞<£ ã¨∂¯Öò—— q^•ºq^è•#O fã¨∞‰õΩ~å"åe.
ã¨=¸Å ã¨O㨯~°}Å∞ `«Hõ∆} J=ã¨~°O
♦ ¿Ñ^ŒiHõO HÍ~°}OQÍ |_ç =∂x"Õã¨∞Î#fl Ñ≤Å¡Å ã¨OYº#∞
`«yæOK«_»O HÀã¨O áê~ѨÙã¨ÎHÍÅ∞, |@ìÅ∞, PǨ ~°O, "≥·^ŒºO =O˜
=∞øeHõ ã¨^Œ∞áêÜ«∂Å#∞ áê~î°âßÅÅ ™ê÷~ÚÖ’<Õ q^•º~°∞÷ʼnõΩ
ѨHõ_»ƒOnQÍ JOkOKÕ U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e.
♦ „áê^äŒq∞Hõ q^ŒºÖ’ „Ѩu áê~îåºOâßxH˜ (ã¨Éˇ˚H±ì "åsQÍ)
XH˘¯Hõ¯ Láê^蕺ܫÚ}˜fl xÜ«∞q∞OK«_»O =Å¡ „áê^äŒq∞Hõ™ê÷~Ú
(ѨÙ<åk) #∞OKÕ <å}º"≥∞ÿ# q^Œº JO^ÕÖÏ K«∂_®e.
L^Œºq∞¿ãÎ<Õ <å}º"≥∞ÿ# q^Œº
`«e¡^ŒO„_»∞ÖÏ¡~å, Láê^蕺ܫÚÖÏ¡~å, „Ѩ*Ï™êfi=∞º"å^Œ∞ÖÏ¡~å
"Õ∞^è•=ÙÖÏ¡~å „Ñ¨Éèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡ „áê^äŒq∞Hõ™ê÷~ÚÖ’
K«^Œ∞=Ù`«∞#fl@∞=O˜ Ñ≤Å¡Å∞, `«=∞HÀã¨O, `«=∞K«^Œ∞=ÙÅ HÀã¨O
L^Œºq∞OKÕ =Ü«∞ã¨∞, J=HÍâ◊O, PÖ’K«#QÍx P Ñ≤šʼnõΩ ÖË^Œ∞
=∞i "åiHÀã¨O =∞#=∞O^Œ~°O Hõeã≤Hõ@∞ìQÍ <å}º"≥∞ÿ# q^ŒºHÀã¨O
áÈ~å_»∞^•O. JO^ŒiH˜ q^•º ÅH∆ͺxfl ™êkèOKåÅO>Ë ~å[H©Ü«∞
ã¨OHõÅÊO HÍ"åe, q^•º „Ѩ=∂}ÏÅ`À ‰õÄ_ç# q^Œº HÍ"åe.
q^•ºÇ¨Ï‰õΩ¯ K«@ìO (P~ü˜D) 2009 „ѨHÍ~°O ˆH=ÅO ™ê~°fi„uHõ
„áê^äŒq∞Hõ q^Œº#∞ JOkOK«_»"Õ∞ H͉õΩO_® <å}º"≥∞ÿ# q^Œº#∞
qã¨ÎiOѨKÕÜ«∞_»O ÅHõ∆ ºOQÍ ™êQÍe P^èŒ∞xHõ ÉèÏ~°`« Ѩiã≤÷`«∞efl,
™ê=∂lHõ ã≤÷uQÆ`«∞efl J~°÷O KÕã¨∞‰õΩx ZkˆQÖÏ ~°OQÆ∞ ~°OQÆ∞Å
ÉÁ=∞‡Å`À ‰õÄ_ç# áê~î°º ѨÙã¨ÎHÍÅ#∞ `«Ü«∂~°∞KÕÜ«∂e. q^Œº#∞
"åºáê~°OQÍ Ñ¨iQÆ}˜OKÕ ^èÀ~°}˜ =∂~åe. „Ѩu ã¨O=`«û~°O _çÜ«∞ã‘û
JÉèíº~°∞÷Å#∞ xÜ«∞q∞OKåe. Ѩ~°º"ÕHõ∆} Hõq∞©˜x xÜ«∞q∞OKåe.
P~ü˜D 2009 „ѨHÍ~°O „Ѩu 30=∞Ok q^•º~°∞÷ʼnõΩ XHõ
Láê^蕺ܫÚ}˜fl (30:1)QÍ 60=∞Ok q^•º~°∞÷ʼnõΩ W^ŒÌifl,
90=∞Ok q^•º~°∞÷ʼnõΩ =ÚQÆ∞æifl, 120=∞Ok q^•º~°∞÷ʼnõΩ
#Å∞QÆ∞ix, 150=∞Ok q^•º~°∞÷ʼnõΩ ÃÑ·# LO>Ë XHõ
„Ѩ^è•<Àáê^蕺ܫÚ_»∞, 5=∞Ok Láê^蕺ܫÚÅ#∞ xÜ«∞q∞OKåe.
q^•º~°∞÷Å∞ 200ÃÑ·# LO>Ë (40:1)QÍ Láê^蕺ܫÚÅ#∞
xÜ«∞q∞OKåe. 6–14 ã¨O=`«û~åÅ Ü«∞ãπã≤, Ü«∞ãπ˜ Ñ≤šʼnõΩ
Lz`« x~°ƒùO^èŒ q^Œº JO^Œ*ËÜ«∂e.
„Ѩu H˜Ö’g∞@~ü‰õΩ XHõ „áê^äŒq∞Hõ áê~î°âßÅ#∞, „Ѩu =¸_»∞
H˜Ö’g∞@~°¡H˘Hõ „áê^äŒq∞HÀ#fl`«, L#fl`« áê~î°âßÅ#∞ U~åÊ@∞
K͆Ƕe.
D~°HõOQÍ =∞# ~åR q^•ºq^è•#O H˘#™êQÆHõáÈ`Õ „áê^äŒq∞Hõ
™ê÷~ÚÖ’ q^•º~°∞÷ʼnõΩ ZѨʘH© <å}º"≥∞ÿ# q^Œº JO^Œ^Œ∞. ÃÑ·
JOâßÅxfl „ѨÉèí∞`«fiO PK«~°}Ö’ ÃÑÏìÅO>Ë `«e¡^ŒO„_»∞Å∞,
Láê^蕺ܫÚÅ∞, „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞, q^•ºi÷ ã¨OѶ¨∂Å∞,
Ü«Ú=fÜ«Ú=‰õΩÅ∞ ~åR"åºÑ¨ÎOQÍ L^Œºq∞¿ãÎ `«Ñ¨Ê ã¨~å¯~°∞Ö’
Hõ^ŒeHõ~å^Œ∞. JO^Œ∞ˆH „ѨuXHõ¯~°∞ „áê^äŒq∞Hõ™ê÷~Ú q^ŒºÔH·
=ÚO^Œ∞O_ç áÈ~å_ç Éèíq+¨º`«∞Î `«~åxH˜ <å}º"≥∞ÿ# q^Œº JO^ÕÖÏ
K«∂_®Åx Pt^•ÌO. T

38. 38#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
J~°úâ◊`åaÌ^Œ∞óYÉèÏ+¨-''H˜fiò`≥ÅOQÍ}——
-Q˘_çâßÅ ã¨^•#O^ŒO,
|O_ç ~°[h‰õΩ=∂~ü
H˜fiò `≥ÅOQÍ} J<Õ ¿Ñ~°∞g∞^Œ (ã≤Oy_ç) `≥ÅOQÍ}
~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O "Õã≤# ''ÔH·`«Öò ÉωõΩÖò |iÃãÖò |O^Œ∞Y∞Öò——
J<Õ z#fl ѨÙã¨ÎHÍxfl 2011Ö’ "≥Å=iOKå~°∞. JO^Œ∞Ö’
=ÚYºOQÍ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O ^•x ~°∂áêÅ∞, ^•x f„=`«
QÆ∂iÛ ã≤Oy_ç ZHõ~°∞=ÙÃÑ_»∞`«∂ „Ѩ[ʼnõΩ `≥ÅOQÍ},
ã¨"≥∞ÿHͺO„^èŒ =∞^茺 [~°∞QÆ∞`«∞#fl <å@HÍÅ#∞ `«=∞ Hõq`«Å
^•fi~å „Ñ¨[ʼnõΩ `«#=O`«∞ ™êÇ≤Ï`«º ¿ã= KÕã¨∞Î#flk.
