1. Q“~°= ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞
„á⁄IIJ_»Ñ¨ ã¨`«º<å~åÜ«∞} ã¨Oáê^Œ‰õΩx L`«Î~°O
_èçb¡ 'x~°ƒùÜ«∞— ã¨OQÆ`Õ"≥∂HÍx!!
##∞fl L™ê‡xÜ«∂ HͺOѨãπ 'J~°∞}— ã¨OQÆ`Õ
HõÅ=~°ÃÑ_»∞`«∞Ok!?
P~üìû HÍÖËr QÆ_ç¤Ñ¨ÓÅ =<åÅÖ’ Z<Àfl „¿Ñ=∞Å∞
ѨÙ+≤ÊOKå~Ú. L^Œº=∂Öˇ· Ѩi=∞oOKå~Ú.
ÉÁ_»∞¤ =∞Öˇ¡ K≥@∞ìH˜O^Œ Pâ◊Ü«∂Å∞ ã¨OѶ¨∞i¬Oz
„¿Ñ=∞Å∞ PeOQÆ#"≥∞ÿ =ã¨O`« QÍ#=∞Ü«∂º~Ú
W`«~° HͺOѨãπ Ǩ ã¨ìÖò QÆ^Œ∞ÅÖ’¡ J=∂‡~ÚÅ∞
á¶êº<£‰õΩ "ÕÖÏ_»∞`«∞O>Ë, FÜ«Ú HͺOѨãπÖ’ P"≥∞
#_çz#O`« "Õ∞~° ¿ãfiKåÛùQÍÅ∞Å∞ gKå~Ú, ÖË_ôãπ
Ǩ ã¨ìÖò =ÚO^Œ∞ L^Œº=∞ =ӺǨ Å∞ JÖË¡"åà◊√¡.
WѨC_≥O^Œ∞HÀ =∞QÆ "åã¨<Õ™ÈÎOk
™êO㨯 $uHõ q^èŒfiOã¨OÖ’ FÜ«Ú HÍeáÈ`«∞Ok
z˜ì`«Å∞¡ÖÏ¡~å x<å^•Öˇ· ^èŒfixOK«O_ç!
~°K«#Å∞, K«O^•Å∞, q~åàÏÅ∞ ѨOѨ=eû# z~°∞<å=∂
¿ãflǨÏÅ`« ZO.,
WO.<≥O.1–1–305, ÉÏÖÏr HÍÅh,
"≥∂ǨÏ<£#QÆ~ü, H˘`«Î¿Ñò
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500 035
#_»∞ã¨∞Î#fl`≥ÅOQÍ}=∂㨠Ѩ„uHõ
#∂~°∞ ѨÓÅ∞ qHõã≤OK«h, "Õ~Ú PÖ’K«#Å∞ ã¨OѶ¨∞i¬OK«h J#fl@∞¡ „Ѩ*Ï#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# aè#fl PÖ’K«#ʼnõΩ
=∂ Ѩ„uHõÖ’ KÀ@∞O@∞Ok. Hõ#∞Hõ D Ѩ„uHõÖ’ =Ú„kOz# Jaè„áêÜ«∂Å∞ ~°K«~Ú`«Å"Õ. ã¨Oáê^ŒHõ
=~åæxH˜ UH©ÉèÏ=O LO_»#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
1#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
W."≥∞~ÚÖò:–nadusthunnatelangana@gmail.com
_çâ◊O|~ü 2012
ã¨OѨ٘: 2
ã¨OzHõ: 12
ã¨ÅǨ =∞O_»e
P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º
Ãã·<£û ã¨∂Ѩ~ü"≥·[~ü(i>ˇÿ~ü¤)SCERT-AP
JÅ¡O <å~åÜ«∞}
Z_ç@~ü–#=∞¿ãÎ `≥ÅOQÍ}
z‰õΩ¯_»∞ „ѨÉèÏHõ~ü
J_»fiˆHò–<åºÜ«∞ ã¨ÅǨ ^•~°∞
ã¨Oáê^ŒHõ =~°æO
_®IIZ.ã≤Öχ<åÜ«∞H±
„HÍOu
"Õ∞<Õ[~ü
ZO. ÉÏÅ∞<åÜ«∞H±
á¶È<£ <≥O.: 8008918475, 9290745490
ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞
_®IIã≤.HÍjO
Jã≤ÃãìOò „á⁄ÃѶã¨~ü
[~°fleã¨∞ì
ã¨Ç¨ Ü«∞ ã¨Oáê^Œ‰õΩ~åÅ∞
¿ãflǨÏÅ`« ZO.
#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} JH“Oò <≥O|~ü: 62254225854
ZãπaÃÇÏKü, ~åOHÀiî„ÉÏOKü(20350), ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£

2. `≥ÅOQÍ}`˘=fi
1. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
_èçb¡ 'x~°ƒùÜ«∞— FÜ«Ú 'J~°∞}— 3
2. ÔQã¨∞ì Z_ç’iÜ«∞Öò
JxtÛu WOÔHO`« HÍÅO? – Z. #iûOǨÏÔ~_ç¤ 4–8
3. #_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
Wk ã≤h ã¨O㨯$u „ѨÉèÏ="Õ∞! – QÆ∞~°*ÏÅ ~°gO^Œ~ü, <≥·<åÅ QÀ=~°ú<£ 9–11
Z=iHÀã¨O D `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ – _®. l. ÅK«ÛÜ«∞º 12–13
™ê„=∂[º"å^Œ ¿ã=Ö’ 'ã¨∞„Ѩã≤^Œú ~°K«~Ú`«Å∞... – g~°„|Ǩ ‡Kåi 14–15
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O – F@¡ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ – P=ÙÅ ™ê~ÚÉÏÉÏ 16
ã‘=∂O„^èŒáêʼnõΩÅ '‰õΩ„@ѨHõ∆O— – a. =∞kÌÖ˘ 17–19
™È~ÚÖËx =∂@ '_çÃãO|~ü 9— – P„`«O Éèí∞[OQÆ~å=Ù 20
q^•ºi÷ Ü«Ú=[#∞ʼnõΩ Ñ≤Å∞Ѩ٠– ÉÏ|∞~å"£∞ 21
''„ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨Éèí——Åx – [#*ÏfiÅ 22
4. x~°ƒO^èŒO
áê@ HõO~îåxH˜ˆH ã¨OÔHà◊√§ – EÅ∂~°∞ Q“sâ◊OHõ~ü 23–24
[#OÖ’ áê@Ö’Å¡O – *ˇ·Ö’¡ `≥ÅOQÍ}ÀÅ¡O – =∞¿ÇÏ+π, "≥∂ǨÏ<£, "≥OHõò 25
Ô~·`«∞<åºÜ«∞O – ~å[ºÇ≤ÏO㨠– ѨÙe=∂q∞_ç 26–30
5. ã≤OQƈ~}˜ ã¨OQÆ`«∞Å∞
Z=i¿ã= Z=iH˜? – _»Ñ¨C ã¨=∞‡Ü«∞º 31–32
6. Ñ¨Öˇ¡ – Ѩ@flO
„QÍg∞} r=# ã≤÷uQÆ`«∞Å∞... ~å=Åã≤# =∂~°∞ÊÅ∞ – É’Ô~_ç¤ =∞^èŒ∞ã¨∂^èŒ<£Ô~_ç¤ 33–34
7. <Õ~°∞Û‰õΩO^•O / ã¨ÉèíÅ∞–ã¨OQÆ`«∞Å∞
„QÍg∞} „áêO`« =~°æѨijÅ# ZÖÏ KÕÜ«∂e? – ÉÏ|∂~å"£∞ 35
˜qq lÖÏ¡ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ x"ÕkHõÅ∞ – ˜qq 36–37
„ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞ |Ç≤Ï+¨¯i^•ÌO.... – ã¨Or"£ 38
8. ™êÇ≤Ï`«ºO
L^Œº=∞ w`åÅÖ’ `≥ÅOQÍ} z„`«} – Z. ^Œ`«ÎÜ«∞º 39–40
ZO^Œ∞HÀ <å ǨÏ$kx Wxfl "Õ^Œ#Å∞ – _®. *ˇ. ~å*Ï~åO 41–42
8. Hõ~°Ñ¨„`« ™êÇ≤Ï`«ºO
„Ѩ[ÖÏ~å, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ "å^Œ∞ÖÏ~å... 43–44
2#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}

3. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
_èçb¡'x~°ƒùÜ«∞— FÜ«Ú'J~°∞}—
^Õâ◊ ~å[^è•x _èçb¡Ö’ 'x~°ƒùÜ«∞— J<Õ "≥∞_çHõÖò q^•ºi÷xÃÑ· P~°∞QÆ∞~°∞ JÉσ~ÚÅ∞ #_»∞ã¨∞Î#fl |ã¨∞ûÖ’ J`åºKå~°O KÕã≤ f„=OQÍ
H˘˜ì |ã¨∞ûÖ’ #∞Oz |Ü«∞˜H˜ qã≤i"Õ™ê~°∞. zH˜`«û á⁄O^Œ∞`«∂ x~°ƒùÜ«∞ K«xáÈ~ÚOk. Wk KåÖÏ f„="≥∞ÿ# <Õ~°O. JO^Œ~°∞
=ÚHõÎ HõO~î°O`À YO_çOK«=eûO^Õ. ^À+¨µÅ‰õΩ `«y# tHõ∆ ‰õÄ_® Ѩ_®eûO^Õ. HÍHõáÈ`Õ ÉèÏ"À^ÕfiQÍÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç x~°‚Ü«∂Å∞,
K«ÏìÅ∞ [~°QƉõÄ_»^Œ∞. <Õ~°ã¨∞ÎʼnõΩ LitHõ∆ "ÕÜ«∂Å<Õ _ç=∂O_£ Jxfl =~åæÅ #∞Oz =™ÈÎOk. Pâ◊Û~°ºHõ~°OQÍ áêʼnõΩÅ∞ ‰õÄ_® W^Õ
=∂Ï¡_»∞`«∞<åfl~°∞. g∞_çÜ«∂ nxH˜ ã¨=∂[O #∞Oz JOwHÍ~åxfl ‰õÄ_»QÆ_»∞`«∞Ok. XHõ K«~°º#∞ K«∂ã≤#O`«QÍ =∞# ѨOKÕO„kÜ«∂Å∞
P K«~°º [~°QÆ_®xH˜ HÍ~°}ÏÅ#∞ K«∂_»ÖË=Ù. „Ѩf HÍ~°ºO "≥#∞Hõ XHõ HÍ~°}O LO@∞O^Œ<Õ HÍ~åºHÍ~°} ã¨O|O^è•xfl „Ѩ[Å∞ J~°÷O
KÕã¨∞HÀ‰õΩO_® LO_»@"Õ∞ áêʼnõΩʼnõΩ J=ã¨~°O. `«Hõ∆} ã¨ÊO^Œ#‰õΩ „Ѩ[Å#∞ JÅ"å@∞ KÕã≤, n~°…HÍeHõOQÍ áÈ~å_Õ `«`åfixfl „Ѩ[Å
#∞Oz ^Œ∂~°O KÕ¿ã ‰õΩ„@#∞ Ue#"å~°∞ KåÖÏ KÕã¨∞ÎOÏ~°∞. XHõ =∞x+≤ <Õ~°ã¨∞Î_»∞QÍ =∂~°ÏxH˜ ã¨=∂[O ÉÏ^茺`« ÖË#@∞¡, Jk P
=ºH˜Î "≥·Ü«ÚH˜ÎHõ ÅHõ∆}"≥∞ÿ#@∞¡ =∞#∞+¨µÅ∞ PÖ’zOKÕ@@∞¡ g∞_çÜ«∂ KÕã¨∞ÎOk. ã¨iQÍæ _èçb¡ Ѷ¨∞@#Ö’ g∞_çÜ«∂ W^Õ Ñ¨xKÕ™ÈÎOk. WHõ
ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£ L™ê‡xÜ«∂ HͺOѨãπÖ’ ÖÏ K«k"Õ J~°∞}#∞ ZOU(`≥Å∞QÆ∞) K«^Œ∞=Ù`«∞#fl t=‰õΩ=∂~ü „¿Ñq∞Oz, "≥∂ã¨O KÕã≤
K«O¿Ñ™ê_»∞. HÍx D q+¨Ü«∞OÖ’ g∞_çÜ«∂‰õΩ „â◊^ŒúÖËHõáÈ=@O WOHÀ HÍ~°}O LOk.
x~°ƒùÜ«∞, J~°∞} Ѷ¨∞@#Å∞ "≥Ú^Œ˜q HÍ^Œ∞. z=iq HÍ^Œ∞. "ÕÅ ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ ¢ã‘ÎÅ g∞^Œ J`åºKå~åÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú.
ǨÏ`«ºÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. nxH˜ HÍ~°}O ã¨fiO`« Pã≤Î, Ñ≤`«$™êfiq∞Hõ, Éèí∂™êfi=∞º ÉèÏ=*ÏÅO. ‰õΩ@∞O|O U~åÊ@∞, Pã≤Î U~åÊ@∞,
~å[ºO U~åÊ@∞ „Hõ=∞OÖ’ ¢ã‘ÎÅ g∞^Œ ^•_»∞Å∞ ÃÑiQÍ~Ú. =ã¨∞Î=Ù#∞ Pã≤ÎQÍ K«∂ã≤#>Ë¡ ¢ã‘Îx ‰õÄ_® ™⁄O`« Pã≤ÎQÍ K«∂¿ã `«`«fiO
ѨÙ~°∞¬_çÖ’ ÃÑiyOk. D ÉèÏ=*ÏÅ"Õ∞ ^•_»∞ʼnõΩ HÍ~°}=∞=Ù`ÀOk. „¿Ñ=∞#∞ HÍ^Œ#fl J=∂‡~Úx Q˘O`«∞ HÀÜ«∞@O, Ü«∂ã≤_£
^•_çKÕÜ«∞@O, J`åºKå~°O KÕã≤ K«OѨ@O ™⁄O`« Pã≤Î ÉèÏ=*ÏÅO #∞Oz =ºHõÎ=∞ÜÕ∞º K«~°ºÅ∞. ÃÑ·QÍ D ÉèÏ=*ÏÖÏxfl q^•º==ã¨÷,
g∞_çÜ«∂, ã≤x=∂Å∞ á⁄OzáÈ+≤ã¨∞Î<åfl~Ú. ¢ã‘Îx `«‰õΩ¯=QÍ K«∂¿ã, ˆH=ÅO Ãã‰õΩû ™ê^èŒ#OQÍ ÉèÏqOKÕ, JO^Œ"≥∞ÿ# =ã¨∞Î=ÙQÍ =∞#
™êÇ≤Ï`«ºO K≥|∞`ÀOk. ÉÏźOÖ’<Õ Ñ≤Å¡Å =∞#ã¨∞ûÃÑ· D „ѨÉèÏ=O |ÅOQÍ Ñ¨_Õ@@∞¡ áê~îåºOâßÅ∞O@∞<åfl~Ú. ã≤x=∂ÅÖ’
`«=∞ Jaè=∂# Ç‘Ï~À Ç‘Ï~À~Ú<£#∞ "ÕkèOKÕ ^Œ$âߺÅ∞ Ü«Ú=‰õΩʼnõΩ P^Œ~°≈ #=¸<åQÍ =∂~°∞`«∞<åfl~Ú. Jj¡# #$`åºÅ∞, J~°÷#QÆfl
z„`åÅ∞ W©=e ã≤x=∂ÅÖ’ ã¨~°fi ™ê^è•~°}=∞Ü«∂º~Ú. ˜gÅÖ’ q∞_£<≥·ò =∞™êÖ ¿Ñ~°∞`À Ü«Ú=`«#∞ ѨHõ¯^•i Ѩ˜ìOKÕ
ã¨O㨯 $u ÃÑiyáÈ~ÚOk. WO@~ü<≥òÖ’ KåÖÏ DrQÍ |∂¡Ñ¶≤Öò‡Å∞ ^Œ~°≈#q∞ã¨∞Î<åfl~Ú. J"≥∞iHõ<£ ™ê„=∂[º"å^ŒO áêâßÛ`«º
qâ◊$OYÅ ÉèÏ=*ÏÖÏxfl =¸_»= „ѨѨOK« ^ÕâßÅÖ’ áêi™ÈÎOk. „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ g@xflO˜H˜ J#∞=∞uxã¨∂Î qÅ∞=Å ^èŒfiO™êxH˜
HÍ~°}=∞=Ù`«∞Ok. ÃÑ·QÍ g∞_çÜ«∂Ö’ q^Õj ÃÑ@∞ì|_»∞Å „Ѩ"ÕâßxH˜ ^•fi~åÅ∞ `≥izOk.
J=∂‡~ÚÅÃÑ· J`åºKå~åʼnõΩ, ǨÏ`«ºÅ‰õΩ HÍ~°}=∞=Ù`«∞#fl ÃÑ· JOâßÅ#∞ ѨijeOK«‰õΩO_®, g˜ÃÑ· K«~°ÛÅ∞ ÃÑ@ì‰õΩO_®
ˆH=ÅO [iy# K«~°º K«∞@∂ì ã¨=∂*Ïxfl uѨÊ@O ‰õÄ_® XHõ ‰õΩ„@. W"åfià◊ POQÆ¡ g∞_çÜ«∂Ö’ |Ǩïà◊*Ïu HõOÃÑhÅ ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞
L<åfl~Ú. Hõ#∞Hõ P HõOÃÑhÅ ÉèÏ=*ÏÖÏxH˜ J#∞QÆ∞}OQÍ D ã¨Oã¨÷Å∞ "å~°ÎÅ#∞ „Ѩ™ê~°O KÕ™êÎ~Ú. "åHõѨe¡Ö’ Zxq∞k =∞Ok
yi[# ¢ã‘ÎÅÃÑ· J`åºKå~°O [iy`Õ ^•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ „Ѩ*Ïaè„áêÜ«∂xfl ‰õÄ_»QÆ@ìx g∞_çÜ«∂, ^ŒO_»HÍ~°}º „áêO`«OÖ’ Ãã·#ºO
KÕuÖ’ J`åºKå~åxH˜ QÆ∞~°=Ù`«∞#fl Pk"åã‘ ¢ã‘ÎÅ QÆ∞iOz =∂Ï¡_»x g∞_çÜ«∂ HÍj‡~ü Ö’Ü«∞Ö’ =Úã‘¡O Ü«Ú=`«∞Å#∞ ã¨^Àº
QÆ~°ƒù=`«∞Å#∞ KÕã¨∞Î#fl WO_çÜ«∞<£ Ps‡ QÆ∞iOz K≥ѨÊx g∞_çÜ«∂ W"åfià◊ WO`«QÍ ã¨ÊOkOz LitHõ∆‰õΩ J#∞‰õÄÅOQÍ „Ѩ[Å
PÖ’K«#Å#∞ =∞Å∞ã¨∞ÎO^ŒO>Ë ã¨O^ÕǨÏO HõÅQÆHõ =∂#^Œ∞. Wk ˆH=ÅO H˘O^Œi „ѨÜ≥∂[<åÅ#∞ HÍáê_ç „Ñ¨*Ï„QÆǨ xfl `«Ñ¨C^•i
Ѩ˜ìOK«_®xˆH#x J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. ã¨=∞㨺 =¸ÖÏÖ’¡H˜ "≥o¡ Ѩiëê¯~åxfl "≥`«Hõ‰õΩO_® g∞_çÜ«∂, áêÅHõ=~åæÅ∞ Hõeã≤ D Ѩx
KÕã¨∞Î<åfl~Ú. ã≤x=∂ÅÖ’ J~°÷#QÆfl #$`åºÅ∞ KÕ¿ã Ç‘Ï~À~Ú<£Å∞(Ç≤ÏOn, `≥Å∞QÆ∞, W`«~° Jxfl ÉèÏ+¨ÅÖ’) ~À_»¡ g∞kH˜ =zÛ x~°ã¨#
`≥e¿Ñ =ÚO^Œ∞ D ã¨O㨯 $uH˜ "åà◊¡ #@# ZO`« HÍ~°}=∞=Ù`«∞O^À PÖ’zOK«∞‰õΩO>Ë ÉÏQÆ∞O_Õk.
Hõ#∞Hõ ¢ã‘ÎÅÃÑ· J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÅ∞ `«QÍæÅO>Ë "≥Ú^Œ@ ÉèÏ=*ÏÅ ~°OQÆOÖ’ =∂~°∞Ê ~å"åe. ^•xH˜ `«y# U~åÊ@∞#∞
áêʼnõΩÅ∞ KÕÜ«∂e. ‰õΩo¡áÈ~Ú# ã¨=∂[O L#flO`« =~°‰õΩ D ã¨=∞㨺#∞ `«yæOK«QÆÅ"Õ∞ HÍh, x~°∂‡eOK«ÖË=Ú. Hõ#∞Hõ ã¨=∂[
=∂~°∞ÊÖ’<Õ ¢ã‘ÎÅÃÑ· [iˆQ Jxfl~°HÍÅ ^•_»∞ʼnõΩ Ѩiëê¯~åxfl W=fiQÆÅO. ~å[H©Ü«∞ K≥·`«#ºO ÖËx ã¨=∂*ÏÅÖ’ WÖÏO˜q
[~°QÆ_®xH˜ J=HÍâ◊O `«‰õΩ¯=QÍ LO@∞Ok. JO^Œ∞ˆH „Ѩ*Ï L^Œº=∂Å∞ x~°O`«~°O L#fl HÍÅOÖ’, „áêO`åÅÖ’ D =∂~°∞Ê#∞
=∞#O ã¨Ê+¨ìOQÍ K«∂_»=K«∞Û. HÍh áêʼnõΩÅ∞ D L^Œº=∂Å#∞ J}z"Õã≤ „Ѩ[Å∞ K≥·`«#ºO H͉õΩO_® KÕ™êÎ~°∞. K≥·`«#º ~åÇ≤Ï`«ºOQÍ
L#fl ã¨=∂*ÏÅ#∞ áêeOK«_»O áêʼnõΩʼnõΩ ã¨∞ÅÉèíO. JO^Œ∞ˆH ™ê„=∂[º"å^ŒO`À q∞ÖÏY`ü J~Ú# áêʼnõΩÅ∞ „Ѩ[Å#∞ ^èŒfiOã¨O
KÕÜ«∞ÏxH˜ qâ◊fi„Ѩܫ∞`«flO KÕ™êÎ~°∞. nxx „ѨuѶ¨∞˜Oz ~å[H©Ü«∞ K≥·`«#ºO fã¨∞H˘KÕÛ L^Œº=∂Å#∞ f„=O KÕÜ«∞@O ^•fi~å<Õ
¢ã‘ÎÅÃÑ· [iˆQ Ç≤ÏOã¨#∞ `«yæOK«QÆÅ=∞<Õ ã¨Ê$ǨÏ#∞ ã¨=∂[OÖ’ HõeæOKåe. T
3 _çâ◊O|~ü, 2012

4. 4#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
`≥ÅOQÍ}‰õΩ „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ì „ѨuѨuÎx W"åfiÅ<Õ _ç=∂O_£ÃÑ·
WHõ¯_ç „Ñ¨[Å∞ <åÅ∞QÆ∞#fl~° ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ áÈ~å_»∞`«∂<Õ
L<åfl~°∞. ã¨"≥∞ÿHõº ~å„+¨ìO U~°Ê_ç# `˘e ^Œâß|ÌOÖ’<Õ ã‘=∂O„^èŒ
áêʼnõΩÅ∞ `«=∞ ǨωõΩ¯Å#∞ ǨÏiã¨∂Î `«=∞ Pi÷HÍaè=$kúH˜
J_»∞¤`«QÆ∞Å∞`«∞#flO^Œ∞# `«=∞‰õΩ "Õ∞Å∞ [~°∞QÆ_»O ÖË^Œx
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ ÉèÏqOKå~°∞. nO`À `«=∞ aè#fl Kåi„`«Hõ
„áêu ѨkHõ# `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞‰õΩ _ç=∂O_£ KÕÜ«∞_»O
„áê~°OaèOKå~°∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O q=Hõ∆‰õΩ `å=ÙÖËx rqOKÕ
ǨωõΩ¯`À =Ú_çѨ_ç L#flO^Œ∞# „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} HÀã¨O
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ ^ÕxÔH·<å ã≤^ŒÌѨ_ç „áê}ÏÅ#∞ Ãã·`«O
ÖˇHõ¯KÕÜ«∞‰õΩO_® L^Œºq∞ã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O JO`å
Hõhflà◊¡`À#∂, ~°HõÎ `«~°Ê}`À#∂ H˘#™êQÆ∞`«∂ =ã¨∞Î#fl^Õ.
áêʼnõΩÅ #Ü«∞=OK«#‰õΩ, "≥∂ã¨Ñ¨Ói`« Ǩ q∞Å`À ^ŒQÍѨ_»∞`«∂
=ã¨∞Î#fl^Õ. ˆHO„^ŒOÖ’x ÃÑ^ŒÌÅ∞, ã‘=∂O„^èŒ ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
=∂„`«O Ñ≤e¡H˜ K≥ÅQÍ@O ZÅ∞Hõ‰õΩ „áê}ã¨OHõ@OÖÏ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å r=#‡~°} ã¨=∞㨺#∞ Hõq∞©Å∞, K«~°ÛÅ∞, Hõq∞+¨<£Å∞,
UHÍaè„áêÜ«∂Å∞ JO@∂ HÍÅO QÆ_»∞ѨÙ`«∂ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å
Hõhflà◊¡`À [ÅHÍÖÏ_»∞`«∞<åfl~°∞. q<Àkã¨∂Î ÃÑ·âßzHõ P#O^•xfl
á⁄O^Œ∞`«∞<åfl~°∞. „Ѩ*Ï™êfi=∞º =º=ã¨÷Ö’ L<åfl"≥∂ ÖËHõ ÃÑ·âßzHõ
=º=ã¨÷Ö’ L<åfl"≥∂ |∞kú r=ÙÅ∞ „QÆÇ≤ÏOKåe.
`≥ÅOQÍ} HÍO„ÔQãπ áê~°¡"≥∞Oò ã¨Éèí∞ºÖ’¡ W©=Å P~å@O,
PO^Àà◊# JkèHõ"≥∞ÿOk. `≥ÅOQÍ} `ÕÖËHõ... „QÍ=∂ʼnõΩ "≥à◊§ÖËHõ
#~°Hõ Ü«∂`«# Ѩ_»∞`«∞<åfl~°∞. D <ÕѨ^䌺OÖ’<Õ `«=∞ ~å[H©Ü«∞
Éèíq+¨º`ü HÍ~åºK«~°}‰õΩ 2012 _çÃãO|~ü 9x `«∞kQÆ_»∞=ÙQÍ
ZOK«∞‰õΩ<åfl~°∞. áê~°¡"≥∞Oò j`åHÍÅ ã¨=∂"ÕâßÅÖ’ JkèHÍ~°
áêsì ã¨Éèí∞ºÖˇ·#ѨʘH© ã¨Éèí ֒ѨÅ, "≥Å∞ѨŠ`≥ÅOQÍ} H˘~°‰õΩ
`«=∞ x~°ã¨# QÆàÏxfl ZÅ∞ÔQuÎ KåÏ~°∞. J~Ú`Õ Jkèëêì#ѨÙ
ã¨ÊO^Œ# JO^Œ∞‰õΩ ™ê#∞‰õÄÅOQÍ =Ù#fl@∞¡ QÀK«iOK«@OÖË^Œ∞.
zÅ¡~° =~°ÎHõOÖ’ q^Õj „Ѩ`«ºHõ∆ ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ (ZѶπ_çS)ÃÑ· [iˆQ
F˜OQ∑Ö’ `≥ÅOQÍ}ÃÑ· ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# Ǩ q∞ ~Ú¿ãÎ<Õ áêÖÁæOÏ=∞x
`≥ÅOQÍ} ZOÑ‘Å∞ ã¨Ê+¨ìO KÕÜ«∞_»O`À Jkëêì#O `«ÖÁyæ
_çÃãO|~ü 28# ~å„+¨ì ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ`À JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O
x~°fiÇ≤ÏOK«#∞#fl@∞¡ ˆHO„^Œ ǨϟO =∞O„u ã¨∞jÖò ‰õΩ=∂~ü +≤O_Õ
„ѨHõ˜OK«_»O`À ZOёʼnõΩ H˘O`« T~°@ HõeyOk.
J~Ú`Õ U~°∞^•@QÍ<Õ `≥Ñ¨Ê `«QÆÖËã≤#@∞¡ F˜OQ∑ J~ÚáÈQÍ<Õ
^•@"Õ¿ã, <åxÛ"Õ¿ã ^À~°}˜ Hõ#|_»∞`«∞#flk. `≥ÅOQÍ}
ZOÑ‘Å∞ áêsì Jkè<Õ„u ™ÈxÜ«∂QÍOnèx HõÅ∞ã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. P"≥∞
D Ѩ~åºÜ«∞O H˘O`« ™ê=^è•#OQÍ q<åfl~°#fl ÉèÏ=# "åiÖ’
<≥ÅH˘Ok. =∞m¡ `«fi~°Ö’<Õ P"≥∞ #∞O_ç `«=∞‰õΩ Ñ≤Å∞ѨÙ
=™ÈÎO^Œ#fl Pâ◊`À =Ù<åfl~°∞.
J^Õ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ JkèHÍ~° áêsì ã¨Éèí∞ºÅ∞QÍ x~°ã¨#QÆà◊O
qxÊã¨∞ÎO>Ë ã¨ÊOkOK«x áêsì Jkèëêì#O Ѩ@¡ WOÔHO`«HÍÅO
FÑ≤HõQÍ LO_®Å#flk `å=∞O^ŒiH© Z^Œ∞~°=Ù`«∞#fl „Ѩâ◊fl Jx
ZOÑ‘Å∞ "åáÈ`«∞<åfl~°∞. `«=∞ ~å[H©Ü«∞ Éèíq+¨º`ü JO^èŒHÍ~°OÖ’
=ÙO^Œ#fl f„= P"Õ^Œ# "å~°O^ŒiÖ’ <≥ÅH˘Ok. J~Ú`Õ Éèíq+¨º`ü
Uq∞@#flk „Ѩâßfl~°÷HõO. „Ѩ^è•#OQÍ `«=∞ =ÚO^Œ∞ =¸_»∞
=∂~åæÅ∞<åflÜ«∞#flk "åi Ü≥∂K«#. XHõ˜ ©.P~ü.ZãπÖ’
KÕ~°@O, Ô~O_»∞ "≥·™êû~üã‘Ñ‘Ö’ KÕ~°@O, =¸_»∞ ™⁄O`« áêsìx
ÖË^• „Ѷ¨Oò#∞ U~åÊ@∞KÕã¨∞HÀ=@O. JO`å XHõ `å˜ÃÑ· LO_ç
XˆH x~°‚Ü«∞O fã¨∞HÀ"åÅ#fl Ü≥∂K«##∞ ‰õÄ_® ™êyã¨∞Î<åfl~°∞.
JO^Œ∞‰õΩ ˆHO„^Œ=∞O„ux, ~å„+¨ì ã‘xÜ«∞~ü =∞O„u<˘Hõix
HõÅ∞ѨÙH˘x "≥àÏ¡Å#fl „Ѩܫ∞`åflÅ∞ f„=OQÍ ™êQÆ∞`«∞<åfl~Ú.
WO^Œ∞Ö’ U "Õ∞~°‰õΩ ã¨Ñ¶¨Å=∞=Ù`å~À "ÕzK«∂_®e. U"≥∞ÿ#ѨʘH©
JkèHÍ~° HÍO„ÔQãπ ZOёʼnõΩ, Z"≥∞‡Ö˺ʼnõΩ =ÚO^Œ∞#flk
=Úã¨à◊¡Ñ¨O_»∞QÆ.
2012 _çÃãO|~ü 9֒Ѩ٠`≥ÅOQÍ} „ѨHõ@# ~å‰õΩO>Ë
©.P~ü.Zãπ.`À Hõeã≤ "ÕkHõQÍ U~°Ê_ç (HÍO„ÔQãπ |Ç≤Ï+¨¯iOz<å
=KÕÛ Ö’H±ã¨Éèí ZxflHõÖ’¡ ˜P~üZãπ ˜ÔH¯@∞¡ WKÕÛ Ç¨ g∞`À)
L^Œºq∞OKåÅx D ZO.Ñ‘.Å∞ JO`«‰õΩ =ÚO^Õ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’
ÔHã≤P~ü`À ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ x~°‚Ü«∂xH˜ =zÛ#@∞¡ "å~°ÎÅ∞ =ÙO_»<Õ
=Ù<åfl~Ú. JO`ÕQÍHõ H˘kÌ ~ÀAÅ „H˜`«O ÔHã≤P~ü ˜*ˇZã≤
ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ „Ѩã¨Oyã¨∂Î, `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ „Ѩ„H˜Ü«∞#∞
„áê~°Oaèã¨∞Î#fl@∞¡ 2009 _çÃãO|~ü 9# KÕã≤# „ѨHõ@# #∞O_ç
"≥#H˜¯ "≥o§ Ü«¸.Ñ‘.U. `≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[ʼnõΩ „^ÀǨÏO KÕã≤O^Œx
„ѨHõ˜OK«_»O, c.*Ë.Ñ‘.`À ã¨O|O^è•Å∞ LѨÙÊ–xѨÙÊQÍ
L#flѨʘH© P áêsì <åÜ«∞‰õΩÅ`À "ÕkHõ ѨOK«∞HÀ=@O`À
©.P~ü.Zãπ, Z<£_ôU "≥·Ñ¨Ù "≥à◊§=K«∞Û##fl TǨ QÍ<åÅ∞
|Ü«∞Å∞^Õ~å~Ú. ÔHã≤P~ü`À `«=∞ ZO.Ñ‘Å ã¨Ü≥∂^茺, ZѶπ_ôS
F˜OQ∑ `≥zÛÃјì# XuÎ_ç HÍ~°}OQÍ Ç¨ÏŸO=∞O„u JdÅѨHõ∆
ã¨=∂"Õâ◊O U~åÊ@∞ÃÑ· PHõã≤‡Hõ „ѨHõ@# KÕâß~°#flk ã¨Ê+¨ìO.
D „ѨHõ@# =∞~À <å@HõO H͉õÄ_»^Œ∞. `≥ÅOQÍ}Ï ~å„+¨ì
U~åÊ@∞ÃÑ· HÍO„ÔQãπ Jkèëêì#=~°æO ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# x~°‚Ü«∞O
fã¨∞‰õΩO>Ë<Õ D ã¨=∂"Õâ◊O „ѨÜ≥∂[#HÍi J=Ù`«∞Ok.
ÖËHõáÈ`Õ L^Œº=∞O =∞m¡ ~°QÆ∞ÖÁ¯O@∞Ok. UHÍaè„áêÜ«∞
JxtÛuWOÔHO`«HÍÅO?
– Z. #iûOǨ Ô~_ç¤
ÔQãπì Z_ç’iÜ«∞Öò

5. 5 _çâ◊O|~ü, 2012
™ê^èŒ#‰õO@∂ Z_»`≥QÆx K«~°ÛÅ`À HÍÅO "≥à◊§|∞K«ÛÏxH˜
WHõ<≥·<å ã¨fiã≤ÎK≥áêÊe.
n~°…HÍÅOQÍ `≥ÅOQÍ}#∞ JxtÛuÖ’ =ÚOz „Ѩ[Å`À
K≥ÅQÍ@=∂_»∞`«∞#fl HÍO„ÔQãπ Jkèëêì#O WѨC_»∞ =∞iO`«
^•~°∞}"≥∞ÿ# ^ŒQÍHÀ~°∞ J^蕺ܫ∂xH˜ `≥~°fã≤Ok. ZѶπ_ôS
F˜OQÆ∞Ö’ HõOÑ≤OzáÈ`«∞#fl JkèHÍ~° Ñ‘~îåxfl HÍáê_»∞
HÀ=_®xH˜, J^Õ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ `≥ÅOQÍ}Ï ã¨=∞㨺ÃÑ· U^À
[~°QÆÉ’`«∞O^Œ#fl „Éèí=∞ HõeÊOK«_®xH˜ _çÃãO|~°∞ 28= `Õn
JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊ ã¨∂K«# =keOk. Jk JÅHõ|∂x#
˜–HÍO„ÔQãπ ZOÑ‘Å#∞ |∞[˚yOKÕ „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ [iy#
`«`«OQÆO =∂„`«"Õ∞. `≥ÅOQÍ}Ï =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞ =ÚYº=∞O@∂<Õ
ZѨʘHõѨC_»∞ JkèHÍ~åxfl JO`«Hõ<åfl =ÚYºOQÍ
HÍáê_»∞H˘ã¨∞Î#fl ã¨^Œ~°∞ ZOÑ‘Å∞ K≥ѨCHÀ=_®xÔH·<å U^À
LO_®e. QÆ#Hõ JdÅѨHõ∆O áêzHõ JHõ¯~°‰õΩ =zÛOk. J~Ú`Õ
JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O [~°Ñ¨_»"Õ∞ Ѷ¨∞#HÍ~°º"≥∞ÿ#@∞ì, Ѩiëê¯~°O
=KÕÛã≤#@∞ì „Ñ¨Kå~°O [iyOk. `≥ÅOQÍ}Ï ¿Ñi@ ZѶπ_ôSÅÃÑ·
„Ѩ*Ï =ºuˆ~Hõ x~°‚Ü«∂xH˜ J#∞‰õÄÅOQÍ F@∞ "ÕÜ«∞_»"Õ∞
QÍHõ Jkè<Õ„uH˜ „Ѩ`ÕºHõ Hõ$`«[˝`«Å∞ `≥e¿Ñ „ѨǨÏã¨#=¸
Ѩ^Œ=ÙÅ P~å@O `«Ñ¨Ê =∞~˘Hõ˜ HÍ^Œ∞. z`«Îâ◊√kú LO>Ë
Ѩ^Œ=ÙÅ∞ =^ŒÅ∞H˘x `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ „Ѩ[Å =∞^茺#
LO_®e.
HÍO„ÔQãπ 2004 #∞O_ç P_»∞`«∞#fl <å@HÍxH˜ WHõ<≥·<å
`≥~°kOKåe. ''ã¨∂÷Å UHÍaè„áêÜ«∞O`À, J#∞"≥·# ã¨=∞Ü«∞OÖ’
`≥ÅOQÍ}Ï ~å„+¨ì U~åÊ@∞——‰õΩ Ü«ÚÑ≤Z Hõh㨠L=∞‡_ç
HÍ~°º„Hõ=∞O 2004Ö’ Ǩ g∞ WzÛOk. J@∞ `«^Œ∞Ѩi ~å„+¨ìѨu
„Ѩã¨OQÆO ^•fi~å áê~°¡"≥∞O@∞ "ÕkHõ #∞O_ç P Ǩ g∞x
ѨÙ#~°∞^•…˜OzOk. `˘e S^Õà◊§ Ѩ^ŒqHÍÅOÖ’ ^•xfl
<≥~°"Õ~°ÛÖË^Œ∞. HÍO„ÔQãπ 2004 #∞Oz Ô~O_»∞ <åůŠ^èÀ~°}˜
J=ÅOa™ÈÎOk. S^Õà◊¡ „H˜`«"Õ∞ Jxfl áêsìÅ∞ `≥ÅOQÍ}ÃÑ·
„Ѩ}Éò Hõq∞©H˜ ÖËYÅ∞ ~åã≤ WKåÛ~Ú. D JOâ◊O ÃÑ· `«=∞
"≥·Yi "≥Å¡_ç KÕÜ«∞HõáÈ=_»O`À „Ѩ[Å∞ Jã¨Ç¨Ï<åxH˜
QÆ∞~°=Ù`«∂<Õ =Ù<åfl~°∞. Ü«¸Ñ‘U Kè≥·~üѨ~°û<£ ™ÈxÜ«∂ QÍOnè
QÍh, ^Õâ◊ „Ѩ^è•x =∞<À‡Ç¨Ï<£QÍh `≥ÅOQÍ} JOâ◊OÃÑ·
ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# „ѨHõ@# KÕÜ«∞HõáÈQÍ „ѨuѨHõ∆áêsìÅ#∞ =∂„`«O
`«=∞"≥·Y~°∞Å∞ "≥Å¡_çOKåÅx HÀ~°_»O J<≥·uHõO, Jã¨=∞O[ã¨O.
D JOâ◊OÃÑ· qaè#fl ~å[H©Ü«∞ áêsìÅÖ’ UHÍaè„áêÜ«∞ ™ê^èŒ#
HÍ"åÅx ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO "≥∞eHõÃÑ_»∞`«∞#flk. ~å„+¨ì JÃãOc¡Ö’
f~å‡#O KÕÜ«∂Åx, JѨÙÊ_Õ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞
™ê^茺=∞x ‰õΩO˜ ™ê‰õΩÅ∞ K≥|∞`«∞#flk. =∞~À"≥·Ñ¨Ù ~å„+¨ì
U~åÊ@∞ JOâ◊O ~å„+¨ì ѨikèÖ’ ÖË^Œx ~å„+¨ì áêʼnõΩÅ∞ KÕ`«∞Å∞
^Œ∞Å∞Ѩ٠HÀ=_»O Ѩiáê˜QÍ =∂iOk. `≥ÅOQÍ}ÔH· HÍO„ÔQãπ,
©_ôÑ‘ ZOÑ‘Å∞, Z"≥∞‡Ö˺Å∞ =∂„`«O U^À P~å@
Ѩ_»∞`«∞#fl@∞¡QÍ, PO^Àà◊#Å∞ KÕã¨∞Î#fl@∞¡QÍ ^˘OQÆ <å@HÍÅ∞
P_»∞`«∂<Õ =Ù<åfl~°∞.
2009 #=O|~ü 29# ÔHã‘P~ü P=∞~°} x~åǨ ~°nHõ∆#∞
ѨÙ~°ã¨¯iOK«∞‰õΩx _çÃãO|~ü 9= `Õn ~å„u Ǩϟ=∞O„u
z^ŒO|~°O '`≥ÅOQÍ}Ï ~å„+¨ì U~åÊ@∞ „Ѩ„H˜Ü«∞#∞
„áê~°Oaèã¨∞Î<åflO— Jx „ѨÉèí∞`«fiO `«~°Ñ¨Ù# „ѨHõ˜OKå~°∞. HÍQÍ,
P =∞~°∞<å_Õ PO„^茄áêO`«OÖ’, HÍO„ÔQãπ, ©_ôÑ‘Å∞
áÈÏáÈ©QÍ ã¨"≥∞ÿHõº ~å„+¨ì L^Œº=∂xfl ÖË=nÜ«∞@O`À, P
x~°‚Ü«∂xfl xÅ∞ѨÙ^ŒÅÖ’ =ÙOK«∞`«∞#fl@∞¡ _çÃãO|~ü 23#
Ǩϟ=∞O„u =∞~À „ѨHõ@# KÕâß~°∞. x*ÏxH˜ 2010 [#=i
5# z^ŒO|~°O XHõ JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞.
P<å_»∞ 2009 _çÃãO|~ü 7# P<å˜ =ÚYº=∞O„u ~À+¨Ü«∞º
x~°fiÇ≤ÏOz# JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ `≥ÅOQÍ} ™ê#∞‰õÄÅOQÍ
=∂Ï¡_ç# áêsìÖË [#=iÖ’ z^ŒO|~°O x~°fiÇ≤ÏOz#
ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ aè#fl Jaè„áêÜ«∂Å∞ =ºHõÎO KÕÜ«∞_»O`À<Õ
~å„+¨ìOÖ’x áêsìÅ ^ŒQÍHÀ~°∞`«#O |Ü«∞@Ѩ_çOk.
Ѩ~åº=™ê#OQÍ Ü«¸Ñ‘U „ѨÉèí∞`«fiO 2010 Ѷ≤„|=i 12#
[ã≤ìãπ NHõ$+¨‚ Hõq∞+¨<£#∞ xÜ«∞q∞OzOk. J^Õ ã¨O=`«û~°O
_çÃãO|~ü 30# Hõq∞+¨<£ Ug∞ `ÕÅÛ‰õΩO_® `«#‰õΩ x"ÕkOz#
ѨijÅ<åOâßÅ „ѨHÍ~°O '„Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å— ã¨∂K«#Å`À
x"ÕkHõ ã¨=∞iÊOzOk. Ǩϟ=∞O„u z^ŒO|~°O 2011, [#=i
6# ~å„+¨ì ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ ã¨=∂"Õâ◊O U~åÊ@∞ KÕã≤ Hõq∞+¨<£
x"ÕkHõ „Ѩ`«∞Å∞ JO^Œ*Ëâß~°∞. ©.P~ü.Zãπ, ©._ô.Ñ‘, c.*Ë.Ñ‘
ÔQ·~å[Ô~·<å~Ú. Zxq∞k áêsìÅ ã¨=∂"Õâßxfl =∞m¡ Ñ≤Å=QÍ
„Ѩ^è•# áêsìÖˇ·# ~å+¨ì HÍO„ÔQãπ, ˜_çÑ≤Å∞ Ô~O_»∞ „áêO`åÅ
#∞O_ç XH˘¯Hõ „Ѩuxkèx ѨOÑ≤ Ѩ~°ã¨Ê~° q~°∞^Œú Jaè„áêÜ«∂Å∞
qxÑ≤OKå~Ú. `«fi~°Ö’<Õ =∞m¡ JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O J#fl
z^ŒO|~°O =∂@ QÍe =¸@ J~ÚOk. WѨÙÊ_»∞ Ǩϟ=∞O„u
ã¨∞j~ü ‰õΩ=∂~ü +≤O_Õ ~å[H©Ü«∞ XuÎà◊¡`À PHõã≤‡Hõ „ѨHõ@#
KÕâß~°∞. HÍO„ÔQãπ Jkèëêì# =~°æO x~°‚Ü«∞OÃÑ·# D ã¨=∂"Õâ◊
Ѷ¨e`«O P^è•~°Ñ¨_ç =Ù#flO^Œ∞# WOHÍ ^À|∂K«∞ÖÏ_ç`Õ
`≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[Å∞ HÍO„ÔQãπ#∞ =∞˜ìHõiÑ≤OK«@O MÏÜ«∞O.
x*ÏxH˜ QÆ`«OÖ’ 2010 [#=i 5# XHõ JdÅѨHõ∆
ã¨=∂"Õâ◊O, P `«~åfi`« N Hõ$+¨‚ Hõq∞© x"ÕkHõ, `«~åfi`« =∞~À
JdÅѨHõ∆O 2011 [#=i 6# [iyáÈÜ«∂Hõ WOHÍ áêsìÅ∞
H˘`«ÎQÍ K≥ѨÊ=Åã≤On, q#=Åã≤On Ug∞ LO@∞Ok?
JkèHÍ~°O "≥ÅQÆɡ_»∞`«∂ JxtÛux ã¨Ê+≤ìOz# JkèHÍ~° ѨHõ∆"Õ∞
K≥¿ÑÊ^Õg∞ ÖË^Œx Ñ≤ã≤ã≤ J^茺‰õ∆ΩÅ"å~°∞ ÃãÅqKåÛ~°∞. =ÚO^Œ∞
HÍO„ÔQãπ "≥·Yi K≥áêÊÅx `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O <Õ`«Å∞ ã¨"åÅ∞ KÕã¨∂Î
`«=∞ "≥·Yi ^•>Ëã¨∞Î<åfl~°∞. D W^ŒÌih ^À+¨µÅ∞QÍ K«∂Ñ≤Oz

6. 6#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
`«#∞ ‰õÄ_® J^Õ KÕã¨∞Î#fl "åã¨Î"åxfl "≥·ZãπP~ü HÍO„ÔQãπ
HõÑ≤ÊѨÙK«∞Û`«∞#flk. D q^èŒOQÍ =¸_»∞ áêsìÅ∂
^•QÆ∞_»∞=¸`«Å∞ P_»@O ^Ò~åƒùQƺO `«Ñ¨Ê =∞~˘Hõ˜ HÍ^Œ∞.
=¸_»∞ áêsìÅO`« ã¨∂˜QÍ H͉õΩ<åfl a*ˇÑ≤ ‰õÄ_® `«#^≥·#
~å[H©Ü«∞O ™êyã¨∞Î#fl>Ë¡ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. QÆ`«OÖ’ JdÅѨHõ∆
ã¨=∂"ÕâßʼnõΩ Ǩ [~°∞ HÍx P áêsì <Õ`« WѨC_»∞ ‰õÄ_®
áê~°¡"≥∞O@∞ ã¨=∂"ÕâßÅ∞ =Úy¿ãÖ’QÍ aÅ∞¡ fã¨∞‰õΩ~å"åÅx
"≥∞eHõ ÃÑ_»∞`«∞<åfl~°∞. HÍO„ÔQãπÃÑ· Jáê~°"≥∞ÿ# qâßfiã¨O`À
QÆ_»∞=ÙÅ∞ „ѨHõ˜Oz PYiH˜ qb#O JOK«∞Å =~°‰õÄ
fã¨∞ÔHo¡# ©˜P~üZãπ =O˜ áêsìʼnõΩ ‰õÄ_® Wk
W|ƒOkHõ~°"≥∞ÿ# ã¨xfl"Õâ◊"Õ∞. Uk U"≥∞ÿ<å HÍO„ÔQãπ
=º=ǨÏiã¨∞Î#fl f~°∞ Ǩ ™êºã¨Ê^ŒOQÍ LOk.
JdÅѨHõ∆O ZÖÏ [~°QÍe, ZO`«=∞Ok Ǩ [~°∞HÍ"åe,
Uq∞ K≥áêÊe =O˜ ~°Hõ~°HÍÅ ~å[H©Ü«∞ `«~°˚#Éèí~°˚#Å∞
[~°∞QÆ∞`«∞O_»QÍ<Õ PkÖ’<Õ Ç¨ÏOã¨áê^Œ∞ÖÏ QÆ∞ÖÏO #c P*Ï^£
Éèíq+¨º^ŒÌ~°≈#O KÕ~ÚOKå~°∞. JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O H˘`«ÎQÍ
=zÛ# ǨϟO =∞O„u ã¨∞jÖò ‰õΩ=∂~ü +≤O_Õ J=QÍǨÏ# HÀã¨O
U~åÊ@∞ KÕã≤# ~å[H©Ü«∞ HõKÕi =O˜^Õ `«Ñ¨Ê x~°‚Ü«∂Å∞
fã¨∞‰õΩ<Õk HÍ^Œx `ÕeÛáêˆ~âß~°∞! "≥Ú`«ÎO =º=Ǩ ~°OÃÑ· H˘`«ÎQÍ
ѨijÅ# „Ѩ„H˜Ü«∞ "≥Ú^ŒÅ=Ù`«∞O^Œx „Ѩ=zOKå~°∞. „Ѩ*Ï
„Ѩux^èŒ∞Å∞ `å`å¯eHõO, „ѨÉèí∞`«fi K«„@O âßâ◊fi`«O, =∞O„`«∞Å∞
=∂i#ѨC_»ÖÏ¡ „Ѩun =∞m¡ "≥Ú^ŒÅ∞ ÃÑ>Ëì@ì~Ú`Õ „Ѩ*Ï™êfi=∞º
„Ѩ„H˜Ü«∞‰õΩ J~°÷"Õ∞ LO_»^Œ∞. P*Ï^£ =∂Ï¡_ç#@∞ì Jã¨Å∞
JdÅѨHõ∆ „Ѩ„H˜Ü«∞<Õ JѨǨ 㨺O KÕ¿ãÎ JѨC_»∞ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å P„QÆǨÏO Ô~˜ìOÃÑ· ^ŒQÍHÀ~°∞ q^è•<åÅ#∞ ^ŒQÆÌO KÕã¨∞ÎOk.
Wk `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å ã¨Ç¨Ï<åxH˜ ѨiHõ∆H͉õÄ_»^Œ∞.
WѨʘˆH [~°‰õį_»#O`« *ÏѨºO [iyáÈ~ÚOk. "≥~Úº
„áê}ÏÅ∞ QÍeÖ’ Hõeã≤ áÈÜ«∂~Ú. ~å[H©Ü«∞ @Hõ¯i`«#O
`åO_»q™ÈÎOk. WÖÏO˜ <ÕѨ^䌺OÖ’ WOHÍ g∞#"Õ∞ëêÅ∞
ÖˇH˜¯ã¨∂Î HõѨ@"ÕëêÅ∞ ™êyOK«_»O Hõ∆O`«=ºO HÍ^Œ∞. ˆHO„^ŒO
~å„ëêìxfl qÉèí[# „Ѩuáê^Œ# KÕã¨∞ÎO^• ÖË^• J#flk ã¨∂˜QÍ,
xiÌ+¨ìOQÍ „Ѩuáêk¿ãÎ Z=i ã¨ÊO^Œ# ZÖÏ LO_Õk `≥Å∞ã¨∞ÎOk.
ã¨=∂"ÕâßxH˜ XHõˆ~ ~å"åÖÏ, W^ŒÌ~°∞ ~å"åÖÏ J#fl g∞=∂Oã¨
Hõ<åfl =zÛ# "åÔ~O^ŒÔ~·<å XHõ¯=∂>Ë K≥áêÊÅ#flk
=ÚYºã¨∂„`«O. JkèHÍ~°OÖ’ L#fl HÍO„ÔQãπ, Jxfl J#~å÷ʼnõÄ
=¸Å"≥∞ÿ# ˆHO„^ŒO P ѨxKÕÜ«∞‰õΩO_® ~å„+¨ì „Ѩ[Å#∞, W`«~°
áêsìÅ#∞ WiH˜OKåÅ#∞HÀ=_»O F ~å[H©Ü«∞ ‰õΩ„@. JÖψQ
JkèHÍ~°OÖ’H˜ =zÛ#>Ëì ÉèÏqã¨∞Î#fl "å~°∞, ~å"åÅx
ÃÑ#∞QÆ∞ÖÏ_»∞`«∞#fl"å~°∞ ‰õÄ_® Jã¨Å∞ ã¨=∞㨺 ^•>Ëã≤ JkèHÍ~°
áêsì<Õ Jx `«=∞ ÉÏ^茺`« ÖË#@∞ì #˜OK«_»O ‰õÄ_® P`«‡=OK«<Õ
J=Ù`«∞Ok.
HÍO„ÔQãπ XHõ x~°‚Ü«∂xH˜ ~å‰õΩO_® W`«~° áêsìÅÃÑ·
<≥ѨO"≥∂¿Ñ Z`«∞ÎQÆ_»Å∞ WHõ K≥Å∞¡ÉÏ@∞HÍ=Ù. ZO^Œ∞HõO>Ë „Ѩ^è•#
„ѨuѨHõ∆"≥∞ÿ# ©_ôÑ‘ `å=Ú `≥ÅOQÍ}ωõΩ =ºuˆ~HõO HÍ^Œx
ã¨Ê+¨ì`« Wã¨∂Î JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâßxfl Ñ≤Å"åÅx HÀ~°∞`«∂
„Ѩ^è•#=∞O„uH˜ ÖËY~åã≤Ok. ã¨=∂"Õâßxfl Ñ≤e¿ãÎ XˆH
Jaè„áêÜ«∞O K≥|∞`å=∞Ok. WO^Œ∞Ö’ Jã¨Ê+¨ì`« =Ù#flѨʘH©
HÍO„ÔQãπ x~°‚Ü«∂xfl|>Ëì ©_ôÑ‘ Jaè„áêÜ«∞O =ÙO@∞O^Œx
TÇ≤ÏOK«@O Hõ+¨ìOHÍ^Œ∞. `≥ÅOQÍ}Ï U~åÊ@∞‰õΩ `å=Ú
=ºuˆ~HõO HÍ^ŒO@∞#flk "≥·ZãπP~ü HÍO„ÔQãπ áêsì, ã¨∞n~°…
áê^ŒÜ«∂„`«Ö’¡ =Ù#fl ©._ô.Ñ‘ Jkè<Õ`« K«O„^ŒÉÏ|∞ <åÜ«Ú_»∞,
"≥·HÍáê <Õ`« [QÆ<£"≥∂ǨÏ<£ Ô~_ç¤ ™È^Œi +¨i‡Å W^Õ q+¨Ü«∂xfl
Ѩ^ÕѨ^Õ K≥|∞`«∞<åfl~°∞. JO^Œ∞=Å¡ HÍO„ÔQãπ x~°‚Ü«∞"Õ∞ H©ÅHõO.
D JdÅѨHõ∆O PYikQÍ =∂i JOu=∞ Ѩiëê¯~åxH˜
^•ifÜ«∞HõáÈ`Õ J~°÷"Õ∞ ÖË^Œ∞. D Ö’QÍ áêÅHõѨH©∆Ü«ÚÖË K≥~À
ѨHõ¯ xÅ|_ç „áêOfÜ«∞ „Ѩ[fiÅ<åʼnõΩ P[ºO áÈÜ«∂Åx
K«∂_»@O J`«ºO`« ÉÏ^茺`å~åÇ≤Ï`«ºO. ˆ~Ѩ˜ ZxflHõÅ#∞ ^Œ$+≤ìÖ’
ÃÑ@∞ì‰õΩx WÖÏ Z=iH˜ "å~°∞ g~° q<庙êʼnõΩ áêÅÊ_ç`Õ
=∂„`«O „Ѩ[Å∞ JO^ŒiH© áê~î°O <Õ~°∞Ê`å~°∞.
`≥ÅOQÍ} ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ ~å„+¨ìOÖ’x ~å[H©Ü«∞
áêsìÅ =∞^茺 UHÍaè„áêÜ«∂xH˜ Hõ$+≤ KÕ™êÎ=∞O@∞#fl
ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`«fiO _çÃãO|~ü 28# U~åÊ@∞KÕã≤# JdÅѨHõ∆
ã¨=∂"ÕâßxH˜ Ǩ [~°∞HÍ=eûOkQÍ 9 ~å[H©Ü«∞ áêsìʼnõΩ ˆHO„^Œ
ǨϟOâßY 12 _çÃãO|~ü <å_»∞ ÖËYÅ∞ ѨOÑ≤Ok. HÍO„ÔQã¨∞,
©._ô.Ñ‘, ©.P~ü.Zãπ, "≥·Z™êûsûã‘, cÉËÑ‘, ã‘Ñ‘ZO, ã‘Ñ‘S,
ZOSZO, Ö’H±ã¨`åÎ áêsìʼnõΩ P ÖËYÅ∞ =KåÛ~Ú. P ÖËYÖ’
''`≥ÅOQÍ} JOâ◊O g∞^Œ K«~°ÛÅ#∞ uiy „áê~°OaèOKåÅx
J<ÕHõ =∞Ok ZOÑ‘Å∞ ˆHO„^Œ ǨϟO=∞O„ux HÀ~å~°∞. nxH˜
J#∞QÆ∞}OQÍ â◊√„Hõ"å~°O _çÃãO|~ü 28 L^ŒÜ«∞O 10 QÆO@ʼnõΩ
#∂º_èçb¡Ö’x <å~üÎÉÏ¡H± "≥Ú^Œ˜ JO`«ã¨∞ÎÖ’ 103 #O|~ü QÆkÖ’
ã¨=∂"Õâ◊O x~°fiÇ≤ÏOK«#∞<åflO. g∞ áêsì `«~°Ñ¨Ù# W^ŒÌ~°∞
„Ѩux^èŒ∞Å#∞ ã¨=∂"ÕâßxH˜ ѨOáêeûOkQÍ q[˝Ñ≤Η— KÕã¨∞Î<åflO.
XH˘¯ áêsì#∞O_ç ZO^ŒÔ~·# ~å=K«Ûx "≥Ú^Œ@ J<åfl~°∞. `≥ÖÏ¡ˆ~
ã¨iH˜ W^ŒÌ~°∞ „Ѩux^èŒ∞Å#∞ ѨOѨO_»x x~°‚~ÚOKå~°∞.
`≥ÅOQÍ} JOâßxfl ã¨`«fi~°O Ѩi+¨¯iOKåÅ<Õ L^ÕÌâ◊O
ˆHO„^•xH˜ ÖË^Œx, "≥Ú‰õΩ¯|_çQÍ<Õ ã¨=∂"Õâ◊O U~åÊ@∞ KÕâß~°x
J~°÷=∞=Ù`«∞#flk.
QÆ`«OÖ’ Ô~O_»∞™ê~°∞¡ JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O qѶ¨ÅO
HÍ=_®xH˜ Ô~O_»∞ „áêO`åÅ "åà◊√§ Ô~O_»∞ ~°HÍÅ Jaè„áêÜ«∂Å∞
K≥ѨÊ_»"Õ∞ „Ѩ^è•# HÍ~°}O. XHõ áêsì XHõ Jaè„áêÜ«∞O K≥ѨÊHõ
áÈ=_»O q_»∂¤~°O. „ѨѨOK«OÖ’ ZHõ¯_» XHõ JOâ◊OÃÑ· XˆH
áêsìÖ’ aè<åflaè„áêÜ«∂Å∞ K≥ѨÊÖË^Œ∞, JÖÏ K≥a`Õ Jk áêsì
„Hõ=∞tHõ∆} ~åÇ≤Ï`«ºO. JÖÏO˜ "åix áêsì #∞O_ç
|Ç≤Ï+¨¯i™êÎ~°∞. HÍx áêsìÅ∞ Z=ix |Ç≤Ï+¨¯iOK«ÖË^Œ∞ ã¨iHõ^•!