(ã≤Oy_ç)''`≥ÅOQÍ} ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O——. `≥ÅOQÍ}
„áêO`«OÖ’ L#fl@∞=O˜ P^èŒ∞xHõ Ü«Ú= Hõ=ÙÅ∞QÍ H˘`«Î
H˘`«Î JOâßÅ#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞H˘ã¨∂Î K«~°ÛÅ∞ ÃÑ_»∞`«∂ <å˜
kQÆO|~° Hõq`«fi=Ú#∞ QÆ∞~°∞ΉõΩ `≥ã¨∞Î#flk. ZO^Œ∞HõO>Ë
WO^Œ∞Ö’ "å_ç# Ѩ^•Å#∞ K«∂ã≤#@¡~Ú`Õ ~À+¨O L#fl
PO„^èŒ∞_»∞ Z=_≥ÿ# `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO q_çz "≥ÖË¡ÖÏ `«=∞
Hõq`«fiO ~åã≤<å~°∞. WO^Œ∞Ö’ xѨÙÊÅ∞ ‰õΩ~°∞ã¨∞Î<åfl~Ú. =ÚYO
g∞^Œ ^ÀÑ≤_ç^•~°∞Å#∞ "≥o§ áÈO„_ç~å Jx QÆi˚ã¨∞Î<åfl~°∞.
"≥à◊§HõáÈ`Õ, g∞ JO`«∞ K«∂™êÎ=∞O@∞, ÉÁO_çQÆ Ñ≤ã¨∞‰õΩ`åO
JO@∂ ÃÇÏK«ÛiHõ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. <å˜ #∞O_ç <Õ˜ =~°‰õΩ
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å „|`«∞‰õΩÅÖ’¡ =∞˜ì H˘˜ì# PO„^èŒáêʼnõΩÅ#∞
`«iq∞H˘@∞ì@‰õΩ QÍO„_çã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å Ü≥ÚHõ¯
Hõ@∞ì, ÉÁ@∞ì, ѨÙ=Ùfi#∞, ~å~Ú, É’#O, |`«∞Hõ=∞‡, _»Ñ¨ÙÊ,
^Œ~°∞=Ù, P@, áê@ „ѨHõ$u JO`å g∞‰õΩ Z^Œ∞~°∞ u~°∞QÆ∞`«∞#flk
Jx ÃÇÏK«ÛiHõÅ∞ *ÏiKÕã¨∞ÎOk.
WOHÍ PO„^è• „áêO`« áêʼnõΩÖÏ¡~å Y|~åÌ~ü! Jx
x#kã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[ÅO^Œ~°∞ W"åfià◊ `≥ÅOQÍ}
~å„ëêìxfl HÀ~°∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. XHõ˜ HÍ^Œ∞ Ô~O_»∞ HÍ^Œ∞ 60
ã¨O=`«û~åÅ áÈ~å@O. D 60 ã¨O=`«û~åÅ áÈ~å@OÖ’
''`«=∞ „áê}ÏÅ∞ áÈ`Õ ~å=x `≥eû—— ‰õÄ_® `«=∞ xO_»∞
„áê}Ïefl |eKÕâß~°∞. D <ÕÅHÀã¨O, P`«‡Q“~°=O HÀã¨O
ZO`À=∞Ok `«=∞ `«Å∞¡Å‰õΩ QÆ~°ƒùâ’HõO ÃÑÏì~°∞. D „áêO`«
q=ÚH˜Î H˘~°‰õΩ, ã¨fiÜ«∞O áêÅ# H˘~°‰õΩ, ã¨fi~å„+¨ì ™ê^èŒ# H˘~°‰õΩ,
P`«‡Q“~°=O H˘~°‰õΩ, `«Å Z`«∞ÎH˘x „|`«∞‰õΩ@ H˘~°‰õΩ `«=∞
„áê}ÏÅ#∞ |e^•#O KÕã¨∞Î<åfl~°∞.
qâßÖÏO„^èŒÖ’ „Ѩ*Ï~å[ºO ™ê^茺O HÍÖËHõáÈ~ÚOk. <Õ_»∞
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO H˘~°‰õΩ áÈ~å_»_®xH˜ <åÅ∞æ#fl~°HÀ@¡ =∞Ok
Hõeã≤=ã¨∞Î<åfl~°∞. Hõ}O Hõ}O ~åAH˘x J}∞=}∞=Ù xÃÑ·Ê
ZQÆ∞ã¨∞Î#flk. =∞O_Õ XHõ Jyfl QÀà◊OÖÏ, L^Œ~Úã¨∞Î#fl =∞O_Õ
ã¨∂~°∞º_çÖÏ, `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O Hõ^Œ∞Å∞`«∞#flk. `≥ÅOQÍ}
<ÕÅ`«e¡ a_»¤Å‰õΩ áêezÛ ÃÑOK«ÖË^Œ∞. áÈ~å@O, qѨ¡=O,
L^Œº=∞O, u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞, PO„^èŒ ã¨~å¯~°∞ QÆ∞O_≥Ö’¡ x^Œ∞iOKÕ
XHõ H˘`«Î L^Œº=∞O áê~îåÅ#∞ <ÕiÊã¨∞Î =ã¨∞Î#flk. P L^Œº=∞
ã¨∂ÊiÎÜÕ∞ <Õ_»∞ PO„^èŒ Ñ¨iáêʼnõΩÖÏ~å "≥o§áÈO_ç Jx
x#kã¨∞Î<åfl~°∞. #Hõ¯ `≥eq WOHÍ K«∂ÃÑ@ì=^Œ∞Ì, #Oy #Oy
"ÕâßÖÁ^Œ∞Ì, WOHõ =∂ FÑ≤Hõ#∞ ѨsH˜∆OK«=^Œ∞Ì. ^ÕǨ Å∞ `«ÖÏfi~ü
Öˇÿ ÖËã¨∞Î<åfl~Ú JO@∂ x#kã¨∞Î<åfl~Ú. HõÖÏ¡HõѨ@O
`≥Åfi<ÀÅ¡‰õΩ ‰õΩ„@Å∞, ‰õΩ`«O„`åÅ∞ Z~°Hõ*Ëã≤Îi, J~°ú â◊`å|ÌO
ÃÑ·# =∂ Z_ç¤ „|`«∞‰õΩefl á⁄H˜¯e*Ëã≤Îi JOQÆ@¡ ɡ˜ì
^˘OQÆ@ÖÏ_çui. =∂ HõO_»¡‰õΩ ''ã¨"≥∞ÿHõº—— QÆO`«Å∞ QƘì
^˘OQÍ@ÖÏ_çui qâßÖÏO„^èŒ ¿Ñ~°∞ ɡ˜ì g∞~°∞ ‰õΩÉË~°∞Öˇÿui.
=∞=∞‡efl ‰õÄbÅ#∞ KÕã≤Îi. <å XO˜ g∞^Œ r"å=~°}O HõÉÏ˚‰õΩ
QÆ∞Ô~·Ok. <À˜HÍ_ç ‰õÄ_»∞, QÆ∂_»∞, `À_»∞ ^Œ∂~°"≥∞ÿ
<åÖ’QÆi˚ã¨∞Î#fl ѨÙÅ∞efl ã≤OǨ efl `«˜ì ÖËáê=Ù.
ã¨eHÍã¨∞‰õΩO@∞O>Ë =∞O@ XHõ =ÚK«Û@ K≥Ñ≤ÊOk, #∞=Ù
`«QÆÅɡ˜ì#O`« =~°‰õΩ h‰õΩ Ѩ˜ì# Ü«∂ÉèˇÿÜÕ∞O_»¡ â◊x áÈ^Œx
QÆ∞~°∞ÎKÕã¨∞Î#flk ™ê@ pѨÙ~°∞¡ D>ˇÅ∞, |Öˇ¡Å∞ |Ô~ûÅ∞, Q˘_»¤e,
Q˘_»¤e HÍ=∞Å∞ `«Å∞Ѩ٠Kå@∞‰õΩ<åflÜ«∞x QÆ∞~°∞Î KÕã¨∞Î<åfl~Ú.
''x#fl <Õ_»∞ h"≥∂ã¨O K«∂ã≤, h„^ÀǨÏO K«∂ã≤ h #Y~åÖò
K«∂ã≤ QÆ∞ÃÑÊ_»∞ QÆ∞O_≥‰õΩ ~À+¨O =zÛOk. HÀáêxH˜
Ô~Hõ¯ÖÁKåÛ~Ú. áœ~°∞+¨O ÉèíQÆ∞æ# ÖËã≤Ok. =¸@ =ÚÖˇ¡ ã¨~°∞ÌHÀ
~åÜ«∞Åã‘=∞ H˜ÖÏ¡"À, qâßYÅ a_»¤"À `≥Å∞ûHÀ, á⁄Å∞¡ á⁄Å∞¡
H˘˜ì á⁄e"Õ∞~°^•HÍ `«i"Õ∞ã¨ÎO. PQÆO *Ë¿ãÎ a_®¤ J„_»ãπ
ÖˉõΩO_® áÈ`å"£, =∂ „¿Ñ=∞#∞ K«∂zO_»∞¡ QÍx =∂ HÀѨO
E_»ÖË. XHÀ¯ QÆ∞O_≥ WѨÙÊ_»∞ =∞O_ç Jyfl QÆ∞O_®Öˇÿ
=∞O_»∞`«∞<åfl~Ú. ^ŒÇ≤ÏOz "Õ™êÎ~Ú =∞O_ç
=∞Ãã·áÈ`å~°∞——JO@∞ (ã≤Oy_ç) `≥ÅOQÍ} ~°K«~Ú`«Å∞
`≥ÅOQÍ} "åix "Õ∞Å∞H˘Å∞Ê`«∂ PO„^èŒ áêʼnõΩÅH˜
ÃÇÏK«ÛiHõÅ∞ *ÏiKÕã¨∞Î<åfl~°∞.