7. 7 _çâ◊O|~ü, 2012
U ~À˜HÍ_ç áê@ P ~À˜HÍ_» áê_ç#@∞¡ „áêO`åÅ "åiQÍ
áêsìÅ∞ Jaè„áêÜ«∂Å∞ K≥|∞`«∞<åfl~Ú. D ^À~°}˜ áêsìÅ
J<≥·uHõ`«‰õΩ, ‰õΩã¨O™ê¯~åxH˜ x^Œ~°≈#O. PÖÏO˜ ^Ò~åƒùQƺ
ã≤÷u áêsìÅÖ’ LO_»_®xH˜ `≥ÅOQÍ} <åÜ«∞‰õΩÅ |ÅÇ‘Ï#`«,
Jã¨=∞~°÷`«, ™êfi~°ÌO HÍ~°}O. Jã¨Å∞ XH˘¯áêsì#∞O_ç W^ŒÌix
Ñ≤eã≤ ˆHO„^ŒO UO ™êkèOKåÅ#∞‰õΩO@∞O^À W>Ëì
J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. Wk HÍO„ÔQãπ ^ŒQÍHÀ~°∞ `«<åxH˜ x^Œ~°≈#O.
PÜ«∂ áêsìÅ Jaè„áêÜ«∞O HÀi LO>Ë áêsìÅ x[ã¨fi~°∂ѨO
|Ü«∞@ Ѩ_Õk. WOHÍ qz„`«"Õ∞q∞@O>Ë PǨ fi# ÖËYÖ’
<å=∞=∂„`«OQÍ <≥·# qkèq^è•<åÅ#∞ „Ѩ™êÎqOK«Hõ áÈ=_»OÖ’
Wk L`«∞ÎuÎ HõO˜ `«∞_»∞=Ù K«~°º Jx =ÚO^Õ `≥eã≤áÈ~ÚOk.
„Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} JOâ◊OÃÑ· HÍO„ÔQã¨∞ `«# x~°‚Ü«∞O K≥ѨʉõΩO_®
qѨH∆ÍÅ Jaè„áêÜ«∞O H˘~°_»"Õ∞q∞@x Jq JO@∞<åfl~Ú.
=∞~À"≥·Ñ¨Ù J"≥∞iHÍ`À Ãã·xHõ XѨÊO^ŒO, áœ~° J}∞ XѨÊO^ŒO,
J}∞ ѨiǨ ~° aÅ∞¡, ZÑπ_ôSÅ J#∞=∞u q+¨Ü«∞OÖ’ ÖËx
UHÍaè„áêÜ«∞O `≥ÅOQÍ} q+¨Ü«∞OÖ’ ZO^Œ∞‰õx `≥ÅOQÍ}
"å^Œ∞Å „Ѩâ◊fl.
ã‘=∂O„^èŒ áêʼnõΩÅ =Ú_»∞ѨÙÅ∞ ã‘fiHõiOz "å~°∞ K≥Ñ≤ÊOk
ˆHO„^ŒO t~°™ê=Ç≤Ïã¨∞Î#flk. JO^Œ∞ˆH _èçb¡ ÃÑ^ŒÌÅ∞ `≥ÅOQÍ}
=ºuˆ~HõOQÍ `≥·`«Hõ¯ÖÏ_»∞`«∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å z~°HÍÅ
PHÍOHõ∆ "Õ∞~°‰õΩ, Jk‰õÄ_» qb#=∞Ѩʘ +¨~°`«∞Å∞,
XѨÊO^•Å∞ Jxfl LÅ¡OѶ≤∞OK«|_ç<åHõ, `≥ÅOQÍ}‰õΩ ^ŒâßÉÏÌÅ
`«~°|_ç [~°∞QÆ∞`«∞#fl J<åºÜ«∂xH˜ =ÚyOѨ٠ѨÅHÍÅx, Jk
`«=∞ ~å*ϺOQÆ ÉÏ^茺`« Jx ˆHO„^ŒOÖ’x ã¨~å¯~ü U=∂„`«O
ÉèÏqOK«Hõ áÈ=_»O `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ŠѨ@¡ ÉÏ^茺`å~åÇ≤Ï`åºxH˜
Ѩ~åHÍ+¨ì. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ HÀ~°∞‰õΩ<Õk JdÅѨHõ∆O HÍ^Œ∞,
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞. JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O U~åÊ@∞
KÕÜ«∞_»O ~å*ϺOQÍxfl J==∂xOK«_»"Õ∞ HÍ^Œ∞ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å`À K≥ÅQÍ@=∂_»@O ‰õÄ_». `«Hõ∆}"Õ∞ áê~°¡"≥∞OòÖ’
`≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ aÅ∞¡ „Ѩ"Õâ◊ÃÑÏìe, ÖˉõΩO>Ë „Ѩ[Å
P„QÆǨ xH˜ QÆ∞iHÍHõ `«Ñ¨Ê^Œ∞. HÍO„ÔQã¨∞‰õΩ ã¨=∂k Hõ@ì_®xH˜
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ ã≤^ŒúOQÍ L<åfl~°x ZO`« `«fi~°QÍ QÆ∞iοãÎ
HÍO„ÔQãπ‰õΩ JOu=∞Ozk. ÖˉõΩO>Ë K«i„`« pHõ˜ HÀ}OÖ’
HõÅ∞=Hõ `«Ñ¨Ê^Œ∞. K«i„`«Ö’ F@q∞ á⁄O^Õk áêʼnõΩÖË, JOu=∞
q[Ü«∞O „Ѩ[Å^Õ. Jã¨Å∞ <åÅ∞QÆ∞HÀ@¡ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å
PHÍOHõ∆‰õΩ aè#flOQÍ, ~å*ϺOQÆ Ñ¨ikèÖ’x JOâßxfl ^ŒâßÉÏÌÅ
`«~°|_ç ZO^Œ∞‰õΩ ™êQÆnã¨∞Î<åfl~°∞? WO^Œ∞Ö’ ~Úq∞_ç=Ù#fl
~å[H©Ü«∂i÷Hõ JOâßxfl =ÚO^Œ∞QÍ J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe. 1956
`«~åfi`« `≥ÅOQÍ} HõO>Ë Éè∫QÀoHõOQÍ z#flq, =#~°∞Å s`åº
Ѩiq∞`«"≥∞ÿ#q Z<Àfl ~å„ëêìÅ∞ #∂`«#OQÍ U~°Ê_®¤~Ú.
`≥ÅOQÍ} q+¨Ü«∞OÖ’<Õ áêÅHõ=~°æ áêsìÅ∞ J}z"Õ`«,
<åxÛ"Õ`« "≥·Yi ZO^Œ∞‰õΩ J#∞ã¨iã¨∞Î<åfl~Ú? <å_»∞ (2002)
a*ˇÑ≤, <Õ_»∞ HÍO„ÔQã¨∞ ZO^Œ∞‰õΩ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞
KÕÜ«∞@OÖË^Œ∞? J<Õ q+¨Ü«∂xfl Ö’`«∞QÍ Ñ¨ije¿ãÎ J~°úO
J=Ù`«∞Ok. JkèHÍ~° =∂iÊ_ç `«~åfi`« ÉèÏ~°`« áêʼnõΩÅ∞
(Éèí∂™êfi=ÚÅ∞, ^ŒàÏs |∂~°∞˚"åÅ∞, |∂º~À„HÍòû)
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å`À q∞ÖÏY`ü JÜ«∂º~°∞. 1960= ^Œâ◊HõO
`«~åfi`« „áêOfÜ«∞ |∂~°∞˚"å =~°æO ~å[H©Ü«∞OQÍ |ÅѨ_çOk.
^ÕjÜ«∞ ^ŒàÏs |∂~°∞˚"å =~°æO`À áȘ Ѩ_»∞`«∂<Õ ~årѨ_çOk.
™ê„=∂[º"å^Œ J#∞‰õÄÅ q^è•<åÅ∞ J=∞Å∞ KÕã¨∂Î =∞#
™ê=∂lHõ Pi÷Hõ =º=ã¨÷#∞ J~°÷=Åã¨, J~°÷Éèí∂™êfi=∞º =º=ã¨÷QÍ
=∂iÛ"Õâß~Ú. ^•xx HÍáê_»_®xH˜ #∂`«# Pi÷Hõ
q^è•<åÅ¿Ñ~° #∂`«# ^ÀÑ≤_ô J#∞‰õÄÅ q^è•<åÅ#∞
KÕѨÏì~Ú. ã¨"≥∞ÿHõº ~å„+¨ìO U~°Ê_ç# <å˜ #∞O_ç ã‘=∂O„^èŒ
Éèí∂™êfi=∞º, |_® ÃÑ@∞ì|_ç^•s =~°æO ™ê„=∂[º"å^Œ ^ÀÑ≤_ôH˜
ã¨Ç¨ÏHõiã¨∂Î<Õ `≥ÅOQÍ} „áêO`åxfl =ÚYºOQÍ ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£
#QÆ~åxfl xÅÜ«∞OQÍ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. WO^Œ∞‰õΩ WO`«HÍÅO
=∞ø#OQÍ ã¨Ç¨ÏHõiOz# `≥ÅOQÍ} „áêO`« <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ‰õÄ_®
^À+¨µÖË##flk =∞#O QÆ∞iÎOKåe. "Õ+¨O =∂i#O`« =∂„`å<å,
=∂@ =∂iÛ#O`« =∂„`å<å "åˆ~q∞ hu=O`«∞Å∞ HÍ^Œ#fl
ã¨Ê$Ç¨Ï „Ѩu `≥ÅOQÍ}Ï L^Œº=∞HÍ~°∞xH˜ LO_®e.
ã¨"≥∞ÿHõº ~å„+¨ìO U~°Ê_»Hõ =ÚO^Õ `≥ÅOQÍ} Éèí∂™êfi=∞º=~°æO
ã‘=∂O„^èŒ |_® ÃÑ@∞ì|_ç ^•i =~°æO`À q∞ÖÏY`ü J~ÚOk.
JO^Œ∞ˆH ÉèÏ+¨ „áêuѨkHõ# qâßÖÏO„^èŒ L^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæx
ã‘=∂O„^èŒ =∂Ô~¯ò H˘~°‰õΩ, `≥ÅOQÍ} =#~°∞Å∞ (Éèí∂q∞, h~°∞,
L^ÀºQÍÅ∞) ^ÀK«∞HÀ=_®xH˜ J=HÍâ◊O HõeÊOKå~°∞. =∞#
„áêO`« <åÜ«∞‰õΩÅ∞ 1956 #∞O_ç HÍO„ÔQã¨∞, ˜_çÑ≤ áêsìÅÖ’¡
LO@∂ ^ÀÑ≤_ôH˜ ã¨Ç¨ÏHõiOz `å=Ú H˘O`« ÅaÌá⁄Ok#"åˆ~.
F@¡ ~å[H©Ü«∂Ö’¡ ã¨=∞Ü«∂xfl |˜ì J=ã¨~åÅ#∞ |˜ì "å~°∞
g~°=Ù`å~°∞. g~°∞ "å~°=Ù`å~°∞. W"åfibì `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞
<åÜ«∞Hõ`«fiO „Ѩ[Å #∞O_ç ѨÙ@∞ìHõ ~åÖË^Œ∞. LxH˜Ö’ L#fl
^ÀÑ≤_ô áêÅHõ =~°æ áêsìÅ #∞O_Õ Ñ¨Ù@∞ìHõ =KåÛ~Ú. Hõ#∞Hõ
giH˜ JkèHÍ~°O „Ѩ^è•#O QÍx „Ѩ*Ï PHÍOHõ∆ HÍ^Œ<Õk
Ѩ~°=∞ã¨`«ºO. WѨʘH© áêsìÅ∞ =∂ˆ~k JkèHÍ~°O H˘~°ˆH QÍx
`≥ÅOQÍ} H˘~°‰õΩ HÍ^Œ<Õk QÆ∞iÎOKåe. JO^Œ∞ˆH ^Œâß|Ì HÍÅOQÍ
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O ZxflHõÅ K«∞@∞ì u~°∞QÆ∞`«∂ „ѨKå~°,
x~°ã¨#ʼnõΩ Ѩiq∞`«"≥∞ÿOk. L^Œº=∞O ¿Ñ~°∞`À <åÜ«∞‰õΩÅ=∞=Ù
^•=∞#fl H˘iHõ ÃÑiyOk. L^Œº=∂xH˜ Ö∫H˜Hõ ã¨fiÉèÏ=O QÍh,
™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ`«QÍx, „Ѩ*Ï`«O„`« qÅ∞=ŠѨ@¡
x|^ŒÌ`« ÖˉõΩO>Ë `≥ÅOQÍ} U~°Ê_ç<å „Ñ¨[Å rq`åÖ’¡ UÖÏO˜
=∂~°∞ÊÅ∞~å=Ù. „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ ~å[H©Ü«∞ Pi÷Hõ ™ê=∂lHõ
q^è•<åÅ∞ ÖˉõΩO_® „Ѩ*Ïr=# q^è•<åÖ’¡ =∂~°∞Ê KÀ@∞
KÕã¨∞H˘^Œ∞. Hõ#∞Hõ ™ê„=∂[º"å^•xfl, ÃÑ@∞ì|_ç^•i q^è•<åxfl,
Éèí∂™êfi=∞ºq^è•<åxfl, ‰õΩÅ=∞`« `«`åfiʼnõΩ =ºuˆ~H˜OKÕ

8. 8#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
^Œ$HõÊ^è•xfl `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞HÍ~°∞Å∞ ã‘fiHõiOz `≥ÅOQÍ}Ï
™êkèOK«∞ ‰õΩO>Ë<Õ „Ѩ[Å∞ WѨʘ =~°‰õΩ Uq∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~À
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìOÖ’ uiy "å˜x á⁄O^ŒQÆÅ∞QÆ∞`å~°#fl
QÆ∞iÎOѨÙ`À L^Œº=∞x~å‡}O [~°QÍe. JѨC_Õ Jk „Ѩ*Ï
L^Œº=∞OQÍ =∂i ã¨`«Êùe`åÅ∞ ™êkèã¨∞ÎOk.
1996 #∞Oz „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# =∞e^Œâ◊ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì
™ê^èŒ# L^Œº=∂xfl K«O„^ŒÉÏ|∞ L‰õΩ¯áê^ŒO`À J}z"Õã≤#
q+¨Ü«∂xfl WOHÍ „Ѩ[Å∞ =∞~°záÈÖË^Œ∞. 2002Ö’ J_»∞¤‰õΩOk
K«O„^ŒÉÏÉË. WOHÍ ©_ôÑ‘Ö’ H˘#™êQÆ∞`«∞<åfl <åÜ«∞‰õΩÅk
ÉÏx㨠|∞^ÕÌ#x ‰õÄ_® „Ѩ[Å∞ QÆ∞iÎOKå~°∞. 2009 _çÃãO|~ü
9 „ѨHõ@# `«~åfi`« J_»∞¤ `«yeOk K«O„^ŒÉÏÉË ##flk ã¨∞ã¨Ê+¨ìO.
J~Ú<å `≥ÅOQÍ} <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ©_ôÑ‘Ö’ H˘#™êQÆ_»O ã≤QÆ∞æÖËx
`«<åxH˜, ™êfi~å÷xH˜ x^Œ~°≈#O. Z<£_ôU `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞
KÕÜ«∞‰õΩO_® J_»∞¤‰õΩOk K«O„^ŒÉÏÉË PÜ«∞# „^ÀÇ¨Ï |∞kúH˜,
`≥ÅOQÍ} =ºuˆ~Hõ`«‰õΩ WOHÍ Zhfl x^Œ~°≈<åÅ∞ HÍ"åe. WHõ
a*ËÑ≤ ÉÏ|∞ J_»∞¤‰õΩ#flO^Œ∞=Å<Õ `≥ÅOQÍ} W=fiÖËHõáÈÜ«∂
=∞x, =∞m§ =∂‰õΩ JkèHÍ~°q∞¿ãÎ `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ KÕ™êÎ=∞x
ã¨<åfl~Ú <˘‰õΩ¯Å∞ <˘‰õΩ¯`«∞Ok. =∞m§ Z=~°∞ J_»∞¤HÀ~°#fl
Qͺ~°O© Uq∞© J#fl ^•xH˜ ã¨=∂^è•#O ÖË^Œ∞. JO^Œ~°∞
~år<å=∞ KÕã≤#ѨC_»∞ P áêsì ~å„+¨ì J^茺‰õ∆ΩÅ∞ ZO"Õ∞‡Ö˺
Ѩ^ŒqH˜ ZO^Œ∞‰õΩ ~år<å=∞ KÕÜ«∞ÖË^À ã¨=∂^è•#O ÖË^Œ∞.
WHõ 2001Ö’ `≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ#H˘~°ˆH Ѩ٘ì# áêsì
©˜.P~ü.Zãπ Jx K≥ѨC‰õΩ#fl ÔHã≤P~ü L^Œº=∂xfl ZxflHõÅ
K«∞@∞ì, Ѩ^Œ=ÙÅK«∞@∂ì ^Œâß|ÌOÃÑ·QÍ uѨC`«∞<åfl_»∞. 2004Ö’
HÍO„ÔQãπ`À, 2009Ö’ ©_ôÑ‘`À á⁄`«∞ÎÃјì‰õΩ#flk <åÅ∞QÆ∞
ã‘@¡H˘~°ˆH QÍx `≥ÅOQÍ} H˘~°‰õΩ HÍ^Œ#flk "åã¨Î=O.
`≥ÅOQÍ}‰õΩ "≥Ú^Œ˜ #∞O_ç „^ÀǨÏO KÕã¨∞Î#flk P Ô~O_»∞
áêsìÖË##flk Kåi„`åHõ "åã¨Î=O. „^ÀǨïÅ∞ `≥ÅOQÍ}‰õΩ ZÏ¡
ã¨Ç¨ÏHõi™êÎ~À ÔHã≤P~üˆH J~°÷O HÍ"åe. Z<Àfl™ê~°∞¡ ^ŒQÍ Ñ¨_®¤
WOHÍ P áêsìÅ#∞ #=Ú‡HÀ=_»O ™êfi~°÷"≥∞ÿ# HÍ"åe ÖË^•
„Ѩ[ÅѨ@¡ JѨ#=∞‡Hõ"≥∞ÿ# J~Ú LO_®e. WHõ WѨC_»∞
ã‘=∂O„^èŒ áêsìÅ#∞ ÉÁO^Œ ÃÑ@ì_®xH˜ ã‘=∂O„^èŒ áêsìʼnõΩ
JO@HÍy xã≤ûQÆ∞æQÍ WO`«HÍÅO `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜
„Ѩ[ʼnõΩ „^ÀǨÏO KÕã≤# "åix `«# áêsìÖ’H˜ PǨ fixOK«_®xfl
UÖÏ J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe. ©P~üZãπÖ’ KÕ~°QÍ<Õ Ñ¨iâ◊√^Œ∞úÅ=Ù
`å~å? áÈx W`«~° áêÅHõ =~°æ áêsìʼnõΩ ©˜P~üZãπ áêsìH˜
~å[H©Ü«∞ ã¨O㨯 $uÖ’ U"≥∞ÿ<å =∞øeHõ `Õ_® LO^•! Jx
^Œ∞iƒù}˜ "Õã≤ K«∂ã≤<å ZÖÏO˜ `Õ_®Å∞ HõxÊOK«=Ù. 2004Ö’
25 =∞Ok ÔQe¿ãÎ 11 =∞Ok HÍO„ÔQãπ‰õΩ J=Ú‡_»∞ áÈÜ«∂~°∞.
WѨC_»∞ ÔHã≤P~ü JO@∞#fl@∞¡ 100 =∞Ok ÔQe¿ãÎ Z=~°∞
J=Ú‡_»∞ áÈ~°x Qͺ~°O© Uq∞˜? Jã¨Å∞ c*ËÑ‘H˜ ˆHO„^ŒOÖ’
JkèHÍ~°O ^Œ‰õΩ¯`«∞O^•? ÉèÏ~°`« „Ѩ[Å∞ =∞`À<å‡^Œ c*ËÑ‘x
JkèHÍ~°OÖ’H˜ `Õ"åÅx HÀ~°∞‰õΩO@∞<åfl~å? `≥ÅOQÍ} ¿Ñ~°∞`À
Zxfl J_»∞¤^•~°∞Öˇ·# `˘Hõ¯=KåÛ? 2014 `«~åfi`« 2019 J#~°#fl
Qͺ~°O© Uq∞˜? ˆHO„^ŒOÖ’ „ѨÉèí∞`«fi U~åÊ@∞ KÕÜ«∞_»OÖ’
~å[H©Ü«∞ Jx"å~°º`« U~°Ê_»∞`«∞O^Œ#fl ã≤OyÖò Z*ˇO_® Pâ◊`À
LO_»_»=∞O>Ë QÍeÖ’ nѨO Ãјì#>Ë¡ LO@∞Ok. JO^Œ∞ˆH
L^Œº=∞ "å^Œ∞Å∞ |∞kúr=ÙÅ∞ PÖ’zOKåe. „Ѩ[Å#∞
L^Œº=∂xH˜ ã¨#fl^ŒÌO KÕÜ«∂e. JѨC_Õ ˆHO„^ŒO ky=ã¨∞ÎOk?
J~°÷O HÍx q+¨Ü«∞O c*ËÑ‘ `≥ÅOQÍ} ~Ú¿ãÎ ˜P~üZãπ‰õΩ
ZO^Œ∞‰õΩ F@∞ "ÕÜ«∂e? =∞m§ HÍO„ÔQãπ ˆHO„^ŒOÖ’
JkèHÍ~°OÖ’H˜ =¿ãÎ JѨC_»∞ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ Uq∞
KÕÜ«∂ºe? `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞ PHÍOHõ∆ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞
QÍx `≥ÅOQÍ} ¿Ñ~°∞ K≥ѨC‰õΩ#fl"åà◊§#∞ ~å[H©Ü«∞ JO^ŒÅO
ZH˜¯OK«_»O HÍ^Œx ZO`« `˘O^Œ~°QÍ QÆ∞iοãÎ L^Œº=∂xH˜
JO`«=∞Ozk. L^Œº=∂Å∞ ÃÇ·Ï*ÏH± HÍ=_»=∞O>Ë L^Œº=∞O
„^ÀǨïÅ KÕ`«∞Ö’¡ LO_»_»"Õ∞. „Ѩ[Å ~å[H©Ü«∞ PHÍOHõ∆
áêʼnõΩÅáêe@ =~°O H͉õÄ_»^Œ∞. WHõ¯_Õ |∞kú r=ÙÅ
„H©Ü«∂jÅ áê„`« LO@∞O^Œx QÆ∞iÎOK«_»O „Ѩã¨∞Î`« J=ã¨~°O.
JO^Œ∞ˆH ~å[H©Ü«∞ ‰õΩ„@Å#∞ „Ѩ[ʼnõΩ J~°÷O KÕ~ÚOKåe.
K≥·`«#º Ѩ~°Kåe. ÅHõ∆ º™ê^èŒ#‰õΩ L^Œº=∞O `«Ñ¨Ê =∞~À=∂~°æO
ÖË^Œ#flk Kåi„`«Hõ "åã¨Î=O.
©.P~ü.Zãπ áêsì Jkè<Õ`« ÔHã≤P~ü „Ѩ[Å#∞ ZxflHõÅ K«∞@∞ì
uÑ≤Ê =KÕÛ ZxflHõÖ’¡ =∞ixfl (100 JÃãOc¡, 17 áê~°¡"≥∞Oò)
ã‘@∞¡ ÔQÅ∞=_®xH˜ Ñ¨Öˇ¡ÉÏ@ KÕѨÏì_»∞. 2014Ö’ ˆHO„^ŒOÖ’
~å[H©Ü«∞ Jx"å~°º`« U~°Ê_ç ©P~üZãπ J=ã¨~°O LO@∞O^Œx
„Ѩ[Å#∞ #q∞‡Oz lq∞‡‰õΩ¯Å`À ~å[H©Ü«∞ ÅaÌ á⁄O^•Åx
K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞. K≥<åflÔ~_ç¤ `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ïã¨q∞u #∞Oz ÔHã≤P~ü
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì ã¨q∞u =~°‰õΩ QÆ`« <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ „Ѩ[Å∞
`≥ÅOQÍ} ÃãO˜"≥∞Oò`À F@∞¡ "Õã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞. HÍh
`≥ÅOQÍ} ~åÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} "å^ŒO =ºH˜ÎQÆ`« ~å[H©Ü«∞
„ѨÜ≥∂[<åʼnõΩ =#~°∞QÍ =∂~°_»O ^Œ∞~°^Œ$+¨ìHõ~°O. QÆ`« Ô~O_»∞
^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ L^Œº=∞O H˘#™êQÆ∞`«∞#flѨʘH© =∞# =#~°∞Å∞
(Éèí∂q∞, h~°∞, H˘Å∞=ÙÅ∞) =∞iO`«QÍ ^ÀÑ≤_ôH˜ QÆ∞~°Ü«∂º~Ú.
`≥ÅOQÍ} ~å"åÅ#fl, =#~°∞Å∞ HÍáê_»∞HÀ"åÅ<åfl, =∞#
H˘Å∞=ÙÅ∞ =∞#ˆH ^ŒHͯÅ<åfl qâßÅ SHõº"ÕkHõ ^•fi~å L^Œº=∞O
™êy¿ãÎ<Õ =∞# PHÍOHõ∆ ã≤kúã¨∞ÎOk. JÖÏ H͉õΩO>Ë <≥·~åâ◊ºO`À
H˘O^Œ~°∞ P`«‡|e^•<åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩOÏ~°∞. ã‘=∂O„^èŒ áêʼnõΩÅ∞
=∞# =#~°∞Å∞ ^ÀK«∞‰õΩO@∂<Õ LOÏ~°∞, „Ѩ[Å∞ F@∞¡ "Õã¨∂Î<Õ
LOÏ~°∞. ZxflHõÅ ^•fi~å `≥ÅOQÍ}~å^Œ∞, „Ѩ*Ï L^Œº=∞O
^•fi~å<Õ `≥ÅOQÍ} ™êkèOK«∞HÀQÆÅO. JO^Œ∞=Å# `≥ÅOQÍ}
=KÕÛ=~°‰õΩ áêsìÅ#∞ ѨHõ¯# ÃÑ@ì_»O q∞#Ǩ =∞~À=∂~°æO
ÖË^Œ∞.
T

9. 9 _çâ◊O|~ü, 2012
''|`«HÍÅx =ÙO^Œ=∂‡——, ''PHõÖËã¨∞ÎO^Õ...J=∂‡——Jx `≥yѨ_»¤
_èçb¡ J`åºKå~°O, ǨÏ`«∞~åe ''J<å=∞`ü—— ¿ÑQÆ∞Å∞, L^Œº=∞ ˆHHõÖˇÿ
D ^Õâ◊ áêʼnõΩÅ QÆ∞O_≥Å#∞ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ =∞Å=∞Å =∞O_ç~Kå~°∞.
_èçb¡ J`åºKå~° ÉÏkè`«∞~åe ^•"åyfl zuÖ’ Ü«∂=`ü ^Õâ◊O
Hõà◊√§ K«O„_»xѨÙÊÖˇÿ LÃÑÊ<≥ÿ#~Ú. =∞Ç≤Ïà◊ŠѨ@¡ U<å_»∞
ã¨ÊOkOK«x áêʼnõΩÅ∞, _èçb¡ J`åºKå~°O ǨÏ`«º Ѷ¨∞@#ÃÑ·, J<ÕHõ
=∞Ok "≥Úã¨e Hõhfl~°∞ HÍ~°∞ã¨∞Î<åfl~°∞. ~å„+¨ìѨu „Ѩ}Éò =ÚYs˚
ã¨O`åѨO „ѨHõ˜¿ãÎ, ~å„+¨ìѨu H˘_»∞‰õΩ Jaèl`ü =∞Ç≤Ïà◊ŠѨ@¡
J^è•fi#flOQÍ =∂Ï¡_®_»∞. „Ѩ}Éò `«#Ü«Ú_ç `«Ñ¨C‰õΩ JHõ¯ +¨i‡+¨ª
Hõ∆=∂Ѩ}`À ^Õâßxfl "Õ_»∞‰õΩOk. +≤O_Õ #HõûÖˇÿ@∞¡<åfl~°O>Ë,
HÍO„ÔQãπ J^茺‰õ∆Ω_»∞ ''ÉÁ`«û—— P_»"åà◊√§ J~°ú~å„u u~°∞QÆ∞_»∞
ZO^Œ∞‰õΩ? JOÏ_»∞. gi "å~°ã¨∞Å∞ J~°ú~å„u _ç™È¯ `≥‰õΩ¯Ö’¡
ÃãìѨCÖËã¨Î~°∞. ''„Ѩ*Ï ã¨g∞Hõ~°}Ö’ ™È+¨Öò g∞_çÜ«∂ WѨÙÊ_»∞
XHõ PÜ«Ú^èŒOQÍ =∂iOk. H˘xfl ™ê~°∞¡ _®º#∞ûÅ∞, =∞i H˘xfl
™ê~°∞¡ x~°ã¨#Å∞ KÕ~Úã¨∞ÎOk. gi q+¨Ü«∞OÖ’ „ѨÉèí∞`«fiO ZÖÏ
=º=ǨÏiOKåÖ’ PÖ’zOKåÅ<Õ z^ŒO|~°O =∂@Å∞ J`«ºO`«
„Ѩ=∂^ŒHõ~°"≥∞ÿ#q——. ã¨=∂Kå~° ™êOˆHuHõ L^Œº=∂Å#∞ ZÖÏ
J}KåÖ’ „Ѩ}ÏoHõÅ∞ "ÕÜ«∞O_»x K≥ѨÊ_»O. Éèíq+¨º`ü
„Ѩ^è•#O@∞#fl ~åǨïÖòQÍOkè J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÅÃÑ· J_»∞QÆ∞
Hõ^ŒÑ¨_»∞. „Ñ≤Ü«∂OHõ, =^Õ~åÅ∞ ÃÑ^Œq qѨÊ~°∞. 2012Ö’, 635
ˆ~Ñπ ˆHã¨∞Ö’¡ XˆH XHõ¯iH˜ tHõ∆ Ѩ_ÕÖÏ áêeOz# JKÕ`«# +‘ÖÏnH˜∆`ü
12ÅHõ∆Å ZH±û„ˆQ+≤Ü«∂, L^ÀºQÆO Jx „ѨHõ˜OzOk.
J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÖ’¡ =¸_»∞ ѨÙ=ÙfiÅ∞, P~°∞HÍÜ«∞Å∞QÍ
=iúÅ∞¡`«∞#fl L`«Î~ü „Ѩ^Õâò ã≤.ZO. JdÖË+π 20 ÅHõ∆Å ZH±û„ˆQ+≤Ü«∂
„ѨHõ˜OKå_»∞. QͺOQ∑ˆ~Ñπ PO^Àà◊#HÍ~°∞ÅÃÑ· WOk~å QÍOkè
<å˜ Z=∞Ô~˚hû `«~°Ç¨ POHõ∆Å#∞ qkèOz, ^Õâ◊ ~å[^è•xx,
[#r=<åxfl áê~°q∞Å@s ^ŒàÏÅ`À kQƃùOkOK«_»O ã≤QÆ∞æKÕ@∞.
QͺOQ∑ ˆ~Ñπ ÉÏkè`«∞~åÅ∞ JO`«º„H˜Ü«∞Å∞ ǨïÏǨï˜# ÔH"≥∞~å
Hõ#∞flÖ’¡, ^Õâ◊ „Ѩ[Å Hõ#∞flÖ’¡ Ѩ_»‰õΩO_®,J`«ºO`« ~°Ç¨Ï㨺OQÍ
x~°fiÇ≤ÏOK«_®xH˜ HÍ~°}ÏÖËq∞˜? Kå@∞=∂@∞QÍ, P^Œ~å
ÉÏ^Œ~åQÍ JO`«º„H˜Ü«∞Å∞ ZO^Œ∞‰õΩ x~°fiÇ≤ÏOK«=Åã≤ =zÛOk?
U ™ê^è•~°} =∞x+≤, U <åÜ«∞‰õΩ_çÔH·<å Hõ_»™êi x"åà◊√Å∞
JiÊOK«‰õΩO_® JO`«º„H˜Ü«∞Å∞ KÕ™ê~å? „Ѩ`«ºHõ∆„Ѩ™ê~°O K«∂¿ãÎ
„Ѩ[Å∞ „Ѩ`«ºHõ∆ ^•_»∞ʼnõΩ áêÅÊ_»`å~åx áêʼnõΩÅ ÉèíÜ«∞O.
Ü«Ú=`«, „Ѩ[Å∞ áêÅHõ =~åæÅÃÑ· ^ŒO_≥`«∞Î`å~°x ˆHO„^Œ HÍO„ÔQãπ
‰õΩ„@ Ѩxfl, „Ѩ[ʼnõΩ Hõ_»™êi Hõhfl˜ g_À¯Å∞ x"åox ‰õÄ_®
^Œ∂~°O KÕã≤Ok.
J<ÕHõ =∞Ok ã≤h Ç‘Ï~ÀÅ∞, Ç‘Ï~À~Ú<£Å∞, ÃãÖˇ„a©Å∞ _èçb¡
J`åºKå~° Ѷ¨∞@#ÃÑ· `«=∞ ã¨O`åáêxfl, f„= P"Õ^Œ#x
„ѨHõ˜OKå~°∞. ''Jaè¿+H± |K«Û<£ WÖÏO˜ ^Õâ◊OÖ’<å <å P_»a_»¤
ÃÑ~°QÆ_»O Jx—— ã¨ÊOkOK«QÍ. ''ëê~°∞MòMÏ<£ =∞QÆ"å_çQÍ
Ѩ٘ì#O^Œ∞‰õΩ ã≤QÆ∞æ Ѩ_»∞`«∞<åfl#<åfl~°∞.—— 㨇 $uH˜ Jq∞`åÉò Hõq`«
~å¿ãÎ. áê@Å∂ ~åã≤ áê_®~°∞. ÉÏb=Ù_£, Ïb=Ù_£ ã≤hHõàÏHÍ~°∞Å∞
H˘"˘fi`«∞ÎÅ`À „Ѩ^Œ~°≈# KÕ™ê~°∞. HÍx gi ã≤x=∂ÖË, gi =∂@
áêÏ Ñ¨^•Å ã¨fi~° ã¨Ow`«,ÃãìѨÙÊÖË, ã¨=∂[OÖ’ D J`åºKå~°
ǨÏ`åº ÉèÏ"åÅ#∞ ã¨$+≤ìã¨∞Î#fl "åã¨Î"åxfl ZO^Œ∞‰õΩ =∞~°∞QÆ∞#
Ѩ~°∞ã¨∞Î<åfl~°∞. =∂#= ã¨O|O^è•Å#∞ ã¨OǨÏiOKÕ, ™ê„=∂[º
"å^ŒÑ¨Ù q+¨ã¨O㨯 $ux =∞#∞+¨µÅ "≥∞^Œà◊§Ö’ <å˜# áêѨO D
ã¨=∞ã¨Î z„`« ã‘=∞Åk HÍ^•? „ã‘Îx JOQÍOQÆ „Ѩ^Œ~°≈# KÕã≤Ok,
JOQÆ_ç ÉÁ=∞‡#∞ KÕã≤ Jq∞‡Ok g~°∞ HÍ^•? g~°∞ xi‡ã¨∞Î#fl
ã≤x=∂ÅÖ’ „ã‘ÎÅ Q“~°=O W#∞=∞_ç~Ѩ *Ë¿ãq Zxfl,
JQ“~°qOKÕ"≥xfl? U<å_≥ÿ<å D z„`åÅÖ’ „ã‘Î Q“~°=OQÍ
K«∂Ѩ|_ç~^•?
^Œâß|úO#fl~° „H˜`«O Hõ¡Éò _®#û~üÅ∞QÍ *’ºuÅH˜∆ ‡,
[Ü«∞=∂ex, ã≤Öò¯ã≤‡`«Å∞ JOQÍOQÆ #$`«º „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ KÕ¿ã"å~°∞.
P áê„`«Å#∞ "å~°∞ `«Ñ¨Ê =∞Ô~=fi~°∂ KÕ¿ã"å~°∞ HÍ^Œ∞. <Õ_»∞ gi
J=ã¨~°O ã≤x=∂ÅÖ’ ѨÓiÎQÍ JO`«iOzOk. ã≤h Ç‘Ï~À~Ú<£
ÅO^Œ~°∞ Hõ¡Éò _®#û~üÅ J=`å~°"≥∞uÎ#ѨÙÊ_»∞, Hõ¡Éò _®#û~°¡ J=ã¨~°O
U=ÚOk? K≥=ÙfiÖ’¡ ÃãÖòáÈ<£ fQÆÅhfl, ©.q. "≥∂ɡÿÖòÅÖ’¡ =∞#
Hõà◊§hfl, =∞kÖ’ =∂@Å P@Åhfl, ã¨=∂[ r=# =∞O`å g∞
q+¨ ã¨O㨯 $u q[$OÉèí}Ë Hõ^•? ã≤Öò¯ã≤‡`« HõO>Ë Z‰õΩ¯=QÍ
JOQÍOQÆ „Ѩ^Œ~°≈# KÕ¿ã Hõ^ä•<å~ÚHõÅ`À [#O "≥∞^Œà◊¡#∞
x~°O`«~°O ‰õΩà◊§ ÉÁ_»∞ã¨∞Î#fl"å~°∞ g~°∞ HÍ^•? QÆ∞_»¤Å∞ ÖË#@∞ì
~°OQÆ∞~°OQÆ∞Å QÀpÅ(ã≤QÆ∞æ) z#fl ¿ÑeHõÅ∞ "Õã¨∞H˘x, ÖˇÿOyHõ
"åOK«Å‰õΩ ѨÙiQ˘ÖËÊ JOQÍOQÆ „Ѩ^Œ~°≈#eã¨∞Î#fl ^Œ$âߺÅ∞ D
=∞#∞+¨µÅ "≥∞^Œà◊¡Ö’ "≥ÚÅ∞™ÈÎ#fl q+¨c*ÏʼnõΩ HÍ~°}O HÍ^•?
D ÉèÏ"åÖË Éè∫uHõ â◊H˜ÎQÍ J`åºKå~åʼnõΩ, ǨÏ`«ºÅ‰õΩ P[ºO
áÈã¨∞Î<åfl~Ú. Z‰õΩ¯= ã≤x=∂Å∞ ã¨=∂*Ïxfl, Ü«Ú=`«#∞ ѨHõ¯^•i
Ѩ˜ìOK«_»OÖ’ q+¨ã¨O㨯 $u c*ÏÅ ÉèÏ"åÅ#∞ [#O =∞ã≤Îëê¯Ö’¡
xOѨ_»OÖ’ q[Ü«∞=O`« =∞Ü«∂º~Ú. ã¨=∂*Ïxfl ã¨<å‡~°æOÖ’
#_çÑ≤# z„`åÅ ã¨OYº `«‰õΩ¯"Õ. xi‡ã¨∞Î#fl "≥∞*Ïi© z„`åÅ∞,
©g ëÈÅ∞, ZO@~ü>ˇÿ<£ "≥∞Oò q<庙êÅxfl, <≥ÿuHõ`«, qÅ∞=Å
x|^ŒÌ`«‰õΩ á⁄ã¨QÆHõ áÈQÍ, qHõ$`« q+¨ ã¨O㨯 $u q[$OÉèí}‰õΩ
^ÀǨÏ^ŒÑ¨_»∞`«∞<åfl~Ú.
''KÀbˆH Ñ‘KÕ HͺÃÇ·Ï—— ZO`« =∞Ok =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ K≥izOk.
''J|ƒh fÜ«∞x ^≥|ƒ ZO`« Hõ=∞‡QÍ LOk~ÀÜ«∞Éσ—— áê@
z~°Orq, „j^Õq, ã≤h"åà◊§O^ŒiH˜ =∂ *Ë|∞Ö’¡ _»|∞ƒÅ∞ QÆ∞Ol,
=∂"≥∞^Œà◊§Ö’ qëêxfl xOÑ≤Ok. ''„¿Ñq∞OK«∞ WOK«áÈ „¿Ñq∞ã¨∂Î<Õ
–QÆ∞i*ÏÅ ~°qO^Œ~ü~å=Ù, <≥·<åÅ QÀ=~°ú<£
Wnã≤hã¨O㨯$u„ѨÉèÏ="Õ∞!