ÉèÏ"å*ÏÅ f„=`«x |˜ì ÉèÏëê f„=`« ^èŒfixã¨∞ÎOk.
J=HÍâ◊"å^Œ ~å[H©Ü«∂Å#∞ =~°Î=∂#OÖ’ Éèíiã¨∂Î Éèíiã¨∂Î
™êÇ≤Ï`«ºO
ѨÙã¨ÎHõ ã¨g∞Hõ∆

39. 39 PQÆã¨∞ì, 2012
=Å㨠JǨÏOHÍ~° QÍÜ«∂Å #∞O_ç HÀÅ∞HÀ_®xH˜ XHõ L^Œº=∞
â◊„`«∞=ÙÃÑ· =∂„`«"Õ∞ ^•_ç KÕã¨∞ÎOk.
H˜fiò WO_çÜ«∂ L^Œº=∞OÖ’ ''Hõ~À Ü«∂ =∞~À—— J#fl
QÍOnè "åHõºO L^Œº=∞ ÉèÏ¿+ J=Ù`«∞Ok. HÍm =∂`«‰õΩ `≥Å¡
ѨO^Œ∞Å#∞ |e W™êÎ##fl J~°qO^ÀѶ¨∞’+πk L^Œº=∞ ÉèÏ¿+
J~ÚºOk. x~°O`«~°O J==∂<åʼnõΩ J}z"Õ`«‰õΩ QÆ∞i
J=Ù`«∞#fl ÉÏkè`« „áêO`åÅ #∞Oz D ÉèÏ¿+ Z^Œ∞~“`«∞Ok.
''H˜fiò `≥ÅOQÍ}—— ^•xH˜ q∞#Ǩ ~ÚOѨ٠HÍ^Œ∞.
Jã¨Å∞ã≤ã¨Öˇÿ# â◊„`«∞=Ù "≥·¿Ñ QÆ∞iÃјì# ÉÏ}O D
ã¨OHõÅ#O. XHõ ÃÑ^ŒÌ â◊|ÌO KÕ¿ãÎ `«Ñ¨Ê D ã¨Î|Ì`« qzÛ#flO
HÍ^Œx ÉèÏqOz# =ÚÃÑ·ÊÔ~O_»∞ =∞Ok Hõ=ÙÅ ^èŒ~凄QÆǨÏO
H˜fiò `≥ÅOQÍ}. W^À ~å[H©Ü«∞ „ѨHõ@#. J~°ú â◊`å|ÌO ÃÑ·QÍ
™êQÆ∞`«∞#fl =Å㨠™êO㨯 $uHõ JǨÏOÉèÏ"åxH˜ J<ÕHõ „Ѩâ◊flÅ∞
ã¨Okèã¨∞Î#fl ~å[H©Ü«∞ L^Œº=∞ Hõq`«fiO.
L^Œº=∞ `≥ÅOQÍ}‰õΩ *ÏfÜ≥∂^Œº=∞ ™ê÷~Ú ÖËHõáÈ=K«∞Û
HÍx `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞ f„=`«#∞ ^•x ÉèÏ"å*ÏÅO #∞OKÕ
J~°÷O KÕã¨∞HÀ=Åã≤ LOk. „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆efl
n~°…HÍÅOQÍ J}z"Õã¨∞Î#fl ã¨O^Œ~åƒùÖ’¡, <åºÜ«∞"≥∞ÿ# HÀÔ~¯efl
‰õÄ_® =„H©Hõiã¨∞Î#fl Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ ™êÇ≤Ï`«º ã¨O^Œ~åƒùÅ#∞
áê˜OK«_»O ‰õΩ^Œ~°HõáÈ=K«∞Û.
`«=∞ Éèí∂q∞, `«=∞ =#~°∞Å∞, „Ѩ`«ºHõ∆OQÍ H˘Å¡
Q˘@ì|_»∞`«∞#flѨÙÊ_»∞, `«=∞ P`«‡Q“~°=O „Ѩ=∂^ŒOÖ’
Ѩ_ç#ѨÙÊ_»∞ `≥ÅOQÍ} J~Ú<å áêÅã‘Î<å ÖψQ P„QÆǨ xfl
„ѨHõ˜ã¨∞ÎOk. Hõq ã¨=∞Ü«∂efl Ãã·`«O `«Å„H˜O^Œ∞Å∞ KÕã¨∞ÎOk.
`«# ÉèÏ= =fiH©ÎHõ~°}‰õΩ f„="≥∞ÿ# Hõiî#"≥∞ÿ# ^Œ$_»"≥∞ÿ#
qâßfiã¨Ñ¨Ói`«"≥∞ÿ# ÉèÏ+¨x ZOK«∞H˘O@∞Ok. D Hõq`«efl
ÉωõΩÅ`À, |iÃãÅ`À, `«∞áêÅ`À Ãã·`«O áÈÅ∞ÛH˘x
P#Okã¨∞ÎOk. D P„QÆǨÏO "≥#∞Hõ, D x~°ã¨# "≥#∞Hõ ZO`À
^Œ∞óMÏxfl ^•K«∞H˘#fl `≥ÅOQÍ} ã¨Ê+¨ìOQÍ Hõ#|_»∞Î L#flk.
„Ѩu JHõ∆~°O "≥#∞Hõ P„QÆǨÏO, ^Œ∞óYO, ÉÏ^èŒ Hõ#|_»`å~Ú.
„Ѩu Hõhfl˜ *Ï˝Ñ¨HõO JHõ∆~°"≥∞ÿ Hõ#|_»∞`«∞Ok. ZO`À
Pf‡Ü«∞OQÍ `«# Éèí∂q∞ =¸ÖÏÅÖ’H˜ "≥à◊√Î#fl "Õ=ÚÅ ZÅ¡Ü«∞º
â◊ÉÏÌÅ∞ =∞#efl HõÅ=~°ÃÑ_®Î~Ú, PO^Àà◊#H˜ QÆ∞iKÕ™êÎ~Ú.
''P`«‡Å∞ `≥y# Q˘O`«∞HõÅ∞, `«ÅO ѨK«Û<≥`«∞Î~°∞ Ѩ_»=
=Å™êO„^èŒ q∞Oy# `«O_®, ~˘=Ú‡áêÅ ^ŒO^Œ, QÆ∞ÃÑÊ_»∞
`≥ÅOQÍ} H˜∆Ѩ}˜ „ѨÜ≥∂y™êΗ— Jx f~å‡x™êÎ_»∞.
''<å HõÅefl <å#ɡ>Ëì =ÚK«Û>Ë =^Œ∞Ì
<å XO˜xO_® ~°K«ÛÅ∞ ~å`«Å∞ "å`«Å∞ ™ê=ÙÅ∞——
JO@∂ Jã¨Ç¨Ï<åxfl P„QÆǨ xfl =ºHõÎO KÕã¨∞Î#flk EáêHõ
ã¨∞Éèí„^Œ.
''Z=_ç ^ÕǨÏO D Éèí∂q∞?
Z=_ç <≥`«∞Î~°∞ D h~°∞——
JO@∂ ^≥OK«<åÅ „jx"åãπ „Ѩâ◊flÅ∞ "Õã¨∞Î<åfl_»∞.
''„Ѩ*Ï™êfi=∞ºO =∂ #=∞‡HÍxfl ‰õÄÅ^À¿ãÎ
"Õ∞=Ú ^•<Õfl ‰õÄÅ^À™êÎO
=∂ FÑ≤HõÅ |O^èŒ<åÅ∞ qѨÙÊ`åO——
=~°Î=∂# ~å[H©Ü«∞ x~å‡}O ÃÑ·# P"Õ^Œ# J#∞=∂#O
=ºHõÎO KÕã¨∞Î<åfl_»∞ Ãã·¯ ÉÏÉÏ.
''Hõ_»∞Ѩ٠HÍe# <å‰õΩ
Hõ_»∞Ѩ٠xO_ç# h‰õΩ
UHÍaè„áêÜ«∞O Z#fl˜H˘KÕÛ„<å——
Jx =ÚHõÎHõO~î°O`À "≥Ú`«∞ÎH˘x K≥ѨÙÎ#fl Ãã·¯, S<åÅ
^èŒ~凄QÆǨÏO.
''J=∞~°∞Å âßfi㨠H˜O^Œ
XHõ K≥~Úº KåÑ≤ K«∂_»∞
rq`« ã¨Ê~°≈O>Ë Uq∞’ `≥Å∞ã¨∞ÎOk——
Wk [#*ÏfiÅ L^ÕfiQÆ Éèíi`« "åºHõO.