10. 10#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
=ÙOÏO, =∂Ï¡_»∞ P_»HõáÈ =∂Ï¡_»∞`«∞<Õ =ÙOÏ—— áê@
HÍ"≥∂<å‡^Œ"≥∞ÿ ZO^Œi Hõ<≥flÑ≤Å¡Å ‰õΩ`«ÎHõÅ∞ HõuÎiOzOk. ''#∞=Ùfi
U_çÔH֡ΠP_çH˘ã¨Î ã¨∞=~°‚, hWO˜¿Ñ~°∞ =∂~°∞ã¨Î ã¨∞=~°‚—— g∞~°∞
xi‡OK«∞‰õΩ#fl JO`«∞ÖËx Pã¨∞ÎÅ∞ JO`«ã¨∞ÎÅ∞, P„Hõq∞Oz#
ã¨∂ì_çÜ≥∂Å +¨Ø˜OQÆ∞Åhfl =∂#= ã¨O|O^è•Å z„`«=^Õ Hõ^•?
‰õΩ@∞O| ã¨Éèí∞ºÅO^Œ~°∞ Hõeã≤ K«∂_» ÖËx ^Œ∞ã≤÷uH˜ kQÆ*Ï~åÛ~°∞.
=Oâ◊áê~°OѨ~°ºOQÍ Ñ≤Å¡Å∞ "åi Ñ≤Å¡Å∞, =∞#∞=∞Å∞ `«Ñ¨Ê
=∞Ô~=fi~°∂ ÖË~å? ã≤x=∂ Ç‘Ï~ÀÅ∞QÍ fiÛk^Œ∞Ì`«∞#fl
DJkè<Õ`«Å∞, "åi P_»a_»¤Å <≥O^Œ∞‰õΩ ã≤x=∂Ö’¡H˜ fã¨∞‰õΩ
~å=_»OÖË^Œ∞? ÃÑe¡KÕã≤ J`«Î"åiO˜H˜ ZO^Œ∞‰õΩ ѨOÑ≤ã¨∞Î<åfl~°∞?
Dã≤h [QÆ`«∞ΉõΩ g∞Ñ≤Å¡Å#∞ Ç‘Ï~ÀÅ∞QÍ KÕÜ«∞_»OÖ’ g∞‰õΩ#fl
Jáê~° Pã¨∞ÎÅ „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ `≥eã≤O^Õ? g∞ P_» a_»¤Å#∞ ã≤h
~°OQÆOÖ’H˜ ~å‰õΩO_® KÕÜ«∞_»OÖ’ K≥_çáÈ=^ŒÌ<Õ POHõ∆Å∞, ã¨=∂[O
Ѩ@¡ ZO^Œ∞‰õΩ ÖË^Œ∞?
Z‰õΩ¯= =∞Ok „Ѩ[Å∞, q^•º=O`«∞Å∞ P_»Ñ≤Å¡ ѨÙ@ì_»O
Ji+¨ìO Jx ÉèÏqã¨∞Î#fl ^Œ∞+¨ª ã¨=∂[OÖ’ =∞#O rqã¨∞Î<åflO.
<Õ˜H˜ „ã‘Î Ô~O_»= `«~°QÆu =∞x+≤QÍ QÆ∞iÎOK« |_»∞`«∞#flk. P_»,
=∞QÆ Ñ¨Ù@∞ìHõÖ’, ÃÑOѨHõOÖ’ J_»∞QÆ_»∞QÆ∞<å ^•~°∞} q=Hõ∆`«,
Jã¨=∂#`«Å∞<åfl~Ú D^Õâ◊OÖ’. P_» Ñ≤Å¡ Jx `≥e¿ãÎ
Hõ_»∞ѨÙÖ’<Õ ÅHõ∆ÖÏk =∞Ok HõuÎ"Õ@¡‰õΩ QÆ∞~°=Ù`«∞<åfl~°∞. W=hfl
J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÅ‰õΩ ~ÀQÆ„QÆã¨÷"≥∞ÿ# =¸Å "Õà◊√§.
2001Ö’ [iy# XHõ J^茺ܫ∞#OÖ’ Ô~O_»∞ ^ŒâßÉÏúÅÖ’
10 q∞eÜ«∞#¡ =∞Ok P_»a_»¤Å∞ Hõ_»∞ѨÙÖ’<Õ Ç¨Ï`«º KÕÜ«∞|_®¤~°∞.
UÏ 12 q∞eÜ«∞#¡ =∞Ok P_»a_»¤Å∞ ѨÙ_ç`Õ, JO^Œ∞Ö’ 10ÅHõ∆Å
=∞Ok P_»a_»¤Å∞ `«=∞ "≥Ú^Œ˜ Ѩ٘ì# ~ÀA<å˜H˜ ‰õÄ_®
|`«Hõ_»O ÖË^Œ∞.
P_»"åà◊¡ ã¨OYº =∞QÆ"åà◊¡ ã¨OYº‰õΩ ã¨=∂#OQÍ ÖË^Œ∞. 1000
=∞Ok =∞QÆ"åà◊§‰õΩ J<ÕHõ ~å„ëêìÅÖ’ 1000 =∞Ok P_»"åà◊√¡
ÖË~°∞. q=Hõ∆ HÍ~°}OQÍ qѨs`«OQÍ 800 #∞O_ç 700‰õΩ
`«yæáÈ~ÚOk. DѨi}Ï=∂Å∞ J<ÕHõ qѨ`«¯~°, ™ê=∂lHõ
ã¨=∞㨺ʼnõΩ HÍ~°}=∞=Ù`å~Ú. áÈ+¨HÍǨ ~° ֒ѨO`À J<ÕHõ =∞Ok
Ñ≤Å¡Å∞ `«e¡ QÆ~åƒùxfl pÅ∞Û‰õΩx |Ü«∞@‰õΩ =zÛ<å 500 „QÍIIÅ
|~°∞=Ù ^•@‰õΩO_®<Õ |`«‰õΩ Kåeã¨∞Î<åfl~°∞. 5–10 Uà◊¡ =∞^茺
P_»Ñ≤Å¡Å∞ UÏ áÈ+¨HÍǨ ~°O H˘~°=_ç ÅHõ∆Å ã¨OYºÖ’
K«xáÈ`«∞<åfl~°∞.
2012 [#=i #∞O_ç #=O|~ü =~°‰õΩ _èçb¡Ö’ 635
J`åºKå~° ˆHã¨∞Å∞ #"≥∂^ŒÜ«∂º~Ú. 754 =∞Ok xOk`«∞Å#∞
JÔ~ã¨∞ì KÕ™ê~°∞. D "≥Ú`«ÎO xOk`«∞ÅÖ’ XHõ¯iˆH tHõ∆Ѩ_ç~k.
ZO`« J^è•fi#fl"≥∞ÿ# ã≤÷uÖ’ =Ù<åflÜ≥∂, =∞#K«@ì, <åºÜ«∞,
qKå~°}, ѨiáêÅ# =º=ã¨÷Å∞. QÆ`« U_®k`À áÈe¿ãÎ, ^Õâ◊
áêʼnõΩÅO^Œ~°∞ =ÙO_Õ _èçb¡Ö’ DU_®k J`«ºkèHõ ˆHã¨∞Å∞
#"≥∂^ŒÜ«∂ºÜ«∞x QÆ}ÏOHÍÅ∞ q=iã¨∞Î<åfl~Ú.
J`åºKå~°O KÕã≤# "åiH˜ Li"ÕÜ«∂e Jx JO^Œ~°∞
Ѷ¨∞’+≤ã¨∞Î<åfl~°∞. XHõi^ŒÌix Lif¿ãÎ J`åºKå~åÅ∞ ǨÏ`«ºÅ∞
PQÆ∞`åÜ«∂?. HÍ"≥∂<å‡^Œ∞Å#∞ Z<£H“O@~ü KÕã≤#O`« =∂„`«#
=∞Ç≤Ïà◊Å ‰õΩ`«ÎHõÅ∞ HõuÎiOz_»O PQÍÜ«∂?. <Õ~°ã¨∞÷Å#∞ ~ÀE"åi
qKå~°} „ѨHÍ~°O, 30~ÀAÅÖ’ f~°∞Ê WzÛ, Hõiî#OQÍ
tH˜∆OKåe. Ç≤ÏOã¨,J`åºKå~°O, ǨÏ`«ºÅ ÉèÏ"åŠѨÙ@∞ìHõ‰õΩ
HÍ~°}"≥∞ÿ# Ѩiã≤÷`«∞Å#∞ ‰õÄHõ˜ "Õà◊§`À ÃÑH˜eOz TifÜ«∂e.
|∂`«∞ ã≤x=∂Å#∞ áê`«ˆ~Ü«∂e. ã¨=∂[ ã¨Éèíº`« ã¨O™ê¯~°O
Éèíq+¨º`ü Éèí„^èŒ`å qÅ∞=Å#∞ qzÛù#flO KÕ¿ã Jxfl qâ◊$OYÅ
~°∂áêÅhfl q^èŒfiOã¨O KÕÜ«∂e. P_» =∞QÆ =∞^茺 ѨÙ@∞ìHõ ÃÑOѨHõO
ã¨=∞ã¨Î ã¨O|O^è•Ö’¡ Jã¨=∂#`åfixfl JO`«O KÕÜ«∞_»O ÅHõ∆ ºOQÍ
ã¨=∂[O ã¨=∞+≤ìQÍ Hõ^ŒÖÏe. =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ Q“~°qOKÕ
áê~îåºOâßÅ#∞, tH˜∆OKÕ K«ÏìÅ#∞, ã¨Ç¨Ïr=<åxfl z#fl<å˜#∞O_Õ
JÅ"å@∞QÍ =∂~åÛe. Jxfl ~°HÍÅ |∂`«∞, K≥_»∞ ™êO㨯 $uHõ
~°∂áêÅ#∞, z„`åÅ#∞ x¿+kèOKåe. <Õ~åÅ qKå~°}‰õΩ lÖÏ¡‰õΩ
XHõ áêãπì„ÏH± HÀ~°∞ì#∞ U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e. <Õ~°ã¨∞÷Å#∞ Lif¿ãÎ,
#ѨÙO㨉õΩÅ#∞ KÕ¿ãÎ ã¨iáÈ`«∞O^•? ã¨$+≤ìã¨∞Î#fl Ѩiã≤÷`«∞Å
=¸Å"Õà◊§‰õΩ Li"ÕÜ«∂e. <Õ~°ã¨∞÷ʼnõΩ É’~°∞¤ `«yeOz, ã¨=∂[O
hK«=∞#∞‰õΩ<Õ áêÜ«∞HÍ<åÅ∞ Hõ_çyOKåe. "≥∂sÅ∞ ZuÎOKåe.
~À_»∞¡ T_çÛÑ≤OKåe. Pã¨∞Ѩ„`«∞Ö’¡ K≥`«Î ZuÎOKåe. ã¨HõÅ ã¨=∂[
^Œ∞ã≤÷`«∞ʼnõΩ HÍ~°}"≥∞ÿ# ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ áêʼnõΩʼnõΩ ‰õÄ_®
W"Õ ã¨`«fi~° Hõiî# tHõ∆Å J=∞ÖË Ñ¨iëê¯~°O.
~°≠Ïhû ÅH˜∆ ‡ÉèÏ~Ú, ~°∞„^Œ=∞^Õq, SÅ=∞‡, ã¨=∞‡Hõ¯,
™ê~°Å=∞‡ÖÏO˜ g~°=x`«Å#∞ Hõ#fl ÉèÏ~°`« QÆ_»¤, =∞Ç≤Ïà◊ŠѨ@¡
WO`« J^è•fi#fl ^Õâ◊OQÍ ZO^Œ∞‰õΩ =∂~°∞`ÀOk? l–20
^ÕâßÅxflO˜Ö’ =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· [~°∞QÆ∞`«∞#fl ^•~°∞} ǨÏ`«ºÅ∞
Ç≤ÏOã¨Ö’ ÉèÏ~°`ü J^è•fi#fl"≥∞ÿ# ™ê÷#OÖ’ =ÙO^Œx ÅO_»<£ #∞Oz
"≥Å∞=_Õ ''QÍi¤Ü«∞<£ J<Õ POQÆæ Ѩ„uHõ—— ¿Ñ~˘¯Ok. „ѨѨOK«Ñ¨Ù
JuÃÑ^ŒÌ „Ѩ*Ï™ê=∞º ^Õâ◊OÖ’ =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· WÖÏ ^•_»∞Å∞
[~°∞QÆ∞`«∞O>Ë "åi Q“~°=O ZÖÏ Ñ¨i~°H˜∆OK« |_»∞`«∞Ok? Ju
ÃÑ^ŒÌ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºOÖ’ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ „f= HõëêìÅ#∞ ZO^Œ∞‰õΩ
Z^Œ∞~˘¯O@∞<åfl~°∞? 1966Ö’<Õ "≥Ú^Œ˜ ™êi WOk~åQÍOnè
„ѨѨOK«OÖ’<Õ Ju ÃÑ^ŒÌ [<åÉèÏ QÆÅ ^ÕâßxH˜ "≥Ú^Œ˜ =∞Ç≤Ïà◊
„Ѩ^è•#=∞O„u J~ÚOk. "≥Ú^Œ˜ áœ~°∞~åÅ∞QÍ, XHõ =∞Ç≤Ïà◊
~å„+¨ìѨuQÍ J`«∞º#fl`« ™ê÷#OÖ’ =ÙOn ^Õâ◊OÖ’. Ü«Ú.Ñ≤.U.
K≥ÿ~°‡<£ ™ÈxÜ«∂ J<ÕHõ ~å„+¨ì ˆHO„^èŒ „ѨÉèí∞`åfiʼnõΩ Jkè<Õ`«QÍ
=ÙOk. „ѨuѨHõ∆ <åÜ«∞‰õΩ~åÅ∞ ã¨∞ëê‡ ã¨fi~å*ò, KåÖÏ ~å„ëêìÖ’¡
gi„ѨÉèí∞`åfiÖË áêeã¨∞Î<åfl~Ú. =∞Ç≤ÏàÏ =ÚYº=∞O„`«∞Å∞
=Ù<åfl~°∞. J~Ú<å =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· ^•_»∞Å∞ qâ◊$OYÅOQÍ ZO^Œ∞‰õΩ
H˘#™êQÆ∞`«∂<Õ=Ù<åfl~Ú. _èçb¡ L^Œº=∞ Ü«Ú=`«~°O „Ѩ[Å∞
J#fl@∞¡ ™ÈxÜ«∂, +‘ÖÏnH˜∆`ü, ã¨∞ëê‡ã¨fi~å*òʼnõΩ `«Ñ¨Ê, D^Õâ◊OÖ’
U=∞Ç≤Ïà◊ÔH·<å Éèí„^Œ`« =ÙO^•?
„ѨѨOK«O =ÚO^Œ∞ ã≤QÆ∞æѨ_ÕÖÏ D^Õâ◊ ''=∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ·
qâ◊$OYÅ q+¨ ™êO㨯 $uHõ ã¨fi^Õj L„QÆ"å^Œ∞Å ^•_»∞Å∞ J<ÕHõ
Ô~@∞¡ ZO^Œ∞‰õΩ ÃÑiy#~Ú.—— J`åºKå~°O, ^•_ç Éè∫uHõ"≥∞ÿOk.

11. 11 _çâ◊O|~ü, 2012
_èçb¡ ÖÏO˜ J`åºKå~åÅ∞ [iy#ѨÙÊ_»∞ HõxÑ≤™êÎ~Ú. D
J`åºKå~åÅ∞ Éè∫uHõOQÍ =∂~°_®xH˜ HÍ~°}"≥∞ÿ# ÉèÏ"åÅ#∞
HÀÏ#∞ HÀ@¡ [<åÅ "≥∞^Œà◊§Ö’ ã¨$+≤ìã¨∞Î#fl HÍ~Àʈ~ò
™ê„=∂[º"å^Œ q+¨ã¨O㨯 $u, ã≤h,˜.q, <≥ò, „Ѩ™ê~° =∂^茺=∂Å
‰õΩ„@Å#∞ ‰õÄ_® _çb¡ ^Õâ◊ „Ѩ[Å L^Œº=∞O KÕkOKåe. XHõ¯i^ŒÌiH˜
#ѨÙO㨉õΩÅ KÕ¿ãÎ, Li"Õ¿ãÎ J`åºKå~åÅΩ PQÆ=Ù. J`åºKå~°
PÖ’K«#Å#∞ ã¨$ã≤ªã¨∞Î#fl ѨÙ<å^Œ∞ʼnõΩ Li"ÕÜ«∂e. J`åºKå~°
ÉèÏ"åŠѨÙ<å^Œ∞Å =¸Å "Õà◊§#∞ ã¨=¸ÅOQÍ ÃÑH˜eOKåe.
XHõ tHõ∆, XHõ qKå~°} ã¨=∞„QÆ"≥∞ÿOkHÍ^Œ∞. qKå~°}Å∞, tHõ∆Å
„Ѩ™êÎ=#Å∞ ÖËx Ѩiã≤÷`«∞Å#∞ ã¨=∂[OÖ’ ã¨$+≤ìOKåe.
„áêp# Ç≤ÏO^Œ∂ ã¨=∂[OÖ’x ''Y~°‡ `«Å~å`«Å—— ÉèÏ=#Å∞
ÉèÏ~°fÜ«ÚÅ "≥∞^Œà◊§Ö’ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~Ú. „|Ǩχ =∞# `«Å ~å`«
~åã≤#@∞¡ =∞# r=# QÆu ™êQÆ∞`«∞OkÖË Jx ÉèÏqã¨∞Î<åfl~°∞.
x`«º r=#ÉÏ^èŒÅ∞, ^•~°∞} Ѩiã≤÷`«∞Å#∞ =∞ø#OQÍ
J#∞ÉèíqOK«_»O, ^Œ∞:dOK«_»O, ÉèíiOK«_»O JÅ"å@∞QÍ =∂~°∞Û
‰õΩ<åfl~°∞ =∞Ç≤Ïà◊Å∞. W©=Å JO`«~å˚fÜ«∞ 㨈~fi ‰õÄ_® ÉèÏ~°fÜ«∞
=∞Ç≤Ïà◊Å ‰õΩ#fl ã¨Ç¨Ï#O =∞Ô~=fiiH˜ ÖË^Œx ¿Ñ~˘¯Ok. HÀÏ#∞
HÀ@¡ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ Hõh㨠¿ÇÏ`«∞|^ŒÌ`« ÖËx D ÉèÏ"åÅ q+¨=ÅÜ«∞O
Ö’Oz q=ÚH˜Î HÍHõáÈQÍ J^Õ TaÖ’H˜ uiy uiy
kyáÈ`«∞<åfl~°∞. =∞Ç≤Ïà◊Å rq`« L^ŒÌ~°}‰õΩ J_»¤OH˜QÍ =Ù#fl
„áêp# KåO^Œã¨ ÉèÏ"åÅ ™ê÷#OÖ’ ã¨OѶ¨∞˜`« âß„ã‘ÎÜ«∞ K≥ÿ`«#ºO
PtOz#O`«QÍ ÃÑ~°QÆ_»O ÖË^Œ∞. DHõ~°Î"åºxfl _çb¡ L^Œº=∂Å
"≥Å∞QÆ∞Ö’ Ü«Ú=`«~°O KÕѨÏìe. ѨÙ~°∞+¨µ_ç`À ã¨=∂#"≥∞ÿ#
¿ãfiK«Û ™êfi`«O„`åºÅ∞ ÖËHõ áÈ=_»O. U =Ü«∞ã¨∞ûÖ’ <≥ÿ<å,
Uã≤÷uÖ’<≥ÿ, ZO`« ã¨OѨ^Œ, =ã¨`«∞Å∞ =Ù<åfl, =∞Ç≤Ïà◊ r=#OÖ’
ѨÙ~°∞+¨µ_ç áê„`«, `À_»∞ J<Õ =∂~°x Éè∫uHõ Ѩiã≤÷`«∞Å ^Œ∞~°=ã¨÷Å∞,
ÉèÏ~°`« =∞Ç≤Ïà◊#∞, ã¨=∂*Ïxfl Ѩ˜ìÑ‘_çã¨∞Î<åfl~Ú. ‰õΩ@∞OÉÏ<Àfl,
Éèí~°Î<À, `«O„_ç<À, J#fl<À, XHõ =∞QÆ=∞x+≤ `À_»∞ g_ç`Õ ¿ãfiK«Û,
Éèí„^Œ`«`À |uˆH Ѩiã≤÷`«∞Å∞ ã¨=∂[OÖ’ ǨÏiOK«∞‰õΩ áÈÜ«∂~Ú.
=∞Ç≤Ïà◊‰õΩ, áœ~°∞xH˜ J<åºÜ«∞O [~°∞QÆ∞`Õ ~å[ºO, ^•x
Ü«∞O„`åQÆO ã¨fi`«fi~°O tH˜∆ã¨∞ÎO^Œ<Õ Ñ¨iã≤÷u ÖË^Œ∞. `À_»∞ ÖˉõΩO_®
XO@iQÍ =ÙO_Õ =∞Ç≤Ïà◊Å r=# Ѩiã≤÷`«∞Å∞ J<ÕHõ ã¨=∞㨺ʼnõΩ
^•_»∞ʼnõΩ xÅÜ«∞=∞=Ù`«∞<åfl~Ú. =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· J<ÕHõ ~°HÍÅ
^•_»∞Å∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl |Ü«∞@H˜ Jã¨ÖË "≥Å¡_ç KÕÜ«∞x Ѩiã≤÷`«∞Å∞
‰õÄ_® ã¨=∂[OÖ’ QÆ∂_»∞ Hõ@∞ì‰õΩ áÈ`«∞<åfl~Ú. =∞K«∞Û‰õΩ XHõ˜
J~° =∂„`«"Õ∞ |Ü«∞@‰õΩ =ã¨∞Î<åfl~Ú. PѶ¨∞@#Å∞ "≥Å¡_ç¿ãÎ
Éèíq+¨º`ü rq`åxH˜, H©iÎH˜ =∞K«ÛQÍ Ñ¨i}q∞ã¨∞Î<åfl~Ú. JÖÏO˜
^•_»∞Å∞ PQÆHõáÈQÍ, f„=OQÍ ÃÑ~°∞QÆ∞`åÜ«∞x ÉèíÜ«∞O.
=∞Ç≤Ïà◊Å#∞ J#∞=∂xOKÕ Ñ¨iã≤÷`«∞Å∞ ã¨=∂[OÖ’ =ÙO_»@O.
HõëêìÖ’¡ =Ù#fl =∞Ç≤Ïà◊‰õΩ x*Ï~Úu`À =∞^ŒÌ`«∞ hÜ«∞ÖËx,
~°H˜∆OK«ÖËx Ѩiã≤÷uÖ’¡ =º‰õΩÎÅ∞, |Ç≤Ï~°OQÆ ã¨=∂[O, „ѨÉèí∞`«fi
qÉèÏQÍÅ∞ =ÙO_»@O. x*Ï~Úf`À =∞#∞+¨µÅ‰õΩ ¿ã= KÕ¿ã "å~°∞
Hõ~°==Ù `«∞<åfl~°∞. qaè#fl =~°æ „ѨÜ≥∂[<åÅ <ÕѨ^茺OÖ’
'¿ã=—JѨǨϙêºxH˜ QÆ∞~“`«∞Ok. ~å[ºO, K«@ì|^ŒÌ Ü«∞O„`åOQÆO,
=º=ã¨÷Å∞ =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ ~°H˜∆OKÕ ÉÏ^茺`«Ö’ ѨÓiÎQÍ xsfi~°º"≥∞ÿ
áÈ=_»O, qѶ¨Å =∞=_»O nxH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O. =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ
"Õ∞Å∞ KÕ¿ã K«ÏìÅ∞ KåÖÏ =ÙOÏ~Ú. HÍx K«@ì |^ŒÌ
áêÅ#‰õΩ(~°∂Öò PÑπ ÖÏ)™ê÷#O ÖË^Œ∞. W`«~°∞Å QÆ∞iOz =∞~˘Hõ~°∞
PÖ’zOK«Hõ áÈ=_®xH˜, Z=i q+¨Ü«∂Ö’¡ "å~°∞ =Úxy
áÈ=_®xH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O? ~å[ºO ÖË^• „ѨÉèí∞`«fiO, =ºH˜Î
ã¨=∂[ ÉÏ^茺`«Å #∞O_ç ѨÓiÎQÍ "≥·^˘ÅQÆ_»O. ‰õΩ@∞O|, =º‰õΩÎÅ
ÉÏ^茺`«Å Hõ~°Î=º x~°fiǨÏ} JO`å =º‰õΩÎÅ∞, ã¨=∂[OÖ’ Z=iH˜
"åà◊§g∞^Õ Ñ¨_»_»O. Z=i q+¨Ü«∂Ö’¡ Z=~°∞ ã¨Ç¨ Ü«∞O KÕÜ«∞ÖËx,
"åà◊§ rq`« q+¨Ü«∂Å K«∞>Ëì "åà◊√§ ‰õÄ~°∞‰õΩáÈÜÕ∞ =ºH˜Î ˆHO„^Œ
Ѩiã≤÷`«∞Å∞ L`«Ê#fl"≥∞ÿ#q. ã¨=∞+≤ì ã¨=∂[ rq`åÅ#∞ qzÛ#flO
KÕã≤, W~°∞‰õΩ ‰õΩ@∞O|, =ºH˜Î ˆHO„^Œ J=∂#gÜ«∞ Ѩiã≤÷`«∞Å#∞
ã¨$+≤ìOzn ^Œ∞+¨ª PiúHõ =º=ã¨÷. D Ѩ#O`å P„t`« ÃÑ@∞ì|_ç^•s
=º=ã¨÷^Õ. WÖÏO˜ ã¨=∂*Ïxfl ã¨$+≤ìOK«_»O ‰õÄ_® nx qt+¨ì`Õ.
Wk xiú+¨ì HÍÅ PiúHõ Kåi„`«Hõ ã¨=∂[Ѩ٠qt+¨ì`« ‰õÄ_®.
=∞Ç≤Ïà◊ŠǨωõΩ¯ÅÔH· áÈ~å_ç# QÆ`« HÍÅѨ٠L^Œº=∂Å∞
ÖË=#∞‰õΩ#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ _èçb¡ J`åºKå~åÅÃÑ· _èçb¡ ˆHO„^Œ ã¨~å¯~°∞
Hõ#∞QÆ∞_»¡ÃÑ· Z‰õΩ¯Ãјì# L^Œº=∞O K«i„`«Ö’<Õ JkfifÜ«∞"≥∞ÿ#k.
™ê„=∂[º"å^Œ q+¨ã¨O㨯 $uH˜, qâ◊$OYÖÏxH˜ =∞Ç≤Ïàı ˆHO„^Œ
=∂Ô~¯ò =ã¨∞Î=ÙQÍ =∂iOk. J`«ºO`« ^•~°∞} ǨÏ`«ºÅ∞ ^•_»∞ʼnõΩ
HÍ~°}"≥∞ÿ# ÉèÏ"åÅ#∞, PÖ’K«#Å#∞ ã¨=∂[ r=# =∞O`«@
xOѨ_»OÖ’, ™ê„=∂[º"å^Œ ™ê㨯 $uHõ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å „ѨѨOK«
ˆHO„^ŒO q[Ü«∞=O`«O J~ÚºOk. ™êO㨯 $uHõ ^•_»∞Å#∞
Z^Œ∞~À¯=_»OÖ’ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ „ѨQÆujÅ „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞, áêsìÅ∞
f„= ã¨"åà◊√¡ Z^Œ∞~˘¯O@∞<åfl~Ú. W~°∞‰õΩ QÆ^Œ∞Ö’¡Oz, Z=i`À
HõÅ=‰õÄ_»^Œ#∞‰õΩ<Õ ÉèÏ"åÖ’¡Oz |Ü«∞@‰õΩ =zÛ qâßÅ
„áêuѨkHõQÍ „Ѩ[Å#∞ SHõºOQÍ HõkeOKåe. =∞#O^Œ~°O
J`«ºO`« =∞Oz, J`«ºO`« K≥_»∞ qq^èŒ "≥·q^茺 ã≤÷`«∞Å =∞^茺
rqã¨∂Î<Õ, Ѩi~°H˜∆OK«∞ ‰õΩO@∞#fl qÅ∞=Å#∞ x|^ŒÌ`«Å#∞ |˜ì
qq^èŒ ã¨fiK«Ûù`«Å#∞ Hõey=Ù<åflO.L^Œº=∂Å∞ JO`Õ. gÖˇÿ#O`«
Z‰õΩ¯= ™ê÷~ÚÖ’ qâßÅ â◊‰õΩÎÅ#∞ HõÅ∞ѨىõΩ ™êˆQ „ѨQÆujÅ
L^Œº=∂ÖË =∂~°∞ÊÅ∞ fã¨∞‰õΩ =™êÎ~Ú.
„Ѩ[Å∞ `«=∞ǨωõΩ¯Å ™ê^èŒ# H˘~°‰õΩ L^Œºq∞OK«_®xH˜ ã≤^ŒÌOQÍ
=Ù<åfl~°∞. Ñ≤O_»∞`«∞#fl x`«º rq`«O „Ѩ[Å#∞ Hõ^Œ<åxH˜
Hõkeã¨∞ÎOk. <åÜ«∞‰õΩÖË ÖË~°∞.
q^Œº, "≥·^ŒºO, |@ìÅ∞, áÈ+¨} Y~°∞ÛÅ∞ PHÍâß#flO@∞`«∞#fl
ã¨=∞Ü«∞OÖ’ Pã¨∞ÎÅ∞ ÖËx,=Ù<åfl ÃÑ·™ê ~åx, Ñ≤Å¡Å∞ QÆÅ q^Œ=~åÅ¡
Ѩiã≤÷u aHõ∆QÍà◊¡ HõO>Ë Ç‘Ï#OQÍ=ÙOk. Ñ≤Å¡Å∞, ‰õΩ@∞OÉÏÅ#∞
™ê^ŒÖËHõ =º‰õΩÎÅ∞QÍ, =¸‰õΩ=∞‡_çQÍ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl
"åi ã¨OYº ÃÑ~°∞QÆ∞`ÀOk. Ô~·`«∞ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ, =∞^ŒºO =∞~°}ÏÅ
ÉÏkè`«∞Å∞ ~ÀkOK«x T~°∞ ÖË^Œ∞. QÆ$ǨÏÇ≤ÏOã¨, =~°Hõ@flѨÙ
Kå=ÙÅ∞, Ü«∂ã≤_£ ^•_»∞Å∞, „¿Ñ=∞ "≥∂™êÅ∞, H˜_®flÑπÅ∞, =∞Ç≤Ïà◊Å∞
(`«~°∞"å~Ú 15= ¿ÑrÖ’...)

12. 12#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
''ZO^Œ∞‰õΩ ZO^Œ∞‰õΩ D ã¨ÉèíÅ∞ – H˘O^Œi qO^Œ∞ÅH© ã¨ÉèíÅ∞
Z=iq Z=iq D ã¨ÉèíÅ∞ – [ÅQÆO |ÅQÆOq D ã¨ÉèíÅ∞——
Jq ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ =¸_»∞ ^ŒâßÉÏúÅ „H˜`«O [iy# „ѨѨOK«
`≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ =∞Ǩ Hõq NN ~åã≤#
ѨO‰õΩÎeq. (H˘O^Œi qO^Œ∞ʼnõΩ |^Œ∞Å∞Q͖ѨO^Œ∞Å qO^Œ∞Å
Hõq "å_®~°∞) D ~ÀA P ѨO‰õΩÎÅ∞ ZO`«=∞OkH˜ QÆ∞~°∞Î<åflÜ≥∂
HÍh, <å˜ „ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨Éèíefl =ºuˆ~H˜Oz# f~°∞‰õΩ
Wq J^ŒÌOѨ_»∞`å~Ú. ~åA `«Å∞K«∞‰õΩO>Ë ^≥|ƒÅ‰õΩ H˘^Œ∞"å
J#fl@∞¡ áêʼnõΩÅ∞ `«Å∞K«∞‰õΩO>Ë ã¨ÉèíʼnõΩ W|ƒO^Œ∞Å∞O_»=Ù.
_»|∞ƒ‰õΩ H˘^Œ=ÙO_»^Œ∞. Zyã≤Ѩ_»∞`«∞#fl `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl
^•i =∞o¡OK«_®xH˜, JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâßxfl J_»∞¤HÀ=_®xH˜
ã¨ÉèíÅ ¿Ñ~°∞# ã¨"≥∞ÿHõº"å^•xfl =∞~À™êi qxÑ≤OK«_®xH˜ KÕã¨∞Î#fl
z=i „Ѩܫ∞`«flq∞k.
=∞#"åiH˜ U ã¨ÉèíÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ [~°∞ѨÙ`«∞<åfl~À, "å˜ <ÕѨ^䌺
"Õ∞O’ PÖ’zOKÕ qK«Hõ∆}Ï *Ï˝#O ÖËHõáÈQÍ, "å˜x Éèí∞*ÏÅ
ÃÑ·# "Õã¨∞H˘x [~°Ñ¨_»O, âßÅ∞"åÅ∞ HõѨCHÀ=_»O, *Ï˝Ñ≤Hõefl
„QÆÇ≤ÏOK«_»O, #QÆ^Œ∞#∞ ã‘fiHõiOK«_»O, qSÑ≤Å`À á¶⁄’Å∞
kQÆ_»O P#"å~ÚfQÍ =∂iOk. `≥ÅOQÍ} =Úã¨∞QÆ∞Ö’ ã¨"≥∞ÿHõº
"å^•xfl =∞#™ê, "åKå ã¨=∞i÷ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} |∞kúr=ÙÅ∞,
Ѩ~°=∞ ѨO_ç`«∞Å∞ D ã¨ÉèíʼnõΩ `«Å=OK«_»O QÆ~°›hÜ«∞O. U
~À˜HÍáê@ áê_Õ D ѨO_ç`«∞Å∞ QÆ`« ѨHõ∆O ~ÀAÅ∞QÍ qq^èŒ
`≥ÅOQÍ} lÖÏ¡Ö’ JǨÏiflâ◊Å∞ ѨxKÕã¨∂Î, =∞O_»Å, lÖÏ¡
™ê÷~ÚÖ’¡ ã¨=∂"Õâßefl, ã¨Éèíefl xifiѶ¨∞flOQÍ [~°∞ѨÙ`«∂<Õ
L<åfl~°∞. giH˜ U q+¨Ü«∞O Ѩ@ì^Œ∞. `≥eã≤O^ŒÖÏ¡ Éèí∂™êfi=∞º,
Éèí„ÏA ÉèÏ=*ÏÅO. á⁄QÆ_»_»O, á⁄y_çOK«∞HÀ=_»O, á¶⁄’Å∞
kQÆ_»O, WO’¡ QÀ_»Å‰õΩ `«yeOK«∞ HÀ=_»O.
D q^èŒOQÍ „Ѩf lÖÏ¡Ö’ F =O^Œ=∞Ok `≥Å∞QÆ∞
ѨO_ç`«∞Å∞, ÉèÏëêaè=∂#∞Å∞ `≥Å∞QÆ∞ Jaè=∂#O =Úã¨∞QÆ∞Ö’
JkèHÍiHõOQÍ q^èŒ∞ʼnõΩ ZQÆ<å=∞Oɡ˜ì KÕѨ@ì_»O [iyOk.
`≥ÅOQÍ} lÖÏ¡Å∞ g˜H˜ q∞#Ǩ ~ÚOѨ٠HÍÖËHõáÈÜ«∂~Ú.
`≥Å∞QÆ∞#∞ g~°∞ =∂„`«"Õ∞ ~°H˜∆OKÕ =~°æOQÍ K«ÖÏ=∞}˜ JÜ«∂º~°∞.
J=Ù`«∞<åfl~°∞. D ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ g~°∞ „ѨHõ˜Oz# qq^èŒ
„Ѩ„H˜Ü«∞efl QÆ=∞x¿ãÎ, `≥ÅOQÍ} TÃãHõ¯_® Hõ#Ѩ_»^Œ∞. gˆ~
qq^èŒ ~°HÍÅ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂Å ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ HõÖÏefl, QÆàÏefl
ZuÎ<å~°∞. `≥ÅOQÍ} =∂~°∞¯ ™êÇ≤Ïf ã¨$[# KÕ™ê~°∞. WÖÏ
J=HÍâ◊"å^Œ ~°K«#efl, áê„`«efl KÕÜ«∞_»OÖ’, áÈ+≤O_»_»OÖ’
giH˜ gˆ~ ™ê˜. giH˜ HÍ"åeûO^ŒÖÏ¡ "ÕkHõÅ∞, "≥∞ÿ‰õΩÅ∞,
g∞_çÜ«∂Ö’ „ѨKå~°O, „Ѩ[Å ã¨=∞㨺Å∞, L^Œº=∂Å∞ giH˜
Ѩ@ì=Ù. (H˘O^Œ~°∞ q∞#Ǩ ~ÚOѨÙ) Hõ+¨ìrqH˜ J@∂, W@∂
LO_Õ"å_Õ 'Hõq— J#fl NN =∂@Å∞ gi K≥qÔHHõ¯=Ù. HÍà’r
QÀ_»∞ giH˜ qxÑ≤OK«^Œ∞. Hõà◊√¡#fl HõÉ’^Œ∞Å∞QÍ, K≥=ÙÅ∞#fl
|k~°∞Å∞QÍ g~°∞ =º=ǨÏiã¨∂Î LOÏ~°∞. WÖÏ ™êÇ≤Ïf ÉèÏ=
^•i„^Œ∞Å∞#flO^Œ∞#<Õ „ѨÉèí∞`«fiO Jxfl lÖÏ¡Ö’¡ D ã¨Éèíefl
Ѷ¨∞#OQÍ x~°fiÇ≤ÏOz, =∞# "ÕÅ∞#∞ =∞# HõO’¡ ÃÑ@ìQÆeyOk.
`≥ÅOQÍ} <ÕѨ^䌺OÖ’ [iy# HÍHõfÜ«∞ "≥·Éèí ã¨Éèíefl,
x~°ã≤Oz#@∞¡ ‰õÄ_® =∞# `≥ÅOQÍ} ™êÇ≤ÏfHÍ~°∞Å∞ x~°ã¨#
QÆàÏefl qxÑ≤OK«ÖËHõ áÈÜ«∂~°∞. g~°O`å `≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ#ÔH·
F Hõq`å ѨOH˜Îx ^•~°É’ã≤#"åˆ~ HÍ=_»O QÆ=∞<å~°›O.
`≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ q+¨Ü«∞OQÍ „ѨÉèí∞`«fi ™ê÷~ÚÖ’<Õ Ñ¨~°ã¨Ê~°
Jaè„áêÜ«∂Å∞<åfl~Ú. qt+¨ì`« Hõey# `≥Å∞QÆ∞#∞ ~°H˜∆OK«∞‰õΩ<Õ
K«~°ºÅ∞ KÕѨ@ì‰õΩO_®, `≥Å∞QÆ∞ =∂^茺=∞O Ѩ@¡ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ#
Jaè„áêÜ«∞O ÖˉõΩO_®, „ѨÉèí∞`«fiO Ü«∞O„`åOQÆOÖ’, Aº_ô+≤Ü«∞Öò
™ê÷~ÚÖ’ J=∞Å∞ KÕÜ«∂eû# „ѨÉèí∞`«fi L`«Î~°∞fi 485#∞ J=∞Å∞
KÕÜ«∞‰õΩO_® `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨Éèíefl x~°fiÇ≤ÏOK«_»O HÀÏ¡k
~°∂áêÜ«∞efl ^Œ∞ifixÜ≥∂QÆO KÕÜ«∞_»"Õ∞#x ã¨"≥∞ÿHõº"å^Œ `≥Å∞QÆ∞
Jaè=∂#∞Å∞ ‰õÄ_® JO@∂<Õ L<åfl~°∞. H˘O^Œi, =ÚYºOQÍ
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞O J^茺‰õ∆Ω_»∞QÍ ZxflÔH·# =∞O_»e
|∞^Œú„Ѩ™ê^£ UHõ^èÀ~°}˜ PÖ’K«<å q^è•# ã¨ÉèíÅx q=∞i≈ã¨∂Î<Õ
L<åfl~°∞. <å_»∞ DÜ«∞# `«O„_çQÍi P^èŒfi~°ºOÖ’ [iy# D
ã¨ÉèíÅ∞uiy DÜ«∞# P^èŒfi~°ºOÖ’ [~°QÍÅx HÀ~°∞HÀ=_»"Õ∞#x,
nO`À `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨‰õΩ X~°ˆQ^Õq∞ ÖË^Œx ÃÑ^Œq q~°∞ã¨∞Î#fl
"å~°∞ L<åfl~°∞.
`«OaÅ∞ `«q∞à◊O‰õΩ „áêp# Ǩϟ^•#∞ ™êkèOK«∞‰õΩO>ËQÍh,
`≥Å∞QÆ∞‰õΩ „áêp# Ǩϟ^•ÔH· =∞#"å~°∞ Hõà◊√¡ `≥~°=x ã≤÷u. K«zÛK≥_ç
„áêp# Ǩϟ^• QÆ∞iÎOѨÙ#∞ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO W=fiQÍ, ^•x
Ñ‘~îåxfl "≥∞ÿã¨∂~üÖ’ ÃÑÏìÅx ÉèÏq¿ãÎ `«ÅÅ∂Ñ≤# ÃÑ^ŒÌQÆ^ŒÌÅ∞
=∞#"å~°∞. 㨈~, ZÖÏQÀ uiy JO`«~å˚fÜ«∞ `≥Å∞QÆ∞ ˆHO„^ŒO
á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ K˘~°|_çO^ÕQÍh
KÕã≤O^Õg∞ ÖË^Œ∞. á⁄˜ì N~å=ÚʼnõΩ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨‰õΩ U
ã¨O|O^èŒO ÖˉõΩ<åfl `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂xH˜ PÜ«∞# ¿Ñ~°∞
ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°∞ PO„^è• áêʼnõΩÅ∞. Hõhã¨O JO`«~å˚fÜ«∞ `≥Å∞QÆ∞
ˆHO„^•xfl áÈ`«# ¿Ñ~°∞#<À, Jâßfi~°∞™êfiq∞ ¿Ñ~°∞#<À, ^•â◊~°kä
¿Ñ~°∞#<À ã¨fi`«O„`«OQÍ ™ê÷Ñ≤OK«∞HÀÖËx ^èÒ~åƒùQƺѨ٠ã≤÷u =∞#k.
Ü«Ú<≥™È¯ JOK«<å „Ñ¨HÍ~°"Õ∞, ~åÉ’ÜÕ∞ =¸_»∞ ^ŒâßÉÏúÖ’¡
JO`«iOzáÈ`«∞#fl „ѨѨOK« ÉèÏ+¨Ö’¡ `≥Å∞QÆ∞ XHõ@x ¿Ñ~˘¯<åfl
=∞#q∞OHÍ ‰õΩOÉèíHõ~°‚ x„^ŒÖ’<Õ LO@∞<åflO.
`≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ [iy`Õ H˘O^Œi H©iÎ HõO_»∞u
ÃÑ~°QÆ=K«∞Û! H˘O^Œi *Ë|∞Å∞ xO_»=K«∞Û! âßÅ∞"åÅ`À
ã¨`å¯~åÅ∞, #QÆ^Œ∞ ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ ÅaèOK«=K«∞Û! HÍx `≥Å∞QÆ∞
ÉèÏ+¨ ~°H˜∆OK«|_»∞`«∞O^• J<Õk q∞bxÜ«∞O „Ѩâ◊flÖË! D
Z=iHÀã¨OD`≥Å∞QÆ∞=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞...?
– _®IIl.ÅK«ÛÜ«∞º

13. 13 _çâ◊O|~ü, 2012
„Ѩ„â◊ʼnõΩ ã¨=∂^è•<åÅ∞ `≥eÜ«∞x"å~°∞ Z=~°∞ÖË~°∞. `≥eã≤,
D `«O`«∞Ö’ ÉèÏQÆ™êfi=∞ºO J=Ù`«∞<åfl~°O>Ë, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨‰õΩ
„^ÀǨÏO `«ÅÃÑ_»∞`«∞#fl>Ë¡ ÖˇHõ¯! ѨHõ¯ ~å„ëêìÖˇ·# `«q∞à◊<å_»∞,
Hõ~åfl@Hõefl K«∂Ãã·<å Hõh㨠|∞kÌ `≥K«∞ÛH˘x áêÅHõѨH∆ÍÅ
K«^Œ~°OQÆOÖ’ D ÉèÏëêr=ÙÅ∞ áê=ÙÅ∞QÍ =∂~°∞`«∞<åfl=∞<Õ
ã¨Ê$Ç¨Ï giH˜ ÖËHõáÈ=_»O â’K«hÜ«∞O. QÆ`« Ü«∂Éèˇ· ã¨O=`«û
~åÅ∞QÍ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨#∞ ZO`«Ö’`«∞‰õΩ `˘Hͯ֒ JO`«Hõ<åfl
Z‰õΩ¯= Ö’`«∞Ö’¡H˜ `˘H˜¯, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ Ѩi~°Hõ∆} ¿Ñ~°∞# `≥Å∞QÆ∞
=∞Ǩ ã¨Éèíefl [~°Ñ¨_»O `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ÖËflHÍ^Œ∞, "≥Ú`«ÎO `≥Å∞QÆ∞
„Ѩ[ÖËfl "≥∂ã¨yOK«_»O! `≥Å∞QÆ∞ g~åaè=∂#∞ÖË! `≥Å∞QÆ∞
=∂Ï¡_ç`≥ W|ƒOkѨ_Õ `«e¡^ŒO„_»∞Å∞, ‰õΩ@∞OÉÏÅ∞#fl D
~åROÖ’ `≥Å∞QÆ∞ |@ìHõ˜ì |`«∞‰õΩ`«∞O^ŒO>Ë JO^Œi K≥=ÙÖ’¡
ѨÓ=ÙÅ∞ ÃÑ@ì_»"Õ∞!
ÉèÏ+¨ x~°O`«~° „Ѩ"åǨÏO ÖÏO˜k. "å_»∞`«∞O>Ë Ñ¨i=∞o
ã¨∞ÎOk. H˘`«ÎH˘`«Î Ѩ^•efl, „ѨÜ≥∂QÍefl "åQÆ∞Å∞, =OHõÖÏ¡QÍ
„Ѩ^è•# „Ѩ"åǨÏOÖ’ HõÅ∞ѨÙHÀ"åe. JѨC_Õ x`«º#∂`«#OQÍ,
WOѨÙQÍ ™⁄OѨÙQÍ ÉèÏ+¨ H˘#™êQÆ∞`«∞Ok. ÉèÏ+¨`Àáê@∞QÍ
ã¨O㨯 $u ã¨O„Ѩ^•Ü«∂Å∞ `«~åfiu `«~åxH˜ JOkOK«
|_»∞`å~Ú. POQÆ¡ÉèÏ+¨ D ã¨∞QÆ∞}O`À>Ë ã¨~åfiO`«~åºq∞
J~ÚOk. `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ÖÏQÍ Jk |iwã¨∞HÀx LO_»ÖË^Œ∞.
JhflOÏ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨#∞ ^≥|ƒfã¨∂Î, POw¡Hõiã¨∂Î JK«Ûù"≥∞ÿ#
`≥Å∞QÆ∞ =∞# Ü«∂OHõ~°¡ ÉèÏ+¨‰õΩ z~°∞<å=∂QÍ =∂i`Õ, POQÆ¡
=∂^茺=∂ÖË =∞#‰õΩ uO_ç ÃÑ_»∞`åÜ«∞x ÉèÏq¿ãÎ, `«e¡X_çÖ’<Õ
`≥Å∞QÆ∞#∞ `«$}©Hõi¿ãÎ [iˆQk `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ x~°∂‡Å<Õ HÍx,
`≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ qHÍã¨O HÍ^Œ∞. Jxfl™ê÷~ÚÖ’¡ `≥Å∞QÆ∞ =∂^茺=∞
q^è•#O J=∞Å∞ KÕÜ«∞‰õΩ<åfl, Jxfl q^•ºÅÜ«∂Ö’¡ (*ÏfÜ«∞,
JO`«~å˚fÜ«∞, HÍ<≥ûѨÙì,>ˇHÀfl "≥Ú^ŒÅQÆ∞) `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨#∞ XHõ
q+¨Ü«∞OQÍ (ã¨Éˇ˚‰õΩìQÍ) `«Ñ¨Êxã¨i KÕÜ«∞ÖËx „ѨÉèí∞`åfiÅ∞
`≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ L^ŒÌ~°}‰õΩ HõOHõ}O Hõ@∞ì‰õΩ<åflÜ«∞O>Ë Ñ¨Ùe
|OQÍ~°∞ Hõ_çÜ«∞O Hõ^äŒÖÏ<Õ LO@∞Ok.
qkèÖËHõ „ѨÉèí∞`«fi~°OQÆ áê~î°âßÅÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ =∞^茺=∂ÅÖ’
#_»∞ã¨∞ÎO>Ë ~Ày HÀi#@∞¡, "≥·^Œ∞º_»∞ =∞O^Œ∞ WzÛ#@∞¡ "≥·Z™êû~ü
„ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÖ’¡ P~À `«~°QÆu #∞Oz POQÆ¡ =∂^茺=∂xfl
'ã¨ÔHûãπ— ¿Ñ~°∞# „Ѩ"Õâ◊ÃÑ_ç`Õ, Jq K«ã¨∂Î |`«∞‰õΩ`«∞<åfl~Ú.
POQÆ¡ =∂^茺=∂xfl PǨ fixOz# Láê^蕺ܫÚÖË "å˜x
Éèí∂™ê÷Ñ≤`«O KÕã¨∞Î<åfl~°∞. JO^Œ∞Ö’ K«^Œ∞=Ù‰õΩO@∞#fl q^•º~°∞÷Å∞
(„Ѩã¨∞Î`«O Ѩ^Œ= `«~°QÆuÖ’L<åfl~°∞) Ô~O˜H˜ K≥_®¤~°∞. `≥Å∞QÆ∞
^Õâ◊O ǨÏÜ«∞OÖ’ =∞O_»ÖÏxHÀ POQÆ¡ =∂^茺=∞O áê~î°âßÅefl
„áê~°OaèOz Z<£©P~ü `≥Å∞QÆ∞ â∫~åºxfl Kå@∞‰õΩ<åfl~°∞. Jq
#`«Î#_»Hõ #_çz ‰õΩO@∞Ѩ_»QÍ, XHõ¯ `«∂~°∞ÊQÀ^•=iÖ’ z=i
âßfiã¨`À H˘#™êQÆ∞`«∞<åfl~Ú. „Ѩã¨∞Î`«O H˜~°}ü‰õΩ=∂~üÔ~_ç¤ "≥∂_»Öò
ã¨∂¯à◊§¿Ñ~°∞# POQÆ¡=∂^茺O áê~î°âßÅefl „áê~°O aèOKå~°∞.
g~°O`å `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëêѨi~°Hõ∆‰õΩÖË! aK«Û"Õ∞ã≤#@∞¡, `≥Å∞QÆ∞
=∂^茺=∞OÖ’ K«^Œ∞=Ù‰õΩO>Ë J~Ú^Œ∞ âß`«O i[ˆ~fi+¨<£ W™êÎ=∞x
HõѨ@ „ѨHõ@#efl QÆ∞Ñ≤Êã¨∞Î<åfl~°∞. <å_»∞ Z<£˜P~ü D Ѩx<Õ
KÕ¿ãÎ HÀ~°∞ìÔHo§ D q^è•<åxH˜ J_»∞¤Hõ@ì "Õ™ê~°∞. JѨÊ#∞flOz
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨‰õΩ QÀiHõ@ì_»O "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. ™È+¨Öò "≥ÖòÃѶ~ü
Ô~ã≤_≥x¬Ü«∞Öò ã¨∂¯à◊§Ö’¡ "≥Ú`«ÎOQÍ Ô~ã≤_≥x¬Ü«∞Öò ã¨∂¯à◊§Ö’¡
"≥Ú`«ÎOQÍ POQÆ¡=∂^茺=∞"Õ∞ #_»∞ã¨∞Î#flk. ^ÕxÔH·<å [|ƒÅ∞
K«~°∞ÛHÀ=_»O, P#OkOz, PǨ fixOKÕ =∞#ã¨÷`åfiÅ∞ QÆÅ
ã¨QÆ@∞ áœ~°∞_çH˜, ã¨Ê+¨ì`« ÖËHõáÈQÍ, q^•ºq^è•#O, =∂^茺=∞O
ZÖÏ =ÙO_®Ö’ PÖ’zOK«~°∞. q+¨Ü«∞ (ã¨Éˇ˚‰õΩì) J=QÍǨÏ#
ÖˉõΩ<åfl, POQÆ¡ ÉèÏ+¨ =∂Ï¡_ç`Õ rq`«O ^èŒ#º"≥∞ÿ#@∞¡
ÉèÏqã¨∞Î<åfl~°∞.
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ x[OQÍ |@ìHõÏìÅO>Ë, ã¨ÉèíÅ∞, Hõq
ã¨"≥∞‡à◊<åÅ`À HÍ^Œ∞, Jxfl ™ê÷~ÚÖ’¡ J#∞ã¨O^è•# ÉèÏ+¨QÍ
"å_»∞`Õ, =∂^茺=∞OQÍ K«^Œ∞=Ù`Õ |`«∞‰õΩ`«∞Ok. ~åR™ê÷~Ú
#∞Oz, ˆHO„^Œ™ê÷~Ú ^•HÍ `≥Å∞QÆ∞ =∂^茺=∞OÖ’ ѨsHõ∆Å∞ ~å¿ã
J=HÍâ◊O HõeÊOKåe. ã≤qÖòû‰õΩ `≥Å∞QÆ∞Ö’ WO@~°∂fiº LO_ÕÖÏ
XuÎ_ç `Õ"åe. ~å„+¨ì™ê÷~ÚÖ’ D q^è•#O `«Ñ¨Ê‰õΩO_®
áê˜OKÕÖÏ K«∂_®e. D ~åROÖ’ <≥ÖH˘ÖËÊ „Ѩ~Ú"Õ@∞
ã¨Oã¨÷Å∞ qkèQÍ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ã¨O„ѨkOѨÙÅ∞ KÕ¿ãÖÏ K«∂_®e.
JÖÏO˜"åiˆH „áÈ`åûǨÏxfl W"åfie. ~åR „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ =∂~°∞
„¿Ñ=∞#∞ K«∂Ñ≤`Õ, W`«~°∞Å∞ `≥Å∞QÆ∞‰õΩ ÃÑ^ŒÌÑ‘@ ZÖÏ"Õ™êÎ~À
PÖ’zOKåe. =∞# JÃãOc¡Ö’ ã‘ÊHõ~°∞ `≥Å∞QÆ∞ =∂Ï¡_»_»∞.
=ÚYº=∞O„u =∂Ï¡_»_»∞. ã¨ÉèÏ HÍ~°º„Hõ=∂Å∞, x"ÕkHõÅ∞,
L`«Î~°∞fiÅhfl POQÆ¡=ÚÖ’ [~°∞QÆ∞`«∞O>Ë, ã¨z"åÅÜ«∞O POQÆ¡=∞
Ü«∞O J~Ú`Õ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ ZÖÏ =∞#*ÏÅ∞`«∞O^À PÖ’zOKåe.
=∞# =∞O„`«∞efl XHõ™êi `«q∞à◊<å_»∞ JÃãOc¡x K«∂_»_®xH˜
D ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ Ñ¨OÑ≤OKåe.
XHõ ÉèÏ+¨ÃÑ· Ѩ@∞ì=¿ãÎ =∞~ÀÉèÏ+¨#∞ ã¨∞ÅÉèíOQÍ <Õ~°∞Û
HÀ=K«∞Û! F POQÆ¡ qÖËYiH˜ NN POQÆ¡OÖ’ J#~°æà◊OQÍ ã¨=∂
^è•<åÅ∞ K≥ѨÊQÍ, `≥Å∞QÆ∞ Hõq J~Ú# g∞~°∞ WO`« K«Hõ¯x
POQÍ¡xfl ZÖÏ =∂Ï¡_»∞`«∞<åfl~°x „Ѩtfl¿ãÎ, `≥Å∞QÆ∞ ÉÏQÍ=K«∞Û
HÍ|˜ì Jx NN K≥Ñ≤Ê# ã¨=∂^è•#O JHõ∆~°ã¨`«ºO. =∂`«$
ÉèÏ+¨ÃÑ·# Ѩ@∞ìÖËx "å~°∞, W`«~° ÉèÏ+¨ÅÃÑ· Ѩ@∞ì ™êkèOK«ÖË~°<Õk
J<ÕHõ ã¨O^Œ~åƒùÖ’¡ ~°∞A"≥·Ok. Z=Ô~·<å JÖÏ ™êkèOz#@∞¡
Hõ#Ѩ_ç`Õ, |Ǩïâ◊ "åi WO˜ÉèÏ+¨ Ѩ~°ÉèÏ+¨#<åfl HÍ"åe
(H˜~°}ü‰õΩ=∂~ü Ô~_ç¤ ÖÏQÍ) ÖË^• Ѩ~°ÉèÏ+¨Ö’ "å~°∞ =∂Ï¡_ç<å,
|O_»|∂`«∞Å<åfl LO_®e. LOÏ~Ú ‰õÄ_®. =∞#‰õΩ Ѩ~°ÉèÏ+¨
~åHõáÈ=_»O`À, P ÉèÏ+¨Ö’ =∂Ï¡_Õ"å~°∞ Q˘Ñ¨Ê"å~°x ÉèÏqã¨∂Î
LOÏO. „ѨѨOK«OÖ’ ÉèÏ~°`«^Õâ◊O XHõ¯>Ë ÖË^Œ∞. PO„^茄Ѩ^Õâò
JO`«Hõ<åfl ÖË^Œ∞. =∞# ~åRO Hõ<åfl z#fl ^ÕâßÅ∞<åfl~Ú.
qaè#fl *Ï`«∞Å =∂`«$ÉèÏ+¨efl Jq K«Hõ¯QÍ ~°H˜∆OK«∞‰õΩO@∞
<åfl~Ú. nxH˜ ã≤fi_»˚~å¡O_Õ K«Hõ¯x L^•Ç¨Ï~°}!
ã¨Éèíefl Ѷ¨∞#OQÍ x~°fiÇ≤ÏOz# ѨO_ç`«∞ÖÏ¡~å =∞~À™êi
PÖ’zOK«O_ç!
T