''Ñ≤_çH˜ÖˇuÎ# xѨÙÊ Hõ}˜HõÅ "≥Å∞¡=
ã‘=∂O„^èŒ ÃÑ`«Î<åxfl xÅnã≤# ã¨∞_çQÍe
KÒ~°™êÎ#∞ kQƃO^èŒO KÕã≤# Ѩ^Œ‡=ӺǨÏO——
L^Œº=∞ QÆux K≥|∞`«∞<åfl_»∞ XkÌ ~åA „Ѩg}ü
''ZO^Œ∞HÀ `≥Åfi^Œ∞... QÆ∞[˚~°¡ g∞^Œ
~ÀA ~ÀA‰õΩ „¿Ñ=∞ ÃÑiy áÈ`«∞Ok——
Jx Ѩã¨∞#∂i ~°gO^Œ~ü „¿Ñ=∞‰õΩ HÍ~°}O `≥e¿ã =∂Ï¡_»∞
`«∞<åfl_»∞.
''<å <åÅ∞Hõ#∞ HõuÎiOz
Ѩ~å~Ú ÉèÏ+¨#∞ JuH˜O^≥=_»∞?——
™êO㨯 $uHõ PkèHõº`«#∞ „Ѩtflã¨∞Î<åfl_»∞ Ü«¸ã¨∞Ѷπ `«#
Jã≤Î`åfixfl „ѨHõ˜ã¨∞Î<åfl_»∞.
''ZHõ¯_ç "åÔ~·`≥<ÕO
¿Ñ^Àà◊§O`å =∂ „áê}q∞„`«∞ÖË
Å∞˜~åÅ g∞^• =∂ Å_®~Ú
W<åflà◊√§ ã¨Ç¨Ï#"Õ∞ ã¨O㨯 $u J#∞‰õΩO@∞<åflO Hõ^•
WѨÙÊ_çHõ ã¨Ç¨Ï#O QÍ_ç`« ÅHõ∆}O Jx `≥Å∞ã¨∞‰õΩO^•=∂——
Jx Ö’K«<£ ~åã¨∞Î<åfl_»∞.
''J#∞ ÉèÏ"åÅ J}∞=}∞=Ó

40. 40#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
PYi q™ÈÊù@<åxH˜ ã¨OHõÅ# K«~°º=Ù`«∞Ok——
Wk ÉˇÅ¡OH˘O_» ã¨OѨ`ü ‰õΩ=∂~ü PÖ’K«#.
''^ŒQÆú=∞ø`«∞#fl ǨÏ$^ŒÜ«∞OÖ’Oz "å^Œ#Å∞ "≥Å∞¡"≥`«Î=Ù
Ü«∂Éèˇÿ <åÅ∞ˆQà◊§ #Ü«∞=OK«# =ÚO^Œ∞
=Å㨠¿ãflǨ xH˜ J~°÷O ÖË^Œ∞——
Jx ã¨"≥∞ÿHõº "å^•xfl u~°ã¨¯iã¨∞Î<åfl_»∞ ã¨∂~å~°O â◊OHõ~ü.
''qâßÖÏO„^èŒ PHÍâ◊OÖ’
PiìѶ‘+≤Ü«∞Öò ã¨∂~°∞ºxfl ã¨$+≤ìOz„#∞——
Jx P~ÀѨ} KÕ™êÎ_»∞ "åã¨∞.
''J<åºÜ«∞O Z=_»∞ KÕã≤<å J<åºÜ«∞"Õ∞
^Œ∞~å„Hõ=∞} Z=_»∞ KÕã≤<å ^Œ∞~å„Hõ=∞}Ë——
Jx# áê_»∞ Ãã·^• f~å‡#O.
''J~°ú â◊`å|ÌOÃÑ·# =∂ Z_ç¤ |`«∞‰õΩefl
á⁄H˜¯e *Ëã≤ ã≤`«Î_ç *Ëã≤Îi
Hõ_»∞ѨÙHÀ`«Å‰õΩ QÆ∞Ô~·<å
=∂ `«Å∞¡Å `«O„_»∞Å ™êÃÑ#ʼnõΩ
=∞~åº^Œã¨∞ÎÅ ÉèÏ+¨@¡ã¨Îk——
Jx P„QÆǨÏO`À „Ѩtfl™êÎ~°∞ Jx⋘ì ~°l`«.
''WѨÙÊ_»∞ `≥ÅOQÍ} F =∞Ǩ ã¨=Ú„^ŒO
ZO`«HÍÅO ã¨=Ú„^ŒO hà◊§Ö’ HÍà◊√§Éˇ˜ì
^ÀÑ≤_ç P@ P_»∞`å~°∞?——
JO@∞#fl ã≤.ÃÇÏKü. =∞^èŒ∞ ã¨∞<åq∞ ÔH~°ÏÅ∞#fl
`≥ÅOQÍ}#∞ ã¨fiÑ≤flã¨∞Î<åfl_»∞.
''=∂ ѨO_»∞QÆÅ∞ ZO_»Q˘˜ì
g∞ ѨÉσÅ∞ QÆ_çÑ≤#"£
=∂ hà◊√§ =∞~°¡Q˘˜ì
g∞ ^˘Ü«∞ºÅ∞ áêiK«∞Û‰õΩ#fl"£——
[Å ^ÀÑ≤_ç „Hõ=∂xfl =ÅáÈã¨∞Î<åfl_»∞ J#fl=~°O ^Õ"ÕO^Œ~ü.
''Hõhfl~°∞ HÍ~°∞ã¨∂Î qÅÑ≤OK≥ g~°∞_®!
F~°∞QÆÅ∞¡ HÀ@Ö’x g~°∞x QÆ_»¤‰õΩ~å!——
JO@∂ Hõ~°Î=º É’^èŒ KÕ™êÎ_»∞ lÅ∞Hõ~° „jx"åãπ.
''=∞=Ú‡Å#∞ #∂ˆHã≤
xÅ∞Û#fl g∞ q„QÆǨ Å#∞
PkѨ`«º ã¨OˆH`åÅ∞QÍ
=¸ºlÜ«∞OÅÖ’ ^•z ÃÑ_»`åO——
Jx ^Õâ◊Ѩu „jx"åãπ „ѨHõ@#.
''#∞=Ùfi "≥∂ã¨O KÕ¿ãÎ #=Ùfi`À "≥∂¿ã ^è≥ÿ~°ºOÖË^Œ∞
=∂ „¿Ñ=∞#∞ Eã≤#"£ QÍx
HÀѨO E_»ÖË WѨʘ ^•HÍ
XHÀ¯ QÆ∞O_≥ WѨÙʘ Jyæ QÆ∞O_®ÖË——
JO@∂ xѨÙÊ Hõ}˜HõÖˇÿ# `≥ÅOQÍ} QÆ∞O_≥ K«Ñ¨ÙÊà◊§#∞
qxÑ≤ã¨∞ÎOk ã¨∂Ô~Ѩe¡ ã¨∂*Ï`«.
''`åºQÆO <å [=ã¨`«fiO
áÈ~å_»¤O <å r=QÆ∞}O
Ãã·x‰õΩxfl <Õ<Õ
Ü«Ú^•úxfl <Õ<Õ
Ü«Ú^ŒúÉèí∂q∞x <Õ<Õ
<å ^ŒHõ¯<£ Ñ‘~î°Éèí∂q∞ÃÑ·
Ñ‘~îåkèѨ`«∞Å =∞ø^•=∞#∞‰õΩO@∞<åfl~å?——
Jx |Å"≥∞ÿ# Jã≤Î`«fi Ѩi"Õ^Œ##∞ qxÑ≤ã¨∞Î<åfl_»∞ T_»QÆ∞Å
"Õ}∞.
''Ü«∂Éèˇÿ J~Ú^Õà◊√§ z=∞‡pHõ˜x
L^ŒÜ«∂ã¨Î =∞Ü«∂ʼnõΩ Jf`«O KÕ^•ÌO Ѩ^Œ!——
JOÏ_»∞ "≥Úye.
''<å XO˜ g∞k
r=~°}ºO HõÉÏ˚‰õΩ QÆ∞~°~ÚºOk——
JOÏ_»∞ Ãã·¯ ÉÏÉÏ.
^Œ∞~å„Hõ=∞}, ^ÀÑ≤_ç, J<åºÜ«∞O, "≥∂ã¨O, Ѩ~å~ÚHõ~°},
=OK«#, =„H©Hõ~°}, PkèѨ`«ºO, J}z"Õ`« JO`å qâßÖÏO„^茉õΩ
Ѩ~åºÜ«∞Ѩ^•Å∞QÍ =∂i# ã≤÷ux D Hõq`«fiO x~°ã≤ã¨∞ÎOk.
ÉèÏ+¨ XHõ ~å[H©Ü«∞ ™ê^èŒ#"≥∞ÿ`Õ D Hõq`«fi=∞O`å ~å[H©Ü«∞
Hõq`«fi=∞=Ù`«∞Ok. J~°úâ◊`å|ÌѨ٠Jã¨`«º K«i„`«x, ™êO㨯 $uHõ
PkèѨ`«º „Hõ=∂xfl, =#~°∞Å ^ÀÑ≤_çH˜ ã¨Ç¨ÏHõiOz#
ѨiáêʼnõΩÅ K«~°ºefl, ÉèÏ+¨ ¿Ñ~°∞`À ~°∞kÌ# ~å[H©Ü«∂efl
f„=OQÍ YO_çã¨∞Î<åfl~Ú D Hõq`«Åxfl.
Jxfl „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ =∂~åæÅÖ’ `«=∞ x~°ã¨#, `«=∞
PHÍOHõ∆efl `≥Å∞ѨÙK«∞#fl `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å P"Õ^Œ#‰õΩ J^ŒÌO
Ѩ>Ëì Jã¨Å∞ Hõq`«fiO W^Õ. „Ѩ[Å =∞<ÀÉèÏ"åÅ#∞ ÃÑiˆQ
P„QÆǨ xfl, u@¡x ‰õÄ_® J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# =∞O„`«â◊H˜Î`À Hõq`«fiO
KÕ™ê~°∞. Jj¡Å Hõq`«fiO J<åfl, ^Œ∞~å‡~°æѨ٠Hõq`«fiO J<åfl
WO^Œ∞Ö’ Hõq`«fiO ÖË^Œ<åfl ‰õÄ_® XHõ xiÌ+¨ì"≥∞ÿ# ~å[H©Ü«∞
„ѨHõ@# KÕ¿ã Hõq`«fiOQÍ nxfl „QÆÇ≤ÏOK«=K«∞Û.
The Best word is Action
J#fl K≥QÆ∞"Õ~å "åHͺxH˜ ã¨xflÇ≤Ï`«O D Hõq`«fiO.
T

41. 41 PQÆã¨∞ì, 2012
HõqWOHÍrqOKÕL<åfl_»Ç¨ÏŸ...!
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«
-[#*ÏfiÅ
`«Å ZuÎ# `«#=∞O`«
*ˇ[˚#Hõi QÆ*ˇ˚Åx J^Œ∞=ÚH˘x
WO„^Œ^èŒ#∞ã¨∞û ™⁄QÆã¨∞Å`À
<≥=∞e <å@ºO KÕã≤Ok PHÍâ◊O...
Wn <åÅ∞QÆ∞ Ѩ^Œ∞Å *Ï˝Ñ¨HÍÅ JÅÖ X_ç
HÍà◊¡ H˜O^Œ =∞˜ì
`«Å `«Å∞ѨÙʼnõΩ <å `å`« *Ë|∞Ö’x
#â◊ºO k|ƒÜ≥ÿ∞Ok
~°HõÎ Hõ}ÏÅ K«Å# „Ѩ"åǨÏ"≥∞ÿ
=∂..., Ñ≤_»∞QÆ∞Å =~°¬"≥∞ÿOk
Ñ¨Öˇ¡ F Hõhfl˜ ǨÏã¨Î nÑ≤Î`À PǨ fi# wuHõÜ≥ÿ∞
J=∞‡ X_çÜ≥ÿ∞Ok
~å„u, ~å„`«∞Å`À ã¨∂~°∞º_»∞ QÍe g∞^Œ
JyæѨÙÅ¡Å∞ wã¨∂Î<Õ LO_Õ"å_»∞
`«∞áêH˜ ZO^Œ∞‰õΩ!
áê@ QÆ∞O_≥ `«_çH˜ `À_»∞QÍ [Åáê`«=∞ø`«∞O>Ë
Ѩ_»QÆ qÑ≤Ê# "Õ~Ú Ñ¨_»QÆÅ ã¨~°ÊO ã¨O`«u
ã¨~°ÊO 㨄~°∞# áêiáÈ~ÚOk
áê^•Å _è»=∞~°∞HõO ™êH˜∆QÍ
qiyáÈ~Ú# HõÅ K≥kiáÈÖË^Œ∞
â◊HõÖÏÅ∞QÍ HõO˜ Ô~ѨÊÅ =∞^茺
Hõ^ŒÖÏ_»∞`«∂<Õ LOk
WѨC_»∞ `«Å Z`«Î_®xH˜
`«Å =ÙO>Ë Hõ^•!
=O˜ g∞^Œ =˜ì pHõ˜ „|`«∞‰õΩ
áêiáÈ~Ú# ã¨~°ÊO Ѩ_»QÆ qÑ≤ÊOk
Ѩ_»QÆ „H˜O^Œ „|`«∞‰õΩ,
P`«‡ ÖËx ™ê„=∂[ºÑ¨Ù ëȈHã¨∞Ö’x ÉÁ=∞‡ „|`«∞‰õΩ
qiyáÈ~Ú# pѨÙ~°∞ ѨÙÅ¡ÖÏ K«∂ѨÙÅ∞
`«Å =ÙO>Ë Hõ^Œ, K«∂Ѩ٠LO_Õk
Uà◊√¡ "≥à◊√`«∂ "≥à◊√`«∂
‰õΩ+≤ì ~Ày "Õà◊¡ÖÏ ~åÅ∞`«∂
â◊=O #_»Hõ HõѨC‰õΩOk r=#O
ZHõ¯_» â◊|ú=∞<åfl
áÈh xâ◊≈|ú=∞<åfl
ÉèíÜ«∞O
Ñ‘_»HõÅŠѨQƘ ~å„`«∞Å
ÉèíÜ«∞O Ѩ~°∞QÆ∞Å∞
––– ––– –––
ã¨O`åѨ ã¨Éèí =Úyã≤Ok
K«zÛ#"åà◊√¡ XHõ~°∞ `«~°∞"å`« XHõ~°∞
=∂Ï¡_çO„_»∞
=∂@ Ѩ_çáÈ~Ú#"å~°∞
K«Ñ¨Ê@∞¡ H˘˜ì "≥o¡áÈÜ«∂~°∞
"≥o¡áÈ~Ú#"å~°∞ "≥o¡áÈQÍ
HÍÅO HÍHõiOz# Lq∞‡e`À
Éèí∂q∞x â◊√„ÉèíѨ~°∞K«∞‰õΩOk
ѨÙ#s˚=#O`À
Ñ≤_çH˜e *ˇO_® g∞^Œ
ã¨∞uÎ H˘_»=e =Ú„^ŒÅ∞
=ÚO^Œ∞ =∂@QÍ qѨ¡=O =i÷ÖÏ¡Åx
H˘`«Î ѨÙã¨ÎHõO `≥~°∞K«∞‰õΩOk
Z„~°*ˇO_® g∞^Œ "≥<≥flÅ Hõq`«fiO ‰õΩ~°∞ã¨∞ÎOk
=∞m¡, HÍÅO g∞^Œ HÍ~°Öò=∂~ü¯û XHõ =Ú^Œ∞Ì ÃјìO_»∞
ã¨∂~°∞º_»∞ =∞s z#flÑ≤Ö’¡_≥· ~å„`«∞Å#∞
KåÔH¡@∞¡ KÕã¨∞H˘x K«Ñ¨Êiã¨∞Î<åfl_»∞
H˘`«Î ã¨$+≤ì QÆ~°ƒùOÖ’
J=∞~°∞_»∞, P"≥∞ HÀ~°ãπ`À H˘`«Î áê@ áê_»∞`«∞<åfl~°∞
áê@ g∞^Œ =∞m¡ ã¨O`«HõO KÕã¨∞Î#fl
HÀ_ç yO[Å#∞ "≥`«∞‰õΩ¯O@∞#fl@∞¡
PiÔH Hõ~°#fl... a_ç¤Hõ =∞OQÆ#fl... ˆH^Œi... ã≤OQÆ#fl...,
Pk Ѩل`« g~°∞Å áê^Œ =Ú„kHõÅhfl...,
™êÜ«Ú^èŒ áÈ~åÏÅhfl "≥`«∞‰õΩ¯O@∞...,
Hõq WOHÍ rqOKÕ =Ù<åfl_»Ç¨ÏŸ! T

42. 42#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
=∞Ǩ Hõq N ^•â◊~°kä ™È^Œ~°∞_»∞ N ^•â◊~°kä
~°OQÍKå~°∞ºÅ"å~°∞ =~°OQÆÅ∞¡ lÖÏ¡Ö’x q^•º=O`«∞Å
‰õΩ@∞O|OÖ’ Ѩ٘ì#"å~°∞. #=ÖÏ ~°K«~Ú`«QÍ
„Ѩã≤kúá⁄O^•~°∞. g~°∞ ã¨O㨯 $`«, PO„^èŒ ÉèÏ+¨Å`Àáê@∞QÍ
L~°∂Ì, Ç≤ÏOn, WOw¡+¨µ ÉèÏ+¨ÅÖ’ ‰õÄ_» =∞Oz „Ѩ"Õâ◊=Ú
HõÅ"å~°∞. ^•â◊~°käQÍ~°∞ 'L=∞~å<£*Ï<£ J^•— J#∞ L`«Î=∞
Ç≤ÏOn L~°∂Ì #=Å#∞ ~°zOKå~°∞. JO`ÕHÍ^Œ∞ ™êfi`«O„`åºxH˜
ѨÓ~°fiO <≥·*ÏO áêÅ#Ö’ [iy# „Ѩ*Ï Ñ‘_»# =º=ã¨÷#∞
„QÍ=∂kèHÍ~°∞Å#∞ zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√§ JkèHÍ~° ~°∂Ѩ=ÚÖ’
"≥Åã≤<å~°∞.