14. 14#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
™ê„=∂[º"å^Œ¿ã=Ö’
'ã¨∞„Ѩã≤^Œú—~°K«~Ú`«Å∞–™ê=∂lHõâß„ã¨Î"Õ`«ÎÅ∞
– g~°„|ǨχKåi
1969 `≥ÅOQÍ} „Ѩ`ÕºHõ ~å„ëÈì^Œº=∞O HÍHõ`åm Ü«∞OQÍ<Õ
J~Ú<å NH͉õΩà◊OÖ’ ã¨HõÅ ã¨OѨ^ŒÅ‰õÄ Jaè=$kúH© =¸Å"≥∞ÿ#
Éèí∂q∞x Éèí∂™êfi=ÚÅ K≥~°Ö’#∞O_ç q=ÚHõÎO KÕ¿ã@O^Œ∞‰õΩ,
^Œ∞<Õfl"å_çˆH JѨÊyOK«_®xH˜ #QÆ˚ Ńs ~åA‰õΩ#fl ã¨O^Œ~°ƒùO.
XHõ¯ `≥ÅOQÍ} PO„^èŒ „áêO`«O Ö’<Õ QÍ^Œ∞ ^Õâ◊=∞O`«Ï
Éèí∂™êfi=∞º"Õ∞ ~å[º"Õ∞Å∞`«∞#flk. ã¨fi`«O„`« ÉèÏ~°`« „Ѩ^äŒ=∞ „Ѩ^è•x
[=ǨÏ~ü ѨO_ç`«∞_ç ™È+¨eã¨∞ì ~°OQÆ∞"≥eã≤áÈ~ÚOk JѨʘˆH
PÜ«∞# Ѩ~°=∞ѨkOKÕ 1964‰õΩ =ÚO^Õ. 1947 PQÆã¨∞ì ÉèÏ~°`«
™êfi`«O„`«º „ѨHõ@# `«~åfi`« ^Õâ◊OÖ’x Jxfl Ѷ¨Óº_»Öò ~å[iHõ
P™ê÷<åÅ∞ ÉèÏ~°`« ^Õâ◊OÖ’ Hõeã≤<å `«#∞=∂„`«O Hõe¿ãkÖË^Œx
cè+≤‡OK«∞Hõ ‰õÄK«∞#fl x*ÏO „ѨÉèí∞=Ù áêÅ# „ѨÉèÏq`« `≥ÅOQÍ}Ö’
Ѷ¨Óº_»e[O „"Õà◊√¡ ÉèÏ~°`«OÖ’x q∞ye# Jxfl „áêO`åÅHõO>Ë
ZO`«QÍ |ÅOQÍ qã¨ÎiOK«∞H˘x L<åflÜ≥∂ "Õˆ~ K≥ѨÊ#Hõ¯ ~°ÖË^Œ∞.
<≥·*ÏO „áêO`åxfl ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ KÕÜ«∞ _®xH˜ ˆH=ÅO
ã¨fi`«O„`« ÉèÏ~°`« ˆHO„^Œ áêʼnõΩÅ Ãã·xHõ K«~°º =∂„`«"Õ∞ QÍ^Œ∞
HÍ~°}O. JO`«‰õΩ=ÚO^Œ∞#∞OKÕ `≥ÅO QÍ}Ö’ Éèí∂™êfi=∂ºxH˜
=ºuˆ~HõOQÍ [~°∞QÆ∞`«∞#fl Hõ=¸º xã¨∞ìÅ ™êÜ«Ú^èŒ L^Œº=∞"Õ∞
„Ѩ^è•# HÍ~°}O. Ãã·xHõK«~°º Ѷ¨Óº_»Öò „ѨÉèí∞=ÙÅ Jx"å~°º
J=ã¨~°O. S`Õ ÃãÃÑìO|~ü Ãã·xHõK«~°º <≥·*ÏO ~å*Ϻxfl
ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ qb#O KÕÜ«∞ QÆeæO^Õ QÍx Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ
Éèí∂áÈ~åÏhfl J}z"Õã≤Ok. JѨC_çOHõ „âßq∞Hõ „Ѩ[Ö’¡ J@∞
Éèí∂™êfi=∞º ÉÏx㨠ÅHõ∆ }ÏÅ∞, ™êÜ«Ú^èŒáÈ~å@ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
ÅHõ∆}ÏÅ∞ ã¨=∞OQÍ<Õ "åºÑ≤Oz L#fl~Ú.
„a˜+π áêÅ#‰õΩ =ÚO^Œ∞#∞O_Õ, P `«~åfi`« ÉϺˆ~r x~å‡}ÏÅ
=Å¡ h˜=#~°∞Å∞ ã¨=∞$kúQÍ#∞#fl ã‘=∂O„^èŒ „Ѩ[Å∞ H˘O^ŒÔ~·<å
q^•º=HÍâßÅ∞ ^˘iH˜ q∞ye# „áêO`å ÅHõO>Ë K≥·`«#ºOQÍ<Õ
L#fl~°∞. JO^Œ∞Ö’#∞ J„QƉõΩÅ Éèí∂™êfi=∞º ‰õΩ@∞Oc‰õΩÅ QÆ∞iOz
K≥ѨÊ=Åã≤# ѨxÖË^Œ∞. „a˜+π =Å㨠áêʼnõΩÅ ÅHõ∆}ÏÅ#∞ ѨÙ}˜H˜
ѨÙK«∞Û‰õΩ#fl~°∞. "åà◊§ q∞QÆ∞Å∞ ã¨O^ŒÑ¨`À ~åR ~å[^è•x J~Ú#
ÃÇ·Ï^Œ~å ÉÏ^Œ∞‰õΩ Z‰õΩ¯=QÍ q∞ye# „áêO`åʼnõΩ `«‰õΩ¯=QÍ
qã¨ÎiOKå~°∞. L^ÀºQÍŠѨ~°OQÍ qb#ã¨=∞Ü«∞OÖ’ KÕã¨∞‰õΩ#fl
XѨÊO^•Å#∞ x|O^èŒ#Å#∞ `˘H˜¯Ãјì `å~°∞=∂~°∞ KÕã≤
`«=∞"åÏ<ÕQÍHõ `≥ÅOQÍ} J=∂Ü«∞‰õΩÅ "åÏ#∞ ‰õÄ_® "≥∂ã¨O
KÕã≤ ^˘OyeOKå~°∞. JÏ¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ u+¨ì"Õã≤
q^•º=HÍâßÅ#∂ ™⁄O`«O KÕã¨∞HÀ=_»OÖ’ =ÚO^Œ∞<åfl~°∞.
1969 =KÕÛ=~°‰õΩ 'Z^ÀH˘O`«"Õ∞~°‰õΩ q^•º=HÍâßÅ∞
JO^Œ∞‰õΩ#fl, JO^Œ∞Ö’#∂ Z‰õΩ¯=QÍ J„QƉõΩÅ ‰õΩ@∞OÉÏÅ
Ü«Ú=‰õΩÅ#∞ L^ÀºQÆ q^•º=HÍâßÖ’¡ [~°∞QÆ∞`«∞#fl D "≥∂ã¨O
J=QÆ`«"≥∞ÿ D J=QÍǨÏ# =º=™êÜ«∞O, h˜áê~°∞ ^ŒÅ ~°OQÍÖ’¡
[~°∞QÆ∞`«∞#fl "≥∂™êxfl ‰õÄ_® „QÆÇ≤ÏOKÕ@@∞¡ KÕã≤Ok. D
J=QÍǨÏ#Å∞ „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} ~å„ëÈì^Œº =∂xH˜ #_»∞O
ayOKå~Ú. J~Ú`Õ Wk q^•º=O`«∞Å~Ú# Ü«Ú=‰õΩÅ `«Hõ∆}
L^ÀºQÍ=HÍâßÅ g∞^Œ ˆHO„nHõ$`«"≥∞ÿ #O`«QÍ W`«~° =#~°∞Å
^ÀÑ≤_ôÅg∞^Œ qã¨ÎiOK«HõáÈ=_»O =Å¡ WѨʘÖÏQÍ ã¨HõÅ[#∞Å
Ö’xH˜ áÈÖË^Œ∞.
D „Ѩ`ÕºHõ ~å„ëÈì^Œº=∞O `≥ÅOQÍ} J=HÍâ◊"å^Œ J„QƉõΩÅ
Éèí∂™êfi=∞º ^˘~°Å q„^ÀǨ xH˜ QÆ∞i J~Ú q~° q∞OѨ|_ç#
`«~åfi`«, D ‰õΩ„@`À P„QÆǨÏO`À L_çH˜áÈ`«∞#fl q^•º=O`«∞Öˇ·#
Ü«Ú=fÜ«Ú=‰õΩʼnõΩ NH͉õΩà◊ #QÆ˚Ńs =∞O@Å "≥Å∞QÆ∞Å∞
HõxÊOz#~Ú. D ^Œ$+≤ìH˜ =ÚO^Œ˜ Hõ=¸ºxã¨∞ì `≥ÅOQÍ}
™êÜ«Ú^èŒáÈ~å@ K≥·`«#º=¸ Éèí∂q∞HõQÍ LOk.
JѨʘH˜ `≥ÅOQÍ} qѨ¡=HÍ~°∞ʼnõΩ Ѷ¨Óº_»e["Õ∞ „Ѩ^è•#
â◊`«$=Ù. „QÍ=∂Ö’¡x ^˘~°Å Pi÷Hõ =¸Å"≥∞ÿ# Éèí∂q∞x q=ÚHõÎO
KÕ¿ã@O^Œ∞‰õΩ J„QƉõΩÅ ^˘~°Å‰õΩ ÉÏxã¨`«fiO KÕã¨∞Î#fl
„âßq∞Hõ‰õΩÖÏÅ ™êO„Ѩ^•Ü«∞ ÃãO˜"≥∞O@Öò PÖ’K«# =Å #∞O_ç
q=ÚHõÎO KÕÜ«∞=Åã≤# J=ã¨~°O Jx"å~°ºOQÍ Ü«∂^Œ$ zÛùHõOQÍ
HõeæOk. HÍx ^•xfl‰õÄ_® XHõ HÍ~°º„Hõ=∞OQÍ fã¨∞HÀÖË^Œ∞ J^˘Hõ
ã¨OQÆu. "≥Ú`«ÎOQÍ Éèí∂™êfi=∂ºxfl J}z "ÕÜ«∞_»"Õ∞ qѨ¡=HÍ~°∞Å
„Ѩ^è•# HÍ~°º„Hõ=∞O J~Ú, „ѨuѶ¨∞ ˜Oz# Éèí∂™êfi=ÚÅ#∞
"åà◊§#∞ JO_»QÍ ~°Hõ∆}QÍ#∞#fl áÈbã¨∞ |ÅQÍÅ#∂ Z^Œ∞~°∞¯<Õ
„Hõ=∞OÖ’ K«OѨ_»=¸ [i yOk. `«=∞HÍà◊§H˜Ok Éèí∂q∞ P
Éèí∂q∞ JOkOz# Éè’QÆ ÉèÏQͺÅ∞ PkèѨ`åºqÖÏ™êÅ∞
JO`«=∞=Ù`«∞O>Ë HÍà◊§H˜Ok '=∞˜ì— HõO’¡xH˜ ZyiѨ_»∞`«∞O>Ë
ÉèíiOK«x Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ `«=∞ Éèí∂=ÚÅ#∞ J_ç¤H˜ áê=Ùâı~°∞QÍ
`≥QÆ#=Ú‡‰õΩ<À, "≥Ú^Œ>Ë K≥Ñ≤Ê#@∞¡ ÉÏxã¨`«fiÅHõ∆}ÏÅ∞ =^ŒÅx
„âßq∞Hõ ‰õΩÖÏÅ =º‰õΩÎÅ, ¿+Öˇ^•~°∞¡ / âıÔH^•~°¡#|_Õ "åà◊§HõѨÊyOz
q∞QÆ∞Å∞ ã¨OѨ^Œ _»|∞ƒ`À Ѩì}ÏÅÉÏ@ ѨÏì~°∞.
1980Å ^Œâ◊HõO =KÕÛã¨iH˜ „ѨѨOK«"åºÑ¨ÎOQÍ =¸_À
„ѨѨOK«^ÕâßÅ#∞ ^ÀK«∞H˘x ã¨∞ã¨OѨ#fl"≥∞ÿ# ™ê„=∂[º "å^Œ∞Å
ÃÑ@∞ì|_ç QÆ}hÜ«∞OQÍ, |Ǩïëê "åàı¡ TÇ≤ÏOK« #O`«QÍ
áÈQÆ~ÚºOk. ÃÑ@∞ì|_ç Ѩ٘ìO^Õ J}z"Õ`« ^ÀÑ≤_ôÅ #∞O_ç
QÆ#∞Hõ JÏ¡ áÈQÆ~Ú# ÃÑ@∞ì|_ç ^ÀÑ≤_ô J}z"Õ`«Å H˘`«Î
=∂~åæÅ#∞ ~°∂áêÅ#∞ J<ÕfitOKÕ „Hõ=∞OÖ’ „ѨѨOKåxfl QÆ∞Ñ≤Ê@
LOK«∞‰õΩ<Õ PÖ’K«#QÍ ZÖòÑ≤lx =ÚO^Œ∞‰õΩ `≥zÛOk. Jk
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

15. 15 _çâ◊O|~ü, 2012
ÉèÏ~°`«áêʼnõΩÅ#∞ P"≥∂kOѨ*ËÜ«∞_®xH˜ 1990Å ^Œâ◊HÍxH˜
™ê^茺"≥∞ÿOk.
ZÖòÑ≤l „Ѩ"Õâ◊O`À ã¨fiÜ«∞O „ѨHõ˜`« „ѨѨOK«ÉϺO‰õΩ
=ÚYºHÍ~°ºx~°fiǨÏ}ÏkèHÍi K«O„^ŒÉÏ|∞ <À@ =º=™êÜ«∞O
^ŒO_»QÆ JxÊOzOk. JO^Œ∞=Å¡ ‰õÄ_® #HõûÖˇ·@¡ ɡ_»^Œ
`«yæ<å‰õÄ_® „QÍ=∂Ö’¡ q∞yeL#fl Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ =º= ™êÜ«∞OÖ’
=zÛ# L`«ÊuÎ ã¨OѨ^Œ#∞ _»|∞ƒQÍ KÕ`«|@∞ìH˘x Ѩ@ì}ÏÖ’¡x
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°¡ ÉÏ@ Ѩ˜ì#~°∞. Jk=~°ˆH ^Œâß ÉÏÌÅ∞QÍ u+¨ì"Õã≤
L#fl ã‘=∂O„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ Ѩiã¨~° „áêO`åÖ’¡x
=O^ŒÅ"ÕÅ ZHõ~åÅ Éèí∂=ÚÅ#∞ P„Hõq∞Oz áêi„âßq∞Hõ,
"åºáê~°, g∞_çÜ«∂ ~°OQÍÅ _≥·<À ™ê~ü ÃÑ@∞ì|_ç ^•~°¡~Ú L<åfl~°∞.
Hõ#∞Hõ `≥ÅOQÍ} ~åR =∞e^Œâ◊ L^Œº=∞O WѨʘ ã¨O^Œ~°ƒùOÅ
qѨ¡=HÍ~°∞Å "≥Ú^Œ˜ ÏÔ~æò `≥ÅOQÍ}Ö’ u+¨ì"Õã≤
=Åã¨ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞¡ "åà◊§#∞ `«~°=∞_»O HÍ=_»OÖ’
Pâ◊Û~°º"Õ∞g∞ÖË^Œ∞. JÏ¡ "≥Ú^Œ@ ÃÑ^ŒÌ â◊„`«∞=Ù#∞, Jn
|Ü«∞˜"å}˜‚, áê~°^ÀÅ_®xH˜ ™ê÷xHõ z#fl Ѷ¨Óº_»Öò â◊„`«∞=Ù
ã¨Ç¨ÏHÍ~°O fã¨∞H˘<Õ „Hõ=∞OÖ’ H˘=Ú‡HÍã≤<å `«Ñ¨CѨ@ì=Åã≤Ok,
Z^ÕÌ"å KÕÜ«∞=Åã≤On Uq∞ÖË^Œ∞. D ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ D ã¨fiÜ«∞O
„ѨHõ˜`« =Å㨠ÃÑ@∞ì|_ç g∞_çÜ«∂ Z`«∞ΉõΩO@∞#fl, ZuÎѨ_»∞`«∞#fl
™⁄O`« WO˜ ™ê=∂lHõ âß„ã¨Î "Õ`«ÎÅ∞, 'ã¨∞„Ѩã≤^ŒÌ— ~°K«~Ú`«Å∂
J~Ú# HõOK≥ SÅÜ«∞º =O˜ ™ê„=∂[º"å^Œ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°¡ ѨšH˜
"≥∂ã≤ J„Ѩ =∞`«ÎOQÍ LO_®Öˇ. gà◊§‰õΩ, D H©_»∞ KÕÜ«∞QÆÅ
L^Œº=∂Å Ö’x J=HÍâßÅ∂ `≥Å∞ã¨∞HÀ"åÖˇ.
„ѨѨOK« Hõ=¸ºxã¨∞ì qѨ¡"À^Œº=∂Ö’¡ =~°æáÈ~å@ x<å ^ŒO`À
áÈ~å_»∞`«∞#fl ÉèÏ~°fÜ«∞ "å=∞ѨHõ∆ L^Œº=∂Ö’¡x =º‰õΩÎʼnõΩ,
ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ JO`« `˘O^Œ~°QÍ =^ŒÅx ÃÇ·ÏO^Œ= =∞#∞"å^Œ
=º=ã‘÷Hõ$`« ÉèÏ=*ÏÅ |ÅÇ‘Ï#`«Å#∞ QÀ¡iÃѶ· KÕã≤, ™ê=∂lHõ
<åºÜ«∞áÈ~å@OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Jã≤Î`«fi L^Œº =∂Å ÉÏ@ Ѩ˜ì#
ã¨=¸Ç¨ Ö’¡x Ñ‘_ç`« ‰õΩÖÏÅ =º‰õΩÎÅ =∞#ã¨∞Ö’¡ J#∞=∂#
„áêÜ«∞OQÍ L#fl ^ÕfiâßxH˜ xѨC ѨÙÅ¡Å#∞ JOkOz
â◊„`«∞"≥·~°∞^茺OQÍ =∂ˆ~Û „Ѩܫ∞`«flOÖ’ LO@~°∞. `«=∞
Ñ‘_ç`«‰õΩÅѨHõ∆áê`« "≥·YiH˜ ~°∞A=ÙQÍ '<Õ<≥@¡ Ç≤ÏO^Œ∞=Ù<≥·`«— J<Õ
„QÆO^äŒ ~°K«# KÕã≤, `«∞O@ Z`ÕÎã≤ "≥Ú^Œ∞Ì#∞ Z`«∞ΉõΩ#fl@∞¡ W™ê¡O#∞
<À˜`À ~å`«Ö’¡ H©iÎã¨∂Î ™ê„=∂[º "å^Œ∞Å ÉèÏëê=∞`«
ã¨O㨯 $`«∞Å#∞ `«Ñ¨Êxã¨i Jaè=$kú J=ã¨~°OQÍ H©iÎã¨∞ÎOÏ~°∞.
ÉèÏ~°fÜ«∞ =∞#∞"å^Œ ÃÇ·ÏO^Œ= ã¨O㨯 $uÖ’x „‰õÄ~°`«fiO q=Hõ∆Å∞
`«Ñ¨Ê, W™ê¡O „H˜ã≤ìÜ«∂x© ™ê„=∂[º"å^Œ q+¨OÖ’x ^ÀÑ≤_ç,
q=Hõ∆, qâ◊$OYÅ q^èŒfiOã¨Hõ~° Jaè=$kú q^è•<åÅ∞ Q˘Ñ¨Ê
Jaè=$kúQÍ Hõ#|_» `å~Ú. JOÉË^Œ¯~ü ¿ÑÔ~`«∞ΉõΩO@∂ PÜ«∞#
z=i^Œâ◊Ö’ p^Œ~° zH͉õΩ P=Ç≤ÏOz# ^Œâ◊Ö’ #q∞‡#, „ѨHõ$ux
q^èŒfiOã¨O KÕÜ«∞x É∫^Œúr=# q^è•#O "åà◊§"≥∞^Œà◊§Ö’ LO_»^Œ∞.
=∂~ü¯û K≥Ñ≤Ê#@∞¡ =∞`«O =∞`«∞Î=∞O^ÕHÍ=K«∞Û. HÍh
U=∞`«=¸ q^èŒfiOã¨Hõ~° qâ◊$OYÅ Jaè=$kúx HÀ~°^Œ∞. ÃÑ@∞ì|_ç
=∂Ô~¯©Hõ~°} =∞`«O =∂„`«"Õ∞ ɡ~ü„ÏO_£ ~°ÃãÖò J#fl@∞¡QÍ
qãπ_»"£∞ ÖËx <åÖˇ_£˚#∞ ÃÑOá⁄OkOz. P qãπ_»"£∞ Öˇãπ <åÖˇ_£˚#∞
ÃÑOKÕ ÃÑ@∞ì|_ç^•s g∞_çÜ«∂ L#flfHõiOKÕ ™ê.âß."Õ.Å∞
'ã¨∞„Ѩã≤^ŒÌ— ~°K«~Ú`«, QÆ∞O@#Hõ¯Å =∞O„u`åfiÅ ~°OQÆ∞#∂
„Ѩ[ÅO^Œ~°‰õΩ `≥eÜ«∞*ËÜ«∂e.
(Wk 16–12–2012# PO„^èŒ*’ºuÖ’ HõOK≥ SÅÜ«∞ºQÍi
"庙êxH˜ ã¨ÊO^Œ<Õ, J~Ú<å Wk =∞iH˘O^Œ~°∞ aZãπ. ~å=ÚÅ∞,
K«O„^ŒÉèÏ"£ „Ѩ™ê^£ =O˜ "Õ∞^è•=ÙʼnõÄ =iÎã¨∞ÎOk. D ã¨ÊO^Œ##∞
PO„^èŒ*’ºu "åà◊√§ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ „ѨK«∞iOK«ÖË^Œ∞.)
T
(11= ¿Ñr `«~°∞"å~Ú)
Ñ≤Å¡Å J^Œ$âߺÅ∞, J`åºKå~åÅ∞,=∞^ŒºO‰õΩ _»|∞ƒe=fiÖË^Œx
`«e¡x, `«O„_çx, ÉèÏ~°ºÅ#∞ |eã¨∞Î#fl Ç≤ÏOã¨Å∞ ǨÏ`«ºÅ∞
x`«ºHõ$`«º=∞Ü«∂º~Ú. =∞Ç≤Ïà◊ŠǨÏ`«ºÅ∞ P‰õΩ#∞ `≥OÑ≤ #O`«
`ÕeHõÜ«∂º~Ú. ''W©=Å Ü«Ú=`«∞Å g∞^Œ [iy# =¸‰õΩ=∞‡_ç
J`åºKå~åÅ∞ PO^Àà◊# Hõeyã¨∞Î<åflÜ«∞x ÃÇ·ÏHÀ~°∞¤ ã≤˜ìOQ∑ [_ç˚
K«O„^Œ‰õΩ=∂~ü QÍ~°∞ `«=∞ P"Õ^Œ##∞ =HõÎO KÕ™ê~°O>Ë ^Œ∞ã≤÷u
f„=`« J~°ú=∞ø`«∞Ok. P_»Ñ≤Å¡Å∞ x`«º ÉèíÜ«∞O, ^•_»∞Å =∞^Œº
|`«∞‰õΩ `«∞<åfl~°∞. <Õ~åÅ∞ ˜.g.Ö’¡, Ѩ„uHõÖ’¡ K«∂ã≤ K«∂ã≤ „Ѩ[Å
"≥∞^Œà◊√§ "≥Ú^Œ∞Ì ÉÏ~°∞`«∞<åfl~Ú. ã¨∞xfl`«"≥∞ÿ# =∂#=
qÅ∞Å=ʼnõΩ |^Œ∞Å∞ J`«ºO`« "≥∂@∞ J=∞~åº^ŒHõ~°, |∂`«∞
ã¨O㨯 $u ã¨=∂[OÖ’ "åºÑ≤ã¨∞ÎOk. ÉèÏëê ™êÇ≤Ï`«ºÑ¨Ù qÅ∞=Å∞
Å∞ѨÎ=∞~Ú#~Ú. DǨÏ`«ºÅ‰õΩ |Å"≥∞ÿ# Éè∫uHõ ѨÙ<åk QÆÅ
ÉèÏ"åÅ#∞ ã¨$ã≤ìOKÕ"Õ P qâ◊$OYÅ qÅ∞=Å∞, ã≤h,
™ê„=∂[º"å^ŒÑ¨Ù q+¨Ñ¨Ù qâ◊$OYÅ ÉèÏ"åÅ∞ ã¨=∞ã¨Î =∂#=
r=#OÖ’ ~å[º"Õ∞Å∞`«∞<åfl~Ú. QÆ∞iÎOK«x suÖ’ ZO`À H˘O`«
™êO㨯 $uHõ „ѨÉèÏ=O ™ÈHõx "åix "≥`«Hõ_»O Hõ+¨ì"Õ∞. Wk D
PiúHõ ã¨=∂[Ѩ٠qt+¨ì ÅHõ∆}O.
^Õâßxfl ~°H˜∆OKÕ ~å[^è•x _èçb¡Ö’<Õ ~°Hõ∆}ÖËHõ J=∂‡~ÚÅ∞
^è•~°∞}OQÍ ™ê=ÚÇ≤ÏHõ J`åºKå~åʼnõΩ,ǨÏ`«ºÅ‰õΩ QÆ∞Ô~·`Õ?
Ѩã≤Ñ≤Å¡#∞ =∞QÆ=∞$QÆO =∂#ÉèíOQÆO KÕã≤<å! WOáêÖòÖ’ W+¨ì"≥∞ÿ#
#˜ÃÑ· Jã¨ÉèíºOQÍ "≥ÚYOÃÑ· =Ú+≤ìѶ¨∂`«O QÆ∞kÌ<å? ~°H˜∆OK«
=Åã≤# ~°Hõ∆HõÉèí@∞_Õ `«# Hõ#fl ‰õÄ`«∞~°∞ „Ѩ[˝„jx, `«e¡ =#[#∞
~ÀHõe |O_»`À K«OÑ≤<å! Ô~O_À ÃÑo§ KÕã¨∞‰õΩx "≥Ú^Œ˜ ÉèÏ~°º#∞
"Õk¿ãÎ =ºuˆ~H˜Oz#O^Œ∞‰õΩ xѨÊO˜Oz# HÍx¿ãì|∞à◊√¡! Ѩ@ìѨQÆÖË
xd`«#∞ xÅ∞=Ù<å Q˘O`«∞ HÀã≤ K«OÑ≤`Õ? `«# ‰õÄ`«∞~°∞#∞
"Õkã¨∞Î#fl "≥O^Œ∞HõO>Ë? JHÍe^ŒÖò ~å[H©Ü«∞<Õ`« ~°Ol`üã≤OQ∑
~å}Ï, ‰õÄ`«∞~°∞#∞ HÍeÛ, `«O„_ç U.ZÃã·û<Õ HÍeÛ K«OÑ≤`Õ?
D^Õâ◊OÖ’ ™ê^è•~°} „Ѩ[Å „áê}ÏʼnõΩ ~°Hõ∆} LO^•? _çb¡
J`åºKå~°O ǨÏ`«º[iy# <≥ÅÖ’<Õ, ǨωõΩ¯Å k<å# D
=∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· [iy# Ç≤ÏO㨠ǨÏ`«ºÅ∞, =∞#∞+¨µÅ ǨωõΩ¯Å‰õΩ,
XHõ ǨÏ^Œ∞Ì ^•@x ã¨=º"≥∞ÿ# ¿ãfiK«Ûù ™êfi`«O„`åºxH˜, ã¨~寈~
ã¨OÔHà◊√§ "Õã≤O^Œx ÃãÅq=fi_»OÖË^•?
T

16. 16#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
`≥ÅOQÍ}L^Œº=∞O–F@¡<åÜ«∞‰õΩÅ∞
-P=ÙÅ ™ê~ÚÉÏÉÏ
`≥ÅOQÍ}Ö’ L^Œº=∂Å∞ WѨʘH˜ Zxfl [iy# `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞OÖ’ ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡ L^Œº=∂xfl ZO`À L^Œ$`«O
KÕã≤Ok. L^ÀºQÆ∞Å∞ HÍi‡‰õΩÅ∞ JO^Œ~°∞ SHõº"≥∞ÿKÕã≤# ã¨HõÅ
[#∞Å ã¨"≥∞‡ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl K≥ÿ`«#ºÑ¨izOk. Öˇ|~ü
J_®¤ ã¨OѶ¨∂Å #∞O_ç L#fl`« ™ê÷~Ú JkèHÍ~°∞Å =~°‰õΩ
`≥ÅOQÍ} L^ÀºQÆ∞ÅO^Œ~°∞ ‰õÄ_® L^Œº =∂xfl |Ö’¿Ñ`«O
KÕÜ«∞_®xH˜ Hõ$+≤KÕâß~°∞. D L^Œº=∞OÖ’ U ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ
„Ѩ"Õ∞Ü«∞O ÖˉõΩO_® ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡ L^èŒ$`« ~°∂ѨO
^•eÛOk.
„Ѩ[Å∞ ™ê=∂#º L^ÀºQÆ∞ÅO^Œ~°∞ Hõeã≤ KÕã≤# D ã¨"≥∞‡#∞
|ÅѨ~°K«_»O áÈ~Ú ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ h~°∞Q͈~Ûq^èŒOQÍ
„Ѩܫ∞`«flO KÕã≤O„_»∞. D ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ HÍ=Åã≤Ok
"åi JkèHÍ~°O, ‰õΩsÛÅ∞, áêsìʼnõΩ HÍ=eûOk "åi áêsì
JkèHÍ~°O HÍx `≥ÅOQÍ} ÉèÏ^èŒÅ∞ HÍ=Ù. „Ѩ[Å∞ `≥ÅOQÍ}
HÍ"åÅO>Ë <åÜ«∞ ‰õΩÅ∞ ‰õÄ_® HÍ"åÅO@∞O„_»∞ `«Ñ¨Ê „Ѩ[Å
„âıÜ«∞ã¨∞ûHÀã¨O HÍ^Œ∞. U L^Œº=∞O KÕã≤# JO^Œ∞Ö’ q^•º~°∞÷Å∞,
HõàÏHÍ~°∞Å∞ =∂„`«"Õ∞ =ÚO^Œ∞OÏ~°∞.. QÆ∞OѨÙÖ’ QÀqO^•
J<Õ q^èŒOQÍ ~å[H©Ü«∂ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ JHõ¯_» =zÛ á¶È’ʼnõΩ
á¶ÈAezÛ áÈ`«∞OÏ~°∞. ~å[H©Ü«∂ áêsìʼnõΩ „ѨÉèí∞`åfixfl
Ѩiáê eOK«_»O JO>Ë ÃÑ@∞ì|_ç^•i =º=ã¨÷Å =∂iáÈ~ÚOk.
bA‰õΩ fã¨∞‰õΩx ѨiáêeOz#@∞ì "åºáê~°OÖÏ ZO`« ÃÑ@∞ì
|_ç ÃÑ_»∞`«∞<åfl"≥∂ ZO`« ÖÏÉèíO =ã¨∞ÎO^Œx ÉËsA "Õã¨∞
‰õΩO@∞<åfl~°∞. x[OQÍ D ~å[H©Ü«∂ áêsìʼnõΩ `≥ÅOQÍ}
fã¨∞‰õΩ~å"åÅx LO>Ë áêsìÅ *ˇO_®Å#∞ ѨHõ¯‰õΩ Ãјì
ã¨"≥∞ÿHõºOQÍ L^Œº=∞OÖ’H˜ ~å"åe. „Ѩ[Å`À =∞"≥∞ÿHõ"≥∞ÿ
L^Œº=∞OÖ’ áÈ~å_®e. L^Œº=∂Å ¿Ñ~°∞`À "åi áêsìÅ
|ÖÏÅ#∞ ÃÑOK«∞HÀ=_®xH˜ „Ѩܫ∞`åflÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú HÍx
`≥ÅOQÍ} `≥=_®xH˜ HÍ^Œ∞. D q+¨Ü«∞O „Ѩ[Å∞ ZѨÙÊ_À
QÆ∞ˆ~Îiy<å~°∞. `≥ÅOQÍ}Ö’ L#fl ~å[H©Ü«∂ áêsìÅ∞ „Ѩ[Å#∞
`«Ñ¨ÙÊ`À= Ѩ˜ìOK«_®xH˜ ~år<å=∂Å∞, KÕã≤ XHõiÃÑ·XHõ~°∞
q=∞~°≈Å∞, =∂@Å Ü«Ú^•úÅ∞. "å˜x ÃÑ^ŒÌQÍ ~å^•ÌO`«O KÕã≤
PO„^èŒ g∞_çÜ«∂ "åà◊√¡ ©qÅÖ’ „Ѩ[Å =ÚO^Œ∞ K«~°ÛÅ∞
ÃÑ@ì_»O. g˜x K«∂ã¨∞ÎO>Ë =∞# <åÜ«∞‰õΩ ʼnõΩ `≥ÅOQÍ}ÃÑ·
U=∂„`«O z`«Îâ◊√kÌ ÖË^Œx „Ѩ[Å∞ ã≤QÆ∞æ`À `«ÅkOK«∞
‰õΩO@∞<åfl~°∞. P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ`À XHõi^ŒÌi <åÜ«∞‰õΩÅ
~år<å=∂Å`À `≥ÅOQÍ}Ï =™êÎ^•? `≥ÅOQÍ}Ö’ L#fl@∞
=O˜ ~å[H©Ü«∂áêsì ѨiáêÅ# JkèHÍ~°∞ÅO^ŒiH˜ z`«Îâ◊√kÌ
LO>Ë `≥ÅOQÍ}ÃÑ· P`«‡Q“~°=O LO>Ë `≥ÅOQÍ} HÍ"åÅx
g∞~°#∞‰õΩO>Ë =ÚO^Œ∞QÍ g∞~°∞ XHõ˜QÍ LO_»O„_ç.
XHõiÃÑ· XHõ~°∂ q=∞~°≈Å∞ ÖˉõΩO_® =Ú‰õΩ¯=∞‡_çQÍ
JO^Œ~°∂ XˆH ã¨fi~°OÃÑ· =∂Ï¡_ç ~år<å=∂Å∞ KÕÜ«∞O„_ç. g∞
"≥O@ „Ѩ[Å∞ LOÏ~°∞. g∞ ‰õΩsÛÅ ÉÏ^茺`«Å∞ „Ѩ[Å∞ |∞*Ï#
"Õã¨∞‰õΩx g∞‰õΩ JѨÊy™êÎ~°∞. g∞~°∞ JO^Œ~°∂ „Ѩ[ÅKÕ`«
"≥#∞flHÀ|_ç# <åÜ«∞‰õΩÅ∞ g∞ áêsì Jkèëêª<åʼnõΩ ÖÁOy „Ѩ[Å
=ÚO^Œ∞ lq∞‡‰õΩÅ∞ KÕÜ«∞=eã≤# J=ã¨~°O ÖË^Œ∞. ~år<å=∂Å∞
KÕã≤ `≥ÅOQÍ}Ö’ ZÅHõ∆<£ (ZxflHõÅ#∞) =¸‰õΩ=∞‡_çQÍ
|Ç≤Ï+¨¯iOK«O„_ç. U XHõ¯~À W^ŒÌ~À ~år<å=∂Å∞ KÕã≤ =∞o¡
„Ѩ[Å =ÚO^Œ∞‰õΩ =zÛ Jxfl áêsìÅ∞ `≥ÅOQÍ} W™êÎ=Ú
`≥™êÎ=Ú `≥ÅOQÍ}‰õΩ J#∞‰õÄ ÖOQÍ LOÏ=Ú JO>Ë
„Ѩ[Å#∞ "≥∂ã¨O KÕÜ«∞_»"Õ∞ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl `«Ñ¨ÙÊ„^À=
Ѩ˜ìOK«_»"Õ∞ `«áêÊ `≥ÅOQÍ} HÀã¨O L^Œº=∞O HÍ^Œ∞.
ˆHO„^•xH˜ `«yÖËq^èŒOQÍ L^Œº=∞O [iyO^ŒO>Ë Jk 2010
ÃãÃÑìO|~üÖ’ [iy#@∞ =O˜ ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡ P ã¨"≥∞‡
^•fi~å „Ñ¨Éèí∞`«fiO ã¨ÎOaèOz áÈ~ÚOk. P L^Œº=∂xfl J}z
"ÕÜ«∞_®xH˜ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO, ã‘=∂O„^èŒ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ KÕÜ«∞x
„Ѩܫ∞`«flO JO@∂ ÖË^Œ∞. Jxfl âßYÅ L^ÀºQÆ∞Å∞ 42 ~ÀAÅ
ã¨"≥∞‡Ö’ KåÖÏ =~°‰õΩ #+¨ìáÈÜ«∂~°∞. J~Ú<å L^Œº=∂xfl
=ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞Hõ áÈ=_®xH˜ Hõ$+≤ KÕâß~°∞. P ã¨=∞Ü«∞OÖ’
U ~å[H©Ü«∂ áêsì <åÜ«∞‰õΩÅ∞ L^Œº=∂xfl |ÅѨ~°K«_®xH˜
=ÚO^Œ∞‰õΩ ~åÖË^Œ∞. áêsìÅ Jkèëêì<åÅ`À L^Œº=∂xfl UÖÏ
J}z "ÕÜ«∂e ã¨OѶ¨∂Å#∞ UÖÏ qzÛù#O KÕÜ«∂Åx
=∞O`«<åÅ∞ [iáê~°∞. "≥∞à◊§"≥∞à◊¡QÍ ã¨OѶ¨∂Å Jkè<åÜ«∞‰õΩÅ#∞
=∞zÛQÍ KÕã¨∞‰õΩx L^Œº=∂xfl h~°∞Q͈~ÛÖÏ KÕâß~°∞.
D ‰õΩ„@#flO`« ‰õÄ_® „Ѩ[ʼnõΩ Hõà◊¡‰õΩ Hõ˜ì#@∞¡QÍ
J~°÷"≥∞ÿOk. ˆHã‘P~ü nHõ∆ =Å¡ =zÛ# `≥ÅOQÍ}Ï ã‘=∂O„^茌
<åÜ«∞‰õΩÅ =¸‰õΩ=∞‡_ç ~år<å=∂Å`À "≥#H˜¯ áÈ~ÚO^Œx
ˆHã‘P~ü JOÏ_»∞. JÖÏ "≥#H˜¯ áÈ~ÚO^ŒO>Ë P "≥·Ñ¶¨ÅºO
U=in WHõ¯_ç <åÜ«∞‰õΩÅ J<≥ÿHõº`«. ã‘=∂O„^èŒÖ’ XHõ¯`å˜ÃÑ·
JxfláêsìÅ∞ =ÚO^Œ∞HÀKåÛ~Ú, HÍ|˜ì JHõ¯_» ã¨"≥∞ÿHõºOQÍ
L^Œºq∞OKå~°∞. WzÛ# `≥ÅOQÍ} J^Õ <À˜QÆ∞O_® "≥#H˜¯
`≥Ñ≤ÊOKå~°∞. ˆHã‘P~üÖÏ ã‘=∂O„^èŒ „áêO`«OÖ’ W`«~° áêsìÅÃÑ·
q~°∞K«∞HõѨ_ç u>ˇì <åÜ«∞‰õΩÅ∞ JHõ¯_» U=fi~°∞ ÖË~°∞. JHõ¯_® P
<åÜ«∞‰õΩʼnõΩ P q+¨Ü«∞OÃÑ· áêsì „Ñ¨™ê÷=#, J<≥ÿHõº`« J_»¤O
~åÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ =ÚO^Œ∞ <åÜ«∞‰õΩÅ J<≥ÿHõº`«
(`«~°∞"å~Ú 19= ¿ÑrÖ’...)
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

17. 17 _çâ◊O|~ü, 2012
ã‘=∂O„^èŒáêʼnõΩÅ'‰õΩ„@ѨHõ∆O—
– a. =∞kÌÖ˘
‰õΩHõ¯ `ÀHõ =OHõ~°. Q˘@ìOÖ’ Ãјì#O`«=~°‰õΩ K«Hõ¯QÍ
HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. Q˘@ìOfã≤ K«∂¿ãÎ `«# ã¨Ç¨Ï[ QÆ∞}O =∞#‰õΩ
K«∂ѨÙ`«∞Ok. ™êfi`«O„`«ºO ¿Ñ~°∞`À JkèHÍ~° =∂iÊ_ç [iy#
`«~°∞"å`« „Ѩ[ʼnõΩ LѨÜ≥∂QÆѨ_Õ z`«Îâ◊√kú HÍ~°º„Hõ=∞O U^≥·<å
J=∞Öˇ·O^•? „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆Å∞ U<å_≥·<å <≥~°"Õ~åÛ~å?
áê~°¡"≥∞O@∞ K«i„`«O`å „Ñ¨[Å#∞ "≥∂ã¨O *ËÜ«∞_»"Õ∞.
„Ѩ*Ï™êfi=∞º =Úã¨∞QÆ∞Ö’ ~å*ϺOQÆO J=∞Å∞ KÕã¨∞Î<åfl=∞x
„ѨHõ˜ã¨∂Î JO`«~°æ`«OQÍ =ºuˆ~Hõ K«~°ºÅ∞ J=∞Å∞*Ëã¨∞Î<åfl~°∞.
K«@ìO, <åÜ«∞ºO QÀ_»Åg∞^Œ ~å`«Å‰õΩ, HÍy`åÅÖ’ Éèí„^ŒÑ¨~°K«
_®xH˜ =∂„`«O ѨxH˘ã¨∞Î<åfl~Ú. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å ^ŒâßÉÏÌÅ
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆<Õ áêʼnõΩÅ∞ QÆ∞iÎOK«ÖË^Œ∞. WO˜^˘OQÆÅ∞
F>Ë¡ã¨∞H˘x, ã‘’¡ ‰õÄ~˘Ûx J~Ú^ÕO_»¡ ^•Hõ Ǩ ~ÚQÍ
QÆ_»Ñ¨_®xH˜ |Ü«∞˜ ^˘OQÆÅ∞ ÉÁQÆ∞æ, Yx[ ã¨OѨ^Œ, h~°∞,
L^ÀºQÍÅ∞, Láêkè, ã¨OˆH∆=∞O ¿Ñ~°∞`À ^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_®xH˜
`≥ÅOQÍ}#∞ "å_»∞H˘O@∞<åfl~°∞. u#=∞iy# HÀà◊√¡ ~ÀÅ∞
=∞izáÈ=Ù. ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞, áêsìÅ∞ JO`«Hõ<åfl
Ѷ¨∞’~°OQÍ `≥ÅOQÍ}#∞ Ñ‘eÛÑ≤Ñ≤Ê KÕã¨∞Î<åfl~°∞. P~°∞ ^ŒâßÉÏÌÅ
L^Œº=∞ K«i„`«Ö’ "≥Ú^Œ˜ ™êi _çÃãO|~ü 9, 2009 <å_»∞
`≥ÅOQÍ} J#∞‰õÄÅ „ѨHõ@# ~ÚzÛ J_»∞QÆ_»∞QÆ∞<å
"≥∂ã¨yã¨∞Î#fl~°∞. áê~°¡"≥∞O@∞#∞ Ѩq„`«OQÍ ÉèÏqOz#@∞¡
„Ѩ[Å#∞ #q∞‡™êÎ~°∞. ~å*ϺOQÆO J=∞Å∞ KÕ™êÎ=∞x „Ѩ=∂}O
KÕã≤, J^Õ ã¨ÉèíÖ’ KÕã≤# „ѨHõ@# J=∞Å∞ KÕÜ«∞x <åÜ«∞‰õΩÅ∞
ZO`« |i`≥yOKå~À? `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å _ç=∂O_£`À |O`å@
P_»∞`«∞<åfl~°∞. kâ◊, xˆ~Ìâ◊O ÖˉõΩO_® Z=_ç<À~°∞ Z@∞ uiy`Õ
J@∞ =∂Ï¡_»∞`«∂ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞ J==∂xã¨∞Î<åfl~°∞.
P"Õ^Œ# Hõeyã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩ[Å ¿Ñ~°∞`À áêÅ# KÕã¨∂Î, ÉèÏ~°`«
„Ѩ[Å#∞ „ѨѨOK« ÉϺO‰õΩ‰õΩ `åHõ@∞ì Ãјì# ^ŒàÏ~°∞ʼnõΩ „Ѩ[Å∞
Hõ#|_»~°∞. PHÍOHõ∆Å∞ QÆ∞iÎOK«~°∞. ˆHO„^Œ ǨϟO=∞O„u
ã¨∞jÖò‰õΩ=∂~ü +≤O_Õ „ѨHõ˜Oz# JdÅѨHõ∆ Hõq∞© ã¨=∂"Õâ◊
™ê~åOâ◊q∞^Õ. `Õk. 05.12.2012# `≥ÅOQÍ} _ç=∂O_£ÃÑ·
„ѨHõ@# KÕ™ê~°∞. ~åROÖ’x Jxfl áêsìÅ`À K«iÛOz `«~°∞"å`«
x~°‚Ü«∞O fã¨∞H˘OÏ=∞x D<≥Å `Õk. 28.12.2012#
ã¨=∂"Õâ◊O =ÙO@∞O^Œh „ѨHõ˜OKå~°∞. `Õk. 6.12.2012#
`≥ÅOQÍ} ZOÑ‘ÅO`å ZѶπ_çS ÖÏO˜ „Ѩ=∂^ŒHõ~° K«@ì
ã¨=~°}‰õΩ =∞^ŒÌ`«∞QÍ F>Ëâß~°∞. nxHÀã¨"Õ∞ ǨϟO=∞O„u
JdÅѨHõ∆ Hõq∞© ã¨=∂"Õâ◊ „ѨHõ@# =zÛ#@∞¡ |Ü«∞@‰õΩ
HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl JO`«~°æ`«OQÍ ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô áêÅHõ =~åæÅhfl
‰õÄ@q∞QÍ U~°Ê_ç# ‰õΩ„@ #∞O_ç ѨÙ@∞ìH˘zÛ# q+¨O Ö’`«∞QÍ
ѨijeOz K«∂_»HõáÈ`Õ Éèíq+¨º`ü „Ѩ=∂^ŒO TÇ≤ÏOK«@O Hõ+¨ìO.
`≥ÅOQÍ} ~åR U~åÊ@∞ Ѩ@¡ <åÜ«∞‰õΩÖˇ=iH© z`«Îâ◊√kú
ÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O [~°∞QÆ∞`«∞O_»QÍ<Õ u#fl WO˜"å™êÅ∞
ÖˇHõ¯ÃÑ>Ëì ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô ^•~°∞ÅO`å |Ç≤Ï~°OQÆOQÍ<Õ
J"å‰õΩÅ∞ K≥"å‰õΩÅ∞ ¿ÑÅ∞`«∞<åfl~°∞. u<Õ PǨ ~°OÖ’ ѨO˜H˜O^Œ
~å~ÚѨ_ç`Õ "≥O@<Õ L"Õ∞‡ã¨ÎO. L^Œº=∞ ˆHO„^Œ"≥∞ÿ# ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£
#QÆ~°O QÆ∞O_≥Åg∞^Œ H˘OѨÅ∞ Hõ@∞ìH˘x ‰õΩOѨ˜ ÃÑ_»∞`«∞<åfl~°∞.
JxflO˜x ^ÀÑ≤_ô KÕã≤# "åà◊¡O`å W^ÕѨx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. x*ÏxH˜
gà◊¡O^Œ~°∂ J„Hõ=∞OQÍ JkèHõ ã¨OѨ^ŒÅ∞ ‰õÄ_»ÉˇÏì~°∞. g˜x
HÍáê_»∞`«∂ ÃÑOK«∞HÀ=_»"Õ∞ giѨx. JkèHõ ^ÀÑ≤_ôH˜ JkèHÍ~°O
`À_≥·Ok. JkèHÍ~°|ÅO`À ^ÕxÔH·<å J}z"Õ¿ã PÖ’K«#Å∞
KÕÜ«∞_»O, PK«iOK«_»O KåÖÏHÍÅO #∞O_ç [~°∞QÆ∞`«∞#fl^Õ.
L^Œº=∞HÍ~°∞ÅÃÑ· J„Hõ=∞ ˆHã¨∞Å∞ Ãјì *ˇ·Å∞Ö’ x~°ƒOkèOz,
HÀ~°∞ìÅ K«∞@∂ì uѨÊ_»"Õ∞ H͉õΩO_® =∂#ã≤HÍO^Àà◊# ~°yeOz
q^•º~°∞÷Å∞, Ü«Ú=‰õΩÅ∞ „áê}ÏÅ∞ HÀÖ’Ê=_®xH˜ áêʼnõΩÅ∞
HÍ~°}=∞=Ù`«∞<åfl~°∞. =∞~À"≥·Ñ¨Ù `å=Ú Hõ#|_»‰õΩO_® |Ü«∞˜
â◊`«$`åfixfl qxÜ≥∂yOK«∞H˘x J#∞‰õΩ#fl =º‰õΩÎÅ#∞ JO`«
"≥ÚOkOKÕ H˘`«Î K«~°ºÅ‰õΩ NHÍ~°O K«∞Ïì~°∞. =∞ǨÏ|∞Éò#QÆ~ü
lÖÏ¡ #∞O_ç `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò ~åR <åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ
ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl =xÃÑO@ "≥OHõ>Ëâ◊fi~°∞¡ ǨÏ`«º`À áêÅHõ
ǨÏO`«Hõ =Ú~îåÅ∞ D Ѩx „áê~°OaèOz<å =ºH˜ÎQÆ`« |ÅÇ‘Ï#`«Å∞
™ê‰õΩQÍ K«∂Ãјì L^Œº=∞ K«i„`«#∞ =∞e#O KÕÜ«∞_»O, ã¨Oã¨÷#∞
xsfi~°ºO KÕÜ«∞_»O, H˜Ok#∞O_ç ÃÑ·™ê÷~Ú =~°‰õΩ ÉèíÜ«∂O^Àà◊#
ã¨$+≤ìOK«_»O ÖÏO˜ huÉÏǨϺ"≥∞ÿ# K«~°ºÅ‰õΩ kQÆ∞`«∞#fl
áêʼnõΩÅ∞ JdÅѨHõ∆ Hõq∞©Å`À `≥ÅOQÍ}‰õΩ Ѩiëê¯~°O
K«∂ѨÙ`å~°<Õk „Éèí=∞.
áê~°¡"≥∞O@∞ ã¨Éèí∞ºÅ∞QÍ ZxflÔH·# "åà◊¡O`å ~å*ϺOQÆO
g∞^Œ<À, `å=Ú #q∞‡# ^Õ=Ù_ç g∞^Œ<À =∞#™êH˜∆QÍ<À „Ѩ=∂}O
KÕ™êÎ~°∞. =∞~°∞Hõ∆}O #∞O_Õ „Ѩ=∂}ÏÅ∞ QÍeÖ’ Hõe¿Ñ™êÎ~°∞.
JO>Ë gà◊¡O^ŒiH˜ "åà◊¡g∞^Œ<Õ #=∞‡HõO ÖË^Œ∞. "åà◊¡O`å áêsìÅÖ’
H˘#™êˆQ ÉÏxã¨Å∞. áêsìÅ#∞ P_çOKÕ â◊H˜Î ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô
ã¨OѨ#fl =~åæʼnõΩ ѨÙ+¨¯ÅOQÍ =ÙOk. PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ H˘#™êˆQ
áêsìÅxflO˜H© gàı¡ <åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ =Ù<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}‰õΩ
=ºuˆ~HõOQÍ Ñ¨xKÕ¿ã <åÜ«∞‰õΩÅ∞ gi H˜Ok "≥∂KÕuhà◊√¡ `åˆQ
`≥ÅOQÍ} ZOёʼnõΩ ¿ãfiK«ÛùÖË^Œ∞. ÃÑ·QÍ gà◊¡O`å JO`«~°æ`«OQÍ
„Ѩ*Ï=ºuˆ~‰õΩÅ∞QÍ Ñ¨xKÕã¨∂Î, „ѨѨOK« ÉϺO‰õΩ „ѨÜ≥∂[<åÅ
HÀã¨O „Ѩ[Å#∞ |eKÕã¨∞Î ÃÑ·H˜ „Ѩ*Ï ™êfi=∞ºO =e¡OKÕ #~°~°∂Ѩ
#Ü«∞ =OK«‰õΩÅ∞. áê~°¡"≥∞O@∞Ö’ aÅ∞¡ ÃÑ_»`å=∞x 2009
#∞O_ç "≥∂ã¨yã¨∞Î<åfl~°∞. W^Õ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ J}∞ XѨÊO^Œ aÅ∞¡,
ZѶπ_çSÅ J#∞=∞u aÅ∞¡Å∞ P"≥∂^ŒO á⁄Ok<å~Ú.
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ<Õ UHÍaè„áêÜ«∞O ~åÖË^Œ∞. J~Ú<å aÅ∞¡ ~°∂ѨOÖ’
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