JkèHÍ~°∞Å ã¨∞Yã¨O`ÀëêʼnõΩ Éè’QÆqÖÏ™êʼnõΩ ã¨Ç¨ÏHÍ~°
=∞OkOK«@"Õ∞ x~°∞¿Ñ^ŒÅ „|`«∞‰õΩ Ѷ¨Å=Ú. Wk <å˜ „Ѩ[Å
™êOѶ≤∞Hõ, Pi÷Hõ, <≥·uHõ rq`«=ÚÅO^Œ∞ ‰õÄ_® „Ѩ"ÕtOz#k.
<≥·*ÏO x~°O‰õΩâ◊ „ѨÉèí∞`«fiO`À áê@∞QÍ =∞`«q^Õfi+¨ â◊‰õΩÎÅ∞
q[$OaèOz Ñ¨Öˇ¡Ñ¨Öˇ¡ =¸Å=¸Å "åºÑ≤Oz `≥Å∞QÆ∞*Ïu
ã¨fi~°∂Ѩ=Ú#∞ ~°∂ѨÙ=∂ѨÙã≤÷uÖ’ #∞O_»QÍ D n#ã≤÷ux
Hõ#∞flʼnõΩ Hõ˜ì#@∞ì zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√§ #=ÅÖ’ ~°OQÍKå~°∞ºÅ∞
z„fHõiOKå~°∞.
^•â◊~°kä ~°OQÍKå~°∞ºÅ"å~°∞ H˘O^Œ~°∞ =º‰õΩÎÅ
rq`åÅ#∞QÍHõ JѨʘ ã¨=∂*ÏxH˜ „ѨuaO|"≥∞ÿ# ã¨OѨÓ~°‚
„QÍ=∞ rq`«=Ú<Õ Hõ^ä•=ã¨∞Î=ÙQÍ ã‘fiHõiOKå~°∞. „QÍ=∞
rq`åxH˜ Ѩ@∞ìQ˘=∞‡ÖÏO˜"å~°∞ Ô~_ç¤, Hõ~°}O, Ô~·`«∞, HÀ=∞˜,
KåHõe, =∞OQÆe, =∂Å=∂kQÆÅ∞. N~°OQÍKå~°∞ºÅ∞ D
=º=ã¨÷‰õΩ L#fl H˘xfl J=∂#∞+¨=ÚÖˇ·# PKå~åÅ#∞,
^•~°∞}"≥∞ÿ# JkèHÍ~° ÖÏOKè«<åÅ#∞ q∞H˜¯e "≥∞Å∞‰õΩ=`À
„Ѩ^Œi≈OK«QÆeQÍ~°∞. PHÍÅOÖ’ L#fl@∞=O˜ ^•™êºxfl
=º=ã¨÷#∞, "≥˜ì, ÉËQÍÔ~ "≥Ú^ŒÖˇ·# Hõ@∞ìÉÏ>Ë¡QÍHõ P_»ÉÏѨ#∞
‰õÄ_® „Ѩ"Õâ◊Ãјì# „‰õÄ~°"≥∞ÿ# =º=ã¨÷#∞ z„fHõiOKå~°∞.
JÖψQ ѨÙe¡ Éèí~°Î ǨÏ`«º, ¿ÑiQÍx =∞$u, Hõ~°}O
ÉèÏ~åºÑ≤zÛ, =#[`«e¡ Ѩ`«#=Ú, <å~°Ü«∞º‰õΩ– ÅOÉÏ_ôʼnõΩ
[iy# "≥∂ã¨=Ú, `«∞~°Hõ^˘~°Å [ÖÏû Y∞+‘Å U~åÊ@∞,
xÅ∞"≥Å¡ q+¨=Ú Hõey# Hõ~°}=Ú "≥O„HõÏ"£ x`«ºrq`«=Ú,
~å=∂Ô~_ç¤QÍi JǨÏOHÍ~°=Ú "≥Ú^ŒÖˇ·# q+¨Ü«∂ÖËQÍHõ <å˜
dÖÏѶ¨`ü L^Œº=∞=Ú, PO„^èŒ =∞Ǩ ã¨Éèí „áê~°OÉèí=Ú `«∞~°HõÖˇ·#
`≥Å∞QÆ∞"åix ÃÇ·ÏO^Œ=ÙÅ∞QÍ KÕã≤# P~°º ã¨=∂[ <åÜ«∞‰õΩx
„Ѩܫ∞`«fl=Ú =Ú#flQÆ∞ ã¨OѶ¨∞@#efl P~ÀAÅÖ’ L#fl „Ѩ[Å∞
J#∞Éèíqã¨∞Î#fl ^Œ∞~°^Œ$+¨ìHõ~°"≥∞ÿ# qkèq^è•<åÅ∞ K«∂ã¨∞ÎO>Ë
=∞x+≤ J~Ú#"åx QÆ∞O_≥ ^Œ∞ódOK«Hõ =∂#^Œ∞.
~°OQÍKå~°∞ºÅ∞QÍ~°∞ zÅ¡~° ^Õ=Ùà◊√§ #=ÅÖ’ `≥ÅOQÍ}
=∂O_»eHÍxfl LѨÜ≥∂yOKå~°∞. ™ê~°OQÆáê}˜ `«Ñ¨Ê q∞QÆ`å
áê„`«ÅxflO˜Ö’ `≥ÅOQÍ} =∂O_»eHÍxfl LѨÜ≥∂yOz
ã¨Ç¨Ï["≥∞ÿ# ÉèÏ+¨#∞ "å_»Ïxfl |˜ì =∂O_»eHõ=ÚÃÑ· gi‰õΩ#fl
JkèHÍ~° Ѩ@∞`«fi=Ú `≥eÜ«ÚK«∞#flk. JHõ¯_»Hõ¯_» ™ê"≥∞`«Å#∞
#∞_çHÍ~åÅ#∞ "å_ç<å~°∞. nx =Å# áê~î°‰õΩxH˜ qã¨∞QÆ∞
HõeyOK«Hõ Pã¨H˜Îx ÃÑOz#k.
zÅ¡~° ^Õ=Ùà◊√§ #=Å#∞ K«kq#ѨÙ_»∞ „QÍ=∞ ÃÑ^ŒÌÅO^Œ~°∞
™êfi~°÷ Ѩ~°∞Å∞QÍ JkèHÍ~° ^•Ç¨Ï=Ú HõÅ"å~°∞QÍ HõxÑ≤™êÎ~°∞.
~å=∂Ô~_ç¤ JǨÏOHÍ~°O HõÅ"å_ÕQÍx H˘O`« "≥∞`«Îx =∞#ã¨∞
B^•~°º=Ú Åe`« Hõà◊ÅO^Œ∞ Pã¨H˜Î HõÅ"å_»∞. Hõq
™ê~°OQÆáê}˜KÕ J<ÕHõ™ê~°∞¡ Hõ~°}=ÚHõ#fl Ô~_ç¤Q͈~ #Ü«∞O Jx
ѨeH˜OKå~°∞. Hõ~°}O =ºH˜ÎHÍ_»∞. ^Œ∞~å‡~°æ=Ú, "≥∂ã¨O Hõeã≤
~°∂Ѩ=Ú^•eÛ# Ѩi}Ï=∞=Ú W`«~°∞Å ^èŒ#, =∂#„áê}ÏÅ∞
xÅ∞=Ù# fã≤ xO_»∞‰õΩO_»=Öˇ xÅHõ_»QÍ LO_Õ <Õ~°∞ÊHõÅ"å_»∞.