18. 18#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å ~°HõÎO `åQÆ_®xH˜ =ÚO^Œ∞ H˘zÛ<å~Ú. áê~°¡"≥∞O@∞#∞
Ѩq„`«"≥∞ÿ#kQÍ „Ѩ[ʼnõΩ K«∂Ãјì, J`«ºO`« Q˘Ñ¨Ê „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ
^Õâ◊OQÍ H©iÎã¨∂Î zÅ∞HõѨÅ∞‰õΩÅ∞ „Ѩ[ʼnõΩ =keÃјì `å=Ú
=∂„`«O Jhfl JѨq„`« Ѩ#∞Å∞KÕã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} aÅ∞¡
áê~°¡"≥∞O@∞Ö’ Ãјì, P"≥∂kOz „Ѩ`ÕºHõ ~åRO U~åÊ@∞
KÕÜ«∞‰õΩO_® `«=∞ ‰õΩ„@Å∞ |Ü«∞@ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}
U~åÊ@∞ [~°QƉõΩO_® Z=i^•iÖ’ "åà◊√¡ „Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl~°∞.
|Ǩï=ÚY ^•_»∞Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩ[Å#∞ peÛ `«=∞
=Ú~îåÅ∞QÍ =∂~°∞ÛHÀ"åÅx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}Ö’ Jk
Ѷ¨eOK«ÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} ^ÀÑ≤_ô ^•~°∞Öˇ·# K«O„^ŒÉÏ|∞ <åÜ«Ú_»∞,
"≥·Zãπ +¨i‡Å áê^ŒÜ«∂„`«ÅÖ’ H˜~å~Ú Ç¨ÏO`«Hõ =Ú~îåÅ∞, zÅ¡~°
~“_ôÅ∞, <Õ~°ã¨∞÷Å∞, Jxfl~°HÍÅ PÜ«Ú^è•Å`À "≥O@#_çKå~°∞.
K«O„^ŒÉÏ|∞, +¨i‡Å Ѩ~°ã¨Ê~°O Z=Ô~O`« ^ÀÑ≤_ô KÕâß~À
ã¨fiK«ÛùO^ŒOQÍ |Ü«∞@ ÃÑ@∞ì‰õΩO@∞ <åfl~°∞. <Õ~°ã¨∞÷Å =∞^茺#
#_çz=KÕÛ ^ÀÑ≤_ô^•~°∞ʼnõΩ „ѨÉèí∞`«fi ѨH∆Í# ã‘=∂O„^èŒ ã≤ZO
H˜~°}ü‰õΩ=∂~üÔ~_ç¤ áÈbã¨∞ HÍѨÖÏ ÃÑÏì_»∞. „Ѩ*Ï =ºuˆ~‰õΩʼnõΩ
„ѨÉèí∞`åfiÅ JO_»^ŒO_»Å∞. áÈbã¨∞Å∞, „ѨÉèí∞`«fiO, „ѨuѨH∆ÍÅ∞
Jxfl UHõ"≥∞ÿ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl `≥~°=∞~°∞QÆ∞ KÕÜ«∞_®xH˜
„Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl~Ú. K«~°ºÅ∞ Pq^èŒOQÍ<Õ ã¨Ê+¨ìOQÍ
Hõ#|_»∞`«∞<åfl~Ú.
„ѨÉèí∞`«fiâßYÅ∞ x*Ï~ÚfQÍ Ñ¨xKÕ¿ãΠǨϟOâßY, P^•Ü«∞
âßY, Jqhu x~À^èŒHõâßY, Ô~q#∂º, "å}˜[º âßYÖÏ¡O˜
JkèHÍ~°∞ÅO`å "≥O@<Õ K«O„^ŒÉÏ|∞ <åÜ«Ú_»∞, "≥·Zãπ
+¨i‡ÖÏÅ#∞ J^Œ∞ѨÙÖ’H˜ fã¨∞HÀ"åe. „ѨtflOz Z=i Pã¨∞ÎÅ∞
ZO`À? ZO`« ^ÀÑ≤_ô KÕâß~°∞? "åOQÆ∂‡ÅO iHÍ~°∞¤ KÕã≤ ÉèÏ~°`«
tH∆Í ã¨‡u „ѨHÍ~°O ˆHã¨∞Å∞ #"≥∂^Œ∞ KÕÜ«∂e. x*ÏÅ∞ |Ü«∞@
Ãјì ^ÀÑ≤_ô xkèx „Ѩ*Ïã¨OˆH∆=∂xH˜ qxÜ≥∂yOKåe. Z=iH˜
"åà◊√¡ ^˘OQÆÅ∞QÍ |Ü«∞@Ѩ_ç áÈ`«∞<åfl~°O>Ë ~Ú<åflà◊√¡QÍ
„ѨÉèí∞`«fi âßYÅ∞ "åi ^ÀÑ≤_ôx K«∂ã≤ =∞ø#O =Ç≤Ïã¨∞Î<åflÜ«∞#fl
=∂@. "åàı¡ |Ü«∞@Ѩ_çáÈ~Ú<å =∂Ï¡_»ÖË^ŒO@ ^ÀÑ≤_ôÖ’
JO^Œ~°∂ ÉèÏQÆ"≥∞ÿ#>Ë¡ ÉèÏqOKåeû =ã¨∞Î#flk. áêÅHõѨHõ∆ <Õ`«Å∞,
JkèHÍ~°∞ÅO`å UHõ"≥∞ÿ `≥ÅOQÍ} =ºuˆ~Hõ ‰õΩ„@Ö’
ÉèÏQÆ"≥∞ÿáÈÜ«∂~°∞. K«O„^ŒÉÏ|∞, +¨i‡Ö "≥O@ #_çKÕ <Õ~°ã¨∞ÎÅ∞,
áÈbã¨∞Å∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ UHõ"≥∞ÿ `≥ÅOQÍ} "å^Œ∞Å∞, q^•ºi÷
Ü«Ú=`«~°OÃÑ· ^•_»∞Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ã≤ZO H˜~°}ü‰õΩ=∂~üÔ~_ç¤,
K«O„^ŒÉÏ|∞ <åÜ«Ú_»∞, "≥·Zãπ +¨i‡Å UH©Hõ$`« Ç≤ÏO㨉õΩ ky,
J}z"Õ`« K«~°ºÅ‰õΩ áêÅÊ_»∞`«∞O>Ë, `≥ÅOQÍ} =∞O„`«∞Å∞,
Z"≥∞‡Ö˺, Z"≥∞‡bû, ZOÑ‘ÅO`å J<åºÜ«∞=∞x =∂Ï¡_»ÖËx
KÕ`«QÍx ã≤÷uÖ’ =Ù<åfl~°∞. <Õ~°O–JkèHÍ~°O Ô~·Å∞ ѨÏìÅ∞QÍ
q_»nÜ«∞~åx J#∞|O^èŒO`À „Ѩ[Å#∞ <Õ~°ã¨∞ÎÅ#∞ KÕã≤
áêeã¨∞Î#fl~°∞. D ã≤÷uÖ’ `≥ÅOQÍ}HÀã¨O J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ#
Ѷ¨e`åÅ∞ =KÕÛq^èŒOQÍ JdÅѨHõ∆ Hõq∞©Ö’ x~°‚Ü«∂Å∞
[~°∞QÆ∞`åÜ«∂? áê~°¡"≥∞OòÖ’ „ѨHõ˜Oz# `«∞~°∞"å`« JdÅѨHõ∆
Hõq∞© ÃÑ@ì_»"Õ∞ `«Ñ¨C.
`≥ÅOQÍ} HÀã¨"Õ∞ U~°Ê_ç# ˜P~üZãπ, JkèHÍ~°q∞¿ãÎ
`≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ KÕ™êÎ=∞x c*ËÑ‘ ÖÏO˜ áêsìÅ∞
„ѨHõ˜ã¨∞Î<åfl~Ú. JkèHÍ~°O ~ÚKÕÛ<å˜H˜ Z=Ô~O`« ^ÀÑ≤_ô
KÕã≤<å, Z=Ô~O`« ^Ò~°˚#ºO KÕã≤<å, ˆHã¨∞Å∞ Ãјì, *ˇ·Å∞Ö’
x~°ƒOkèOz, HÀ~°∞ìÅ K«∞@∂ì uÑ≤Ê, áê^ŒÜ«∂„`«Å¿Ñ~°∞`À
Ç≤ÏOã≤Oz<å =∞ø#OQÍ ZO^Œ∞‰õΩO@∞<åfl~Ú. QÆ`«OÖ’
=∂#∞HÀ@Ö’ [QÆ<£ ~å‰õΩO_®, HõsO#QÆ~ü K«O„^ŒÉÏ|∞
áȉõΩO_® J_»∞¤H˘#fl^≥O^Œ∞‰õΩ? „Ѩã¨∞Î`«O áê^ŒÜ«∂„`«ÅÖ’
=∞ø#OQÍ LO@∞#fl^≥O^Œ∞‰õΩ? ã‘=∂O„^èŒ ã≤x=∂Å∞ XHõ˜
Ô~O_»∞ ~ÀAÅ∞ PyáÈ~Ú "≥O@<Õ "å˜ "åºáê~°O ã¨*Ï=ÙQÍ
™êQÆ∞`«∞#flk. D =∞^茺֒ Uq∞ [iyOk? Éèí∂q∞ |^ŒÌÅ∞,
JyflQÆ∞O_»O HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ =∂@ňH Ѩiq∞`«=∂? =∞<Àà◊√¡
=∂@ňH Ѩiq∞`«O J~ÚáÈ`«∞O>Ë ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô =~åæÅ∞
x~å@OHõOQÍ ^ÀÑ≤_ô ™êyã¨∞Î<åfl~Ú. =#~°∞Å∞ Jhfl
áÈ~Ú#OHõ _˘Å¡ `≥ÅOQÍ} Z=iHÀã¨O? ã¨HõÅ ã¨OѨ^ŒÅ
xÅÜ«∞"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ} Éèí∂q∞ Ѩل`«∞ʼnõΩ K≥O^Œ‰õΩO_® Ѩ~å~Ú
„áêO`«O `«~°eã¨∞Î#flk. áÈuÔ~_ç¤ áê_»∞ á⁄Hõ¯ ɡ_ç`Õ
=∂Ï¡_»ÖË^Œ∞. <≥`«∞Î~°∞ áê~°∞`«∞O^Œx ÃÇÏK«ÛiOz# ѨÙezO`«Å
x~å‡}O ™êQÆ∞`«∞#flk. Pk"åã‘ yi[#∞Å#∞ x~åfiã≤`«∞Å#∞
KÕ¿ã áÈÅ=~°O *ÏfÜ«∞ „áê*ˇ‰õΩì Ǩϟ^•HÀã¨O Ѩ~°∞QÆ∞Å∞
ÃÑ_»∞`«∞#flk. FÃÑ<£HÍãπì "≥∞ÿxOQ∑ ¿Ñ~°∞`À ã≤OQƈ~}˜ =∞˜ìk|ƒQÍ
=∂~°É’`«∞#flk. HõsO#QÆ~ü H˘O_»Å∞ QÆ∞@ìÅ∞ =∂Ü«∞"≥∞ÿ
áÈ`«∞#flq. x~°∞^ÀºQÆ∞Å xÜ«∂=∞Hõ „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ `≥ÅOQÍ}‰õΩ
"≥ÚO_ç KÕÜÕ∞º Z^Œ∞~°=Ù`«∞#flk. 20âßO`«O FÃÑ<£ HÀÏ#∞
<å<£Ö’HõÖòQÍ =∂ˆ~Ûã≤, `≥ÅOQÍ} x~°∞^ÀºQÆ∞Å <À@=∞˜ì
H˘Ïì~°∞. WO^Œ∞HÀã¨O =¸`«|_ç, Z`ÕÎã≤# „Ѩ~Ú"Õò
áê~î°âßÅÖ’ ÖËx iHÍ~°∞¤Å #∞O_ç #H˜b ã¨ì_ô Ѩ„`åÅ∞ ã¨$+≤ìOz
`≥ÅOQÍ} HÀÏ#∞ `«#∞fl‰õΩ áÈ`«∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O
[~°∞QÆ∞`«∞#flk. QÆi˚OKÕ ã¨ÉèíÅ∞ q[Ü«∞=O`«O J=Ù`«∞<åfl~Ú.
F@∞¡ Ѩ_»∞`«∞#flq. ã‘@∞¡ ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞#flq. ã¨OѨ^Œ`Àáê@∞
L^ÀºQÍÅ∞ `«iyáÈ`«∞#flq. Jxfl~°HÍÅ q^èŒfiOã¨O [~°∞QÆ∞`«∞O>Ë
J_»∞¤HÀ"åeû =Ù<åfl J<åºÜ«∞=∞h =∂Ï¡_Õ <Õ`«Å∞ Hõ~°∞"≥·
áÈÜ«∂~°∞. W=hfl ^ŒQÆæ~°QÍ K«∂ã¨∂Î qÅqÅ ÖÏ_»∞`«∞#fl
Ü«Ú=‰õΩÖË |e^•#O KÕã¨∞H˘O@∞<åfl~°∞. <åÜ«∞‰õΩÅ∞ P_»∞`«∞#fl
<å@HÍxH˜ ã¨q∞^èŒÖˇ·áÈ`«∞<åfl~°∞. â◊"åÅg∞^Œ „Ѩ=∂}OKÕã≤,
"≥Úã¨e Hõhfl~°∞ HÍiÛ Ñ¨^Œ=ÙÅ Ñ‘~î°OÃÑ· ‰õÄ~ÀÛx „Ѩ*ÏHÍOHõ∆Å∞
HÍÅ~åã¨∂Î K≥ÅQÍ@=∂_»∞`«∞<åfl~°∞.
`≥ÅOQÍ} <åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ K≥ÖÏ=∞}˜ J=Ù`«∞#fl "åà◊¡O`å
_èçb¡ g^èŒ∞Ö’¡ Ñ≤Å∞¡ÅHõ<åfl Ç‘Ï#OQÍ rqã¨∞Î<åfl~°∞. g∞ã¨O "≥∞ÖËã≤,
`˘_»K«iz, [|ƒÅ∞ ZQƈ~ã≤ JHõ¯_» áÈ~Ú#OHõ áê~°¡"≥∞O@∞
"≥∞@¡g∞^Œ ‰õÄ~°∞ÛO@∞<åfl~°∞. zѨÊÅ∞ Ѩ@∞ìHÀHõáÈ~Ú<å ~°Hõ
~°HÍÅ ã‘fi=ÚÅ∞ "≥∞@¡ ^Œ~°≈#O ^•fi~å á⁄O^Œ∞`«∞O_»=K«∞Û.

19. 19 _çâ◊O|~ü, 2012
K«∂ã≤O^Œx, ™ê=^è•#OQÍ q#fl^Œx J~°÷O KÕã¨∞H˘#fl^Œx, ˆ~áÈ
=∂áÈ „ѨHõ@# =ã¨∞ÎO^Œx QÍ~°_ôÅ∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ™ÈxÜ«∂
QÍOnè =∂@Å∞ ~åx =¸QÆrq HÍ^Œ∞. J}∞q^Œ∞º`«∞Î XѨÊO^ŒO
aÅ∞¡ ÔQeÑ≤Oz J"≥∞iHÍ#∞ „Ѩã¨#flO KÕã¨∞H˘<Õ q^è•#OÖ’
ÉèÏQÆOQÍ UHõOQÍ ZOÑ‘Å<Õ H˘#∞QÀÅ∞ KÕã≤Ok. ã¨fi^Õj =∂Ô~¯ò
^ÀÑ≤_ôH˜ q^ÕâßÅ |Ǩïà◊*Ïu QÆ∞`åÎkèѨ`«º ã¨Oã¨÷ʼnõΩ aÅ∞¡
KÕ~ÚOzOk. q^Õj Ѩ#∞Å#∞ q[Ü«∞=O`«OQÍ KÕã¨∞Î#fl ™Èx
Ü«∂QÍOnè ã¨fi^Õâ◊OÖ’x `≥ÅOQÍ} aÅ∞¡ÃÑ>Ëì q+¨Ü«∞OÖ’ <À@
=∂@~å^Œ∞. =∞ø#O KåÖÏ „Ѩ=∂^ŒO. Jk WѨC_»∞ JdÅѨHõ∆O
~°∂ѨOÖ’ =∞~À™êi `≥ÅOQÍ}#∞ "≥∂ã¨O KÕÜ«∞É’`«∞#flk.
Ñ≤e¿ãÎ<Õ áÈ~Ú<å#O@∂ #Å¡x J^•ÌÅ "Õ∞_»Ö’¡ ~°Ç¨Ï㨺 K«~°ÛÅ∞.
ã¨OˆH`åÅ∞ =KåÛ~Ú. LQÍk, ^Œã¨~å, ã¨O„HÍOu, náê=o,
~°O*Ï<£, „H˜ãπ=∞ãπ ѨO_»∞QÆÅ∞ `≥ÅOQÍ}Ö’ [~°∞ѨىõΩOÏ=∞<Õ
"å~Ú^•Å∞ ã¨O=`«û~åÅ ˆHÅO_»~üÖ’ áê@∞QÍ =∂iáÈ`«∞
<åfl~Ú. K«~°ÛÅ∞ [~°QÆÖË^Œ∞. =∂Ï¡_»ÖË^Œ∞. =∂=¸Å∞QÍ
HõÅ∞ã¨∞H˘<åflO. `≥ÅOQÍ} ÖË^Œ∞. J^≥Hõ¯_»∞On JO@∂ "≥Ú~Úb
#∞O_ç +≤O_Õ^•HÍ J==∂xOKå~°∞. gà◊¡O`å ã‘=∂O„^èŒ á꺈H
rʼnõΩ ÖÁOyáÈ~Ú#O^Œ∞ˆH, P =∞`«∞ÎÖ’ #∞O_ç ã≤÷~°`«fiOÖËx
=∂@Å∞ =ã¨∞Î<åfl~Ú. áê~°¡"≥∞O@∞Ö’ aÅ∞¡ÃÑ>Ëì^•Hõ =zÛ#
`≥ÅOQÍ}#∞ =∞m¡ JdÅѨHõ∆ Hõq∞© ~˘K«∞ÛÖ’H˜ kOKå~°∞.
`≥ÅOQÍ}#∞ xÅ∞=ÙQÍ "≥∂ã¨yOKÕ K«~°ºÖ’¡ÉèÏQÆOQÍ ‰õΩ„@Åhfl
[~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú.
„Ѩ*Ï L^Œº=∂Å#∞ áêsìÅ *ˇO_® H˜O^Œ‰õΩ fã¨∞‰õΩ
áÈ`«∞<åfl~Ú. F@∞¡, ã‘@¡ J=ã¨~°O "Õ∞~°ˆH Ѩ~°ã¨Ê~° „ѨÜ≥∂[
<åÅ∞ <≥~°"Õ~°∞H˘<Õ ™ê÷~ÚÖ’<Õ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. ™êQÆ~°Ç¨ ~°O
ã¨Éèí L^•Ç¨Ï~°}QÍ fã¨∞H˘O>Ë XHõ"≥·Ñ¨Ù Ç≤ÏO㨠[~°∞QÆ∞`«∞#flk.
ÉÏ+¨Ê"åÜ«Ú QÀàÏÅ∞, ÖÏsîKèås˚Å∞, [#„Ѩ"åÇ¨Ï x~°ƒO^èŒO,
JÔ~ã¨∞ìÅ∞ [iy<å~Ú. z=iH˜ ã¨Éèíg∞^Œ ‰õÄ_® ÉÏ+¨Ê"åÜ«Ú
„ѨÜ≥∂QÆO [iyOk. WO`« [iy<å „Ñ¨[Å#∞ xÅɡ@ìÖËHõ
áÈ~ÚOk. ã¨ÉèÏã¨÷e #∞O_ç XHõ „ѨHõ@# KÕã≤<å ~ålÔ~_ç¤ ÖÏO˜
L^Œº=∞HÍ~°∞_ç „áê}O xÅ|_Õk. ã¨O`À+π ã¨=∞~°OQÍ ã¨r
=OQÍ xÅ|_Õ"å_»∞. `≥ÅOQÍ}Ö’ J_»∞QÆ∞ÃÑ@ì_®xH˜ K«O„^Œ
ÉÏ|∞ ™êǨÏã≤OKÕ"å_»∞ HÍ^Œ∞. =xÃÑO@ "≥OHõ>Ëâ◊fi~°∞¡ (˜Ñ≤ZѶπ
~åR <åÜ«∞‰õΩÅ∞) |uˆH"å_»∞. +¨i‡Å QÆ∞O_®Å∞ áêÅ=¸~°∞
Ü«¸x=iû© q^•º~°∞÷Åg∞^Œ ^•_ç KÕ¿ã "å~°∞HÍ^Œ∞. "≥·Ñ¶¨ÅºO
[iy`Õ ^•x „ѨÉèÏ=O Wxfl ~°∂áêÖ’¡ #+¨ìO KÕã≤Ok. <åÜ«∞Hõ`«fi
"≥·Ñ¶¨ÅºO, "≥∂ã¨O, ‰õΩ„@Å∞ ‰õΩ`«O„`åÅ∞ `≥ÅOQÍ} xO_®
JÅ∞=Ú‰õΩ#flq. ã‘=∂O„^èŒ áêÅHõ ‰õΩ„@Å ‰õÄ@q∞ Hõ"Õ∞‡ã≤#
#Å¡˜ =∞|∞ƒÅ∞ pÅÛ_®xH˜ ã≤^ŒúOHÍHõáÈ`Õ ˆ~Ѩ˜ `≥ÅOQÍ}
TÇ≤ÏOK«@O Hõ+¨ì"Õ∞.
(16= ¿Ñr `«~°∞"å~Ú)
HÍ~°}ÏÅ =Å¡, D~°¬º, ã¨fiÉèÏ"åÅ =Å¡ L^Œº=∞O "≥#H˜¯
áÈÜÕ∞ÖÏ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. `«ÅHÍÜ«∂<Õ áÈ~ÚOk~å JO>Ë K≥=ÙfiÅ
‰õΩ#fl áÈQÆ∞Å HÀã¨O U_çÛ#@∞¡ `≥ÅOQÍ} HÀã¨O L^Œº=∞O
[~°∞QÆ∞`«∞#fl `«~°∞}OÖ’ `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨Éèí "Õ_»∞HõÅ∞ JO>Ë
W=xfl "≥H˜¯iOѨ٠K«~°ºÅ∞. JkèHÍ~° ÉèÏ+¨ `≥Å∞QÆ∞ Q˘Ñ¨Ê`«#O
D „ѨÉèí∞`«fiO WѨÙÊ_»∞ QÆ∞ˆ~ÎiyO^•! Jã¨Å∞ ã‘=∂O„^èŒ
„áêO`«OÖ’ L#fl POQÆ¡ ÉèÏ+¨ HõÅÛ~ü =Å¡, "åà◊¡ HÍ~Àʈ~ò
q^ŒºÅ =Å¡ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ ‰õΩO@∞ Ѩ˜ìOk. ÃÑ·QÍ `≥Å∞QÆ∞
=∂Ï¡_Õ "åà◊¡O`å ã¨"≥∞ÿHõºOQÍ LO_®ÅOÏ~°∞. ã‘=∂O„^èŒ
„áêO`«OÖ’ Z‰õΩ¯= =∞Ok WOw¡+πÖ’ =∂Ï¡_»∞`å~°∞. JO>Ë
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ÃÑ· U=fiiH˜ Z‰õΩ¯= =∞=∞HÍ~°O L#fl^À
J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O <åºÜ«∞|^ŒÌ"≥∞ÿ#k. D
q+¨Ü«∂xfl QÆ∞iÎOK«‰õΩO_® ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO ã‘=∂O„^èŒ
<åÜ«∞‰õΩʼnõΩ ÉèíÜ«∞Ѩ_ç? x~°‚Ü«∞O fã¨∞HÀHõáÈ=_»O
ã¨Ô~·OkHÍ^Œ∞. U q+¨Ü«∂xH˜ =zÛ# q_çáÈ=_®xH˜
<åºÜ«∞|^ŒÌ"≥∞ÿ# L^Œº=∂Å∞ [~°∞QÆ∞`å~Ú HÍx Hõeã¨∞O^•Ì=∞x
[~°∞QÆ=Ù. JÖÏ KÕ¿ãÎ J<≥ÿuHõO J=Ù `«∞Ok. ã‘=∂O„^èŒ
<åÜ«∞‰õΩÅ∞ "åi JkèѨ`åºxfl, Pã¨∞ÎÅ#∞ K≥ÖÏ~ÚOK«∞HÀ=_®xH˜
ã¨"≥∞ÿHͺO„^èŒ ¿Ñ~°∞`À KÕã¨∞Î<åfl L^Œº=∂xH˜ J~°÷O ÖË^Œ∞. ÉÏ^èŒ
LO_ç |_çÖ’x XHõ Ñ≤Å¡QÍ_»∞ Z_»∞ã¨∞ÎO>Ë WOHÀ Ñ≤Å¡QÍ_»∞ U
ÉÏ^èŒ ÖˉõΩ<åfl "å_ç Z_»∞ѨÙ#∞ J#∞HõiOz Z_»∞ã¨∞Î "≥H˜¯i™êÎ_»∞.
D q^èŒOQÍ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O ÉÏ^èŒ`À ‰õÄ_»∞‰õΩ<åflk. ^•xfl
J#∞ã¨iOz ã‘=∂O„^èŒ "åà◊√¡ L^茺=∂Å∞, áÈ~åÏÅ∞ KÕ¿ãÎ
J~°÷O LO_»^Œ∞. JkèHÍ~° áêsìÖˇÿ# HÍO„ÔQãπ, WѨʘ =~°‰õΩ
`≥ÅOQÍ} q+¨Ü«∞OÖ’ ã¨Ê+¨ì`« ÖˉõΩO_® "≥ÚO_ç "≥·Yi`À
"≥∂ã¨yã¨∂Î „Ѩ[Å#∞ =∞ÉèíºÃÑ>ˇì ѨxÖ’ Ѩ_çOk. JÖÏO˜
áêsìʼnõΩ `≥ÅOQÍ}ÏÖ’ KÀ@∞O_»^Œ∞. áêsìÅ#∞ ѨHõ¯‰õΩ Ãјì
L^Œº =∞OÖ’ #_çz# <åÜ«∞‰õΩňH ~åÉ’ÜÕ∞ ~ÀAÖ’¡ „Ѩ[Å∞
Ѩ@ìO Hõ_»∞`å~°∞. WѨÊ_çH˜ „Ѩ[Å#∞ "åi lq∞‡‰õΩÅ`À "≥∂ã¨O
KÕÜ«∂Åx K«∂¿ãÎ „Ѩ[Å #∞O_ç <åÜ«∞‰õΩÅ∞ <Õ~°∞Û‰õΩ<Õk KåÖÏ
LO@∞Ok. ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ L^Œº=∂ Å#∞ =ÚO^Œ∞O_ç
#_çÑ≤Ü«∂e `«áêÊ #_»∞ã¨∞Î#fl L^Œº=∂Å#∞ "≥#H˜ #∞O_ç `«∂@∞¡
áÈ_çKÕ q^èŒOQÍ KÕÜ«∞‰õÄ_»^Œ∞. Hõ=ÙÅ∞, HõàÏHÍ~°∞Å∞ ~å[H©Ü«∂
áêsìÅ HÀã¨O ѨxKÕÜ«∞‰õÄ_»^Œ∞. L^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆO HÍ"åe.
q^•º~°∞÷Å∞, L^ÀºQÆ∞Å∞ L^Œº =∂xfl =ÚO^Œ∞O_ç #_çÑ≤OKåe.
<åºÜ«∞|^ŒÌ"≥∞ÿ# áÈ~åÏ Å‰õΩ „Ѩ[Å∞ ZѨÙÊ_»∞ =ÚO^Œ∞OÏ~°∞.
Jxfl ã¨OѶ¨∂Å "å~°∞, Jxfl ~°OQÍÅ "å~°∞ *ËUã‘ÅÖ’
ÉèÏQÆ™êfi=ÚÖˇÿ Z@∞=O˜ =uÎà◊¡‰õΩ `«Ö’QÆæ‰õΩO_® ã¨=∞+≤ìQÍ
L^Œº=∞O KÕã≤ `≥ÅOQÍ} ™êkèOK«∞HÀ"åe. P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞
KÕã¨∞HÀ=_»O ã¨Ô~·#kHÍ^Œ∞. Z^Œ∞~°∞O_ç áÈ~å_®e.
<åºÜ«∞|^ŒÌ"≥∞ÿ# áÈ~åÏÅ∞ KÕã≤ `≥ÅOQÍ}Ï#∞ ™êkèOK«∞HÀ=_»O
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[ÅO^Œi ÉÏ^茺`«.
T
T

20. 20#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
™È~ÚÖËx=∂@_çâ◊O|~ü9ÅOQÆQÍà◊§<å@HõO
– P„`«O Éèí∞[OQÆ~å=Ù
9 _çâ◊O|~ü 2009 <å_»∞ ^Õâ◊O =∂@ WzÛ =¸~°ÛѨ_ç
áÈ~Ú#k. ™ê~°fiÉè∫=∞, Ö∫H˜Hõ, QÆ}`«O„`«, ã¨~°fiã¨`åÎHõ,
„Ѩ*Ï™êfi=∞ºO Jx Kå˜ K≥¿ÑÊ ÉèÏ~°`« áêʼnõΩÅ∞ =∞O„`«∞ʼnõΩ
=∞# ~å*ϺOQÆ q^èŒ∞ÅÖ’ U XHõ¯>ˇÿ# `≥Å∞™ê! `≥eã≤`Õ
JO^Œ∞Ö’ U XHõ¯˜ ‰õÄ_» <ÀK«∞H˘#x `≥ÅOQÍ} „áêO`«
„Ѩ[Å∞. =∞i g~°∞ U^Õâ◊ „Ѩ[Ö’, ZHõ¯_ç "å~À, giH˜
ZÖÏO˜ „ѨÉèí∞`«fiO LO^À, K≥ѨÊHõ<Õ `≥eûáÈ`«∞Ok.
9 _çâ◊O|~ü 2009 <å_»∞ ÉèÏ~°`«^Õâ◊ Ju=ÚYº"≥∞ÿ#
Ǩϟ^•Ö’ LO_ç ^Õâ◊ „Ѩ[Å#∞ ã¨=∂# ^Œ$+≤ì`À Hõ#fla_»¤Å
=Öˇ K«∂_»=Åã≤# „ѨÉèí∞=Ù, ǨϟO=∞O„u z^ŒO|~°O QÍ~°∞
`≥ÅOQÍ} „Ѩ„H˜Ü«∞ „áê~°OÉèíO J~Ú#^Œx K≥Ñ≤Ê "≥O@<Õ
Ô~O_»∞ "å~åňH ÖË^Œ∞, ÖË^Œ∞, Ô~O_»∞ „áêO`åÅ (JO>Ë
ѨÙe–"Õ∞HõÅ) Jaè„áêÜ«∞O fã¨∞H˘x K≥ѨÊ`å#∞ Jx g∞
ѨOKå~Úux "å~Ú^Œ "Õã¨∞Î<åfl#∞ JO@∞ 23 _çâ◊O|~ü
2009# "å~Ú^Œ "Õã≤ =∂@ =∂iÛ# „ѨÉèí∞=Ù#∞ U=∞<åe!
„Ѩ*Ï™êfi=∞º „ѨÉèí∞=Ù J<åÖÏ! xÜ«∞O`« J<åÖÏ! ÖË^•
J|^•ÌÅ HÀ~°∞ „ѨÉèí∞=Ù J<åÖÏ!
<åÅ∞æ<åfl~° HÀ@¡ „Ѩ[Å∞ QÆ`« 60–70 ã¨O=`«û~åÅ
#∞O_ç `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ L^Œº=∂Å∞ KÕã¨∞Î<Õ ~°∂áêO`«~åÅ∞
K≥O^Œ∞`«∞ (K≥·`«#ºO) =ã¨∞Î<åfl~°∞. ^Œâ◊Å"åi J#∞‰õÄÅ`«#∞
K«∂ã¨∞Î „Ѩ*Ï K≥·`«#ºO`À L^Œº=∂Å∞ H˘#™êyã¨∞Î<åfl~°∞.
™êfi`«O„`åºxH˜ =ÚO^Œ∞ 1946 #∞O_ç 1948 =~°‰õΩ =∞#
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@O KÕã≤<å~°∞. 1968
– 69 Ö’ |∞Öˇ¡ò`À 369 =∞Ok „áê}`åºQÍÅ∞ KÕã≤ "åi
`åºQÍÅ#∞ ÉÏºÖˇò (F@¡) ~°∂ѨOÖ’ =∂iÛ JkèHÍ~°O
KÕlH˜¯OK«∞H˘x `≥ÅOQÍ}#∞ "≥∂KÕu`À QÆ∞kÌ<å~°∞. Wk
K≥<åflÔ~_ç¤ JkèHÍ~° "åº"≥∂ǨÏO`À `«∂ÏʼnõΩ |e J~Ú#
J=∞~°∞Å `åºQÍÅ#∞ =$^è• KÕã≤<å~°∞. J=Ú‡_»∞áÈ~Ú<å~°∞.
JѨʘ #∞O_ç `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ HÍO„ÔQãπ ^˘OQÆ
<å@HÍÅ∞ "≥∂™êʼnõΩ QÆ∞i J=Ù`«∞<åfl~°∞. J^Õ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’
`≥ÅOQÍ} „áêO`« „Ѩ[Å∞ ''`≥ÅOQÍ} [#ã¨OѶ¨∞@#——,
''[#ã¨Éèí——Å ¿Ñ~°¡`À „Ѩ[ŠѨH∆Í# xÅ|_ç ZOZÖò áêsì
`≥ÅOQÍ} "å^•xfl L^Œº=∂xfl HÍáê_»∞`«∂ n~°…HÍeHõOQÍ
H˘#™êyã¨∂Î J_»Ñ¨^Œ_»Ñ¨ |Ç≤Ï~°OQÆ ã¨ÉèíÅ∞, ã¨=∂"ÕâßÅ∞
x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î =ã¨∞Î<åfl~°∞. giH˜ KÕ^À_»∞ "å^À_»∞QÍ HÍi‡Hõ,
Hõ~°¬Hõ, q^•ºi÷, "Õ∞^è•=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ LO@∞<åfl~°∞.
W^Õ ™ê~åOâßxfl "åi <åÜ«∞Hõ`«fi ֒ѨOÖ’x
|ÅÇ‘Ï#`«#∞ `≥Å∞ûH˘x 2000 ã¨O=`«û~°OÖ’ `≥ÅOQÍ}
~°OQÆ∞Ö’ #∂`«# JkèHÍ~° ^•Ç¨ÏO`À ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
D `≥ÅOQÍ} "å^•xfl ^ÀÑ≤_ç Ñ≤_çH˜Ö’¡ =∞Åz „_®=∞
P_»∞`«∞O>Ë „_®=∞ ã¨OQÆu `≥eÜ«∞x J=∂Ü«∞Hõ r=ÙÅÖ’
Pâ◊Å∞ ˆ~H˜uÎOz =∂#ã≤Hõ H∆ÀÉèí‰õΩ QÆ∞i J~Ú „áê}ÏÅ∞
áÈQ˘@∞ìH˘x (^•^•Ñ¨Ù "≥~Úº) ‰õΩ@∞OÉÏÅ#∞ ^Œ∞óY㨄^ŒOÖ’
=ÚOz# JÉèÏQÆ∞ºÅ∞. gi `åºQÍÅ∞ =$^è• HÍ=^ŒÌx QÆ`åxfl
<≥=∞ˆ~ã¨∞Î ''QÆ∞_ç¤Ö’ "≥∞Å¡—— ÖÏO˜ ‰õΩǨÏ# ~å[H©Ü«∞
<åÜ«∞‰õΩÅ`À Hõeã≤ L^Œº=∂Å∞ KÕã¨∞Î<Õ L<åfl~°∞. 12
ã¨O=`«û~åÅ #∞O_ç „Ñ¨uѨHõ∆O, áêÅHõ ѨH∆ÍÅ`À Hõeã≤
`≥ÅOQÍ} `≥™êÎ=∞x ''XO>ˇ ÃÑ^Œ=ÙʼnõΩ – #Hõ¯ Pâ◊ Ѩ_»¤@∞ì——
( XO>ˇ ÃÑ^Œ=ÙÅ∞ ~åe`≥ – uO@ JO@∞ #Hõ¯ K«∂ã¨∞ÎO@k)
D <åÜ«∞‰õΩÅ∞ Pâ◊Ѩ_»∞K«∞<åfl~°∞. HÍx Jk 23 _çâ◊O|~ü
2009#. "≥ÚO_ç KÕ~Ú TÑ≤Ok. HÍx "≥ÚHõ¯"Àx ^è≥·~°ºO`À
q^•º~°∞÷Å∞, q^•º=O`«∞Å∞, L^ÀºQÆ∞Å∞, HÍi‡‰õΩÅ∞,
HõàÏHÍ~°∞Å∞, ~°K«~Ú`«Å∞, ѨÓiΙê÷~ÚÖ’ L^Œºq∞ã¨∂Î<Õ
L<åfl~°∞. gi `åºQÍÅ∞, „â◊=∞ ''™⁄=Ú‡ XHõik – ™È‰õΩ
XHõik—— J<Õ K«O^ŒOQÍ =∂iOk. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞
áêsìʼnõΩ Jf`«OQÍ L^Œº=∞O KÕ¿ãÎ nxx xsfi~°ºO
KÕÜ«∞_®xH˜ ''"Õ∞Hõ =<≥flQÆŠѨÙe—— ~°∂ѨOÖ’ ^˘OQÆ ^≥|ƒ
fÜ«∞_®xH˜ `«Å`ÀHõ ÖËx NHõ$+¨‚ Hõq∞˜ "Õã≤ HÍÖÜ«∂Ѩ#
KÕã≤Ok. L^ÀºQÆ∞Å∞ "åi (r`åÅ∞) "Õ`«<åÅ#∞ Ãã·`«O
=ke 42 ~ÀAÅ∞ ã¨HõÅ[#∞Å ã¨"≥∞‡‰õΩ ã≤^ŒÌ"≥∞ÿ`Õ nxH˜
~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ ^Œ∂~°OQÍ LO_ç HõO_»∞¡O_ç QÆ∞_ç¤ "å_çÖÏ
K«∂™ê~°∞. ~å[H©Ü«∞ <å@HÍÅ∞, 2000 ã¨O=`«û~°OÖ’
ÃãÃÑìO|~üÖ’ 41 =∞Ok HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ™ÈxÜ«∂#∞
Hõeã≤ ~åR „Ѩ`ÕºHõ`«#∞ `≥eÑ≤<å~°∞. =∞#‰õΩ (HÍOy) #+¨ìO,
ÉèíÜ«∞OHõ~°OQÍ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖË^Œ∞, W¿ãÎ =∞#‰õΩ =∞#
(HÍOy) áêsìH˜ ÖÏÉèíO ÖË^Œ∞. ™ê÷xHõ `≥ÅOQÍ} áêsìH˜
ÃÑ^ŒÌiHõO (˜P~üZãπ) ^Œ‰õΩ¯`«k Jx ™ÈxÜ«∂ HÍà◊√§ "≥ÚH˜¯
=zÛ<å~°∞. P<å˜ #∞O_ç D <å˜ =~°‰õΩ Ñ≤zÛ"å_çÖÏ
q„~°gQÆ∞`«∞ `≥ÅOQÍ} MÏÜ«∞O Jx K≥ѨC`«∂<Õ L<åfl~°∞.
"åi ™⁄Å∞¡ Hõ|∞~°¡‰õΩ `≥ÅOQÍ} pq∞_ç ™⁄Å∞¡ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
JkèHÍ~°O HÀã¨O 2001Ö’ H˘O`«=∞Ok <åÜ«∞‰õΩÅ∞
|Ü«∞@Ѩ_ç "åi Ѩ|ƒO H˘~°‰õΩ `≥ÅOQÍ} áêsì Ãјì
(`«~°∞"å~Ú 24= ¿ÑrÖ’...)
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

21. 21 _çâ◊O|~ü, 2012
_≥ÉÜ≥∂ ^Œâß|ÌO #∞Oz Z#ɡ·ƒÜ≥∂ ^Œâß|ÌO P `«~°∞"å`«
`˘Oɡ·Å ^•HÍ q^•ºi÷, Ü«Ú=[#∞Å∞ áÈ~åÏÅ "≥·Ñ¨Ù Hõ^ŒO
`˘Hͯ~°∞. D áÈ~åÏÅ∞ ^Õâ◊O #Å∞=¸ÅÅ ^•HÍ q^•ºi÷x,
q^•º~°∞÷Å#∞ "Õ∞Å∞H˘ÖÏÊ~Ú. D JyflHõ}O q^•º~°∞÷ňH
Ѩiq∞`«O HÍÖË^Œ∞. D zK«∞Û ^Õâ◊OÖ’ J`«ºO`« Ç‘Ï#OQÍ
^ÀÑ≤_ôH˜ QÆ∞iHÍ|_»∞`«∞#fl Ô~·`åOQÍxfl, HÍi‡‰õΩÅ#∞ "Õ∞Å∞
H˘eÊOk. q^•ºi÷, Ü«Ú=[#∞Å∞ ˆH=ÅO `«=∞ „ѨÜ≥∂[<å~°÷O
áÈ~åÏÅ "≥·Ñ¨Ù‰õΩ =∞~°ÅÖË^Œ∞. "≥Ú`«ÎO ^Õâ◊ „ѨÜ≥∂[<å~°÷O
áÈ~åÏÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. „áê~°OÉèíOÖ’ q^•ºi÷ L^Œº=∞O
`«=∞ „ѨÜ≥∂[<å~°÷O [iy<å Jk `«~°∞"å`« ^Õâ◊ „ѨÜ≥∂[<å~°÷O
L^Œºq∞OKÕ kâ◊QÍ ™êˆQ@∞=O˜ HÀ}Ïxfl QÆ=∞xOK«=K«∞Û.
nxH˜ QÆÅ HÍ~°}O Uq∞˜? q^•º~°∞÷Å ã¨=∞㨺Å∞ ˆH=ÅO
"åiˆH Ѩiq∞`«"≥∞ÿ#q HÍ=x D ã¨=∞㨺Å∞ WѨʘ =º=ã¨÷
=¸ÅOQÍ L`«Ê#fl=∞=Ù`«∞<åflÜ«∞x, D =º=ã¨÷ ã¨=¸Å
=∂~°∞Ê`À<Õ ã¨=∞㨺Å∞ Ѩiëê¯~°=∞=Ù`åÜ«∞<Õ K≥·`«#º"Õ∞ q^•ºi÷
áê„`« ^Õâ◊OÖ’x Ô~·`åOQÆ, HÍi‡Hõ =~°æ L^Œº=∂Å`À
=∞"Õ∞Hõ=∞=_®xH˜ =¸Å=∞x QÆ=∞xOK«QÆÅO. HÍ=Ù# q^•ºi÷
Ö’HõO Ô~O_»∞ q^è•Å∞QÍ Ô~·`åOQÆ=Ú, „âßq∞Hõ =~°æO ѨH∆Í#
xÅ|_»‰õΩO_® „ѨuѶ¨∂`«∞Hõ qѨ¡=HÍ~°∞Å∞QÍ ^ÀÑ≤_ô KÕ¿ã =~°æO
"≥·Ñ¨Ù xÅ∞K«∞O_»Ïxfl QÆ=∞x™êÎ=Ú.
„Ѩ[ŠѨH∆Í# xÅ∞Û#fl q^•º~°∞÷Å #∞Oz J`«ºO`«
ã¨Ç¨ÏHÍ~åxfl =∞#O QÆ=∞xOK«=K«∞Û. ™ê„=∂[º "å^ŒO,
Éèí∂™êfi=∞ºÑ¨Ù ^ÀÑ≤_ô =¸ÅOQÍ =∞# ^Õâ◊ Ô~·`åOQÆO, „âßq∞Hõ
=~°æO JHõ∆~å㨺`«Ö’ "≥#Hõ|_ç L<åfl~°∞. qѨ¡= q^•ºi÷ ѨHõ∆O
Ô~·`åOQÍxH˜, „âßq∞Hõ =~åæxH˜ qѨ¡= JHõ∆~å㨺`«#∞ <ÕiÊã¨∂Î
"åix qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’H˜ ѨÙOA‰õΩ<Õ@@∞¡ KÕÜ«∞_®xH˜ ã¨Ç¨Ï
HÍ~°O JOkOzOk. qѨ¡= q^•º~°∞÷Å∞ "åi K«^Œ∞=ÙʼnõΩ
ã¨fiã≤ÎK≥Ñ≤Ê Ñ¨ÓiÎ HÍÅO qѨ¡=HÍ~°∞Å∞QÍ Ô~·`åOQÆO, „âßq∞Hõ
=~°æOÖ’ ~å[H©Ü«∞ „ѨKå~°O KÕ™ê~°∞. ÔQiÖÏ¡ ѨÙ<åk „áêO`åÅ#∞
xi‡OKå~°∞. nx`À áê@∞QÍ J`«ºO`« `åºQÆQÆ∞}O Hõey
LO_»@"≥∂, „Ѩf Ѩiã≤÷uH© `«=∞#∞ =∞Å∞K«∞‰õΩx, #_»∞K«∞HÀ
=_»=¸ qѨ¡= q^•º~°∞÷Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ~å[º=Ú, áÈbã¨∞Å
JѶ¨∂~Ú`åºÅ#∞, J`åºKå~åÅ#∞, |∂@HõѨ٠Z<£H“O@~°¡#∞
Ãã·`«O ÖˇHõ¯ KÕÜ«∞‰õΩO_® qѨ¡= q^•º~°∞÷Å∞ L^Œº=∞OÖ’H˜
=ÚO^Œ∞H˘KåÛ~°∞. ™ê„=∂[º"å^Œ=Ú, Éèí∂™êfi=∞º=Ú Ñ¨`«#O
J`«ºO`« `«fii`«"≥∞ÿ#@∞=O˜ ^Œâ◊Ö’ ѨÙOAH˘zÛ#@∞ =O˜
"≥Å∞¡"Õ D qѨ¡= q^•º~°∞÷Å∞ ÉèÏ~°`« q=ÚH˜Î L^Œº=∂xH˜ KÕã≤#
`åºQÆO Ç≤Ï=∞ÅÜ«∞ Ѩ~°fi`«"≥ÚO˜k.
<Õ_»∞ ™ê„=∂[º"å^ŒO, „ѨuѶ¨∂`«∞Hõ qѨ¡= â◊‰õΩÎÅ∞ q^•ºi÷
Ö’HÍxfl q^•ºi÷ ã¨OѶ¨∞OÖ’H˜ Z~° "Õã¨∞Î<åfl~Ú. D q^•ºi÷
ã¨OѶ¨∂Å∞ ™ê„=∂[º"å^ŒO ^•x `˘`«∞ÎÅ ‰õΩ_ç KÕ~Ú =O˜q.
D ã¨OѶ¨∂Å∞ q^•º~°∞÷Å∞ Z^Œ∞~À¯<Õ q^Œº‰õΩ ã¨O|OkèOz#
ã¨=∞㨺Å#∞ Ѩi+¨¯iOK«ÖËx Ѩiã≤÷uÖ’ L<åfl~Ú. D ã¨OѶ¨∂Å∞
q^•º~°∞÷Å#∞ „Ѩã¨∞Î`« q^•ºq^è•<åxH˜ =ºuˆ~HõOQÍ q^•º~°∞÷Å
#∞O_ç áÈ~åÏxH˜ <åÜ«∞Hõ`åfixfl JOkOK«ÖËx ã≤÷uÖ’
L<åfl~Ú. D HÍÖËr Ü«¸xÜ«∞#∞¡ q^•º~°∞÷ʼnõΩ Pi÷Hõ"å^Œ
^Œ$+≤ìHÀ}Ïxfl U~°Ê~°∞ã¨∞ÎOÏ~Ú. nx`À q^•º~°∞÷Å qѨ¡=Hõ~°"≥∞ÿ
# <≥·Ñ¨Ù}Ϻxfl ^≥|ƒfã≤ Ô~·`åOQÆ, „âßq∞Hõ =~°æ ѨHõ∆OÖ’
H͉õΩO_® J=HÍâ◊"å^Œ=Ú, ÔHsi[=Ú "≥·Ñ¨Ù‰õΩ "≥Å∞`«∞ <åfl~°∞.
D ã¨OѶ¨∂ÅÖ’ <åÜ«∞Hõ`«fi ™ê÷#=ÚÖ’ LO_®Å<Õ ^Œ$+≤ì`À
J=HÍâ◊"å^Œ [@∞¡ U~°Ê~°∞Û‰õΩO@∞<åfl~°∞. nx`À qѨ¡=Hõ~°
qÅ∞=Å#∞ `«∞OQÆÖ’ `˘ˆH¯ã¨∞Î<åfl~°∞. ™ê„=∂[º "å^ŒO "Õã≤#
Z~°Å#∞ JOkѨÙK«∞Û‰õΩ#flk <Õ˜ =∞# ÉèÏ~°`« „ѨÉèí∞`«fiO ^•x
`˘`«∞ÎÅ∞. Hõ#∞Hõ Jq K«∂¿Ñ ™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ á¶ÈA
XHõ J|^ŒÌO. JÖÏ<Õ ™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ L^Œº=∂xfl
#_»Ñ¨‰õΩO_® LO>Ë ã¨OѶ¨∂Åhfl ™ê„=∂[º"å^Œ Z~°Ö’ Ѩ_»¤
ã¨OѶ¨∂ÖË, ÖÁOQÆ∞ÉÏ@∞ `«`«fiO Hõey#"Õ. HÍ=Ù# ÖÁOQÆ∞ÉÏ@∞
`«#O #∞O_ç ^Œ∂~°"≥∞ÿ Ô~·`åOQÆ, „âßq∞Hõ=~°æOÖ’ =∞"Õ∞Hõ"≥∞ÿ
^Õâ◊ q=ÚH˜Î áÈ~°∞Ö’ q^•º~°∞÷Å∞ KÕ`«∞Å∞ HõÅáêe. ZO^Œ∞HõO>Ë
<Õ_»∞ ™ê„=∂[º"å^ŒO, Éèí∂™êfi=∞º =~°æO Ѩ`«#Ѩ٠^Œâ◊ J`«∞Î#fl`«
™ê÷~ÚH˜ KÕi#k. D ^Œâß|ÌO qѨ¡"åÅ Ü«ÚQÆO. ^ÀÑ≤_ô =~åæxH˜
=ºuˆ~HõOQÍ L^Œºq∞OK«_»O W^Õ ã¨Ô~·# ã¨=∞Ü«∞O. HÍ=Ù#
qѨ¡= q[Ü«∂xfl, ^ÀÑ≤_ô JO`åxfl =∞# KÕ`«∞Å g∞^Œ∞QÍ
U~°Ê~åÛe. JO^Œ∞‰õΩ q^•º~°∞÷Å∞ "åi K«^Œ∞=ÙʼnõΩ ã¨fiã≤Î K≥áêÊe.
Ô~·`åOQÆ, „âßq∞Hõ =~°æO`À =∞"Õ∞Hõ=∞"åfie. "åiÖ’ ~å[H©Ü«∞
„ѨKå~°O KÕÜ«∂e. <Õ˜ ã¨=∂[ ã¨OѨÓ~°‚ =∂~°∞ÊÔH· "åix
K≥·`«#∞ºÅ#∞ KÕÜ«∂e. HÍ|˜ì q^•º~°∞÷Å∞ „QÍ=∂ʼnõΩ `«~°ÖÏe.
„QÍ=∞OÖ’ Ô~·`åOQÆO`À, „âßq∞Hõ=~°æO`À Hõeã≤ áÈ~å_®e.
=º=™êÜ«∞ qѨ¡"åxfl qã¨$`« Ѩ~°K«_»=¸, ~å*ϺkèHÍ~åxfl
qã¨$`« Ѩ~°Û_»=¸ KÕã¨∂Î „QÍ=∂Å#∞ Ѩ@ì}ÏÅ#∞ q=ÚHõÎO
K͆Ƕe.
q^•ºi÷,Ü«Ú=[#∞ʼnõΩÑ≤Å∞ѨÙ
– ÉÏ|∞~å"£∞
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
T