áêѨ=Ú Ñ¨iѨHõfi"≥∞ÿ Ô~_ç¤QÍ~°∞ ^•~°∞} "åºkè`À LO_ç
`«# áêáêÅ#∞ =∞##=Ú KÕã¨∞H˘x ѨâßÛ`åÎѨ=Ú`À
=∞~°}˜OKå_»∞. Hõ~°}O U ѨÙ}º=Ú KÕÜ«∞Hõ ÅOÉÏ_ôÅKÕ`«
ǨÏ`«º QÍqOѨ|_ç<å_»∞.
zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√§ #=ÅÖ’ ˆH=ÅO J=∂#∞+¨"≥∞ÿ# „Ѩ=~°Î#
HõHõ∆Å∞, ǨÏ`«ºÅ∞ =OK«#ÖËQÍHõ =∞#ã¨∞‰õΩ PǨ ¡^ŒO HõeyOKÕ
q+¨Ü«∂Å∞ Z<Àfl L#flq. g˜`Àáê@∞ `≥ÅOQÍ} ã¨O㨯 $u
ã¨O„Ѩ^•Ü«∂Å∞ Hõà◊§‰õΩ Hõ˜ì#@∞¡ Hõ#|_»∞K«∞#flq. ™ê~°OQÆáê}˜
~åà◊√§ HõiyOKÕ J`«x QÍ#=Ú ™œO^Œ~åº~å^èŒ# ã¨Ç¨Ï$^ŒÜ«∞`«
~å=∞Ô~_ç¤QÍi Éèí=Ou P WO˜ ™⁄QÆã¨∞ – QÆ$ǨÏÅOHõ~°}
`≥ÅOQÍ}ÏÖ’ "≥ÚHõ¯*Á#fl HõO‰õΩÅ#∞ HÍeÛ "≥#fl g∞QÆ_»
q∞iÜ«∂Å`À HõeÑ≤ u#fl~°∞z, ^Œã¨~å L`«û"åÅ∞ |`«∞Hõ=∞‡#∞
¿Ñ~°∞Û@‰õΩ `≥zÛ# ѨÓÅ~åã¨∞Å∞ ѨÓ=ÙÅ#∞ ^˘O`«~°Å∞QÍ
¿Ñ~°∞Û@Ö’ „ã‘ÎÅ∞ „Ѩ^Œi≈Oz# <Õ~°∞Ê ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ „Ñ‘u
=∞<ÀǨÏ~°"≥∞ÿ#k.
zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√≈ #=ÅÖ’ â◊$OQÍ~°=Ú ‰õÄ_» „Ѩ^è•#™ê÷<åxfl
P„Hõq∞Oz##∞ ã¨∞‰õΩ=∂~°=ÚQÍ =i‚OѨ|_çOk.
~å=∂Ô~_ç¤QÍi ‰õÄ`«∞~°∞ =∞O[i. D"≥∞ â◊s~°Ñ¨Ù+≤ì ZO`«˜
=∞<ÀǨÏ~°"≥∂ P"≥∞ ǨÏ$^ŒÜ«∞O JO`«˜ ã¨∞O^Œ~°"≥∞ÿ#k. `å#∞
™ê~°OQÆáê}˜x „¿Ñq∞Oz Ö’Ö’# `«Ñ≤Oz Hõ$+≤Oz#^ÕQÍx
XHõ¯ ѨÅ∞ÔH·# ѨÅ∞HõÖË^Œ∞. Wk P"≥∞ L#fl`«"≥∞ÿ# =ºH˜Î`åfixH˜
„ѨfHõ.
=ºaèKå~°=Ú, ^•ã¨º=Ú Ô~O_»∂ `«Ñ¨Êx ÉèÏqOz# =#[
zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√§#=ÅÖ’Kåi„`«Hõã¨`«ºO
– l.™êfiq∞
™êÇ≤Ï`«ºO

43. 43 PQÆã¨∞ì, 2012
™ê~°OQÆáê}˜x „¿Ñq∞Oz##∞ Ô~_ç¤QÍi KÕuÖ’ `å<˘Hõ
qÖÏã¨=ã¨∞Î=Ù =∞i áê}˜ ™⁄QÆã¨∞, =∞#ã¨∞ Hõey# =ºH˜Î Jx
„QÆÇ≤ÏOz J`«xÃÑ· „¿Ñ=∞#∞ ™È^Œ~°„¿Ñ=∞QÍ =∂~°∞Û‰õΩ#flk.
™ê~°OQÆáê}˜ KÕ`« x~åHõiOK«|_ç# „ã‘Î `åÜ«∂~°∞.
~°OQÍKå~°∞ºÅ∞ D =x`«ÅO^Œix XHõ Z`«∞ÎQÍ cèHͺ
ÉèÏ~°ºx XHõ Z`«∞ÎQÍ =i‚OKå_»∞.
cèHͺ ÉèÏ~°º K«Hõ¯x K«∞Hõ¯. ÅOÉÏ_ô ÅH©∆ ‡ `«#jŠѨi~°Hõ∆}
HÍqOK«∞H˘x# q^è•#=Ú ZO`À L#fl`«OQÍ =i‚OKå~°∞.
=∞O[i, ™ê~°OQÆáê}∞Å áê„`«Å∞ `«Ñ¨Ê q∞QÆ`å áê„`«Å∞
Jxfl‰õÄ_® ã¨Ç¨Ï[`«fi=Ú#∞ ÉÏã≤™êÎ~Ú.
PHÍÅOÖ’ ‰õΩÅ=º=ã¨÷, JO@~åx`«#O Ju„‰õÄ~°OQÍ
LO_Õq. Ç≤ÏO^Œ∞=ÙÅ∞ =∂Å=∂kQÆefl `«=∞ ÉÏ=ÙÅ ^ŒQÆæiH˜,
QÆ∞à◊§Ö’H˜ ~åxKÕÛ"å~°∞ HÍ^Œ∞. =∂Å"åà◊§x `åH˜`Õ
"≥∞ÿÅѨ_»`å=∞<Õ"å~°∞ gi`À JuhK«"≥∞ÿ# Ѩ#∞Å∞ KÕ~Úã¨∂Î
Ti |Ü«∞@ LOKÕ"å~°∞. Wk P<å˜ JO@~åx`«<åxH˜
Ѩ~åHÍ+¨ìQÍ xezOk.
Ç≤ÏO^Œ∞=ÙÅ∞ =∂Å =∂kQÆÅ#∞ z#flK«∂Ѩ٠K«∂_»@O`À
`«∞~°HõÅ∞ "åix `«=∞ =∞`«O ã‘fiHõiOK«=∞x =uÎ_ç `≥KåÛ~°∞.
`≥Å∞QÆ∞ =∂Ï¡_Õ"å~°O`å XˆH ã¨O`«uH˜ K≥Ok#"åˆ~. "åi
PKå~° =º=Ǩ ~åÅ∞ <åQÆiHõ`«, ã¨O㨯 $u ã¨fiÉèÏ=O
XHõÖÏO˜"Õ. J~Ú`Õ ~å[H©Ü«∞ HÍ~°}ÏÅ=Å¡ `≥ÅOQÍ}ÏÖ’x
`≥Å∞QÆ∞"å~°∞ peáÈÜ«∂~°∞. `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ L#fl
`≥Å∞QÆ∞"åix P~°∞=O^ŒÅ ã¨O=`«û~åÅ #∞O_ç `«∞~°∞+¨µ¯Å∞
JqzÛù#flOQÍ áêeOKå~°∞. Ô~O_»= „Ѩ`åѨ~°∞„^Œ∞x `«~°∞"å`«
`≥ÅOQÍ}Ï „áêO`åxfl áêeOz# Ç≤ÏO^Œ∂ ~åA ÖË_»∞.
WO`«HÍÅOQÍ L~°∂ÌÜÕ∞ ~å[ÉèÏ+¨QÍ LO@∂ =zÛOk.
L~°∂Ì#∞ Jaè=$kú KÕÜ«∞@OHÀã¨O 3–10–1918# L™ê‡xÜ«∂
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O „áê~°OaèOK«|_çOk.
^•â◊~°kä ~°OQÍKå~°∞ºÅ "å~°∞ ™êÇ≤Ï`«ºOѨ@¡ L#fl =∞‰õΩ¯=x
™ê~°OQÆáê}˜ áê„`«#∞ ã¨$+≤ìOz J`«x^•fi~å `«#‰õΩ
™êÇ≤Ï`«ºOѨ@¡ L#fl QÍ_è»`åfixfl `≥eÜ«∞*Ëâß~°∞.
™ê~°OQÆáê}˜KÕ`« ~åà◊§#∞ ã¨Ç≤Ï`«O HõiyOKÕ áê@Å#∞
áê_çOKå~°∞. "≥Ú^Œ˜™êiQÍ Ô~_ç¤QÍi =ÚO^Œ∞ ™ê~°OQÆáê}˜
áê_ç#áê@‰õΩ =ÚQÆ∞úÅÜ«∂º~°∞. HÀH˜Å áê_»∞`«∞O^•
QÆO_»∞`«∞"≥∞‡^ŒÅ∞ QÍ#O KÕã¨∞Î<åflÜ≥∂ J#fl@∞¡ áê_®_»∞ áê}˜.
ÉÏÅ ! Hõ#Hõ =∞=∞KÕÅ ! ã¨∞[# ѨiáêÅ !
N~°=∂ Ö’Å ! q^èŒ$`« â◊~°*ÏÅ !
â◊√Éèí= ! Hõ~°∞}ÏÅgÅ ! Ѷ¨∞}bÅ !
#=º =#=∂eHÍ Éèí~°} !
UÖÏ h^ŒÜ«∞ ~å^Œ∞~å !
Ѩ~å‰õΩ KÕ¿ã"ÕÅ ! ã¨=∞Ü«∞=Ú HÍ^Œ∞~å !
~å~å ^Õ"åk^Õ= ! ~å~å =∞Ǩ #∞ÉèÏ= !