22. 22#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
áêÅ∞ hà◊√¡ ã¨=∂#OQÍ XˆH ^èŒ~°‰õΩ H˘O@∞#fl áêÅ=¸~°∞
=∞^茺 `«~°QÆu r=ÙÖÏ¡~å!
QÆ`« <≥Å lÖÏ¡ Ãã·<£û¿Ñ¶~ü =#ѨiΠѨ@ì}OÖ’ [iyOk.
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ „QÆO^äŒÅÜ«∂Å "å~À`«û"åÅ∞ ‰õÄ_® [iy#q.
lÖÏ¡ Ãã·<£û¿Ñ¶~ü x~°fiÇ≤ÏOK«∞@‰õΩ, „QÆO^ä•ÅÜ«∞ "å~À`«û"åÅ∞
[~°Ñ¨ÏxH˜ áêѨO „ѨÉèí∞`«fiO ^ŒQÆæ~° x^èŒ∞Å∞ ÖËHõáÈÜ«∞=Ï.
QÆ∞@ìÅ #_»∞=∞ Ѩ@ì}ÏxH˜ ^Œ∂~°OQÍ „ѨÉèí∞`«fi J#∞=∞u
ÖˉõΩO_® #_»∞ã¨∞Î`«∞#fl ^˘~°Å áê~î°âßʼnõΩ ~å„u ~å„u J#∞=∞u
WzÛ ^˘~°Å Y~°∞ÛÅ`À Ѷ¨∞#OQÍ lÖÏ¡ Ãã·<£û ¿Ñ¶~ü =¸_»∞
~ÀAÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. J^Õ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ „ѨÉèí∞`«fi HõàÏâßÅ
„áêOQÆ}OÖ’ „ѨÉèí∞`«fi JkèHÍ~°∞Å J#∞=∞u`À, „Ѩ~Ú"Õ@∞
"åºáê~°∞Å∞ ÉÏ}Ï ã¨~°∞‰õΩÅ#∞ J=Ú‡HÀ=_®xH˜ "åi QÆ∞_®~åÅ
JOQÆ_çÅ U~åÊ@∞ ‰õÄ_® [iyOk.
Z=i ^ŒÜ«∞`À ã¨∞~°=~°O „Ѩ`åѨÔ~_ç¤ âßY „QÆO^ä•ÅÜ«∞
"å~À`«û=O ‰õÄ_® ^ŒÜ«∞hÜ«ÚÅ∞ Ãјì# =¸iÎxH˜ "åiH˜
J#∞‰õÄÅOQÍ<Õ [iyOk.
„ѨÉèí∞`«fi áê~î°âßÅÅ#∞ HÍáê_»∞‰õΩO^•O! `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê#∞
~°H˜∆OK«∞‰õΩO^•O! JiyáÈ~Ú# iHÍ~°∞¤ÖÏ Ñ¨^ÕѨ^Õ K≥¿ÑÊ
„ѨÉèí∞`«fiO, „ÃÑ·"Õò =º‰õΩÎʼnõΩ ^˘~°Å‰õΩ ZÖÏ ^•™ÈǨÏO
J=Ù`«∞O^À, J~ÚO^À, L^ÕÌâ◊º ѨÓ~°fiHõOQÍ ZÖÏ „ѨÉèí∞`«fi
~°OQÍÅ#∞ xsfi~°º Ѩiã¨∞ÎO^À, =∞#=ÚO^Œ∞ HõxÑ≤ã¨∞Î#fl z#fl
L^•Ç¨Ï~°}Å∞ =∂„`«"Õ∞ Wq!
ÉÏ^è•Hõ~°"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O! „ѨÉèí∞`«fi Láê^蕺ܫÚÅ∞, L^Àº
QÆ∞Å∞, =ÚYºOQÍ „Ѩ[ŠѨH∆Í# xÅ|_ç#O Jx K≥ѨCH˘#fl
Láê^蕺ܫ∞ ã¨OѶ¨∂Å∞, „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å∞ ‰õÄ_® =∞ø#O
=Ç≤ÏOK«_»O!
„Ѩ*ÏHõqQÍ <å „Ñ¨Ü«∞`«flO, á¶È<£HÍÖòû, q#fláêÅ∞ JO`å
XHõ J~°}ºÑ¶¨∞’+¨QÍ<Õ q∞yeáÈ~ÚOk. ''^Œ∞#fláÈ`«∞g∞^Œ "å#
‰õΩiã≤#@∞ì—— ã¨ÊO^Œ# â◊¥#ºO. ÃÑ·QÍ gˆ~ ^˘~°Å‰õΩ Jkè
HÍ~°∞ʼnõΩ, Hõq∞©Åg∞^Œ Hõq∞©Å∞ "Õã¨∞H˘x L`åûǨÏOQÍ
ѨxKÕã¨∞Î JO`«~°æ`« ÉèíH˜Î |Ç≤Ï~°OQÍQÍ<Õ Kå@∞H˘#fl~°∞!
Wn QÆ`«<≥Å áêÅ=¸~°∞ =∞^茺`«~°QÆu, |∞kúr=ÙÅ XHõ
z#fl r=# z„`«O!
WѨC_»∞ D <≥Å ''„ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÖË—— *Ï`«~°
QÆ`«Î~°!
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO g∞^Œ q^•º~°∞÷Å „áê}`åºQÍÅ`À, „Ѩ[Å∞
=ÚHõÎHõO~î°O`À, Hõ=ÙÅ∞, HõàÏHÍ~°∞Å∞, áê@ =∂@ P@Å`À
XHõ ¿ãfiKåÛù w`åxH˜, XHõ q=ÚH˜Î <ÕÅ HÀã¨O, `«Å¡_çÅ∞¡`«∞=ÙO>Ë,
„ѨÉèí∞=ÙÅ∞ x=∞‡‰õΩ hÔ~uÎ#@∞¡ ~å[H©Ü«∞ ¿ÑHÍ@ÖÏ_»∞
‰õΩO@∞<åfl~°∞.
„Ѩ*ÏHõ=ÙÅ#∞, HõàÏHÍ~°∞Å#∞ "≥Ú#fl _®II K≥~°∞‰õΩ ã¨∞^è•Hõ~ü,
<Õ_»∞ q=∞ÅHõ¯ *ˇ·Ö’¡ x~°ƒOkèOz, ^•^•Ñ¨Ù 40 HÀÏ¡ ~°∂áê
Ü«∞Å`À „ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ ~°∂ѨOÖ’ „ѨÉèí∞=ÙÅ∞
^Œ~°≈#O Wã¨∞Î<åfl~°∞.
x^èŒ∞Å∞ J„|Hõ^Œ„|! x~°fiǨÏ} =∂Ü«∂*ÏÅO!
„Ѩ*ÏÖÏ¡~å! <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ „H˜`«O Z=∞Ô~˚hû J<Õ pHõ˜
ÉÁ=∞‡‰õΩ =ÚYz„`«O „ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞!
=∞m§ XHõ á¶êã≤ã¨∞ì áêÅ#‰õΩ ѨÙ#~ü zǨÏflO ''D pHõ˜
u~°∞Ѩu ÉÁ=∞‡——
''<Õ~°"Õ∞ JkèHÍ~°"≥∞ÿ „Ѩ[efl <Õ~°ã¨∞ÎÅ#∞ KÕã≤ "≥OÏ_»∞`«∞O>ˇ
<À~°∞ =ÙO_ç ÃÑ^Œ=ÙÅ∞ qѨÊÖËx „Ѩu"å_»∞ <≥~°ã¨∞Î_Õ—— D Hõq
WѨʘˆH K«i„`« =∞Å∞Ѩ٠=∞Å∞ѨÙÖ’ xÅ|_ç „Ñ¨[Å
L^Œº=∂ÅÖ’<Õ =Ù<åfl_»∞!
|"≥∞‡~° áÈ`«# #∞Oz HÍà’l =~°‰õΩ, HÍà’l #∞Oz
WѨʘH˜ QÆ∞O_≥`«_ç P~°‰õΩO_® Q˘O`«∞ Z`«∞Î`«∞#fl 'qq— ™ê~ü
=~°‰õΩ–
NN #∞Oz *ÏfiÖÏ =Úd=~°‰õΩ, *ÏfiÖÏ =Úd #∞Oz
WѨʘH˜ HÍÅO g∞^Œ 'Hõq`«fiO— 'rq`«O— HõÅHõÅ Ãјì
#_»∞ã¨∞Î#fl [#*ÏfiÅ =~°‰õΩ–
„Ѩâ◊flÅ ~°HõÎ *ÏfiÅ#O`À K«i`« ѨÙh`«O J=Ù`«∂<Õ =ÙOk!
„Ѩ*ÏÖÏ¡~å! Hõ=ÙÅ∞ HõàÏHÍ~°∞ÖÏ~å!
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å q+¨ "åÜ«Ú=ÙÅ`À, qHõã≤ã¨∞Î#fl `≥Å∞QÆ∞
ѨÙ=ÙfiÅ`À, ^ŒO_»Å∞ Je¡, ~°HõÎѨ٠Ǩ ~°`«∞Å`À, [~°Ñ¨ÙHÀÉ’`«∞#fl
„ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ „ѨÉèí∞=ÙÅ "≥·Ñ¶¨ÖϺŠáêʼnõΩÅ
‰õΩ„@Å#∞, Jyfl K«Å#w`«O`À x~°ã≤Oz, K«i`« "≥·Ñ¨Ù
xÅ|_»∞^•=∞x PHÍOH˜∆ã¨∂Î..
Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl! ''=~°¬O „H˜O^Œ ^Œ∞<åfláÈ`«∞Å∞—— ''#~åÅ fQÆÅ∞
„`≥y# g}Å∞——, HÍ"˘^Œ∞Ì =^Œ∞Ì Jx „Ѩ*Ï Ü«Ú^ŒúHõqQÍ q[˝Ñ≤Î
‰õÄ_®!
''„ѨѨOK«`≥Å∞QÆ∞=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ——x JyflK«Å#O`Àx~°ã≤^•ÌO!
– [#*ÏfiÅ
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
T

23. 23 _çâ◊O|~ü, 2012
P HõO~î°ã¨fi~°O qO@∞O>Ë K≥@¡ ã¨=¸Ç¨ÏѨ٠`«ÅÅÃÑ·#
Ѩ‰õ∆ΩÅQÆ∞OѨÙÅ∞ ZQÆ∞ã¨∞Î#fl@∞¡QÍ LOÏ~Ú. ^Œ@ì"≥∞ÿ# J_»q
JO^•Å∞ Hõà◊¡=ÚO^Œ∞ Hõ^ŒÖÏ_»∞`«∞OÏ~Ú. P"≥∞ Q˘O`≥uÎ QÍ#O
KÕã¨∞ÎO>Ë „ѨHõ$u JO`å Ѩ~°=tOz áÈ~Ú Ñ¨ÙiqÑ≤Ê# <≥=∞eÖÏ
<å@ºO KÕã¨∞Î#fl@∞¡O@∞Ok. P"≥∞ áê^•Å ã¨=fi_çH˜ =∞#ã¨∞
Hõ"å@Ѩ٠`«Å∞ѨÙÅ∞ `≥~°∞K«∞‰õΩx L^Œº=∞ ^•fi~åÅ∞ `≥~°∞K«∞
‰õΩ#fl@∞¡OÏ~Ú. P"≥∞ áê@ʼnõΩ Ѩ~°fi`åÅ∞ Hõhflà◊√¡ ÃÑ@∞ì‰õΩ#fl
@∞¡OÏ~Ú. #^Œ∞Å∞ á⁄OQÆ∞`«∞#fl@∞¡OÏ~Ú. P"≥∞ áê^•Å
JO^≥Å ã¨=fià◊¡‰õΩ XHõ „Ѩà◊Ü«∞O á⁄OQÆ∞H˘zÛ#@∞¡O@∞Ok.
P"≥∞ ~åQÆO f¿ãΠѨã≤Ñ≤Å¡ É’ã≤#=ÙfiÖÏ¡QÍ, Ѩã≤`«#ѨÙ
QÆ∞Hõ¯Ñ¨@∞ìÖÏQÍ, ÉÏź=∞O`å XHõ¯™êiQÍ ÔQO`«∞ÖËã≤
Zyi#@∞ìQÍ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. P"≥∞ áê@Å∞ áê_»∞`«∞O>Ë
ã¨=¸Ç¨ Å ã¨=fi_çÖÏQÍ [#ã¨O„^ŒO á⁄Oy#@∞¡QÍ LO@∞Ok.
<ÕÅ `«##∞ `å#∞ K«∂ã≤ Ѩ~°=tOz#@∞¡ JQÆ∞Ñ≤ã¨∞ÎOk. ã¨=∞ã¨Î
ÉÏ^èŒÅ q~°∞QÆ∞à◊√¡, rq`åxfl JÅ∞¡‰õΩ#fl Hõhfl˜ Ѩ©ìÖÏ¡QÍ
ѨÅ=iã¨∞ÎOÏ~Ú. =∞˜ì q=ÚH˜Î HÀã¨O áÈ~åÏÅ∞
á⁄~°∞¡`«∞#fl@∞¡ JQÆ∞Ñ≤™êÎ~Ú. P"≥∞ Q˘O`≥uÎ`Õ XHõ [OQ∑Ãã·~°<£
"≥∂`«ÖÏQÍ LO@∞Ok. QÆ∞Hõ¯Ñ¨˜ì U_çÛ# a_»¤‰õΩ `«e¡ã¨Î<åºxfl
JOkOz#@∞¡O@∞Ok. <À˜^ŒQÆæ~° |∞ÔH¯_»∞ |∞=fiÖÏQÆ∞O@∞Ok.
`≥ÅOQÍ} ™êÇ≤Ï`«º ™êO㨯 $uHõ L^Œº=∂xH˜ |O„_»∞
q=∞Å x`«ºO q~°QÆHÍ¿ã L^Œº=∂ŠѨÓ^À@ ÖÏQÆ∞O@∞Ok.
|O„_»∞ q=∞Å áê@ qO@∞O>Ë q#Ü«∞OQÍ q#fláêÅ∞ KÕ¿ã
*’_çOz# Ô~O_»∞ KÕ`«∞ÖÏ¡QÍ LOÏ~Ú. q#fláêÅ∞ KÕã¨∂Î<Õ
q[˝Ñ¨ÙÎÅ∞ J_»∞QÆ∞`«∂<Õ XHõ qѨ¡= _»=∞~°∞HõO "≥∂yã¨∞Î#fl@∞¡QÍ
LO@∞Ok. PkèѨ`«ºO QÆÖÏ¡ Ѩ@∞ì‰õΩx xÅnã¨∞Î#fl KåHõe
SÅ=∞‡ Q˘O`«∞ÖÏQÍ, ~å[º JǨÏOHÍ~åxfl kèHõ¯iOz# ã¨fi~°‚Hõ¯
áê@ÖÏQÍ, ɡe¡Åe`« Ѩye# HõO~î°OÖÏQÍ, ѨOKå„k x~°‡Å
Ѩ^ŒÑ¶¨∞@ì#ÅÖÏQÍ, ã¨∞Éσ~å=Ù áê}˜„QÍÇ≤Ï [=Ú‰õΩÅ Hõ^äŒÖÏQÍ,
QÀ^•=iÖ’Ü«∞ „ѨuѶ¨∞@<å áÈ~å@Ѩ٠ÃÑ^ŒÌ#fl J_»∞QÆ∞Å
=∂kiQÍ, „jH͉õΩà◊O yi[# Ô~·`åOQÆ áÈ~å@ѨÙ
ÃÑ·ÖψHHõÖÏQÍ, "≥OѨ@Ѩ٠ã¨`«ºO áê~î°OÖÏQÍ, q=ÚH˜Î ^•~°¡Ö’¡
XHõ h˜ K≥e=∞ÖÏQÍ q=∞Å áê@ Å∞OÏ~Ú. q=∞Å K«∂ã¨∞Î#fl
K«∂ѨÙÅ∞ ™êiã¨∞Î#fl ã¨∞n~°… ã¨fiáêflÖÏ¡QÍ LOÏ~Ú. Jk
J_»∞QÆ∞Å∞ "Õã¨∂Î KÕ`«∞efl Kå¿ãÎ Z‰õΩ¯Ãјì# `«∞áê‰õΩÖÏ¡QÍ
LOÏ~Ú. Jk Ö’HÍxfl =ÚiÑ≤ã¨∞Î#fláê@ HÍ^Œ∞. =∞#ÅO^Œifl
"≥∞ÿ=∞~°Ñ≤Oz J^À H˘`«Î ã¨=∂[O"≥·Ñ¨Ù =∞o¡ã¨∞Î#fl áê@.
áê@HõO~îåxH˜ã¨OÔHà◊√¡
–EÅ∂~°∞ Q“sâ◊OHõ~ü
q=∞Åáê@ ZO`« ~°=∞}©Ü«∞"≥∞ÿ#^ŒO>Ë Jk J=∞~°g~°∞Å
`åºQÍÅ#∞ `«#Q˘O`«∞`«_ç KÕã¨∞‰õΩ#flk. JO^Œ∞ˆH q=∞Å
áê@O>Ë ã¨=∂ *ÏxH˜ ™⁄O`« a_»¤~ÚºOk. Jk `≥ÅOQÍ}
`«e¡ "≥∞_»Ö’ áê@ÅǨ ~°"≥∞ÿOk. =∞e^Œâ◊ `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∂xH˜ Q˘O`«∞ xzÛ L^Œº=∂xfl `«# P@áê@Å
=∂@Å`À L„~°∂`«Å∂ yOzOk. Éèí∂QÀà◊O u~°∞QÆ∞`«∞Ok
ã≤iK«∞@∂ì Jx áê@áê_Õ z#flÑ≤Å¡ÖÏQÍ K«∂ã¨∞‰õΩ<Õ q=∞Å
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ q=∞ÅHõ¯ J~ÚºOk.
XHõ áê@ L^Œº=∂xH˜ "ÕÅ ay Ñ≤_çH˜à◊¡#∞ Zy¿ãq^èŒOQÍ
KÕÜ«∞QÆÅ^Œ#fl ã¨`åºxfl D `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì ™ê^èŒ# L^Œº=∞OÖ’
K«∂_»@O [iyOk. Z„~°*ˇO_≥„~°*ˇO _≥xflÜ«∞Ö’¡.... Z„Ô~„~°xn
*ˇO_≥hflÜ«∞Ö’¡ J#fl áê@ [y`åºÅ *Ï`«~°‰õΩ =ÓÑ≤Ô~·`Õ q∞„`«
áê@efl ã¨QÆO rq`«O KÕã¨∞‰õΩ#fl q=∞Åáê@ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì
™ê^èŒ# L^Œº=∂xH˜ XHõ Hõ^ŒeHõQÍ XHõ „Ѩ"åǨÏOQÍ =∂iOk.
J@∞ qѨ¡"À^Œº=∂xH˜ W@∞ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ q=∞Åáê@
"å~°kèQÍ =∂iOk.
áê@ ~å[ºO HõO’¡ #Å∞ã¨∞QÍ =∂iOk. „Ѩ*ÏÜ«Ú^Œú<ÒHõ
QÆ^ŒÌ~ü fã¨∞‰õΩ=zÛ# Hõ^ŒeHõ áê@Å ã¨=Ú„^ŒO. rq`åxfl
áê@‰õΩ JOH˜`«O KÕã¨∞‰õΩ#fl "åà◊√¡ =∂„`«"Õ∞ ã¨HõÅ K«~åK«~åxfl
HõkeOK«QÆÅ~°∞. `≥ÅOQÍ} =∞˜ìÖ’ áê@‰õΩ „áê}O áÈã¨∂Î
`«=∞ rq`åÅ#∞ JiÊOKå~°∞. JO^Œ∞ˆH áê@ „Ѩ[Å KÕuÖ’
PÜ«Ú^èŒOQÍ =∂iOk. |O_ç Ü«∂^Œyi, ã¨∞^•úŠǨÏ#‡O`«∞Å∞
g~°`≥ÅOQÍ} ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@OÖ’ áê@Å *ˇO_® KÕ`«Ñ¨@∞ì‰õΩx
™êO㨯 $uHõ qѨ¡"åxH˜ c*ÏÅ∞ "Õâß~°∞. HõÅO ã≤áê~ÚÅ∞QÍ
„Ѩ[Å#∞ HõkeOKå~°∞. „Ѩ*Ï áÈ~åÏÅ#∞ á⁄Oyá⁄~°ÖË@@∞¡
KÕâß~°∞. áê}˜„QÍÇ≤Ï [=Ú‰õΩÅ Hõ^äŒ#∞ `≥ÅOQÍ} ™⁄O`«O KÕã¨∞
‰õΩOk. <å[~ü#∞ `≥ÅOQÍ} `«# áÈ~°∞ =∞˜ìÖ’ Hõe¿Ñã¨∞‰õΩOk.
J_»=ÙÅ#∞ =∞O_çOzOk. Z_®i <ÕÅÖ’¡ `«=∞ â◊s~åefl pÅ∞Û
‰õΩ#fl XO>ˇÅ∞ ^•Ç¨ÏO fiÛ#@∞¡QÍ áê@Å Hõq`«fiO `≥ÅOQÍ}
^ŒÑ≤ÊHõ#∞ f~åÛ~Ú. ZO^ŒÔ~O^Œ~À K≥~°|O_»~åAÅ∞ WHõ¯_»
=∞˜ìH˜ áê@Å áêÅ∞ `åÑ≤ g~°Ü≥∂^èŒ`«`«fiO <Õ~åÊ~°∞. JÖÏ
`≥ÅOQÍ} <å˜ <Õ˜ áÈ~åÏÖ’¡ L^Œº=∂Ö’¡ Zyã≤# áê@
"å~°ã¨`«fiO =∞Ǩϟ#fl`«"≥∞ÿOk. JO^Œ∞ˆH áê@`«∂@QÍ =∂iOk.
áê@ =∞Ǩ [#O HõO~î° ã¨fi~°"≥∞ÿOk. QÆ^ŒÌ~ü, QÀ~°˜"≥OHõ#fl,
JO^≥„j, JÅ¡O g~°Ü«∞º, q∞„`«, #Okx ã≤^è•Ô~_ç¤, ~°ã¨=∞~Ú
ÉÏÅHõ$+¨‚, q∞@ìѨe¡ ã¨∞ˆ~O^Œ~ü, JO|˜ "≥OHõ#fl, =~°OQÆÖò
x~°ƒO^èŒO

24. 24#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
„j#∞ÅÖÏO˜ ZO^ŒÔ~O^Œ~À HõÖÏÅ HõO~îåÅ∞ Ѷ¨∞i˚OKå~Ú.
`≥ÅOQÍ}Ö’ áê@ Hõq`åfixfl `«=∞ ^ÕǨ Å∞QÍ =∂~°∞Û‰õΩx
áêÅ∞¯iH˜ ™È=∞<å^èŒ∞ÖÏ¡QÍ, áÈ`«#flÅ∞QÍ ZѨÙÊ_»∂ ~å*Ϻxfl
kèHõ¯iã¨∂Î<Õ =KåÛ~°∞. ~å*ϺkèHÍ~°O JO>Ë ã¨=∞ã¨Î „Ѩ*ÏhHõO
HõOK«OQÍ áê@ =∂iOk. JO^Œ∞ˆH áê@ÃÑ·# ~å[ºO xѶ¨∂
Hõà◊¡#∞ ÃјìOk. P áê@ "å~°ã¨`«fiѨ٠^•iÖ’ `≥ÅOQÍ}Ö’
J<ÕHõ ^ŒO_»∞¡ HõkÖÏ~Ú. Jq ã≤iã≤Å¡ [y`åºÅ *Ï`«~°¡Ü«∂º~Ú.
‰õÖÏÅÃÑ·# x~°ƒO^èŒO `≥ÅOQÍ}‰õΩ H˘`«ÎHÍ^Œ∞. x`«º x~°ƒO^èŒÑ¨Ù
ã¨OÔHà◊¡ #∞OKÕ áê@ Ѩ^Œ∞<≥H˜¯ „Ѩ*Ï L^Œº=∞"≥∞ÿOk.
^ŒH˜∆}τѶ≤HÍ q=ÚH˜Î w`«OQÍ =∂i# „>Ëã‘KåÑπ=∞<£ÖÏQÍ
`≥ÅOQÍ}Ö’ q=∞Å HõO~î°O áÈ~°∞áê@ áê_ç~k. `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞OÖ’ áê@ ZO`« Ѩi}u K≥OkO^À „Ѩ*Ïáê@#∞
áê_Õ"åà◊¡#∞ JÔ~ã¨∞ì KÕÜ«∞@O`À `Õ@`≥Å¡=∞~ÚºOk. „Ѩ^è•#
~å[H©Ü«∞ áêsìÅ#∞ áê@ J`«ÖωõΩ`«ÅO KÕã≤Ok. JѨʘ
HõѨÙÊ_»∞ áê@efl JÅ¡QÆey# "åà◊√¡ `≥ÅOQÍ}Ö’ =O^ŒÅ "ÕÅ
=∞Ok L<åfl~°∞.qѨ¡= „Ѩ*Ï L^Œº=∂xfl `≥ÅOQÍ} L^Œº =∂xfl
`«# KÕuÖ’ ZQƈ~ã≤# Z„~°*ˇO_®ÖÏ áê@#∞ ZQÆ∞~°"Õã≤# "å_»∞
QÆ^ŒÌ~ü. „ѨHõ$u =~°„Ѩ™ê^ŒOQÍ QÀ~°˜"≥OHõ#fl „ѨÉèíqOKå_»∞.
QÆ∞~°∞‰õΩ~åà◊¡=∞^茺 =∞Ǩ =$Hõ∆OQÍ JO^≥„j J=`«iOKå_»∞. qѨ¡"À
^Œº=∞ ^è•~°#∞Oz `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ XHõ [Åáê`«OQÍ
ǨϟÔ~uÎ<å_»∞ q∞„`«. q∞„`« â◊s~°OÖ’x ã¨QÆOQÍ, áê@Ö’
ã¨QÆOQÍ, "≥Ú`«ÎO `≥ÅOQÍ} ™êO㨯 $uHõ L^Œº=∂xH˜ HõO~î°OQÍ
=∂iOk q=∞Å. `≥ÅOQÍ}Ö’ ÉèÏ=*ÏÅ "åºÑ≤Îx `«# ay
Ñ≤_çH˜e ^•fi~å q=∞Åáê@ Zyã≤Ok. „á⁄ÃѶã¨~ü H˘`«ÎѨe¡
[Ü«∞â◊OHõ~ü K«∂Ñ≤# ^•iÖ’ ÉèÏ=*ÏÅ „ѨKå~°OÖ’ áê@^Õ
H©ÅHõ"≥∞ÿ# áê„`«. P ÉèÏ=*ÏÅ „ѨKå~°OÖ’ J„QÆQÍq∞ ™ê÷#OÖ’H˜
"≥à◊¡@O =Å¡<Õ q=∞Å q=∞ÅHõ¯QÍ =∂iOk. ™êO㨯 $uHõ
L^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ~åeQÍ ZkyOk. `«# áê@ =∂@ ^•fi~å
q=∞Å „Ѩ[Å QÆ∞O_≥Ö’¡ xezáÈ~ÚOk. ~å[ºO ^Œ$+≤ìÖ’ <Õ~°O
KÕã≤#@∞¡QÍ #"≥∂^≥ÿ JÔ~ã¨∞ì J~ÚºOk. WO`«HõO>Ë UO HÍ"åe.
`«# áê@`À "≥Ú`«ÎO ã¨=∂*Ïxfl =∞O„`«=ÚQÆ∞ÌÅ∞QÍ =∂iÛ
„Ѩ[Å `«~°Ñ¶¨Ù# JÔ~ã¨∞ì HÍ=@O HõO>Ë q∞Oz#k D Ö’Hõ=Ú#
=∞~˘Hõ˜ HõÅ^•! JO^Œ∞ˆH q=∞Åáê@ ~°∞zQÆÅk. q=∞Å
HõO~î°O J"≥∂Ѷ¨∞"≥∞ÿOk. q=∞Å =∂@ x~°‡Å"≥∞ÿ#k. JO^Œ∞ˆH
q=∞Å áê@ `≥ÅOQÍ}©Hõ~°}"≥∞ÿOk. q=∞Åáê@ `≥ÅOQÍ}
™êÇ≤Ï`«º ™êO㨯 $uHõ ã¨O^Œ∞HõQÍ =∂iOk.
(‰õΩ„@ˆHã¨∞Ö’ 2012 ÃãÃÑìO|~ü 14# ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’
q=∞Å#∞ JÔ~ã¨∞ì KÕâß~°x "å~°ÎÅ∞ q<åflHõ ~åã≤# "åºã¨O)
(20= ¿Ñr `«~°∞"å~Ú)
(˜P~üZãπ) L^Œº=∞ á¶ÈAÅ∞ Ãјì <å#∞Û`«∞ 12
ã¨O=`«û~åÅ∞ ѨÓiÎ KÕã≤#k. giH˜ ‰õÄ_» XHõ ã¨Ê+¨ì`« ÖˉõΩO_»
Z=iH˜ |_ç`Õ "åi`À `≥ÅOQÍ} ¿Ñ~°∞ K≥ѨC`«∞ – HÍOy,
˜_çÑ≤, a*ˇÑ≤, Z„~° *ˇO_®Å áêsìÅ`À ã≤Ñ≤S, á⁄`«∞ÎÅ∞
Hõeã≤ XHõix XHõ~°∞ H“yeOK«∞H˘x WHõ `≥™êÎO, `≥ÅOQÍ}
WkQÀ JkQÀ JO@∞ ~å[H©Ü«∞ ѨÓ@Å∞ QÆ_»∞ѨÙ`«∞<åfl~°∞.
gi "≥∂™êÅ∞ QÆ∞iÎOK«ÖËHõ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å
J=∂Ü«∞Hõ`åfixfl Pã¨~åQÍ KÕã¨∞H˘x WzÛ# =∂@ ˆHO„^Œ
„ѨÉèí∞=ÙÅ∞ 23 _çÃãO|~ü 2009 `≥ÖÏ¡Ô~ ã¨iˆH K≥OQÀ aÅ¡...
ZH˜¯iOzi. Wk =∞# „Ѩ*Ï™êfi=∞º Ö∫H˜Hõ"å^Œ f~°∞.
=ÚYºOQÍ =∞# `≥ÅOQÍ} ¿Ñ^Œ"å_ç „|`«∞‰õΩÖÏ
`«Å¡_çÅ∞¡`«∞Ok. QÆ`« 60 ã¨O=`«û~åÅ #∞O_ç `≥ÅOQÍ}
HÀã¨O KÕã¨∞Î#fl áÈ~å@O JOu=∞ ^Œâ◊‰õΩ =zÛ#>Ëì =zÛ
=∞# =∞^茺 ™êfi~°÷Ѩ~°∞Å =Å# KÕ*Ï~°∞`«∞Ok. „^ÀǨïÅ∞
JQÆ=K≥Û WQÆ=K≥Û, WkQÀ JkQÀ JO@∞ ^˘OQÆ<≥ ^˘OQÆ
JO@∞ =∞OkÖ’ Hõeã≤#@∞ìQÍ `≥ÅOQÍ} #Ü«∞=OK«Hõ
~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞º‰õΩÅ∞ `≥eÜ«∞x J=∂Ü«∞Hõ r=ÙÅ
ÉèÏq`«~åxÔH· L^Œº=∂Å∞ „áê}`åºQÍÅ∞ ã¨|ƒO_» =~åæÅ
„Ѩ[Å∞ ~À_»∞¤ÃÑ·H˜ =zÛ "åi =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞ QÆ∞~°∞Î KÕ¿ãÎ
=∞# ÉèÏ~°`« „ѨÉèí∞=ÙÅ∞ áêʼnõΩÅ∞ ''HõO_»∞¡O_ç QÆ∞_ç¤"å_çÖÏ!
K≥=ÙÅ∞ LO_ç K≥q˜ "å_çÖÏ! `«ÅHÍÜ«∞ LO_ç "≥ÚO_≥OÖÏ!
`≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï„^ÀǨïʼnõΩ, ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ç
^•~°∞ʼnõΩ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O HÍ^Œ∞, Jx QÆ∞O@#Hõ¯ÖÏ
‰õÄ`«Å∞ ‰õÄ™ê~°∞. =∞#efl „^ÀǨÏO KÕã¨∞Î „Ѩã¨∞Î`« L^Œº=∞O
‰õÄ_» „^ÀǨïÅ Hõ#∞ã¨#fl#Ö’ aK≥ÛO J_çˆQ Ѩ^ŒÌuÖ’ ™êy`Õ
`≥ÅOQÍ} „^ÀǨïÅ J==∂<åʼnõΩ QÆ∞iKÕã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞.
JO^Œ∞ˆH aK≥Û"Õ∞¿ã `≥ÅOQÍ} =^Œ∞Ì, áÈ~å_ç =∂ „áêO`«O
=∞# =#~°∞Å∞ =∂ „Ѩ*Ï `≥ÅOQÍ} `≥^•ÌO, `≥ÅOQÍ}
„^ÀǨïÅ QÆ∞O_≥Ö’¡... HõÅO QÆ#∞flÖˇ·, Ñ≤_çH˜à◊√§ Ñ≤~°OQÆ∞Öˇ·,
Q˘O`«∞HõÅ∞ ˆHHõÖˇ·, J_»∞QÆ∞Ö’ J_»∞QÆ∞Å∞ "Õã¨∞Î, `≥ÅOQÍ}
„^ÀǨïÅ∞, ã‘=∂O„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç, ^ÀÑ≤_ç ^•~°∞Å#∞ áê`åÅxH˜
`˘‰õΩ¯`«∞ "åi ^ŒÜ«∂ ^•H˜∆}ϺÅ`À WK≥Ûk =^Œ∞Ì, W¿ãÎ
=¿ãÎ, ˆ~Ѩ٠=∞m¡ D #Ü«∞=OK«‰õΩÅ KÕuÖ’ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å∞ ÉÏxã¨ÖË! J=Ù`å~°∞.
JO^Œ∞ˆH D ^ŒQÆ∞Öσl <åÜ«∞‰õΩÅ =∂@Å∞ #=∞‡‰õΩO_»
QÆ`«OÖ’x J#∞Éèí"åÅ#∞ QÆ∞iÎã¨∞Î, "åi JÃãOc¡, áê~°¡"≥∞O@∞
JkèHÍ~° ã‘@∞H˘~°‰õΩ F@∞ J<Õ ~åHõ∆㨠HÀ~åÅ #∞O_ç ~°H˜∆^•O.
=∞# `≥ÅOQÍ}#∞ HÍáê_»∞^•O, J=∞~°∞Å Pâ◊Ü«∂Å#∞
H˘#™êy^•O. *ˇ· `≥ÅOQÍ}... TT

25. 25 _çâ◊O|~ü, 2012
x~°ƒO^èŒO
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# [#Hõ"å`«∞‰õΩ „Ѩ[efl~å‰õΩO_®
KÕÜ«∞_®xH˜ [iy# J}z"Õ`« K«~°ºÖ’¡ ÉèÏQÆOQÍ J~°∞}À^ŒÜ«∞
~åR HÍ~åºÅÜ«∞OÃÑ· ÃãÃÑìO|~ü 28, 2012# áÈbã¨∞Å ^•_ç
[iyOk. ã¨Éèí‰õΩ J#∞=∞ux=fi‰õΩO_® =ÚO^Œã¨∞Î JÔ~ã¨∞ìÅ∞,
ɡ·O_À=~°¡Å`À „Ѩ[efl "Õkèã¨∞Î#fl „ѨÉèí∞`«fi K«~°º‰õΩ x~°ã¨#QÍ
@Ѷπ ¿Ñ~°∞ g∞^Œ QÆaƒÉ∫eÖ’ ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô^•~°∞x ’ÖòˆQòÃÑ·
^•_ç [iyO^Œ<Õ <≥ѨO`À áÈbã¨∞Å∞ P `≥Å¡"åˆ~ =∂ HÍ~åºÅ
Ü«∞OÖ’ K˘~°|_®¤~°∞. #Å∞æ~°∞ ZãπSÅ∞, =ÚQÆ∞æ~°∞ ã≤SÅ∞, XHõ
Zã≤Ñ≤ ˆQ@∞ ^Œ∂H˜ HÍ~åºÅÜ«∞OÖ’ K˘~°|_®¤~°∞. H˘O^Œ~°∞
Wà◊§O`å K«∞@∞ì=Ú@ìQÍ =∞iH˘O^Œ~°∞ |Å=O`«OQÍ WO’¡
K˘~°|_®¤~°∞. "åà◊§ ^ŒQÆæ~° ZÖÏO˜ Ãã~üÛ"å~°O@∞ ÖˉõΩ<åfl
=∞Ç≤ÏàÏ HõàÏHÍ~°∞ÅO^Œix XHõ QÆkÖ’H˜ <≥˜ì |Ü«∞@‰õΩ Q˘à‹§O
"Õâß~°∞. JO^Œi KÕ`«∞Ö’¡x á¶È#∞¡ QÆ∞OA‰õΩx <Õ~°ã¨∞ÎÖÏ¡QÍ QÀ_»‰õΩ
xÅɡÏì~°∞. „yÅ∞¡ Ѩ@∞ì‰õΩx |OQÍ¡ÃÑ·H˜ ZHͯ~°∞. J~°∞}À^ŒÜ«∞
„Ѩ^è•# HÍ~°º^Œi≈Ü≥ÿ∞# ##∞fl Ѩ@∞ì‰õΩx ã¨O|O^èŒO ÖËx
„Ѩâ◊flÖË™ê~°∞. q=∞ÅHõ¯ J<å~ÀQƺO`À Ǩ ã≤Ê@Öò‰õΩ áÈ~ÚO^ŒO>Ë
=∂„`«O q#_»OÖË^Œ∞. Láê^茺‰õ∆Ω_»∞ "≥∂ǨÏ<£#∞, ‰õΩ=∂~ü#∞
ZHõ¯_ç "åà◊§#Hõ¯_»<Õ Ãјì q+¨Ü«∞O XHõik =∞~˘Hõk
`≥eÜ«∞‰õΩO_® `˘H˜¯ÃÑÏì~°∞. q+¨Ü«∞"Õ∞q∞@x „Ѩtflã¨∂Î
|Ü«∞@ÔHo§ K«∂ã¨∞Î#fl ã¨OѶ¨∞O HÍ~°º^Œi≈ "≥OHõò#∞ QÆÖϡѨ˜ì
ÖÏH˘¯KåÛ~°∞. z=iH˜ "Õ∞"≥∞O`«QÍ x"åiã¨∞Î<åfl q#‰õΩO_®
q=∞ÅHõ¯ =ºH˜ÎQÆ`« QÆkH˜ "Õã≤ L#fl `åàÏxfl Ãã·`«O ѨQÆ∞ÅH˘˜ì
֒ѨeH˜ K˘~°|_®¤~°∞. ™ê=∂#∞Å H˘xfl fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. P
q^èŒOQÍ 11 =∞Okx r|∞Ö’¡H˜ ZH˜¯OK«∞‰õΩx [#„ѨuѶ¨∞@##∞
=∂HÍáêkOz J„Hõ=∞ ˆHã¨∞ ÃÑÏì~°∞. ~åA `«Å∞K«∞‰õΩO>ˇ
^≥|ƒÅ∞ H˘^Œ∞"å J#fl@∞¡, W<≥fi+≤ìˆQ+¨<£, "å~°O@∞¡ ÖˉõΩO_®<Õ
~åK«iHõ „ѨÉèí∞=ÙÖÏ¡ `«=∞‰õΩ `Àz#"åà◊§#∞ ZѨC_≥·<å, ZHõ¯_≥·<å
JÔ~ã¨∞ì KÕÜ«∞QÆÅ=∞#fl@∞¡ x~°∂Ñ≤OKå~°∞. [#Hõ"å`«∞‰õΩ
J#∞=∞uxzÛ "ÕÖÏk =∞Okx JÔ~ã¨∞ì KÕã≤# ã¨~å¯~°∞‰õΩ,
=ÚYº=∞O„u`À =∂Ï¡_»ÏxH˜ =ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} ZOÑ≤Å<Õ
JÔ~ã¨∞ì KÕã≤# „ѨÉèí∞`åfixH˜ ÖˇHõ¯ÖË^Œ∞. „ѨÉèí∞`«fiO J#∞ã¨iã¨∞Î#fl
™êz"Õ`« – J}z"Õ`« K«~°ºÅ =¸ÅOQÍ<Õ J~°∞}À^ŒÜ«∞
ÅHõ∆ÖÏk „Ѩ[Ö’¡H˜ áÈ`«∂ [#O áê@Ö’Å¡=∞Ü«∂º=Ú.
„ѨÉèí∞`«fiO U Ѩa¡H± „áêѨsì ^èŒfiOã¨O ˆHã¨∞ ÃјìO^À *ˇ·Ö’¡
Mˇ·nÅ∞ ‰õÄ_® Jk `≥ÅOQÍ} HÀã¨O [iy# „ѨuѶ¨∞@# QÍ<Õ
K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞. JO^Œ∞ˆH *ˇ·Ö’¡ =∞=∞‡efl ˆHã¨∞`À Q͉õΩO_®
[#Oáê@Ö’Å¡O–*ˇ·Ö’¡`≥ÅOQÍ}ÀÅ¡O
`≥ÅOQÍ}`À ã¨OÉè’kã¨∞Î<åfl~°∞. =∂`À Uk =∂Ï¡_®Å#fl
`≥ÅOQÍ}ÀÅ∞¡QÍ Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°∞. [#OÖ’ J~°∞}À^ŒÜ«∞
áÈ~å@áê@~Úº#O^Œ∞‰õΩ, *ˇ·Ö’¡ `≥ÅOQÍ} ã¨~°fi<å=∞"≥∞ÿ#O^Œ∞‰õΩ
"Õ∞=Ú QÆifiã¨∞Î<åflO. áê@<≥=fi~°∞ |OkèOK«ÖË~°x „ѨHõ˜ã¨∞Î<åflO.
J~°∞}À^ŒÜ«∞ PѶ‘ã¨∞ÉÏÜü∞#∞, rѨ٠„_≥·=~ü#∞ Ãã·`«O *ˇ·Ö’¡ Ãјì#
Ñ≤iH˜ „ѨÉèí∞`åfixfl K«∂ã≤ *ÏeѨ_»∞Î<åflO.
WHõ ÃãÃÑìO|~ü 30, 2012# *ˇ·à’¡#∂ [# Hõ"å`«∞
x~°fiÇ≤ÏOKåO. XHõѨÓ@ Láêã¨=ÚO_ç [# Hõ"å`«∞‰õΩ *ˇ·Å∞
#∞O_ç ‰õÄ_® =∂ =∞^ŒÌ`«∞#∞ `≥eÜ«∞*ËâßO. [#O #∞O_ç
=∂ áê@#∞ ^Œ∂~°O *Ë¿ãÎ Jk *ˇ·à’¡#∂ "≥∂QÆ∞`«∞O^Œx
x~°∂Ñ≤OKåO. Mˇ·nÅ∞ `«=∞ Hõhflà◊¡#∞ X`«∞ΉõΩO@∂ =∂ áê@‰õΩ
HÀ~°ãπ J=Ù`«∞<åfl~°∞. "Õ∞O áê_»∞`«∞#fl ''|O^èŒ q=ÚH˜Î
|O^èŒ<åÅ∞ `˘ey#ѨC_Õ—— J<Õ ã¨∂ÊùiÎH˜ w`«=∞=Ù`«∞<åfl~°∞.
JHÀì|~ü 2, 2012 QÍOnè [Ü«∞Ou <å_»∞ Mˇ·nÅ ã¨OˆH∆=∞
k#O ~å<Õ =zÛOk. *ˇ·Ö’¡ =∂ÖψQ KåÖÏ=∞Ok x~°Ñ¨~å^Œ∞ÖË
L<åfl~°∞. "åiH˜ Hõ∆=∂aHõ∆ ÅaèOz =ÚO^Œã¨∞Î q_»∞^ŒÅ‰õΩ
<ÀK«∞‰õΩOÏ=∞#fl Mˇ·nÅ Pâ◊Åhfl J_çÜ«∂â◊Öˇ·<å~Ú. J~Ú<å
JHõ¯_» [iˆQ ã¨Éèí‰õΩ `≥ÅOQÍ} áê@ áê_»#O>Ë =∞=∞‡efl
J#∞=∞u™êÎ=∞x *ˇ·Å∞ JkèHÍ~°∞Å∞ K≥áêÊ~°∞. ÉèíQÆ`üã≤OQ∑#∞,
Éèí∂=∞Ü«∞º–H˜ëêìQ“_£Å#∞ Lifã≤# *ˇ·Ö’¡ =∂ ǨωõΩ¯Å‰õΩ,
Q˘O`«∞ʼnõΩ ã¨OÔHà◊√¡ "Õ™êÎ#O>Ë "Õ∞=Ú~å=∞x K≥áêÊ=Ú.
"Õ∞=Ú#fl ÉϺ~°H±Ö’<Õ Mˇ·nÅ ã¨OˆH∆=∞w`åÖˇ·, ǨωõΩ¯Å áê@Öˇ·,
HÍOHõ∆Å T@Öˇ·, áê@Öˇ<Àfl áê_®=Ú. "å#`À „ѨHõ$u ‰õÄ_®
Hõ~°∞}˜OK«Hõ áÈ=_»O =Å¡ |Ç≤Ï~°OQÆ ã¨ÉèíHõO>Ë, =∂ ÉϺ~°H±
ã¨Éèí q[Ü«∞=O`«"≥∞ÿOk. P `«~åfi`« XHõ Pâ◊Ü«∞O – ÅHõ∆ ºO
HÀã¨O ѨxKÕã¨∞Î#fl =∞=∞‡efl q_»nâß~°∞. "Õ∞O ã¨=∞ã¨=∂*Ïxfl
HõÅQÆO@∞#fl „Ѩ*ÏHõàÏHÍ~°∞ÅO. `≥ÅOQÍ} ~åR ™ê^èŒ#ÖÏO˜
~å[H©Ü«∞ ÅHõ∆ ºOHÀã¨O áÈ~å_»∞Î#fl "åà◊§O. =∞=∞‡efl ~å[H©Ü«∞
Mˇ·nÅ∞QÍ QÆ∞iÎOz, W#fl~ü =ÚÖÏY`üÅ∞ JOkOKåÅx _ç=∂O_£
KÕã¨∞Î<åflO. Hõà◊§Ö’¡ =`«∞ÎÖËã¨∞‰õΩx Hõ∆=∞^•#O (Ѩ~ü_»<£) HÀã¨O
Z^Œ∞~°∞K«∂ã¨∞Î#fl rq`« – rq`Õ`«~° Mˇ·nÅ#∞ '㨄`«Ê=~°Î#— „áêu
ѨkHõ# q_»∞^ŒÅ KÕÜ«∂Åx HÀ~°∞`«∞<åflO. Mˇ·nŠǨωõΩ¯Å HÀã¨O
[~°∞QÆ∞`«∞#fl áÈ~åÏxH˜ J~°∞}À^ŒÜ«∞ ã¨OѶ‘∞ÉèÏ"åxfl
„ѨHõ˜ã¨∞Î<åflO.
–ã¨O`À+π, "≥∂ǨÏ<£, "≥OHõò.

26. 26#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
Ô~·`«∞<åºÜ«∞O–~å[ºÇ≤ÏOã¨
– ѨÙe=∂q∞_ç
`≥ÅOQÍ}Ö’ <åºÜ«∞O =∂Ï¡_ç`Õ J<åºÜ«∞"≥∞ÿáÈ~ÚOk.
J„Hõ=∂Å#∞ „Ѩtfl¿ãÎ <Õ~°OQÍ =∂iOk. JkèHÍ~°∞Å∞, J„Hõ
=∂~°∞¯Å∞, JO_»QÍ xÅ|_ç# <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ^Œ~å˚QÍ
HÍň~Qƈ~ã¨∞ ‰õΩx u~°∞QÆ∞`«∞#fl~°∞. hu, x*Ï~Úfx
HÍáê_»=∞x HÀi# "åà◊¡ÃÑ· ~å[ºO HõHõ∆QƘì =º=ǨÏiã¨∞ÎOk.
nxH˜ K«i„`« á⁄_»=Ù<å ™êH∆ͺÅ∞ HõxÑ≤™êÎ~Ú. „Ѩ[Å∞,
Ô~·`«∞Å∞, q^•º~°∞÷Å∞, Ü«Ú=‰õΩÅ∞, =∞Ç≤Ïà◊Å∞, L^ÀºQÆ∞Å∞,
Láê^蕺ܫÚÅ∞, HÍi‡‰õΩÅ∞, z=iH˜ Ñ≤Å¡Öˇ·<å „Ñ¨Éèí∞`åfiÅ#∞,
Ѩ^Œ=ÙÅ#∞ÉèíqOKÕ <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ Ju ™ê^è•~°}"≥∞ÿ#
ã¨=∞㨺ÅÃÑ· xÅnã≤<å `≥ÅOQÍ}Ö’ <Õ~°O. nxH˜ áÈbã¨∞Å∞
"Õ¿ã tHõ∆ ÖÏsî Kèås˚, J„Hõ=∞ ˆHã¨∞Å∞, *ˇ·Å∞ x~°ƒO^èŒO. ѨuÎ
q`«Î# Ô~·`«∞Å q+¨Ü«∞OÖ’ =∞~À™êi `«=∞ „Ѩ`åѨO K«∂Ñ≤#
áÈbã¨∞Å∞ K«i„`«Ö’H˜ ZHͯ~°∞. QÆ^•fiÅ _çq[<£Ö’x
P~°∞QÆ∞~°∞ J=∂Ü«∞Hõ Ô~·`«∞Å#∞ KÕÜ«∞x <Õ~åxH˜ JaèÜ≥∂QÍÅ∞
"≥∂Ñ≤ *ˇ·Å∞ áêÅ∞*Ëâß~°∞. =∞O„u _ç.ÔH. J~°∞}
J#∞K«~°∞ÅO`å KÕã≤# <Õ~åʼnõΩ P~°∞=∞Ok Ô~·`«∞Å#∞
|eKÕâß~°∞.
=∞ǨÏ|∞Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ QÆ^•fiÅ, JÅOѨÓ~ü, =∞HõÎÖò,
<å~åÜ«∞}¿Ñ@, H˘_»OQÆÖò, [_»Û~°¡ÖÏO˜ „áêO`åÖ’¡
^•^•Ñ¨Ù 20"ÕÅ ZHõ~åÖ’¡ ѨuÎ q`«Î# L`«ÊuΠѨO@#∞
Ô~·`«∞Å∞ ™êQÆ∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. QÆ^•fiÅ, JÅOѨÓ~ü `åÅ∂HÍÖ’¡<Õ
^•^•Ñ¨Ù 9 "ÕÅ ZHõ~åÖ’¡ ѨO_çã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩ^è•#OQÍ ^èŒ~°∂~ü,
QÆ@∞ì, =∞ÅÌHõÖò, J~Ú[, W˜HͺÅ, =_դѨe¡ =∞O_»ÖÏÖ’¡
™êQÆ∞KÕã¨∞Î<åfl~°∞. WHõ¯_» L`«ÎuÊ HÍ|_ç# ѨuÎ q`«Î#O
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ <å}º`«Ö’ „Ѩã≤kú K≥OkOk. Ô~·`«∞ Ô~Hõ¯ÅHõ+¨ìO
^ÀÑ≤_ô KÕ¿ã =º=ã¨÷ JO`«Ï P= Ç≤ÏOz#@∞¡QÍ Ñ¨uÎ
q`«Î#OÃÑ· ÃÑ`«Î#O KÕ¿ã ã‘_£ P~°æ<≥·[~ü =º=ã¨÷ ѨÙ@∞ìH˘zÛOk.
Öˇ·Ãã<£û, K«@ì|^ŒÌ`« ÖËx ^ÀÑ≤_ç~°OQÆq∞k. ÃÑ@∞ì|_ç ™ÈÎ=∞`«
Hõey HõOÃÑ<ÀxH˜ #=∞‡HõO =ÙO>Ë KåÅ∞ P~°æ<≥·[~üQÍ
J=`«iã¨∞Î<åfl~°∞. q`«Î# ^èŒ$gHõ~°} HõOÃÑh ÃÑ`«Î #"Õ∞.
„ѨÉèí∞`«fiO <å=∞=∂„`«OQÍ ‰õÄ_® JkèHÍ~°O K≥ÖÏ~ÚOKÕ
Ѩiã≤÷uÖË^Œ∞. ÅHõ∆Å∞, HÀ@∞¡ ã¨OáêkOKÕ =#~°∞QÍ P~°æ<≥·[~°¡‰õΩ
HÍ=∞^èÕ#∞=ÙQÍ =∂iOk. gà◊¡O^Œi =∞^茺 áÈ© U~°Ê_ç
Ô~·`«∞Å#∞ "≥∂ã¨O KÕã¨∂ΠѨO@‰õΩ J#∞‰õÄÅ ã¨=∞Ü«∞O
HÍHõáÈ~Ú<å =ÚO^Œ∞QÍ<Õ q`«Î<åÅ∞ ã¨~°Ñ¶¨~å KÕã≤, Ô~·`«∞Å#∞
`«=∞ K«„Hõ |O^èŒOÖ’ |Okã¨∞Î<åfl~°∞. <å}º`«, <åã≤~°HõO
#H˜b q`«Î<åÅ ã¨OQÆu `≥eÜ«∞x Ô~·`«∞ʼnõΩ #=∞‡Hõ=∞O`å
P~°æ<≥·[ˆ~¡. Ô~·`«∞ #=∞‡Hõ"Õ∞ P~°æ<≥·[~°¡ ÃÑ@∞ì|_çH˜ JkèHõ
ÖÏÉèÏ~°˚# =∂~°æOQÍ =∂~°∞`«∞#flk.
2012 [#=i, Ѷ≤„|=i <≥ÅÖ’¡ q`«Î<åÅ∞ ã¨~°Ñ¶¨~å
KÕã≤, ѨO@ "ÕÜ«∞=∞x P~°æ<≥·[~°∞¡ ѨÙ~°=∂~ÚOKå~°∞. q`«Î#O
<å˜# 50 ~ÀAÅ #∞O_ç K≥@∞ìÖ’ „HÍã≤OQ∑ "≥Ú^ŒÅ∞ ÃÑÏìe.
ѨO@ UѨÙQÍ ÃÑiyOk. ѨÓ`« HÍã≤Ok. HÍh ѨÙá⁄Ê_ç
ÖË^Œ∞. 80 ~ÀAÅ∞ ^•˜<å q`«Î#֒ѨO =Ù#flO^Œ∞#<Õ
ѨÙá⁄Ê_ç ~åÖË^Œx ÉèÏqOz# Ô~·`«∞Å∞ JkèHÍ~°∞ʼnõΩ
"≥Ú~°ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°∞. P~°æ<≥· [~°¡#∞ ÉÏ^èŒ∞ºÅ#∞ KÕÜ«∞‰õΩO_®,
âß„ã¨Î"Õ`«ÎÅ#∞ Ñ≤eKå~°∞. ZO_»Å f„=`« HÍ~°}OQÍ Ñ¨Ùá⁄Ê_ç
~åÖË^Œ∞. "å~°O ~ÀAÖ’¡ ѨÙá⁄Ê_ç =ã¨∞ÎO^Œx ѨO@Å#∞
ѨijeOz# âß„ã¨Î"Õ`«ÎÅ∞ „ѨHõ ˜OKå~°∞. „HÍã≤OQ∑ ^Œâ◊Ö’
=Ù#fl "å`å=~°}O <Õ_»∞ ÖË^Œ∞. W<åflà◊√¡QÍ Ñ¨Ùá⁄Ê_ç ~å‰õΩO_®
PyáÈ~Ú# ã¨=∞Ü«∞OÖ’ [iˆQ ѨO@ kQÆ∞|_ç #+¨ìO
QÆ∞iOz Ô~·`«∞Å∞ ZÅ∂¯~°∞Ö’ „ѨtflOKå~°∞. âß„ã¨Î"Õ`«ÎÅ∞
ѨijeOKÕ Ñ¨O@ á⁄ÖÏÅ#∞ |Ü«∞@Ѩ_»hÜ«∞‰õΩO_® Ô~·`«∞Å∞
u~°QÆ_»`å~°x z=i xq∞+¨O =~°‰õΩ P~°æ<≥·[~°∞¡, Jkè HÍ~°∞Å∞
=∞ø#O áê˜OKå~°∞. PO^Àà◊#Ö’ Ô~·`«∞ʼnõΩ =∞iO`«
J#∞=∂#O ˆ~H˜uÎOk. „HÍã≤OQ∑ q~å=∞ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ [iˆQ
ѨO@ #+¨ìO, lxflOQ∑ „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ [iˆQ qq^èŒ ~°∂áêÅ
P~°æ<≥·[~ü ^ÀÑ≤_ô JiHõÏìÅx, JkèHõ =_ô¤Åx ~°^Œ∞Ì
KÕã≤ÃÑiy# ^èŒ~°Å‰õΩ J#∞QÆ∞}OQÍ Ñ¨uÎ q`«Î# Ô~·`åOQÍxH˜
ã¨HÍÅOÖ’ K≥e¡OKåÅx _ç=∂O_£ KÕã¨∂Î `Õk.
28.06.2012# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨¨Oò 44= *ÏfÜ«∞
~°Ç¨Ï^•i kQƃO^èŒ<åxH˜ Ñ≤Å∞ѨÙxzÛOk. „QÍ=∂ Åhfl
uiy „ѨKå~°O KÕã≤, Ô~·`«∞Å#∞ ã¨=∂Ü«∞`«ÎO KÕã≤Ok.
JkèHÍ~°∞Å`À Ô~·`«∞ŠѨH∆Í# „áêux^茺O [~°∞ѨÙ`«∂,
PO^Àà◊# x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î, =∞~À"≥·Ñ¨Ù ÃÇ·Ï"Õ kQƃO^èŒ<åxH˜
U~åÊ@∞¡ KÕã≤Ok.
`Õk. 27.06.2012 <å˜ ~å„`Õ =ÚO^Œ∞ *Ï„QÆ`«Î K«~°ºQÍ
˜Ñ≤Ü«∞Ѷπ lÖÏ¡ J^茺‰õ∆Ω_»∞ =∞kÌÖ˘x QÆ^•fiÅ ∫<£
áÈbã¨∞Å∞ J^Œ∞ѨÙÖ’ fã¨∞H˘<åfl~°∞. J~Ú<å Ô~·`«∞Å∞
PQÆÖË^Œ∞. ZÅ∂¯~°∞ „QÍ=∞OÖ’ áÈbã¨∞Å∞ Ô~·`«∞Å#∞
J_»∞¤H˘<åfl~°∞. U~åÊ@∞ KÕã¨∞H˘#fl "åǨÏ#O xe¿Ñâß~°∞.
P~°æ<≥·[~°∞¡ ɡkiOKå~°∞. ~å™êÎ ~ÀHÀÖ’ áêÖÁæO>Ë g∞
q`«Î<åÅ#∞ ÃѶ~ÚÖò KÕ™êÎO. g∞ Y~°∞ÛÅ#∞ ÃÑ@∞ì|_ç W=fi=∞x
x~°ƒO^èŒO

27. 27 _çâ◊O|~ü, 2012
ɡkiOz<å PQÆx Ô~·`«∞Å∞ *ÏfÜ«∞ ~°Ç¨Ï^•iÃÑ·H˜
28.06.12# L^ŒÜ«∞O 10.30 #∞O_ç Z„~°=e¡ KÒ~°™êÎÖ’
"≥∂ǨÏiOKå~°∞. JѨʘˆH W˜HͺŠáÈbã¨∞Å∞ QÆ^•fiÅ
_çq[<£ *ˇZã≤ HÀHõhfi#~ü l. cè"Õ∞â◊fi~ü Ô~_ç¤, W˜HͺÅ
*ˇZã≤ Hõhfi#~ü áÈbãπ ~åQÆ#fl, ã¨Éèí∞ºÅ∞ HÍâ◊áÈQÆ∞ „ѨÉèÏHõ~ü,
˜P~üZãπ =∞O_»Å J^茺‰õ∆ΩÅ∞ QÆ∞=∞‡ QÀ=~°÷<£Å#∞
=ÚO^Œã¨∞ÎQÍ JÔ~ã¨∞ì KÕâß~°∞. PO^Àà◊# KÕ¿ã J#fl^•`«Å
P"Õâ◊O SHõºOQÍ Ñ¨i+¨¯iOK«_»"Õ∞ `«Ñ¨Ê =∞~˘Hõ =∂~°æO
ÖË^ŒO@∂ ɡ·~îå~ÚOKå~°∞. P~°æ<≥·[~°¡O`å =∞O„u _ç.ÔH.
J~°∞} Éèí[# Ѩ~°∞Öˇ·#O^Œ∞# ã¨fiÜ«∞OQÍ =∞O„u =¿ãÎ<Õ =∂
ã¨=∞㨺‰õΩ Ѩiëê¯~°O Åaèã¨∞ÎOk. JO`«=~°‰õΩ ~À_»∞¤#∞ MÏm
KÕÜ«∞=∞O@∂ `≥ˆQã≤ K≥áêÊ~°∞. Ô~·`«∞ÅѨH∆Í# xÅ|_ç#@∞¡
á¶È’Å =~°‰õΩ Ѩiq∞`«"≥∞ÿ "≥o¡áÈ^•=∞x ÉèÏqOz# qq^èŒ
áêsìÅ <åÜ«∞‰õΩÅ |∞[˚yOѨ٠K«~°ºÅ∞ áê~°ÖË^Œ∞.
<åÜ«∞‰õΩÅO`å =ÙO>Ë LO_˘K«∞Û. áÈ`Õ áÈ=K«∞Û JO@∂
=Ú‰õΩ¯ã¨∂˜QÍ Ô~·`«∞Å∞ „ѨHõ˜OK«_»O`À Jx"å~°ºOQÍ JHõ¯_Õ
=ÙO_®eû# Ѩiã≤÷u áêsìÅ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ U~°Ê_çOk.
|ÅÇ‘Ï#"≥∞ÿ#, ÖÁOyáÈ"åÅ#∞H˘x ~år K«~°ÛÅ`À
=ÚO^Œ∞H˘zÛ# <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ SHõº"≥∞ÿ# Ô~·`«∞ L^Œº=∞O
Jx"å~°ºOQÍ xÅɡ˜ìOk.
<åÅ∞QÆ∞æ#fl~° QÆO@Å∞ UHõ^蕘QÍ „ѨâßO`«OQÍ Ô~·`«∞Å∞
ɡ·~îå~ÚOKå~°∞. âßOuÜ«Ú`« L^Œº=∂ÅÖ’ JâßOux
ã¨$+≤ìOz, `«=∞ Pnè#OÖ’H˜ `≥K«∞ÛHÀ=_»O áêʼnõΩÅ∞
áÈbã¨∞ʼnõΩ <ÕiÊ# q^Œº J=∞Å∞ *Ëâß~°∞. =∞Ѷ‘ìÖ’ =Ù#fl
H˘O`«=∞Ok áÈbã¨∞Å∞ Ô~·`«∞Å ÃÑ·H˜ ^Œ∞=Ú‡, ~åà◊√¡ qã≤~å~°∞.
ÖÏsîKèås˚ J=HÍâ◊O HÀã¨O Z^Œ∞~°∞K«∂ã¨∞Î#fl áÈbã¨∞ÅÃÑ·H˜
‰õÄ_® =ÚO^Œ∞ „Ѩ}ÏoHõ „ѨHÍ~°O =∞Ѷ‘ì áÈbã¨∞ÖË ~åà◊√¡
qã≤~å~°∞. ÖÏsîÅ∞ Ô~·`«∞Å â◊s~°O g∞^Œ <å@º=∂_ç<å~Ú.
27 =∞Ok Ô~·`«∞Å `«ÅÅ∞ Ѩye<å~Ú. ~°Ç¨Ï^•i ~°HõÎã≤HõÎO
J~ÚOk. #+¨ìO [iy# Ô~·`«∞Å <åºÜ«∞"≥∞ÿ# _ç=∂O_£#∞
QÆ∞iÎOK«ÖË^Œ∞. HÀѨO`À, Hõã≤`À KÕuH˜ ^˘iH˜# Ô~·`«∞Å#∞
fã¨∞H˘zÛ Z„~°=e¡ KÒ~°™êÎÖ’x áÈbã¨∞ BòáÈã¨∞ìÖ’
|OkèOKå~°∞. áÈbã¨∞Å∞ x~°ƒOkèOz# "åiÖ’ W^ŒÌ~°∞ Ô~·`«∞Å∞
HÍ^Œ∞. J~Ú<å ˆHã¨∞Ö’ ~ÚiH˜OKå~°∞. *ˇ·Å∞‰õΩ áÈÜÕ∞ã≤÷ux
ã¨$+≤ìOKå~°∞. Pq^èŒOQÍ KÕÜ«∞x <Õ~åxH˜ *ˇ·Å∞ rq`«O
J#∞ÉèíqOKå~°∞. 1. PO[<ÕÜ«ÚÅ∞ s/o "≥OHõ„Ï=ÚÅ∞,
J#O`«Ñ¨Ù~°O „QÍ=∞O, QÆ^•fiÅ =∞O_»ÅO. 2. ‰õΩHõ¯Å
"≥OHõ@#fl s/o ÃÑ^ŒÌ K«O„^Œ#fl, [OQÆOѨe¡, QÆ^•fiÅ
=∞O_»ÅO, 3. "≥OHõ>Ëâò s/o u=∞‡Ñ¨Ê, ZÅ∂¯~ü „QÍ=∞O,
=∞ÅÌHõÖò =∞O_»ÅO. 4. #iûOǨïÅ∞ s/o ~å=∞#fl,
J_»q~å=ÖòK≥~°∞fi, =∞ÅÌHõÖò =∞O_»ÅO. 5. ÅHõ∆ ‡#fl s/o
ǨÏ#∞=∞O`«∞, ÃÑ^ŒÌѨe¡, =∞ÅÌHõÖò =∞O_»ÅO, 6. ~°OQÆ#fl
s/o QÀHÍi, u=∞‡Ñ¨Ó~ü „QÍ=∞O, W˜HͺŠ=∞O_»ÅO.
BòáÈã¨∞ìÖ’ x~°ƒOkèOz# Ô~·`«∞Å#∞ q_çz ÃÑ>Ëì^•Hõ
Hõ^ŒÅ=∞x =∞m¡ Ô~·`«∞Å∞ PO^Àà◊#‰õΩ ã≤^ŒÌ"≥∞ÿ`Õ Jx"å~°ºOQÍ
q_çzÃÑÏì~°∞. ™êÜ«∞O„`«OÖ’QÍ ZѶπSP~ü ~åâß~°∞. 143,
341, 353, 332, Ô~_£q`ü 109, SÑ≤ã≤ ÃãHõ∆<£ 7(1),
„H˜q∞#Öò J"≥∞O_£"≥∞Oò K«@ìO 1932, ÃãHõ∆<£ 3,4, „Ѩ*Ï
Pã¨∞ÎÅ q^èŒfiOã¨Hõ x~À^èŒHõ K«@ìO 1984 „ѨHÍ~°O ˆHã¨∞Å∞
#"≥∂^Œ∞ KÕâß~°∞. âßOuÜ«Ú`«OQÍ PO^Àà◊# *Ëã≤# Ô~·`«∞ʼnõΩ
„ѨÉèí∞`«fiO WzÛ# `«Ñ¨C_»∞ ˆHã¨∞Å HÍ#∞Hõ. Ô~·`«∞Å#∞ xÅ∞=Ù
^ÀÑ≤_ô KÕã¨∞Î#fl ã‘_£ P~°æ<≥·[~°∞¡ JO`å =∞O„u _çÔH. J~°∞}
J#∞K«~°∞ÖË. Ñ≤_çÔH_»∞ =∞Ok HÀã¨O "ÕÖÏk Ô~·`«∞Å rq`åÖ’¡
xѨCÅ∞ áÈâß~°∞. <≥>ˇìOáê_»∞ ZuÎáÈ`«Å Ѩ^äŒHõOÖ’ hà◊√¡
~åÖË^Œ∞ HÍx =∞O„u J#∞K«~°∞ʼnõΩ x^èŒ∞Å =~°^Œ áêiOk.
JHõ¯_» „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# ^ÀÑ≤_ô Ô~·`«∞ rq`åÅ#∞ Hõ|eOKÕ
^•HÍ ZkyOk. q`«Î#O, Z~°∞=Ù, ѨÙ~°∞QÆ∞ =∞O^Œ∞Å∞,
=º=™êÜ«∂#∞|O^èŒ Ñ¨iHõ~åÅ∞ „ã≤ÊOHõ¡~ü, aO^Œ∞¿ã^ŒºO, ѨO_»¡
`À@ŠѨ^äŒHÍÅxflO˜H© gàı¡ Hõ#flO "Õâß~°∞. Dã≤÷uÖ’
Ô~·`«∞Å =ÚO^Œ∞ =∞O„u _çÔH. J~°∞} ^À+≤QÍ xÅ|_çOk.
~°Ç¨Ï^•i kQƃO^è•xfl ri‚OK«∞HÀÖËHõ áÈ~ÚOk. ã¨=∞㨺#∞
Ѩi+¨¯iOKåeû# ÉÏ^茺`« =∞iz, Ô~·`«∞ L^Œº=∂xH˜
~å[H©Ü«∂Å ~°OQÆ∞ ѨÙeq∞Ok. Ô~·`«∞Å∞ ~å[H© Ü«∂Å∞
KÕ¿ã ^Œâ◊=¿ãÎ „Ѩã¨∞Î`« ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞, <åÜ«∞‰õΩÅ =∞#∞QÆ_»
Hõ+¨ì"Õ∞. =∞O„u _çÔH. J~°∞} XuÎ_ç "Õ∞~°‰õΩ áÈbã¨∞Å∞ Ô~·`«∞ÅÃÑ·
ˆHã¨∞Å∞ #"≥∂^Œ∞ KÕâß~°∞. „Ѩã¨∞Î`«O JÔ~ã¨∞ì KÕã≤#, *ˇ·Å∞
áêÅ∞ *Ëã≤# P~°∞QÆ∞i`À áê@∞ JO_»QÍ xÅ|_ç#
`≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò <åÜ«∞‰õΩÅÃÑ·<å, =∞^ŒÌ`«∞QÍ
Hõke=zÛ# W`«~° ã¨OѶ¨∂Å <åÜ«∞‰õΩÅÃÑ·<å HõeÑ≤ "≥Ú`«ÎO
35 =∞OkÃÑ· ˆHã¨∞ ÃÑÏì~°∞. WO^Œ∞Ö’ P~°∞QÆ∞i¿Ñ~°∞¡
Ô~O_»∞™ê~°∞¡ #"≥∂^Œ∞ KÕã≤, =∞O„u J~°∞} P„QÆǨ xfl `«Ñ¨C_»∞
ˆHã¨∞ÅÖ’¡ #"≥∂^Œ∞`À K«ÖÏ¡~åÛ~°∞. `å#∞ „áêux^茺O
=Ç≤Ïã¨∞Î#fl QÆ^•fiÅ, ^èŒ~°∂~ü, QÆ@∞ì, =∞ÅÌHõÖò =∞O_»ÖÏÖ’¡<Õ
J`«ºkèHõ âß`«O Ô~·`«∞Å∞ ~Ú^Õ Ñ¨O@ ѨO_çã¨∂Î Ñ‘_»#‰õΩ
QÆ∞~“`«∞O>Ë, gix =keÃјì ^ÀÑ≤_ôKÕ¿ã P~°æ<≥·[~°¡‰õΩ JO_»QÍ
xÅ|_çOk.
J„Hõ=∞ˆHã¨∞ ZuÎ"ÕÜ«∂Åx, J=∂Ü«∞Hõ Ô~·`«∞Å#∞ "ÕkOK«
=^ŒÌx JkèHÍ~°∞ÅO^Œih HÀi<å ã¨ÊOkOK«ÖË^Œ∞.
„ѨÉèí∞`«fi=∞O>Ë „Ѩ[ʼnõΩ ÉèíÜ«∞O =ÙO_®e. =∞~À™êi Ô~·`«∞Å∞
PO^Àà◊#‰õΩ kQƉõΩO_® ÉèíÜ«∞O n~°…HÍÅO ѨxKÕÜ«∂e.

28. 28#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
HÀ~°∞ì K«∞@∂ì "å~Ú^•Å‰õΩ uiy L^Œº=∂ÅO>Ë Ô~·`«∞ʼnõΩ
qã¨∞QÆ∞ ѨÙÏìe. *ˇ·Å∞Ö’ zѨʉõÄ_»∞, hà◊¡ Kå~°∞,
#~°HõÜ«∂`«# J#∞Éèíq¿ãÎ<Õ JkèHÍ~°∞ÅO>Ë Uq∞’
`≥Å∞ã¨∞ÎO^Œx _çÔH. J~°∞} ÉèÏqOzOk, Ô~·`«∞Å ã¨`åÎ Uq∞’
K«∂ÃÑÏì~°∞, =∂ ã¨`åÎ ‰õÄ_® K«∂ÃÑÏìe QÆ^•? Jx
J=∂Ü«∞Hõ Ô~·`«∞Å ÃÑ· Hõã≤ f~°∞ÛH˘<åfl~°∞. `Õk. 15.11.12#
JÔ~ã¨∞ì KÕã≤# "åix JÅOѨÓ~ü HÀ~°∞ìÖ’ Ǩ [~°∞ ѨiKå~°∞.
JkèHÍ~°∞Å∞ P(^Õ)tOzO^Õ [iyOk. 6 =∞Ok Ô~·`«∞Å#∞
i=∂O_£‰õΩ ѨOáê~°∞. ɡ~ÚÖò u~°ã¨¯iOKå~°∞. ã¨iQÍæ W"Õ
ÃãHõ∆#∞¡ #"≥∂^≥·<å H˘xfl <åºÜ«∞™ê÷<åÅÖ’ "≥O@<Õ, ÖË^ŒO>Ë
=∞~°∞㨘~ÀA ɡ~ÚÖò =zÛOk. HÍx Ô~·`«∞Å Éˇ~ÚÖò‰õΩ
=∂„`«O 15 ~ÀAÅ∞ Ѩ˜ìOk. D =∞^茺HÍÅOÖ’ Ô~·`«∞Å
‰õΩ@∞OÉÏÖ’¡x ÉèÏ~°º, Ñ≤Å¡Å∞, =$^Œú `«e¡^ŒO„_»∞Å "Õ^Œ#,
PO^Àà◊#, J<å ~ÀQͺÅ∞, Pã¨∞Ѩ„`«∞Ö’¡ K«∂ÃÑ@∞ìHÀÖËx
Pi÷Hõ ã≤÷u U~°Ê_çOk. KÕ~ÚKåÑ≤# áÈbã¨∞ #∞O_ç *ˇ·Å∞
^•Hõ ÅOKåÅ∞ ~ÚzÛ<å ѨÅ∞HõiOz# `«$Ñ≤Î =∂„`«"Õ∞
‰õΩ@∞O| ã¨Éèí∞ºÅ‰õΩ q∞yeOk. *ˇ·Å∞áêÖˇ·# ã¨=∞Ü«∞OÖ’
Ô~·`«∞ʼnõΩ =∞~˘Hõ #+¨ìO [iyOk. KÕÜ«∞x <Õ~°O – *ˇ·Å∞
x~°ƒO^èŒ, =∂#ã≤Hõ Ç≤ÏOã¨, [iy# ѨO@#+¨ìO nxH˜
„ѨÉèí∞`åfix^Õ ÉÏ^茺`«. KÕã≤# `«Ñ¨C#∞ „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞
ã¨ik^ŒÌ=Åã≤=ÙOk.
áÈbã¨∞Å∞ x~åúH˜∆}ºOQÍ Ñ¨O@á⁄ÖÏÅ ^ŒQÆæi #∞O_ç
Ѩ@∞ìH˘KåÛ~°∞. Éèí∂q∞Ö’ "Õ~°∞â◊#QÆÅ∞ "Õã¨∞ÎO_»QÍ Ñ¨uÎH˜
ѨÙ~°∞QÆ∞Å =∞O^Œ∞ H˘_»∞`«∞O_»QÍ `«e¡K«xáÈ~Ú# ÉÏ^èŒ#∞,
ÉèÏ~°º QÆ∞O_≥‰õΩ ã¨O|OkèOz# "åºkèH˜ zH˜`«û
KÕÜ«∂eû=ÙO_»QÍ, u<Õ HõOK«O ^ŒQÆæ~° #∞O_ç fã¨∞H˘zÛ
JÅOѨÓ~ü HÀ~°∞ìÖ’ |eѨâ◊√=ÙÖÏ¡QÆ Ç¨ [~°∞ ѨiKå~°∞. Ô~·`«∞Å
<åºÜ«∞"≥∞ÿ# _ç=∂O_£ ÉÏ^茺`«`À ѨijeOK«ÖË^Œ∞. XHÀ¯
ZHõ~åg∞^Œ [~°∞QÆ∞`«∞#fl P~°æ<≥·[~ü ^ÀÑ≤_ô K«∂¿ãÎ Hõà◊√¡ uiy
H˜O^ŒÑ¨_®eûO^Õ. QÆ`« 25 UO_»∞¡QÍ D ^ÀÑ≤_ô x~å@OHõOQÍ
JkèHÍ~°∞Å∞ <åÜ«∞‰õΩÅ JO_»^ŒO_»Å`À [~°∞QÆ∞`«∞#flk.
XHÀ¯ ZHõ~å ѨuÎ q`«Î# ѨO@ ÃÑ@∞ì|_çH˜ ~°∂. 1ÅH∆Í
80"ÕÅ∞ Y~°∞Û =ã¨∞ÎOk. WO^Œ∞Ö’ ~°∂. 1ÅHõ∆ =~°‰õΩ ã‘_£
P~°æ <≥·[~ü =_ô¤H˜ ã¨=∞‰õÄ~°∞™êÎ_»∞. nxg∞^Œ =_ô¤ ‰õÄ_®
=ÙO@∞Ok. P~°æ<≥·[~ü WKÕÛk ã¨iáÈ#O^Œ∞# Ô~·`«∞Å∞ |Ü«∞@
=_ô¤H˜ =∞~À 80"ÕÅ ^•Hõ fã¨∞H˘OÏ~°∞. ~ÀA"åi‰õÄbÅ∞,
Z~°∞=Ù, ѨÙ~°∞QÆ∞ =∞O^Œ∞ʼnõΩ D ÃÑ@∞ì|_ç Y~°∞Û. Z~°∞=ÙÅ∞,
ѨÙ~°∞QÆ∞=∞O^Œ∞Å∞ ‰õÄ_® P~°æ<≥·[ˆ~¡ J=Ú‡`«∞OÏ~°∞. "≥Ú^Œ’¡
q`«Î#O <å>Ë áêºÔH@∞¡ "åàı¡ ã¨=∞‰õÄ~°∞Û`å~°∞. XHÀ¯ áêºÔHò
350 „QÍ=ÚÅ∞ =ÙO@∞Ok. nx ^èŒ~° Ô~·`«∞‰õΩ `≥eÜ«∞^Œ∞.
[#=i `«~°∞"å`« ZѨÙ_≥·<å ѨO@ "ÕÜ«∞Hõ=ÚO^Œ∞ Ô~·`«∞Å`À
XHÀ¯ H˜fiOÏÅ∞ q`«Î<åʼnõΩ ~°∂. 42,500 XѨÊ^ŒO
[~°∞QÆ∞`«∞Ok. Jhfl J#∞‰õÄeOz =∞OzQÍ Ñ¨O@=¿ãÎ 7
#∞O_ç 8 H˜fiOÏà◊√¡ q`«Î<åÅ∞ ѨO_»∞`å~Ú.
ZO`«ÉÏQÍÖË^Œ<åfl 3 H˜fiOÏà◊√¡ `«QÆæ^Œ∞. ѨO@kQÆ∞|_ç
`«~°∞"å`« =KÕÛ ÅHõ∆Å g∞^Œ Pâ◊`À P ‰õÄѨOÖ’
~Ú~°∞H˘¯O@∞<åfl~°∞. ѨO@ÃÑ@∞ì|_»∞Å HÀã¨O ~ÚKÕÛ ÅHõ∆
‰õÄ_® ‰õΩ@∞O| J=ã¨~åÖ’¡ H˘@∞ìHõáÈ`«∞Ok. ѨO@<å˜#
~ÀA #∞O_ç HõO˜Ö’ =`«∞ÎÅ∞ ÃÑ@∞ìH˘x Ô~·`«∞Å∞ HÍѨÖÏ
HÍÜ«∂ eûO^Õ. ѨÓ`« =KÕÛ^Œâ◊Ö’ h~°∞ ã¨=∞$kúQÍ
JOkOKåe. JkèHõ LëÈ‚„QÆ`« ѨO@ #ëêìxH˜
HÍ~°}=∞=Ù`«∞Ok. HõÔ~O@∞ HÀ`«Å "å`«Å∞ Ô~·`«∞Å#∞ ѨQÆÅ∂,
~å„u `Õ_® ÖˉõΩO_® ѨO@á⁄ÅOÖ’<Õ ‰õÄÅɡ_»∞`«∞#fl~Ú.
É’~°∞Ö’ h~°∞, HõÔ~Oò "≥∂@~ü HÍeáÈ`Õ s"≥·O_çOQ∑ J=∞ˆ~Û
ÉÏ^èŒÅ∞ JkèQÆq∞Oz, ã‘_£ P~°æ<≥·[~ü‰õΩ JѨÊy¿ãÎ, `«#‰õΩ
#zÛ# [xflOQ∑ q∞Å∞¡‰õΩ fã¨∞‰õΩáÈ`å_»∞.
=∂iÛ #∞O_ç EÖˇ· ^•HÍ [iˆQ ã‘_£ „HÍã≤OQ∑ `«~°∞"å`«
q`«Î#O "Õ~°∞KÕÜ«∞x ѨuÎx ZO_»Éˇ˜ì, *Ï„QÆ`«Î Ѩiz lxflOQ∑
q∞Å∞¡‰õΩ `≥¿ãÎ `«∂HõO "ÕÜ«∞~°∞. JHõ¯_ç #∞O_ç P~°æ<≥·[~ü
^ÀÑ≤_ô qâ◊fi~°∂Ѩ „Ѩ^Œ~°≈# [~°∞QÆ∞`«∞Ok. WHõ¯_» `«∂HõO
"Õ¿ãΠѨuÎ, q`«Î<åÅ∞ "Õ~°∞"Õ~°∞QÍ `≥eã≤áÈ`«∞Ok. [xflOQ∑
„áêÃããπ "≥Ú^ŒÖˇ·# `«~°∞"å`« ѨuÎx "Õ~°∞KÕã≤ q`«Î<åÅ∞
ZO_»Éˇ_»`å~°∞. nx<Õ _ôeO˜OQ∑ „Ѩ„H˜Ü«∞ JOÏ~°∞.
ã¨~°∂ÊùºiH± P=∞¡O`À q`«Î<åÅ∞ â◊√„ÉèíO KÕ™êÎ~°∞. "å˜Ö’
#∞O_ç Ãã·AÅ ¿Ñ~°∞`À, `«~°∞QÆ∞^ŒÅ ¿Ñ~°∞`À, âߺOÑ≤Öò¿Ñ~°∞`À
q`«Î<åÅ∞ `˘Åy™êÎ~°∞. q`«Î#OÖ’ ѨÙ#~°∞`«ÊuÎ â◊H˜Îx ѨsH˜∆OKÕ
¿Ñ~°∞`À<Õ âߺOÑ≤ÖòQÍ 10 H˜Ö’ „QÍ=ÚÅ q`«Î<åÅ∞ P~°æ<≥·[~ü
^ÀÑ≤_ô [~°∞QÆ∞`«∞Ok. Dq^èŒOQÍ „Ѩu H˜fiOÏÅ∞ g∞^Œ
10H˜Ö’ „QÍ=ÚÅ K˘Ñ¨C# f¿ã™êÎ~°∞. „ѨuÔ~·`«∞ „Ѩu
ã¨O=`«û~°O 40 ÔHlÅ #∞O_ç 80 ÔHlÅ =~°‰õΩ #+¨ìO
[~°∞QÆ∞`«∞Ok. =∂Ô~¯òÖ’ 750 „QÍ=ÚÅ áêºÔHòQÍ KÕã≤
_ç=∂O_£ P^è•~°OQÍ ~°∂. 2"ÕÅ =~°‰õΩ ^èŒ~° ѨÅ∞‰õΩ`«∞Ok.
D "åºáê~°O ‰õÄ_® gàı¡ KÕ™êÎ~°∞. Wk ˆH=ÅO âߺOÑ≤ÖòQÍ
¿ãHõiOz# q`«Î<åÅ g∞^Œ<Õ. 80 ÔHlÅ #∞O_ç `«Ü«∂~°ÜÕ∞º
^•^•Ñ¨Ù 100 áêºÔH@∞¡ ~°∂. 2"ÕÅ ^èŒ~° „ѨHÍ~°O ~°∂.
20"ÕÅ #+¨ìO âߺOÑ≤Öò ^ŒQÆæ~°<Õ Ô~·`«∞‰õΩ QÆO_ç Ѩ_»∞`«∞#flk.
âߺOÑ≤Öò Q͉õΩO_® Ãã·AÅ∞ ã¨iQÍ ÖË=x, `«~°∞QÆ∞^ŒÅ
¿Ñ~°∞`À [iˆQ ^ÀÑ≤_ô J^Œ#O. g˜ `«∂HõO =ÙO_»^Œ∞.
Hõ#∞Hõ QÆ∞_ç¤QÍ JOK«<å "Õã≤<å XHÀ¯ ZHõ~åg∞^Œ ~°∂. 20
"ÕʼnõΩ `«‰õΩ¯=Q͉õΩO_® P~°æ<≥·[~°∞¡ q∞OˆQ™êÎ~°∞. yO[Å

29. 29 _çâ◊O|~ü, 2012
Ui"Õ`« ^Œâ◊Ö’<Õ "Õ~°∞KÕã≤# ѨuÎx P~°æ<≥·[ˆ~ ~åÜ«∞K«∂~ü,
#O^•ºÅÖ’x "åºáê~°∞ʼnõΩ J"Õ∞‡™êÎ_»∞. ˆ~@∞, `«∂HõO
P~°æ<≥·[~ü W+¨ì„ѨHÍ~°"Õ∞. WHõ¯_» ‰õÄ_® ^ÀÑ≤_Õ.
q`«Î<åÅ#∞ Éèí„^ŒÑ¨iz "å˜Ö’ ѨÙ#~°∞`«ÊuΠѨsHõ∆ HÀã¨O
ѨOÑ≤™êÎ~°∞. âߺOÑ≤ÖòQÍ ¿ãHõiOz# q`«Î<åÅ #∞O_ç XHÀ¯
Ô~·`«∞ ¿Ñ~°∞`À q`«Î# HõOÃÑhʼnõΩ 200 „QÍ=ÚÖË Ñ¨OÑ≤™êÎ~°∞.
D Ѩi=∂}OÖ’<Õ q`«Î# ѨÙ#~°∞`«ÊuΠѶ¨e`åÅ∞
`ÕeáÈ`å~Ú. #=O|~ü, _çÃãO|~ü, [#=i <≥ÅÖ’¡
„áêÃãã≤OQ∑ `«~°∞"å`« ѨOÑ≤# q`«Î<åŠѶ¨e`åÅ∞ U„Ñ≤Öò,
"Õ∞ <≥Å <å˜H˜ =™êÎ~Ú. "≥Ú^Œ˜Ñ¨O@ Ѷ¨e`«O ~åHõ=ÚO^Õ
Ô~O_À ѨO@‰õΩ Ô~·`«∞Å∞ ã≤^ŒúO HÍ"åe. "≥Ú^Œ˜ ѨO@
ÖÏÉèí=∂? #+¨ì=∂? `≥eÜ«∞Hõ =ÚO^Õ Ô~O_À ѨO@ "ÕÜ«∂e.
"åã¨Î"åxH˜ Ѷ¨e`«O `Õe# "≥O@<Õ q`«Î# HõOÃÑhÅ∞ q`«Î#
Ѩi=∂}O |˜ì P~°æ<≥·[~°¡‰õΩ ÖˇH˜¯Oz ѨÓiÎQÍ K≥e¡™êÎ~°∞.
Ô~·`«∞ʼnõΩ <Õ~°∞QÍ ^ŒHõ¯=Åã≤# #QÆ^Œ∞ ѨHõ¯^•i Ѩ@ì_®xH˜
Wk „Ѩ^è•#֒ѨO. Ô~·`«∞Å KÕuH˜ EÖˇ·, PQÆã¨∞ì <≥ÅÅ∞
=™êÎ~Ú. JѨʘˆH Ô~O_ÀѨO@ "≥ÚQÆæ ^Œâ◊Ö’, „HÍã≤OQ∑
^Œâ◊Ö’ =ÙO@∞Ok. XHÀ¯ ѨO@ HÍÅѨiq∞u 16–18
<≥ÅÅ∞ áê@∞ ~°∂. 100H˜ ~°∂. 3 K˘Ñ¨C# =_ô¤ ÉèÏ~°O
"≥∂ѨÙ`å~°∞. ~°∂. 1ÅHõ∆‰õΩ <≥ʼnõΩ ~°∂. 3 ÖˇH˜¯Oz# 18
<≥ÅʼnõΩ ~°∂. 54"ÕÅ∞ ^•@∞`«∞Ok. D ˆ~@∞ ÃÑ@∞ì|_ç
H˜O^Œ ~ÚKÕÛ #QÆ^Œ∞#∞ |˜ì =_ô¤‰õÄ_® ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞Ok.
H˜fiOÏÅ∞ q`«Î<åxH˜ XѨÊO^Œ „ѨHÍ~°O XHÀ¯ ZHõ~å
g∞^Œ 7 H˜fiOÏà◊¡ q`«Î<åxH˜ ~°∂. 42,500 „ѨHÍ~°O, ~°∂.
2,97,500 Ô~·`«∞‰õΩ ~å"åeû=ÙO_»QÍ, P~°æ<≥·[~ü ÃÑ@∞ì|_ç
~°∂. 1,50,00, =_ô¤ ~°∂. 81,000, Ö’FÖËìr, HõÔ~Oò
HÀ`«Å HÍ~°}OQÍ <åÅ∞QÆ∞™ê~°∞¡ HõÔ~Oò "≥∂Ï~ü HÍeáÈ`Õ
s"≥·O_çOQ∑, q∞QÆ`å Y~°∞ÛÅ∞ ~°∂. 10,000, Éèí∂q∞ H“Å∞
~°∂. 25,000. W`«~° ‰õΩ@∞O| Y~°∞ÛÅ∞, ~ÀA"ås uO_ç,
P~ÀQƺO W`«~° ™œHõ~åºÅ‰õΩ ‰õΩ@∞O|OÖ’ =¸_»∞ #∞O_ç
J~Ú^Œ∞QÆ∞~°∞ Ñ≤Å¡Å`À HõeÑ≤ ÖˇHõ¯"Õ¿ãÎ, XH˘¯Hõ¯iH˜ <≥ʼnõΩ
~°∂. 1000 „ѨHÍ~°O ÖˇH˜¯¿ãÎ <≥ʼnõΩ 3 #∞O_ç 5 "ÕÅ∞
‰õΩ@∞O|áÈ+¨} =ÙO@∞Ok. Y~°∞Û ÃÑ_»∞`«∂ áÈ`«∞O>Ë
Hõ#|_»^Œ∞. HÍh 18 <≥ÅÅ HÍÖÏxH˜ ~°∂. 50 "ÕÅ∞
^•˜áÈ`«∞Ok. W=hfl ã¨=∞Ü«∂#∞‰õΩÅOQÍ [iy`Õ<Õ. =∞i
2012 ã¨O=`«û~°OÖ’ ѨÓã≤# ѨÓ=Ùfi‰õΩ ã¨∞O‰õΩ~åHõ ã¨QÆO
ѨO@ #+¨ìO [iyOk. JO>Ë XHÀ¯ ZHõ~å‰õΩ Ô~·`«∞‰õΩ ~°∂.
1,48,500 #+¨ìO [iyOk. q`«Î<À`«ÊuÎ =¸_»∞#fl~°
H˜fiOÏà◊√¡ ‰õÄ_® kQÆ∞|_ç~åÖË^Œ∞. uiy JѨCÅ
áêÅ∞HÍ"åeûO^Õ. P~°æ<≥·[~ü KÕuÖ’ |On HÍ"åeûO^Õ.
WkQÀ nxx x"åiOKåÅx Ô~·`«∞Å#∞ P^Œ∞HÀ"åÅx q`«Î#O
HõOÃÑhÅ #∞O_ç ѨO@ kQÆ∞|_ç Qͺ~°O© ~ÚÑ≤ÊOKåÅx,
q`«Î# HõOÃÑh Ü«∞[=∂#∞Å`À K«iÛOKåÅx, Ô~·`«∞Å#∞
JѨCÅ QÆO_»O #∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_ÕÜ«∂Å<Õ `Õk.
28.06.12# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò P^èŒfi~°ºOÖ’ *ÏfÜ«∞
~°Ç¨Ï^•i kQƃO^èŒ#O [iyOk.
q`«Î# áêºÔHòÅÖ’ [iˆQ "≥∂ã¨O =∞~˘Hõ˜ LOk.
Ô~·`«∞Å ^ŒQÆæi #∞O_ç P~°æ<≥·[~ü XHÀ¯ áêºÔHò ^èŒ~° ~°∂.
415–425 =∞^茺# x~°‚~ÚOz fã¨∞H˘OÏ_»∞. 1000
„QÍ=ÚÅ K˘Ñ¨C# Ô~·`«∞Å #∞O_ç ¿ãHõiOz# `«~°∞"å`« ^•xx
750 „QÍ=ÚʼnõΩ ‰õΩkOz =∂Ô~¯’¡ _ç=∂O_£ P^è•~°OQÍ
~°∂. 2000Å ^èŒ~° =~°‰õΩ q„Hõ~Ú™êÎ~°∞. Pq^èŒOQÍ XHÀ¯
H˜fiOÏÅ∞ #∞O_ç 750 „QÍ=ÚÅ áêºÔH@∞¡ 125 =~°‰õΩ
`«Ü«∂Ô~·`«q. XHÀ¯ ZHõ~åÃÑ· 7 H˜fiOÏà◊¡ Ô~·`«∞ q`«Î<åÅ
#∞O_ç 875 áêºÔH@∞¡ `«Ü«∂Ô~· ~°∂. 2"ÕÅ∞ áêºÔH@∞ì ÖˇH˜¯Oz<å
~°∂. 17 ÅHõ∆Å 50 "ÕÅ∞ "åºáê~°O [~°∞QÆ∞`«∞Ok. P~°æ<≥·[~°∞
#∞O_ç J=∞‡HõO^•~°∞ =~°‰õΩ JO`å XHõ¯ˆ~. ÖË^•
J#∞|O^èŒOQÍ =ÙOÏ~°∞. WqQ͉õΩO_® âߺOÑ≤Öò, `«~°∞QÆ∞,
Ãã·AÅ P^è•~°OQÍ f¿ã q`«Î<åÅ áêºÔH@∞¡ J^Œ#O. XHõ"Õà◊
q`«Î<åŠѶ¨e`«O Ô~·`«∞ʼnõΩ J#∞‰õÄÅOQÍ ~åHõáÈ`Õ P
q`«Î<åÅhfl P~°æ<≥·[~ü Pnè#OÖ’ =ÙOK«∞H˘x HõbÎ*Ëã≤
J"Õ∞‡™êÎ~°∞. ZO`« `«‰õΩ¯=QÍ ÖˇH˜¯Oz<å XHÀ¯ ZHõ~åÃÑ·
~°∂. 20 ÅHõ∆Å∞ qq^èŒ ~°∂áêÅÖ’ ÖÏÉèÏÅ∞ =ã¨∞Î<åfl~Ú.
JO^Œ∞ˆH =∞O„u J#∞K«~°∞ÅO`å áÈ©Å∞ Ѩ_ç lxflOQ∑
q∞Å∞¡Å∞ xi‡ã¨∞Î<åfl~°∞. XHÀ¯ q∞Å∞¡ x~å‡}ÏxH˜ ~°∂. 3HÀ@¡
#∞O_ç ~°∂. 10 HÀ@¡ ^•Hõ Y~°∞Û J~ÚOk. q∞Å∞¡Å∞
JxflO˜h =∞O„u _çÔH. J~°∞}<Õ „áê~°OaèOKå~°∞. W^˘Hõ¯
L^•Ç¨Ï~°} KåÅ∞QÆ^•! P~°æ<≥·[~°¡O`å =∞O„u J#∞K«~°∞ÖË
Jx ~°∞A=٠Ѩ~°K«_®xH˜. q∞Å∞¡Å∞ 18 =~°‰õΩ =Ù<åfl~Ú.
W^≥O`« ÖÏÉèí™ê˜ "åºáê~°"≥∂ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=K«∞Û.
ѨuÎ q`«Î# L`«ÊuÎ =º=™êÜ«∞O HÀ™êÎO„^èŒ kQÆ∞|_ç
J~ÚOk. JÅOѨÓ~ü P~ü_çZãπ H˜O^Œ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# PǨ ~°
ѨO@Å∞ ^≥|ƒfâß~°∞. q`«Î#O ¿Ñ~°∞`À H˘Å¡Q˘˜ì, ~åR,
^Õâ◊ ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÅ∞ ^•˜ q^ÕâßʼnõΩ ZyiáÈÜ«∂~°∞.
Pq^èŒOQÍ ZyiáÈ~Ú# "åˆ~ ''ˆ~QÆ_çq`«∞ÎÅ∞—— #=ÖÏ
~°K«~Ú`« ÃÑ·_ç K«O„^ŒÅ`«. ã‘=∂O„^èŒ #∞O_ç q∞QÆ∞Å∞
ã¨OѨ^Œ`À =K≥Û JÅOѨÓ~ü UiÜ«∂Ö’x J=∂Ü«∞Hõ Ô~·`«∞Å
#Å¡ˆ~QÆ_ç Éèí∂=ÚÅ∞ =∂Ü«∞=∂@Å`À H˘Å¡Q˘˜ì# HÀ@áê˜
=Ú~°Ç¨Ïi~å=Ù =Ú^Œ∞ÌÅ ‰õÄ`«∞~°∞. ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ PǨ ~°
ѨO@Å∞ ^èŒfiOã¨O KÕã≤, Éèí∂q∞ Ѩل`«∞Å#∞ aHÍ~°∞Å#∞ *Ëã≤,

30. 30#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
"åix `«=∞ á⁄ÖÏÖ’¡ ‰õÄbÅ∞QÍ, r`«QÍà◊√¡QÍ =∂ˆ~Ûã≤,
"≥˜ì KåH˜s KÕ~ÚOK«∞H˘x „Ѩ[Å P`«‡Q“~°=O PQÆO*Ëã≤#
^•xx =∞~°∞QÆ∞# Ѩ_ÕÜ«∞_®xH˜ 'ˆ~QÆ_çq`«∞ÎÅ∞— #=Å`À
`«# `«O„_çx Ç≤Ï~ÀQÍ, ã¨O㨯iOz# Q˘Ñ¨Ê =∂#=`å"åkQÍ
=i‚Oz ~åã≤Ok. WHõ¯_ç „Ñ¨[ʼnõΩ ÉèÏ+¨~å^Œ∞, PǨ ~°Ñ¨Ù
JÅ"å@∞¡ `≥eÜ«∞=Ù, ÃÑO_ç¡, W`«~° ™êO„áê^•Ü«∞Å∞
"≥Ú~°@∞QÍ =ÙOÏÜ«∞x, =º=™ê~ÚHõ Ѩ^ŒÌ`«∞Å∞ `≥eÜ«∞x,
ѨO@ÅÖ’ q#∂`«fl"≥∞ÿ# =∂~°∞ÊÅ∞ fã¨∞H˘zÛ# Q˘Ñ¨Ê
=∞ǨÏhÜ«ÚxQÍ #=ÅÖ’ =∞ezOk. K«i„`«#∞ ã¨fiO`«
„ѨÜ≥∂[<åʼnõΩ =„H©HõiOK«_»=∞O>Ë W^Õ. u#flk J~°QÆHõ
KÕ¿ã Ѩ#∞Å∞ Wq. ~åRѨu L`«fi~°∞fiʼnõΩ aè#flOQÍ, J<ÕHõ
XѨÊO^•Å∞ QÍeÖ’ Hõe¿Ñã≤, Zãπã≤, Zãπ˜, aã≤, =~åæʼnõΩ
K≥Ok# Éèí∂=ÚÅ∞ q∞Oy# HÀ@áê˜ =Ú~°Ç¨Ïi~å=Ù ˆ~QÆ_ç
q`«∞ÎÅ∞ #=Å Ç‘Ï~À. "Õ+¨, ÉèÏ+¨, ã¨O㨯 $u,
ã¨O„Ѩ^•Ü«∂Å∞, PǨ ~°Ñ¨O@Å∞ ^èŒfiOã¨OKÕã≤, HÀ@¡‰õΩ
Ѩ_»QÆÖˇuÎ q^ÕâßÅ ^•Hõ qã¨ÎiOz# ã¨OѨ^Œ áȈQã¨∞H˘#fl
=º‰õΩÎÅ∞ ã¨O㨯~°} "å^Œ∞Å∞. JÅOѨÓ~ü, QÆ^•fiÅ
(=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡) Ô~·`åOQÆO „Ѩ[Å#∞
Pk=∂#=ÙÅHõ<åfl Ç‘Ï#OQÍ ã¨$+≤ìO z# #=Å ˆ~QÆ_ç
q`«∞ÎÅ∞. nxˆH „Ѩâ◊Oã¨Å∞, |Ǩï=∞`«∞Å∞. D q^èŒfiOã¨Hõ~°
ã¨$+≤ì "≥#∞Hõ ã‘=∂O„^èŒ #∞O_ç kQÆ∞=∞u J~Ú# ã‘_£ q`«Î#
ã¨O„Ѩ^•Ü«∞"Õ∞. J^Õ <Õ_»∞ lÖÏ¡Ö’x ã‘_£ ѨuÎ L`«ÊuÎ
^•~°∞Öˇ·# Ô~·`«∞Å rq`åÖ’¡ pHõ˜ xOѨÙ`«∞#fl ã‘_£ ã¨O㨯 $u.
ã‘_£Ñ¨uÎx P^è•~°OQÍ KÕã¨∞H˘#fl P~°æ<≥·[~°∞¡, Hõà◊¡`À
K«∂ã¨∞ÎO_»QÍ<Õ HÀ©â◊fi~°∞Å∞QÍ =∂iáÈ`«∞<åfl~°∞. HÍe#_»Hõ
u~°y# "å_çH˜ HÍ~°∞¡, Ys^≥·# J^•ÌÅ "Õ∞_»Å∞,
qÖÏã¨=O`«"≥∞ÿ# rq`«O. k#k# „Ѩ=~°ú=∂#OQÍ
ÃÑiyáÈ`«∂ qã¨Îiã¨∞Î#fl ã≤÷~°K«~åã¨∞÷Å∞. Ô~·`«∞ ~°HõÎO `åy
"åi rq`åÖ’¡ qëê^ŒO xO¿Ñã¨∞Î<åfl~°∞. q`«Î<åÖ’¡
Ѷ¨e`åÅ∞ `å~°∞=∂Ô~·`Õ rq`«O =Úyã≤#>Ë¡. Éèí∂q∞ g∞^Œ
ǨωõΩ¯Åhfl P~°æ<≥·[~°¡ Pnè#OÖ’H˜ "≥o¡áÈ`«∞<åfl~Ú.
ѨO@HÀã¨O ~ÚzÛ# ÃÑ@∞ì|_ç q`«Î<åÅ g∞^Œ<≥·`Õ, JѨCH˜O^Œ
Éèí∂q∞ `åHõ@∞ìÃÑ@∞ìH˘x il„¿ãì+¨<£ KÕã¨∞H˘O@∞<åfl~°∞.
JѨCH˜OkH˜ Éèí∂q∞ =∂Ü«∞"≥∞ÿ`Õ Ô~·`«∞‰õΩ Éèí∂q∞ÖË^Œ∞.
J_»∞QÆ_»∞QÆ∞<å P~°æ<≥·[~ü ^ÀÑ≤_ô x~å@HõOQÍ 'ˆ~QÆ_ç q`«∞ÎÅ∞—
#=Å Ç‘Ï~À ã‘=∂O„^èŒ ã‘_£ q^èŒfiOã¨O ã¨$+≤ìOz# HÀ@áê˜
=Ú~°Ç¨Ïi ~å=Ù HÍÅO #∞O_ç "≥Å∞QÆ∞`«∞#flk. #ÅÉèˇ·
ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ ^ÀÑ≤_ô Ñ‘_»#‰õΩ |Öˇ·áÈ`«∞#fl Ô~·`åOQÆO
XˆH XHõ¯™êi P„QÆÇ≤Ï¿ãÎ, Jn‰õÄ_® JkèHÍ~°∞Å∞ <åºÜ«∞O
KÕÜ«∞=∞x xÅn¿ãÎ Ü«∞O„`åOQÆ=∞O`å P~°æ<≥·[~°¡‰õΩ JO_»QÍ
xÅ|_ç J=∂Ü«∞Hõ Ô~·`«∞Å<Õ *ˇ·Å∞ áêÅ∞*Ëâß~°∞.
ã‘_£ P~°æ<≥·[~°¡ ^ÀÑ≤_ô qâ◊fi~°∂ѨO Ѩ~åº=~°}
q^èŒfiO™êxH© HÍ~°}=∞=Ù`«∞#flk. Éèí∂q∞, h~°∞, QÍe
HÍÅ∞+¨ºO [~°∞QÆ∞ `«∞#flk. lxflOQ∑ q∞Å∞¡Å∞ <≥ÅH˘eÊ,
q`«Î# â◊√kú HÍ~°º„Hõ=∞O KÕѨ_®Î~°∞. ^Œ∂k, yO[Å∞ "Õ~°∞KÕã≤#
`«~°∞"å`« ^Œ∂káÈQÆ∞Å∞ ÖˉõΩO_® KÕÜ«∞_®xH˜ q`«Î<åxfl
ã¨Å∂ÊùºiH± P=∞¡O`À â◊√kúKÕ™êÎ~°∞. nxx _ôeO˜OQ∑ „Ѩ„H˜Ü«∞
JOÏ~°∞. q`«Î#O â◊√kú KÕã≤# `«~°∞"å`« ã¨Å∂ÊùºiH± P=∞¡O,
W`«~° ~°™êÜ«∞# =º~°÷ „^Œ= Ѩ^•~°÷O lxflOQ∑ q∞Å∞¡ #∞O_ç
|Ü«∞˜H˜ =ke ÃÑ_»`å~°∞. D q+¨Ñ¨Ói`« ~°™êÜ«∞<åÅ∞,
"åQÆ∞, =OHõÅ ^•fi~å áê~°∞`«∂, áêi#KÀ@ Éèí∂q∞Ö’x
™ê~åxfl Ñ‘eÛ Ñ≤Ñ≤ÊKÕ™êÎ~Ú. QÆ_ç¤ "≥ÚHõ¯ #∞O_ç ÃÑ^ŒÌÃÑ^ŒÌ
K≥@¡#∞ Ãã·`«O K«O¿Ñã¨∞Î<åfl~Ú. Éèí∂QÆ~°ƒùOÖ’ K˘K«∞Û‰õΩáÈ~Ú
Éèí∂QÆ~°ƒù [ÖÏÅ#∞ HõÅ∞+≤`«O *Ëã¨∞Î#flk. "åQÆ∞Å ^•fi~å
„Ѩ=Ç≤ÏOKÕ D q+¨O ‰õΩO@Å∞, K≥~°∞=ÙÅ∞, HÍÅ∞=Å∞,
JOu=∞OQÍ Hõ$ëê‚, `«∞OQÆÉèí„^• #^Œ∞ÅÖ’ HõÅ∞ã¨∞Î#flk.
ZHõ¯_» K«∂ã≤<å q+¨ HÍÅ∞+¨ºO Hõ#|_»∞`«∞Ok. q∞Å∞¡Å‰õΩ
ZÖÏO˜ il„¿ãì+¨<£ ÖË^Œ∞. á¶êºHõìsÅ J#∞=∞`«∞Å∞ ÖË=Ù.
WO^Œ∞Ö’ [iˆQ "åºáê~åxH˜, ÖÏ"å^ÕgʼnõΩ "å}˜[º
âßYÅ∞, P^•Ü«∞ Ѩ#∞fl âßYÅ J#∞=∞`«∞Å∞, ѨijÅ#
ÖË^Œ∞. J=∞‡HõO, H˘#∞QÀÅ∞ Ѩ#∞flÅ∞ ÖË=Ù. ᶜO_Õ+¨<£ ã‘_£
¿Ñ~°∞`À Ô~·`«∞ʼnõΩ J"Õ∞‡ áêºÔHòÃÑ· HõOÃÑh QÆ∞iÎOѨÙ, ^èŒ~°,
`«∂HõO =ÙO_»^Œ∞. g˜ HÍÅ∞+¨ºO Éèí∂q∞, K≥@∞¡, QÍe, h~°∞
^≥|ƒuO@∞#fl=O>Ë g˜ÃÑ·# P^è•~°Ñ¨_ç# h˜x `åˆQ [#O,
ѨK«Ûx QÆ_ç¤"Õ∞¿ã Ѩâ◊√=ÙÅ∞, K≥@∞¡ÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç# Ѩ‰õ∆ΩÅ∞,
q+¨ "åÜ«Ú=ÙÅ#∞ Ñ‘ÖËÛ r=~åâ◊√Å∞, h˜ ã¨OѨ^ŒQÍ =Ù#fl
KÕѨÅ∞, "å˜<Õ r=<å^è•~°OQÍ |`«∞‰õΩ`«∞#fl =∞`«ûºHÍ~°∞Å∞,
KÕѨÅ∞ PǨ ~°OQÍ fã¨∞‰õΩ<Õ =∞#∞+¨µÅ∞ Dq^èŒOQÍ
Q˘Å∞ã¨∞Hõ@∞ìÖÏQÍ [~°∞QÆ∞`«∞#fl lxflOQ∑ q∞Å∞¡Å
q^èŒfiO™êxQÆ∞~°=Ù`«∞<åfl~°∞. JO^ŒiH© `≥eã≤<å =∞O„u _çÔH.
J~°∞} =∂Ü«∂ „ѨѨOK«OÖ’ Hõ#|_»x q+¨O ~Úk.
P~°æ<≥·[~°¡O`å =∞~À~°∂ѨOÖ’ HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ Ñ¨Öˇ¡Ö’¡
Ѩ@∞ì ayOz# =¸Åã¨úOÉèÏÅ∞. `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O, ã¨=∂*ò"ån
áêsì, „Ѩã¨∞Î`«O HÍO„ÔQãπ ~°∂ѨOÖ’ Hõ#|_»∞`«∞#fl J=ã¨~åÅ
HÀã¨O U áêsìÖ’ÔH·<å "≥à◊§QÆÅ~°∞. hu, x*Ï~Úf, xÜ«∞=∞O,
x|^Œú`« ÖËx ^ÀÑ≤_ô ^˘OQÆʼnõΩ JO_»QÍ xÅ|_ç# ~å[ºO
Ô~·`«∞Å#∞ =∂„`«O *ˇ·Å∞Ö’ ÃјìOk. Ô~·`«∞Å#∞, ‰õΩ@∞OÉÏÅ#∞
Ç≤ÏO㨉õΩ QÆ∞iKÕã≤Ok. Ô~·`«∞ÅÃÑ· [~°∞QÆ∞`«∞#fl D ^•_çx
„Ѩ[Å∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞Å∞ YO_çOKåeû# J=ã¨~°O
LOk.
T