~å~å ~år= <Õ„`« ! ~°Ñ¶¨Ú=~°Ñ¨Ù„`å !
™ê~°`«~° ã¨∞^è•Ñ¨Ó~° ! ^èŒ#∞[ ã¨OǨÏ~° ^Œâ◊~°^äŒ ‰õΩ=∂~° !
|∞^èŒ[# qǨ ~° ã¨HõÅ „â◊√u™ê~° !
ZÖÏ <åÃÑ· ^ŒÜ«∞~å^Œ∞~å !
=ÚYºOQÍ `≥ÅOQÍ} J#OQÍ<Õ QÆ∞~°∞ΉõΩ =KÕÛ Ñ¨O_»∞QÆ
|`«∞Hõ=∞‡. D ѨO_»∞QÆ#∞ `≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[Å∞ "åi
ã¨O„Ѩ^•Ü«∂xH˜ U=∂„`«O fã≤áȉõΩO_® HÀÖÏÏÅ∞ "Õã¨∂Î
áê@Å∞ áê_Õ ã¨O㨯 $u.
ÉÁ_≥=∞‡ ÉÁ_≥¤=∞‡ a_»¤ÖˇO^•ˆ~
ÉÏqŠѨ_®¤"åiH˜ ÉÏi^ŒÌ~°=∂‡
K≥~å¡ |_®¤"åiH˜ K≥i^ŒÌ~°=∂‡
‰õΩO@¡ |_®¤"åiH˜ ‰õÄi^ŒÌ~°=∂‡
x„^ŒáÈ ÉÁ_≥¤=∞‡ x„^ŒáÈ==∂‡
x„^Œ‰õÄ #∂ˆ~O_»∞¡ h‰õΩ"≥ÜÕ∞ºO_»∞¡
Q“~°=∞‡ =∞Ç≤Ï=∞Å∞ `≥e¿Ñ áê@Å∞ ‰õÄ_® |`«∞Hõ=∞‡
K«∞@∂ì u~°∞QÆ∞`«∂ áê_»∞`å~°∞.
NÅH©∆ ‡ h =∞Ç≤Ï=∞Å∂ Q“~°=∂‡ – z„`«"≥∞ÿ `ÀK«∞#=∂‡
ÉèÏ~°f ã¨u=~Úº „|Ǩχ H˜ÖÏ¡e"≥· áê~°fif^Õq"≥·
Ѩ~°"Õ∞â◊√ ~å}˜"≥·
Ѩ~°QÆ NÅH©∆ ‡=~Úº Q“~°=∞‡ – ÉèÏ~°º"≥·uq ǨÏiH˜h
=ÚHÀ¯˜ ^Õ=`«Å∞, K«Hͯh HÍO`«Å∞, =∞‰õΩ¯=QÍ
x#∞QÆ∂iÛ
ÃщõΩ¯<À=ÚÅ∞ <Àz Z‰õΩ¯= "åÔ~·iQÀ Q“~°=∞‡
WǨÏÖ’Hõ=ÚÅ Ü«∞O^Œ∞<å... Q“~°=∞‡
~°OQÍKå~°∞ºÅ "åi zÅ¡~°^Õ=Ùà◊√§ #=ÅÖ’ *ÏfÜ«∂Å#∞,
<å#∞_»∞Å#∞ ã¨∂‰õΩÎÅ#∞ ã¨=∞Ü«∂#∞‰õÄÅOQÍ LѨÜ≥∂yOz
P áê„`«Å Ü≥ÚHõ¯ Ѩ˜+¨ìã≤÷ux HõeyOKå_»∞. Jq #=ʼnõΩ
JO^•xfl fã¨∞‰õΩ=KåÛ~Ú.
*ÏfÜ«∂Å∞ : QÍe"Õ∞_»Å∞, QÆQÆ#‰õΩã¨∞=∞O, ‰õΩO^Õ˜H˘=Ú‡
<å#∞_ç : É’_ç QÆ∞O_»∞‰õΩ ^ŒO_»O ÃÑ_ç`Õ <å"ÀÖˇ<À
LO_»=∞x nqOzO^Œ@.
ã¨∂H˜Î : Ç≤Ï`«Hõ~°"≥∞ÿ# =∂@ ZѨC_»∂ fÜ«∞QÍ LO_»^Œ∞.
`≥ÅOQÍ} [#r=#O, x*ÏOáêÅ#<å˜ `«^Œ#O`«~°
Ô~·`åOQÆ, áÈ~å@O <å˜ ™ê=∂lHõ, ™êO㨯 $uHõ, Pi÷Hõ
JOâßÅ`Àáê@∞ ~å[H©Ü«∞ Jã≤Î`«fiO HÀã¨O ZÖÏ PO^Àà◊#Å∞
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞¡ „ѨuѶ¨∞@#Å∞ KÕã≤Ok– Éèí∂q∞HÀã¨O, Éèí∞H˜ÎHÀã¨O,
ÉèÏ+¨HÀã¨O "≥˜ìKåH˜i JO`«O HÀã¨O áÈ~å_çOn ^•â◊~°kä
~°OQÍKå~°∞ºÅ "åi ~°K«#Å∞ q=i™êÎ~Ú. `≥ÅOQÍ}Ö’
QÆ`« Kåi„`«Hõ ã¨`åºefl <Õ˜`«~åxH˜ Hõà◊§‰õΩ Hõ˜ì#@∞¡QÍ
K«∂Ñ≤OKå~°∞.
T

44. 44#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
áÈ~°∞*ˇO_®
-~å=∞™êfiq∞
™êÇ≤Ï`«ºO
áê@
`≥ÅOQÍ} áÈ~°∞ *ˇO_®
ZQÆ∞~°∞`«∞Ok xOyxO_® II`≥ÅOQÍ}II
„Ѩ*Ï™êfi=∞º ~å¢+¨ìO HÀã¨O áœ~°∞ŠǨωõΩ¯Å HÀã¨O
~å[ºÇ≤ÏO㨠<≥^Œ∞~°∞‰õΩO@∂ ¿ãfiK«Ûù HÀã¨O Zyˆ~ *ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
<≥·*Ï=Ú ÔH^Œ∞~°∞QÆ xez ~°*ÏHÍ~°¡`À ~°}O *Ëã≤
Éèí∂™êfi=ÚÅ ÃÑ`«ÎO^•~°¡‰õΩ|∞kú K≥Ñ≤Ê# áÈ~°∞[O_®
Hõ+¨ìr=ÙÅ Hõhflà◊√¡ `«∞_ÕÛ ¿Ñ^ÀÅ¡ JO_»~° *ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
áêÅ=¸~°∞ Ñ¨Öˇ¡ „Ѩ[Å =Åã¨Å∞ LO_˘^ŒÌx
Hõ$+¨‚=∞‡ `«∞OQÆÉèí„^Œ hà◊√¡ =∂‰õΩ ^ŒHͯÅx
#Å¡=∞Å K≥OK«#flʼnõΩ JO_»QÆ LO_Õ *ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
#Å¡Q˘O_» lÖÏ¡Ö’# <åQÍ~°∞˚# ™êQÆ~°=Ú<åfl
=∞Ozhà◊√¡ Hõ~°∞"≥·áÈ~Ú á¶È¡Ô~·_£`À ~ÀQÍÖÁK≥Û
=∞Ozhà◊¡ áÈ~°∞‰õΩ *ˇO_® =∞Ok#O`« UHõO*Ë¿ã
J~ÚÅ=∞‡ Åe`«Hõ¯Å "å~°ã¨`«fi áÈ~°∞*ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
=∞Ozhà◊¡ =∞Or~å#k ã≤OQÆ∂~°∞ _®º=ÚÅ∞ L<åfl
=∞Ozhà◊√¡ Ѩ@flO ѨOÑ≤ =∂ HõO_»¡Å¡ hà◊¡#∞ xOÑ≤i
|`«∞‰õΩÖËx "≥∞^ŒH± HÀã¨O, "≥∞`«∞‰õΩ HÀã¨O áÈ~°∞*ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
J_»q`«e¡ JO_»QÆ L#fl PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡Ö’#
J_»qÖ’# QÀO_»#flÅ(‰õΩ) J<åºÜ«∞O [~°∞Q˘^ŒÌx
J_»qÃÑ·# JkèHÍ~°=Ú Pk"åã¨∞ʼnõΩ LO_®Åx
H˘=Ú~°cèO H˘Ï¡@#∞ H˘#™êyOKÕ *ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
¿Ñ~°∞ "≥∂ã≤# ã≤OQ͈~}˜ ÉÁQÆ∞æQÆ#∞Å∞ Zxfl L<åfl
|∞yæ |`«∞‰õΩÅ∞ =∂‰õΩ ÉÁQÆæO`« PO„^èŒáêÅ∞
pHõ˜ |`«∞‰õΩÅ∞ =∂~°Û "≥Å∞QÆ∞ ѨOK≥ áÈ~°∞*ˇO_® II`≥ÅOQÍ}II
T