31. 31 _çâ◊O|~ü, 2012
Z=i¿ã=Z=iH˜...?
– _»Ñ¨C ã¨=∞‡Ü«∞º
x~°Hõ∆~åã¨∞ºÖˇ·# ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ#∞ JHõ∆~åã¨∞ºÅ∞QÍ
fiÛkkÌ, "åiÖ’ ^•yL#fl =¸_è»#=∞‡HÍÅ#∞ x=$uÎ KÕã≤ "åi
ÉèÏ~°ºÅ#∞ K≥·`«#º=O`«∞Å∞QÍ `«Ü«∂~°∞KÕã≤, JѨʘˆH ã≤OQƈ~}˜Ö’
qK«ÛÅq_ç =∞^•ºxfl, ^•xH˜ ÉÏxã¨Å∞QÍ =∂i# H˘O`«=∞Ok
HÍi‡‰õΩÅx =∞^Œºáê<åxH˜ ^Œ∂~°OKÕã≤ `«^•fi~å L`«ÊuÎx
ÃÑOKåÅ<Õ ã¨^Œ∞^ÕÌâ◊O`À U~°Ê_çO^Õ HÍ^Œ∞... HÍ^Œ∞... U~åÊ@∞
KÕÜ«∞|_çO^Õ ''ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u——. D ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å
ã¨q∞ux ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷ 2000 ã¨O=`«û~°OÖ’ ™ê÷Ñ≤OzOk.
D ¿ã"å ã¨q∞uH˜ J^茺‰õ∆ΩÅ∞QÍ PÜ«∂ UiÜ«∂Å [#~°Öò "Õ∞<Õ[~°¡
ÉèÏ~°ºÅ#∞ xÜ«∞q∞ã¨∂Î =ã¨∞Î#flk. "åi P^èŒfi~°ºOÖ’<Õ HÍ~°º„Hõ=∂Å
x~°fiǨÏ} KÕã¨∞Î<åfl~°∞. nxÖ’ ã¨Éèí∞ºÅ∞QÍ ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ
ÉèÏ~°ºÅ#∞ xÜ«∞q∞ã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩf ã¨O=`«û~°O ¿ã"å HÍ~°º„Hõ=∂Å
HÀã¨O H˘O`« "≥Ú`åÎxfl ã¨Oã¨÷ ˆHÏ~Úã¨∂Î =ã¨∞Î#flk. ZѶπZÑ≤ã≤ã≤
S J<Õ ã¨Oã¨÷ D ¿ã"å ã¨q∞u ¿ã=Å#∞ QÆ∞iÎOz 2003
ã¨O=`«û~°OÖ’ ''ɡãπì PH˜ìq˜—— J<Õ J"å~°∞¤#∞ WzÛOk.
D ã¨Oã¨÷ "≥Ú`«ÎO 19 ~°HÍÅ ¿ã"å HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ KÕã¨∞Î#flk.
500 =∞Ok HÍi‡‰õΩÅ Ñ≤Å¡Å#∞ WO_çÜ«∞<£ Ps‡, áÈbãπ,
áê~°q∞Å@s |ÅQÍʼnõΩ ZOÑ≤Hõ KÕã≤ tHõ∆}xzÛOk. 34000
"ÕÅ =∞Ok ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ#∞ JHõ∆~åã¨∞ºÅ∞QÍ =∂iÛOk.
6000 "ÕÅ =∞Ok Ü«Ú=‰õΩÅ#∞ "˘ˆH+¨#Öò HÀ~°∞ûʼnõΩ tHõ∆}
WzÛOk. ã≤OQƈ~}˜ K«∞@∞ìѨHõ¯Å „QÍ=∂Å∞, FÃÑ<£HÍãπì x~åfiã≤`«
„QÍ=∂Å "åi Ñ≤šʼnõΩ ã¨fiÜ«∞O Láêkè ~°OQÍÖ’¡ tHõ∆} W¿ãÎ
JO^Œ∞Ö’ 2600 =∞Ok Láêkè á⁄O^Œ∞`«∞<åfl~°∞.
D ¿ã"å ã¨q∞u =ÚYº L^ÕÌâߺ֒¡ 1. =∞^Œºx¿+^茌O 2.
Z~Ú_£û x~°∂‡Å#.
WO`«=~°‰õΩ ã¨Oã¨÷ ÅH∆ͺÅ∞ Jhfl ZO`À Q˘Ñ¨ÊQÍ P^Œ~°≈OQÍ
L<åfl~Ú. Jã¨Å∞ u~°HÍã¨∞Å∞ WHõ¯<Õfl KåÖÏ L#fl~Ú. HÍi‡‰õΩÅ∞,
HÍi‡‰õΩÅ ‰õΩ@∞OÉÏÅ „âıÜ«∞ã¨∞û HÀ~°∞`«∂ ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷ XHõ
¿ã"åã¨q∞ux U~åÊ@∞ KÕÜ«∞_»O â◊√ÉèíѨi=∂}"Õ∞ `«^•fi~å
HÍi‡‰õΩÅ ‰õΩ@∞OÉÏÅ ÉÏQÆ∞Ѩ_»`åÜ«∞x KåÖÏ=∞Ok HÍi‡‰õΩÅ∞
ã¨O`À+¨Ñ¨_®¤~°∞. HÍh P ã¨O`À+¨O Z<Àfl ~ÀAÅ∞ xÅ∞ѨÙHÀÖËHõ
áÈ~ÚOk – ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u.
D ã¨Oã¨÷ „áê~°OaèOz# 19 HÀ~°∞ûÅÖ’ ZHõ¯_®‰õÄ_®
ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩx H˘_»∞‰õΩ‰õΩ ã≤OQƈ~}˜Å Ѩx`«ÎO Jx HÍh
"≥∞ÿxOQ∑ _çá⁄¡=∂Å∞, WO[hiOQ∑Å∞, ã≤OQƈ~}˜ áêe>ˇH˜flH±
HõàÏâßÅÖ’¡ ZÅ„H˜ì+¨#∞¡, Ѷ≤@ì~üÅ∞, "≥∂@~ü"≥∞HÍxH±Å∞ K«kq#
HÍi‡‰õΩÅ Ñ≤šʼnõΩ WO`« H˘Å∞=Ù ã¨∂Ñ≤`«ÎO Jx QÍx ã≤OQƈ~}˜
U<å_»∂ K≥ѨÊÖË^Œ∞. "≥∂@~ü„_≥·qOQ∑ tHõ∆}, HÍ~°∞ „_≥·qOQ∑ tHõ∆}
HÍi‡‰õΩÅ Ñ≤šʼnõΩ W¿ãÎ "åiH˜ Láêkè ZÖÏ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok.
ã≤OQƈ~}˜ ã¨OQÆ`«∞Å∞
ã≤OQƈ~}˜ HÍÅhÖ’ HÍ~°¡ ã¨OYº `«‰õΩ¯= HÍ~°∞ „_≥·qOQ∑ KÕã≤ =KÕÛ
r`«O`À J`«x Ñ≤Å¡Å#∞ ÉèÏ~°º#∞ ZÖÏ ™êHõQÆÅ_»∞. D Ñ≤~°Ñ¨Ù
ˆ~@¡ „ѨѨOK«OÅ Hõhã¨O HõOkѨѨC ‰õÄ_® H˘#ÖË_»∞. ã¨=∂[OÅ
H˜~å}O ™ê=∂#∞ H˘<åÅO>Ë =∂=¸Å∞QÍ ~°∂. 3000/–
"ÕÅ #∞O_ç <åÅ∞QÆ∞ "ÕÅ ~°∂áêÜ«∞Å∞ HÍ"åe.
`«O„_ç ÉÏ~ÚѨx KÕã≤ WO˜H˜ =zÛ JÅã≤, ™⁄Åã≤ `«#∞=Ù#∞
WO`« HõÅ∞¡, =∞@<£, zÔH<£, WÖÏ HÍi‡‰õΩ_»∞ WO@¡ ¿ã^Œf~°∞`«∞#fl
ã¨=∞Ü«∞OÖ’ P HÍi‡‰õΩx Ñ≤Å¡Å∞ ‰õÄ_® WO@¡ ‰õÄ~°, |∞=fi‰õΩ
P `«O„_ô HõëêìxH˜ JÅ"å@∞Ѩ_»`«~°∞. `«O„_ç ÉÏ~ÚѨxH˜ áÈ`Õ
P H˘_»∞‰õΩ HÍ~°@∞ Ѩ@∞ìH˘x ÉÁQÆ∞æ‰õΩ áÈ`«_»∞. =∂ `«O„_ç ~°HõÎO
K«=∞@QÍ =∂i¿ãÎ D ÉÁQÆ∞æ |Ü«∞@‰õΩ =zÛO^Œx ^•xfl `«xqf~°
K«∂ã≤ ã¨OzÅÅ¡ xOѨÙH˘x WO˜H˘KÕÛk. JÖÏO˜ ÉÏ~Úg∞^Œ
ÉÁQÆ∞æ WK«∞Û_»∞ |O^£ J~Ú Qͺãπ á⁄~ÚºÅ∞ =zÛ#~Ú HÍÅhʼnõΩ.
`≥ÅOQÍ} lÖÏ¡Å∞ HõsO#QÆ~ü, PkÖÏÉÏ^£, =~°OQÆÖò,
Y=∞‡O lÖÏ¡Ö’¡ ã≤OQƈ~}˜ ÉÁQÆ∞æQÆ#∞Å∞ qã¨ÎiOz L<åfl~Ú.
D ã≤OQƈ~}˜ qã¨ÎiOz L#fl D <åÅ∞QÆ∞ lÖÏ¡Ö’¡ ZHõ¯_®
‰õÄ_® XHõ¯ HÍi‡‰õΩx Ñ≤ÅQÍxH˜ HõOÃÑh `«# K«^Œ∞=Ù#∞ QÆ∞iÎOz
ã≤OQƈ~}˜Ö’ Ѩx W=fiÖË^Œ∞.
^ŒH˜∆} ÉèÏ~°`«^ÕâßxH˜ "≥Å∞QÆ∞Å∞ ѨOz# HÍi‡‰õΩ_»∞, ^ÕâßxH˜
"≥#∞fl=ÚHõ J~Ú# Ô~·`«#fl `«~°∞"å`« ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩxH˜
ÉèÏ~°`«^Õâ◊O JO`å QÆ∞iÎOѨ٠L#fl ‰õÄ_® `«# ‰õΩ@∞O| Ѩiã≤÷u
`«ÅK«∞H˘x x`«ºO #~°HõÜ«∂`«# J#∞Éèíqã¨∞Î<åfl_»∞. ‰õΩ@∞O|O
ÉÏQÆ∞#flѨC_Õ P ‰õΩ@∞O| ÃÑ^ŒÌ ÉÏQÆ∞O@_»∞ Zky# H˘_»∞‰õΩ
P’„_≥·=~üQÍ, á¶⁄’„QÍѶ¨~üQÍ, ǨÏ=∂eQÍ, ÉÁQÆ∞æ HÍOÏÅ ^ŒQÆæ~°
HÍO„ÏH±ì Ö’_çOQ∑, J<£Ö’_çOQ∑ HÍi‡‰õΩxQÍ x`«ºO H˜Ö’ H˜Ö’
aÜ«∞ºO H˘#∞H˘¯x uO@∂O>Ë... `«# Ñ≤Å¡Å |_çŠѶ‘AÅ∞
Hõ@ìHõ WO˜H˜ ѨOÑ≤¿ãÎ `«# HõO_»¡ hà◊√¡ HõO_»¡<Õ ‰õΩ‰õΩ¯H˘x ѨÙ>ˇì_»∞
|O_»H˜O^Œ Ѩx*Ëã≤ =ã¨Î_»∞ HÍi‡‰õΩ_»∞.
`«# H˘_»∞‰õΩ `«# =ÚO^Œ∞ "≥=ÚÖÏ_» ~å[#fl ^ŒQÆæ~° ^•~°∞}O
KÕ~ÚOK«∞‰õΩ#fl *’yÖÏQÍ u~°∞QÆ∞`«∞O>Ë ã¨O=`«û~åxH˜ XHõ™êi
Z=ÚÖÏ_» áÈ~Ú h "≥Ú‰õΩ¯Åhfl f~°∞Û`«∞#fl Hõ^•! ~å[<åfl! <å
H˘_»∞‰õΩ#∞ WO`« ^•i K«∂Ѩ"å! |kÌáÈ+¨=fi `«e¡ h‰õΩ É’}O
áÈã≤, HÀ_çÑ≤Å¡xã≤Î... <å‰õΩ Hõ~°∞} K«∂Ñ≤OK«"å Jx =∂#ã≤Hõ
"Õ^Œ# K≥O^Œ∞`«∞#fl_»∞ HÍi‡‰õΩ_»∞.
QÆ_»¤Hõ>Ëì K«eÖ’ ^Õâ◊ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÖ’¡ HÍáêÅHÍ¿ã ["å#¡#∞
HÍi‡‰õΩÅ∞ Ñ≤Å¡Å#∞O_ç ZOÑ≤Hõ KÕã≤#ѨÙ_»∞ J`«#∞ P ã¨iǨÏ^Œ∞Ì
HÍѨÖÏ HÍã≤#ѨÙ_»∞ =∞i ã≤OQƈ~}˜ ÉÁQÆ∞æ ÉÏ=ÙÅÅ¡ ky ÉÁQÆ∞æ#∞
|Ü«∞@fÜ«∞_®xH˜ ѨxH˜~å_®...! áÈh ã≤OQƈ~}˜ P^è•i`«
Ѩi„â◊=∞Å∞ D „áêO`«OÖ’ <≥ÅH˘eÊ#@¡~Ú`Õ "åi r=<ÀáêkèH˜

32. 32#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
LѨÜ≥∂QÆѨ_»^• ÉÁQÆ∞æ P^è•i`« Ѩi„â◊=∞Å∞ <≥ÅH˘eÊ WÖÏO˜
tHõ∆}<Õ "åiH˜zÛ JO^Œ∞Ö’ L^ÀºQÍÅ∞ HõeÊOK«=K«∞Û Hõ^•..!
ÉÁQÆ∞æ P^è•i`« Ѩi„â◊=∞Å∞ ã≤OQƈ~}˜ „áêO`«OÖ’ =¿ãÎ WHõ¯_»
x~°∞^ÀºQÆ x~°∂‡Å# KÕã≤ HÍi‡‰õΩÅ Ñ≤Å¡Å Éèíq+¨º`«∞ΉõΩ ÉÏ@Å∞
"ÕÜ«∞=K«∞Û. HÍh JÖÏ KÕÜ«∞‰õΩO_® `«∂`«∂=∞O„`«OQÍ KÕ¿ã
¿ã=Å∞ Z=iH˜ LѨÜ≥∂QÆѨ_»`«~Ú. D ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u
J^茺‰õ∆Ω~åeQÍ [#~°Öò "Õ∞<Õ[~ü QÍi ÉèÏ~°º#∞ xÜ«∞q∞Oz#O`«
HÍÅO D x~°∞^ÀºQÆ ã¨=∞㨺 ã≤OQƈ~}˜Ö’ W@∞¡<Õ ~å[º"Õ∞Å∞`«k.
ZO^Œ∞HõO>Ë D lÜ«∞O QÍi ÉèÏ~°ºÅ∞ ™ê÷xHõ ^˘~°Å ÉOQÍ¡ÅÅ¡
LO@~°∞. "åiH˜ ã≤SZãπZѶπ áÈbã¨∞Å Ãã‰õĺi© LO@k.
WÅ¡O`å ÃãO„@Öò Zã≤ LO@k. WQÆ P lÜ«∞O QÍi ÉèÏ~°º‰õΩ
x~°∞^ÀºQÆO, HÍi‡Hõ ‰õΩ@∞OÉÏÅ J=ã¨÷Å∞ ZÏ¡ J~°÷O J~Ú`«~Ú.
=ÚiH˜"å_»ÅÖ’ Hõh㨠™œHõ~åºÅ∞ ‰õÄ_® ÖËx ã≤OQƈ~}˜
HÍfi@~°¡Ö’ HÍi‡‰õΩ_»∞ x=ã≤ã¨∞ÎO@_»∞. HÍi‡‰õΩx Z`«Å∞, QÍ^èŒÅ∞,
ÉÏ^èŒÅ∞, Jhfl HÍi‡‰õΩx ÉèÏ~°ºˆH `≥Å∞ã¨Î~Ú. lÜ«∞O QÍi ÉèÏ~°º‰õΩ
Z@¡ `≥Å∞ã¨Îk. L`«Î=∞ HÍi‡‰õΩʼnõΩ „Ѩf ã¨O=`«û~°O ã≤OQƈ~}˜
QÆ}`«O„`« k<À`«û= "Õ_»∞HõÅÖ’, ™êfi`«O„`«º k<À`«û= "Õ_»∞HõÅÖ’
ã¨<å‡xã¨∂Î =ã¨∞Î#flk Hõ^•...! WHõ¯_˘Hõ q+¨Ü«∞O K≥áêÊe. ã≤OQƈ~}˜
^Œ$+≤ìÖ’ L`«Î=∞ HÍi‡‰õΩ_»∞ JO>Ë J`«ºkèHõOQÍ ÉÁQÆ∞æ#∞
xOÑ≤#"å_»∞ ÖË^• J`«ºkèHõ =∞ã¨ì~°∞¡ xOÑ≤#"å~°∞ Jx J~°÷O.
JÏ¡O˜ L`«Î=∞ HÍi‡‰õΩx ÉèÏ~°º‰õΩ ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u
J^茺‰õ∆Ω~åe Ѩ^Œq W"åfie.
D ¿ã"å ã¨q∞u P^èŒfi~°ºOÖ’ W"ÕQÍHõ JO`«~å˚fÜ«∞
=∞Ç≤ÏàÏk<À`«û=O ÖÏO˜ HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ KåÖÏ P~åƒù@OQÍ
x~°fiÇ≤Ïã¨Î~°∞. ™ê÷xHõ ã≤OQƈ~}˜ ¿ãì_çÜ«∞OÖ’ JkèHÍ~°∞Å ÉèÏ~°ºÅ∞
JO^Œ~°∂ Hõeã≤ ^ŒQÆ^ŒQÆ "≥∞i¿ã |OQÍ~°∞ #QÆÅ∞ ^èŒiOz,
`«Å`«ÅÖÏ_Õ Ñ¨@∞ìp~°Å∞ Hõ@∞ìH˘x =∞Ç≤ÏàÏ k<À`«û=O
x~°fiÇ≤Ïã¨Î~°∞. WÖÏO˜ HÍ~°º„Hõ=∂ÅÖ’ ZHõ¯_» ‰õÄ_® HÍi‡‰õΩÅ
ÉèÏ~°ºÅ∞, "åi ‰õΩ@∞OÉÏÅ∞ Hõ#|_»=Ù.
Jã¨Å∞ =∞Ç≤ÏàÏ k<À`«û=O JO>Ë Uq∞@x HÍi‡Hõ
‰õΩ@∞OÉÏÅ#∞ J_çy`Õ `≥eÜ«∞^Œ<Õ ã¨=∂^è•#O =ã¨Îk. HÍi‡Hõ
‰õΩ@∞OÉÏÅHõO>Ë Z‰õΩ¯= JkèHÍ~°∞Å ÉèÏ~°ºÖË D ¿ã"å ã¨q∞u
¿ã=Å#∞ LѨÜ≥∂yOK«∞‰õΩO@∞<åfl~Ú. ¿ã"å ã¨q∞u x~°fiÇ≤ÏOKÕ
U HÍ~°º„Hõ=∞OÖ’ ‰õÄ_® HÍi‡‰õΩx ÉèÏ~°º‰õΩ qÅ∞= LO_»^Œ∞.
QÀÖˇ¤<£ Ǩ ºO_£ ¿+H± J<Õ XHõ Ѩ^äŒHõO ã≤OQƈ~}˜Å „Ѩ"Õâ◊
ÃјìO_»∞ Ô~O_»∞ HõO_»¡ K«O„^ŒÉÏ|∞<åÜ«Ú_»∞. JO>Ë ã¨fiK«ÛùO^Œ
Ѩ^Œg q~°=∞} Jx J~°÷O. D Ѩ^äŒHõO H˜O^Œ Ѩ^Œg q~°=∞}
á⁄Ok# HÍi‡‰õΩx ‰õΩ@∞OÉÏxH˜ D ¿ã"åã¨q∞u HÍ~°º„Hõ=∂ÅÅ¡
Jã¨ûÅ∞ J=HÍâ◊O W=fi~°∞.
<å=∞=∂„`«OQÍ H͉õΩO_® D ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"åã¨q∞u ѨÓiÎ
™ê÷~ÚÖ’ HÍi‡Hõ ‰õΩ@∞OÉÏÅ „âıÜ«∞ã¨∞û HÀã¨"Õ∞ ѨxKÕã≤#@¡~Ú`Õ
`«#∞ =∞~À „Ѩ`åfl=∂Ü«∞ i„‰õÄò"≥∞Oò ã¨Oã¨÷QÍ P=`«iOK«
=K«∞Û. HÍi‡‰õΩÅ Ñ≤Å¡ÅÖ’ ZO`«=∞Ok L#fl`« K«^Œ∞=ÙÅ∞ K«kq#
"å~°∞#fl~°∞, ÖË^• >ˇH˜flHõÖòQÍ ZO`«=∞Ok _çá⁄¡=∂Å∞ KÕã≤L#fl~°∞
Jx JO^Œi q=~åÅ∞ ¿ãHõiOz "åiH˜ `«y# L^ÀºQÍʼnõΩ
tHõ∆} WzÛ ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷‰õΩ Q˘Ñ¨Ê Q˘Ñ¨Ê ÉèÏq`«~°Ñ¨Ù
WO[h~°¡#∞, F=~ü"≥∞<£, JO_»~ü "Õ∞<Õ[~ü ™ê÷~Ú JkèHÍ~°∞Å#∞
JOkOK«=K«∞Û. ã¨fiÜ«∞OLáêkè ~°OQÍÅ"åiH˜ `«y# q^èŒOQÍ
Láêkè HõeÊOK«=K«∞Û. FÃÑ<£HÍãπìÅÖ’ Hõhã¨O HÍO„ÏH±ì ÖË|~ü,
FÖ’fi„_≥·=~ü, _»OѨ~ü PѨˆ~@~°∞¡QÍ xÜ«∞q∞OK«=K«∞Û. HÍh ¿ã"å
ã¨q∞uH˜ WÖÏO˜q HÍ#~å=Ù. WÖÏ KÕ¿ãÎ Jk ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å
ã¨q∞u ZÏ¡ J~Ú`«k, HÍi‡‰õΩÅ ¿ã"å ã¨q∞u J~Ú`«k.
ã≤OQƈ~}˜ XHõ QÆ=∞‡`≥·# x<å^ŒO KÕã¨Îk. Jk Uq∞@O>Ë
=∞#^ŒO`å XˆH ‰õΩ@∞O|O, XˆH ÅHõ∆ ºO, XˆH QÆ=∞ºO Jx D
x<å^ŒO x["Õ∞ J~Ú`Õ HÍi‡‰õΩÅ∞ JkèHÍ~°∞Å∞ ã¨Oã¨÷Ö’ Ѩx*Ë¿ã
"å~°O^Œ~°∞ XHõ>Ë J~Ú`«~°∞ JÖÏO@ѨÙ_»∞ ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u
JkèHÍ~°∞Å ÉèÏ~°ºÅ ¿ã"å ã¨q∞u ZÖÏ J~ÚOk.
HÀ@¡ ~°∂áêÜ«∞Å∞ "≥zÛOk "≥Ú@ì"≥Ú^Œ˜™êiQÍ ã≤OQƈ~}˜
ã¨Oã¨÷ Ѩ=~üáê¡Oò x~å‡}O KÕѨ_ç`Õ ^•xÖ’ ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ
Ñ≤šʼnõΩ (J~°∞›Öˇ·#"åiH˜) Zxfl L^ÀºQÍÅ∞ Wã¨Î^À WѨʘ =~°‰õΩ
K≥ѨÊ<ÕÖË^Œ∞. PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡ *ˇ·Ñ¨Ó~ü =∞O_»ÅO ÃÑQÆ_»ÃÑe¡Ö’
Ѩ=~üáê¡Oò x~å‡} Ѩ#∞Å∞ "ÕQÆOQÍ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú.
ã¨O=`«û~°O#fl~° H˜O^Œ HÍi‡‰õΩÅ∞, i>ˇÿ~ü HÍi‡‰õΩÅ∞ x~åfiã≤`«
„QÍ=∂Å Ñ≤Å¡ÅO^Œ~°∂ ZÅ„H˜ì+¨<£, Ѷ≤@ì~ü L^ÀºQÍʼnõΩ JÑ≤¡ˆH+¨#∞¡
ÃÑ@∞ìH˘=∞‡O>Ë K«^Œ∞=Ù‰õΩ<Àflà◊¡O`å JÃÑ·¡ KÕtO„_»∞. WѨʘ=~°‰õΩ
"å˜ T¿ã ÖË^Œ∞.
WѨʘHõ~Ú<å ¿ã"å ã¨q∞u ǨÏOQÆ∞Å∂, P~åƒùÏÅ∞ KÕã≤
HÍi‡‰õΩʼnõΩ U"À KÕã≤#@∞¡QÍ F=~üÜ«∂Hõ∆<£Å∞ KÕÜ«∞‰õΩO_®
HÍi‡‰õΩx ‰õΩ@∞OÉÏxH˜ "≥Å∞QÆ∞Å∞ xO¿ÑkÖÏ =º=ǨÏiOKåe.
HÀÖòɡÖòì „Ñ¨[Å∞ KåÖÏ L^Œº=∂Å∞ KÕã≤# K≥·`«#º=O`«∞Å∞ "åi
K≥·`«<åºxfl ¿ã"åã¨q∞u `«‰õΩ¯=QÍ K«∂¿ãÎ z=~°H˜ HõëêìÅáêÖˇ·`«~°∞.
=∞Oz`«#O`À ‰õÄ_ç# HÍi‡Hõ ‰õΩ@∞OÉÏÅ =∞ø<åxfl ã≤OQƈ~}˜
J~°÷O KÕã¨∞H˘x ''¿ã"å—— J<Õ Ñ¨^•xH˜ J~°÷O Ѩ~°=∂~°÷O
KÕ‰õÄ~åÛeû# J=ã¨~°O ZO`≥·<å L#flk. ÖˉõΩO>Ë HÍi‡‰õΩÅ∞
''=∞ã¨ì~°¡HÀ`«—— ÖÏO˜ K«@ìO HÀã¨O ZÖÏ L^Œºq∞OKå~À... JÖψQ
ã≤OQƈ~}˜Ö’ =∞~À L^Œº=∞~°∂áêxH˜ ã≤OQƈ~}Ë ^ÀǨÏ^ŒO
KÕã≤O^Œ=Ù`ÀOk.
(D ã≤OQƈ~}˜ ¿ã"å ã¨q∞u, ã≤OQƈ~}˜ Hõ=¸ºxˆH+¨<£ ÃãÖò
P^èŒfi~°ºOÖ’ z#flz#fl _®‰õΩº"≥∞O@¡ ~°∂ѨOÖ’ ã‘iÜ«∞Å∞¡ xi‡Oz
"å˜x ™ê÷xHõOQÍ LO_Õ ˆH|∞Öò ©gÅ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O KÕ~Ú™êÎ~°∞.
P ã‘iÜ«∞Å¡Ö’ LO_Õ HÍi‡‰õΩx áê„`« ÃÑ^ŒÌ `åQÆ∞ É’`«∞QÍ J`«x
ÉèÏ~°º ™È=∞iáÈ`«∞QÍ, Ñ≤Å¡Å#∞ AÖÏ~Ú Å∞QÍ z„fHõiOz
K«∂Ñ≤™êÎ~°∞. JkèHÍ~°∞Å ÉèÏ~°ºÅ#∞ =∂„`«O KåÖÏ `≥eq=∞O`«∞Å∞QÍ
K«∂ѨÙ`å~°∞. nxx JO^Œ~°∂ =ºuˆ~H˜OK«O_ç)
T

33. 33 _çâ◊O|~ü, 2012
ÉèÏ~°`«^Õâ◊ Pi÷Hõ =º=ã¨÷‰õΩ „Ѩ^è•#OQÍ „QÍg∞} Pi÷Hõ
=º=¿ã÷ =¸ÅO. WѨʘH˜ _≥ɡ· âß`«O „Ѩ[Å∞ „QÍ=∂ÅÖ’<Õ
rqã¨∞Î<åfl~°∞. ã¨fi`«O„`«ºO =zÛ# `«~°∞"å`« „ѨÉèí∞`«fiO Pi÷Hõ
=º=ã¨÷#∞ =ÚYºOQÍ =º=™êÜ«∞ ~°OQÍxfl =∂~°Û=Åã≤#
J=㨠~åxfl QÆ∞iÎOzOk. JO^Œ∞HÀã¨O „ѨÉèí∞`«fi ѨOK«=~°¬
„Ѩ}Ï oHõÖ’ =º=™êÜ«∂xH˜ ÃÑ^ŒÌÑ‘@ã≤Ok. =º=™êÜ«∞
L`åÊ^ŒHõ`«#∞ ÃÑOz#ѨÙ_Õ „QÍg∞} „Ѩ[Å r=# ã≤÷u
QÆ`«∞ÅÖ’ Jaè=$kú ™ê^茺"≥∞ÿ`«∞O^Œx „ѨÉèí∞`«fiO ÉèÏqOz
''ǨÏi`« qѨ¡"åxfl—— „Ѩ"Õâ◊ÃјìOk. D P‰õΩ ѨK«Ûx qѨ¡=O
=º=™êÜ«∞ ~°OQÆOÖ’ J<ÕHõ =∂~°∞ÊÅ∞ `≥zÛOk. nx=Å¡
^ÕjÜ«∞ q`«Î<åÅ ™ê÷#OÖ’ – JkèHõ kQÆ∞|_çx WKÕÛ
q`«Î<åÅ#∞, ¿ãO„nÜ«∞ Z~°∞=ÙÅ ™ê÷#OÖ’ – ~°™êÜ«∞#
Z~°∞=ÙÅ∞, „H˜q∞ ã¨OǨ ~°HÍÅ =∞O^Œ∞ Å#∞, K≥~°∞=ÙÅ∞,
‰õΩO@Å∞, ÉÏ=ÙÅ ™ê÷#OÖ’ – É’~°∞ ÉÏ=ÙÅ#∞, #k
Ѩi"åǨÏHõ „áêO`åÖÖ’ „áê*ˇ‰õΩìÅ#∞ „Ѩ"Õâ◊ÃјìOk. W=hfl
=∂Ô~¯ò`À =Ú_çѨ_ç L#fl JOâßÅ∞ Hõ#∞Hõ =º=™êÜ«∞
L`åÊ^ŒHÍÅ∞ Jxfl "å}˜[º ã¨~°∞‰õΩÅ∞ J~Ú<å~Ú. JѨʘ
=~°‰õΩ ã¨fiÜ«∞O áÈ+¨# „QÍg∞} Pi÷Hõ =º=ã¨÷`À ã¨O=$kúQÍ
ѨO@Å∞ ѨO_çOz ã¨O`«$Ñ≤ÎQÍ rqOKÕ Ô~·`åOQÆO`À áê@∞
Jxfl ‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ "åiH˜ Ѷ¨Å™êÜ«∞O ѨOÑ≤}© [iˆQk.
uO_ç yO[ʼnõΩ H˘~°`« LO_Õk HÍ^Œ∞. Ñ¨Öˇ¡Å∞ ѨK«ÛQÍ
LO_Õq.
ǨÏi`« qѨ¡=O P~°OÉèÏxH˜ =ÚO^Œ∞ ''=ã¨∞Î =∂iÊ_ç
q^è•#O—— J=∞Å∞Ö’ LO_Õk. D q^è•#O =Å¡
„QÍg∞}∞ʼnõΩ x`åº=ã¨~åÅ∞ Uk J=ã¨~°O L<åfl "åiH˜
ѨO_ç# ѨO@Å<Õ WzÛѨÙK«∞ÛH˘x "åi J=ã¨~åÅ#∞
f~°∞ÛH˘<≥"å~°∞. H˜~å} ^Œ∞HÍ}O "≥o§ =~°Î‰õΩxH˜, ѨO_ç#
ѨO@Å#∞ WzÛ "åà◊§‰õΩ HÍ=Åã≤# ã¨~°∞‰õΩÅ∞ á⁄O^Õ
q^è•#O J=∞Å∞Ö’ LO_»@O =Å¡ _»|∞ƒ J=ã¨~°O ÖˉõΩO_®
=ã¨∞Î =∂iÊ_ç ^•fi~å<Õ rqOKÕ "å~°∞. nx=Å¡ „Ѩ[Å
=∞^茺 ã¨`«ûO|^è•Å∞ U~°Ê_ç ‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ∞ =∞^茺 ã¨=∞#fiÜ«∞O,
ã¨Ç¨ÏHÍ~°O U~°Ê_çOk.
ZѨC_≥·`Õ ''ÃÑ·~°∞ѨK«Û qѨ¡=O—— „áê~°OÉèí"≥∞ÿ#^À „QÍg∞}
q^èŒfiOã¨O "≥Ú^ŒÖˇ· 1991Ö’ „Ѩ"ÕtOz# „ѨѨOpHõ~°}`À
q^èŒfiOã¨O =∞iO`« "ÕQÆ=O`«"≥∞ÿOk. nx=Å¡ =º=™êÜ«∞,
=º=™êÜ«∞ P^è•i`« =$`«∞ÎÅ∞, ‰õΩÅ=$`«∞ÎÅ∞
„QÍg∞}r=#ã≤÷uQÆ`«∞Å∞–~å=Åã≤#=∂~°∞ÊÅ∞
– É’Ô~_ç¤ =∞^èŒ∞ã¨∂^èŒ<£Ô~_ç¤
<åâ◊#=∞Ü«∂º~Ú. D q^èŒfiOã¨OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ¿Ñ^Œ, =∞^茺
`«~°QÆu Ô~·`«∞Å r=#O =∞iO`« ã¨OH∆ÀÉèíOÖ’ z‰õΩ¯‰õΩOk.
"å~°O`å Ѩ@ì}ÏʼnõΩ =Åã¨"≥o§ ‰õÄbÅ∞QÍ JÉèí„^Œ`«`À
rqã¨∞Î<åfl~°∞. =∞^茺`«~°QÆu "å~°∞ ‰õÄbѨx KÕÜ«∞ÖËHõ
P`å‡aè=∂#O`À P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ‰õΩ áêÅÊ_»∞`«∞<åfl~°∞. Ô~·`«∞Å
P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ ˆH=ÅO P ‰õΩ@∞OÉÏxH˜ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_®
=º=™êÜ«∞~°OQÆ ã¨OH∆ÀÉèÏxH˜, „QÍg∞} r=# q^èŒfiO™êxH˜,
™ê=∂lHõ, ~å[H©Ü«∞, Pi÷Hõ qzÛù<åflxH˜ "≥Ú`«ÎOQÍ „Ѩ*Ï
r=# ã≤÷u QÆ`«∞ʼnõΩ ^Œ~°Ê#O Ѩ_»∞`«∞Ok. D ã¨OH∆ÀÉèÏxH˜
HÍ~°}O áêʼnõΩŠѨ~ånè#, Pi÷Hõ, ~å[H©Ü«∞ „ѨѨOpHõ~°}
q^è•<åŠѶ¨e`«"Õ∞. ZO^Œ∞HõO>ˇ J"≥∞iHõ<£ ÖÏO˜ Jaè=$kú
K≥Ok# ^ÕâßÅ∞ "åà◊§ Ô~·`«∞Å#∞ „á⁄`«ûÇ≤Ïã¨∞ÎO>Ë, WHõ¯_»
=∂„`«O „Ѩ"Õ©Hõ~°} q^è•<åʼnõΩ Ѩ@ìO QÆ_»∞`«∂ ã¨aû_ôÅ∞
`«yæOz HõÔ~O@∞, Z~°∞=ÙÅ∞, q`«Î<åÅ ˆ~@∞¡ ÃÑOK«∞`«∞<åfl~°∞.
nx=Å¡ Ô~·`«∞‰õΩ ÃÑ@∞ì|_ç ÃÑiy ѨO_ç# ѨO@‰õΩ y@∞ìÉÏ@∞
^èŒ~° ÅaèOK«Hõ =º=™êÜ«∞O E^ŒOQÍ =∂~°∞`«∞Ok.
"åºáê~°∞Å∞, ^ŒàÏ~°∞Å∞ =∂„`«O ^è•<åºxfl #Å¡ |*Ï~°∞‰õΩ
`«~°eOz, J„Hõ=∞ xÅfiʼnõΩ áêÅÊ_ç, Hõ$„u=∞ H˘~°`«#∞
ã¨$+≤ìOz, JkèHõ ^èŒ~°Å‰õΩ J=∞‡_»O =Å¡ W@∞
qxÜ≥∂QÆ^•~°∞ʼnõΩ, ÃÑiy# ^èŒ~°Å =Å¡ H˘#∞QÀÅ∞ â◊H˜Î
`«QÆ∞æ`«∞Ok. nx=Å¡ W@∞ L`«ÊuÎ^•~°∞Öˇ·# Ô~·`«∞ʼnõΩ =∞^ŒÌ`«∞
^èŒ~° ÅaèOK«Hõ J@∞ qxÜ≥∂QÆ^•~°∞ʼnõΩ ^èŒ~°Å∞
JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ ÅaèOK«Hõ ˆ~@¡ JO`«~åÅ∞ ÃÑiy „Ѩ[Å∞
ÉÏ^èŒÑ¨_»∞`«∞<åfl~°∞. nx „ѨÉèÏ=O=Å¡ ¿Ñ^Œ, =∞^茺 `«~°QÆu,
L^ÀºQÆ =~åæÅ r=# q^è•#OÖ’ „Ѩu‰õÄÅ"≥∞ÿ# =∂~°∞Ê
=zÛOk. „QÍg∞} Pi÷Hõ =º=ã¨÷ Jã¨Î=ºã¨Î"≥∞ÿ# `«~åfi`« ¿Ñ^Œ,
=∞^茺 `«~°QÆu =~åæÅ∞ „QÍ=∂Å #∞O_ç Ѩ@ì}ÏʼnõΩ =Åã¨
"≥à◊§_»O [iyOk. nx`À ÃÑiy# Ѩ@ì}©Hõ~°} =Å¡ z#flz#fl
=$`«∞ÎÅ, z~°∞ "åºáê~°∞Å =∞^茺 áÈ© U~°Ê_ç |`«∞‰õΩÅ∞
ÉèÏ~°"≥∞ÿ<å~Ú. WOHÀѨHõ¯ |_® ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞,
|Ǩïà◊*Ïu ã¨Oã¨÷Å∞ ëêÑ≤OQ∑ =∂Öòû, „ÃѶ+πÅ∞, "≥∂„’
=∂Ô~¯òÅ ¿Ñ~°∞`À ÃÑ^ŒÌÃÑ^ŒÌ "åºáê~° ã¨Oã¨÷Å#∞ U~åÊ@∞
KÕÜ«∞_»O =Å¡ z#flz#fl "åºáê~°ã¨∞÷Å∞, QÆb¡ÅÖ’ ã¨OK«iã¨∞Î,
Ѩà◊√§, ‰õÄ~°QÍÜ«∞Å∞ J=Ú‡H˘x rqOK Õ"å~°∞
ÃÑ@∞ì|_ç^•i, HÍ~Àʈ~ò áÈ©H˜ `«@∞ìHÀÖËHõ `«Å¡_çe¡
áÈ`«∞<åfl~°∞.
Ñ¨Öˇ¡ – Ѩ@flO

34. 34#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
~åROÖ’ „áêOfÜ«∞ Jã¨=∂#`«Å`À áê@∞, Ѩ@ì}ÏÅ∞
„QÍ=∂Å =∞^茺 Pi÷Hõ Jã¨=∂#`«Å∞ ã¨Ê+¨ìOQÍ
HõxÑ≤ã¨∞ÎOÏ~Ú. Ѩ@ì}ÏÅ∞ "åºáê~°, "å}˜[º ˆHO„^•Å∞QÍ
=∂i "≥eyáÈ`«∞O>Ë, „QÍ=∂Å∞ =∂„`«O ѨO@Å
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ ÃÑiy, kQÆ∞|_»∞Å∞ `«yæ =º=™êÜ«∞ ~°OQÆ=Ú
"≥Å"≥Å áÈ`«∞Ok. Ѩ@ì}ÏÅÖ’ =ÚYºOQÍ "å}˜[º
=∞O_»ÖÏÅ∞, áêi„âßq∞Hõ „áêO`åÅÖ’ HÍi‡‰õΩŠѨiã≤÷u
^ŒÜ«∞hÜ«∞OQÍ =∂~°∞`«∞Ok. Ѩx QÆO@Å`À „Ѩ"Õ∞Ü«∞O
ÖˉõΩO_® „âßq∞‰õΩÅ#∞ ÉÏxã¨Å∞QÍ ÉèÏqOz, |OkèOz
ѨxKÕ~ÚOK«∞HÀ=_»O ã¨~°fi™ê^è•~°}"≥∞ÿáÈ~ÚOk. =∞~À"≥·Ñ¨Ù
„QÍ=∂Å #∞O_ç ^ŒQÆæi Ѩ@ì}ÏʼnõΩ, #QÆ~åʼnõΩ =KÕÛ k#ã¨i
‰õÄbÅ ã¨OYº ÃÑiyáÈ`«∞Ok.
Ѩ~åº=~°}OÖ’ =zÛ# =∂~°∞ÊÅ∞ ‰õÄ_» „Ѩ[Å r=#
ã≤÷uQÆ`«∞ʼnõΩ „ѨÉèÏq`«O KÕã¨∞ÎOk. =# x~°∂‡Å# =Å¡
"å`å=~°}O HõÅ∞+≤`«"≥∞ÿ =~å¬Å∞ Ѩ_»Hõ ѨO@Å∞ ѨO_»Hõ
Hõ~°∞=Ù HÍ@HÍÅ∞ U~°Ê_ç Ô~·`«#flÅ∞ P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ‰õΩ
áêÅÊ_»∞`«∞<åfl~°∞. nxH˜ `À_»∞ ''„Ѩ`ÕºHõ Pi÷Hõ =∞O_»ÖÏÅ——
¿Ñ~°∞`À „ѨÉèí∞`«fi „Ѩ"Õ@∞ Éèí∂=ÚÅ#∞, J@g, ™êQÆ∞#∞
ã¨O|OkèOz# <ÕÅÅ#∞ "ÕÅ ZHõ~åÅ∞ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ,
|Ǩïà◊ *Ïu ã¨Oã¨÷ʼnõΩ Jq∞‡"ÕÜ«∞_»O =Å¡ Ѩ~åº=~°}
ã¨=∞`«∞ź`«‰õΩ #+¨ìO [~°∞QÆ∞`«∞Ok. nx=Å¡ PǨ ~° L`«ÊuÎH˜
P@OHõO U~°Ê_ç JkèHõ ^èŒ~°Å‰õΩ HÍ~°}O J=Ù`«∞Ok.
WOHÀѨHõ¯ ã≤OQƈ~}˜ FÃÑ<£HÍãπì =Å¡ ÉÁQÆ∞æ L`«ÊuÎ
ÃÑiy#ѨʘH˜, QÆx HÍi‡‰õΩÅ ã¨OYº `«QÆæ_»O =Å¡ q∞ye#
"åiH˜ Láêkè J=HÍâßÅ∞ `«ˆQæ Ѩiã≤÷u U~°Ê_»∞`«∞Ok.
FÃÑ<£HÍãπì ÉÁQÆ∞æ QÆ#∞Å =Å¡ "ÕÖÏk ZHõ~åÅ Éèí∂q∞
ѨxH˜ ~å‰õΩO_® áÈ`«∞Ok. H˘xfl „QÍ=∂Å`À áê@∞ „Ѩ[Å∞
x~å„â◊Ü«ÚÖˇ· áÈ`å~°∞.
„ѨHõ$u ã¨=∞`«∞ź`« ^≥|ƒu#_»O=Å¡ Ju=$+≤ì,
J<å=$+≤ì`À QÍe, h~°∞, <ÕÅ HÍÅ∞+¨ºO HÍ=_»O =Å¡
ÉèíÜ«∞OHõ~°"≥∞ÿ# JO@∞"åº^èŒ∞Å∞ "åºÑ≤Î K≥O^Œ∞`«∞<åfl~Ú.
"å`å=~°}O‰õΩ „ѨHõ$u Ѩi~°Hõ∆} K«~°ºÅ∞ fã¨∞HÀ=Åã≤#
J=ã¨~°O LOk. nxÖ’ ÉèÏQÆOQÍ <ÕÅ#∞ ã¨O~°H˜∆OK«_»=Ú,
=$Hõ∆ ã¨OѨ^Œ#∞ „áÈ`«ûÇ≤ÏOK«_»O, FÃÑ<£HÍãπì ÉÁQÆ∞æ QÆ#∞Å#∞
xÜ«∞O„uOK«_»O, ѨÙ#~°∞^ŒúiOѨ|_»x =#~°∞Å#∞
Ѩiq∞`«OQÍ qxÜ≥∂yã¨∂Î „Ѩ`«º=∂flÜ«∞ =∂~åæÅ#∞
J<Õfi+≤OK«=Åã≤# P=â◊ºHõ`« LOk.
JO`«~å˚fÜ«∞OQÍ U~°Ê_»¤ Pi÷Hõ ã¨OH∆ÀÉèíO =Å¡ Pi÷Hõ
=∂O^茺O „Ѩ[Å g∞^Œ =ÚYºOQÍ L^ÀºQÆã¨∞ÎÅ =∞^茺
x~°∞^ÀºQÆ Ü«Ú=`« g∞^Œ „ѨÉèÏ=O K«∂Ñ≤Ok. nx=Å¡
S˜`À áê@∞ J<ÕHõ HõOÃÑhÅÖ’ Ѩx KÕ¿ã L^ÀºQÆã¨∞ÎÅ
ã¨OYº#∞ `«yæOK«_»O =Å¡ L#fl L^ÀºQÆO T_çáÈ~Ú H˘O^Œ~°∞,
JѨʘ =~°‰õΩ ™œHõ~°º=O`«"≥∞ÿ# rq`åxfl QÆ_çÑ≤# "å~°∞
uiy ™ê^è•~°} r=# ã¨~°oH˜ JÅ"å@∞Ѩ_»Hõ =∂#ã≤Hõ
PO^Àà◊#‰õΩ QÆ∞i J=Ù`«∞<åfl~°∞. WÖÏO˜ Ѩiã≤÷u
`«Öˇ`«Î‰õΩO_® `«y# K«~°ºÅ∞ fã¨∞HÀ=Åã≤# J=ã¨~°O LOk.
QÆ`« ѨOK«=~°¬ HÍÅO #∞O_ç „Ñ¨Éèí∞`«fiO H˘xfl „Ѩ*’ѨÜ≥∂QÆ
HÍ~°º„Hõ"≥∞ÿÖˇ·# ã¨OˆH∆=∞, Jaè=$kú Ѩ^äŒHÍÅ#∞ „Ѩ"Õâ◊ÃÑ@ì_»O
[iyOk. WO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ *ÏfÜ«∞ ѨxH˜,
PǨ ~°Ñ¨^äŒHõO, ~°∂áê~ÚH˜ H˜Ö’ aÜ«∞ºO, =$^•úѨº Ñ≤OK«#∞¡,
q^•º~°∞÷ʼnõΩ Ѷ‘A ~å~Úf, ѨO@ʼnõΩ Lz`« HõÔ~O@∞,
Ô~·`«∞ʼnõΩ |∞∞}=∂Ѷ‘ =O˜q ™êfiQÆuOK«=Åã≤# ã¨OˆH∆=∞
Ѩ^äŒHÍÅ∞, WÖÏO˜ Ѩ^äŒHÍÅ#∞ H˘#™êyã¨∂Î g˜H˜
ã¨=∂O`«~°OQÍ Jaè=$kú HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ KÕѨ@ì=Åã≤#
J=ã¨~°O LOk. ZO^Œ∞HõO>ˇ ã¨OˆH∆=∞ Ѩ^äŒHÍÅ∞ Jxfl
`å`å¯eHõ „ѨÜ≥∂[<åÅ∞, Ѷ¨e`åÅ∞ W¿ãÎ, Jaè=$kú Ѩ^äŒHÍÅ∞
J~Ú#@∞=O˜ ™êQÆ∞, `åQÆ∞h˜ =ã¨u, L^ÀºQÆ, Láêkè
J=HÍâßÅ#∞ JOkOz L`åÊ^ŒHõ`«#∞ ѨOKÕ Ñ¨^äŒHÍÅ#∞
„Ѩ"Õâ◊Ãјì#>ˇÿ¡`Õ Jq âßâ◊fi`«"≥∞ÿ# Ѷ¨e`åÅ#∞ W™êÎ~Ú.
nx`À H˘#∞QÀÅ∞ â◊H˜Î ÃÑiy „Ѩ[Å r=# ã≤÷u QÆ`«∞ÅÖ’
=∂~°∞Ê =ã¨∞ÎOk. HÍ=Ù# „ѨÉèí∞`«fiO L`åÊ^ŒHõ ~°OQÍÅ#∞
„áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∂Î L`«ÊuÎx ÃÑOz#ѨÙ_»∞, L`«Ê`«∞ÎÅ∞ JO^ŒiH˜
JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’H˜ =zÛ#ѨÙ_»∞, `å`å¯eHõ Ѷ¨e`åÅxKÕÛ
ã¨OˆH∆=∞ Ѩ^äŒHÍÅ ÃÑ·# „Ѩ[Å∞ P^è•~°Ñ¨_»@O `«QÆ∞æ`«∞Ok.
JѨʘ =~°‰õΩ ã¨OˆH∆=∞O Jaè=$kú Ѩ^äŒHÍÖˇ·# D Ô~O_çO˜x
Ô~O_»∞ Hõà◊√§QÍ K«∂_»=Åã≤# J=ã¨~°O LOk. =ÚYºOQÍ
D Ѩ^äŒHÍʼnõΩ ã¨O|OkèOz x^èŒ∞Å ˆHÏ~ÚOѨÙÖ’ Jqhu,
J„Hõ=∂Å∞, ÅOK«Q˘O_ç`«#O ÖˉõΩO_® áê~°^Œ~°≈HõOQÍ
x^èŒ∞Å#∞ ã¨kfixÜ≥∂QÆѨ~°z, ["å|∞^•i`«#O`À
LO_»=Åã≤# J=ã¨~°O LOk. „Ѩ"Õ©Hõ~°} q^è•<åÅ#∞
„áÈ`«ûÇ≤ÏOK«‰õΩO_® „ѨÉèí∞`«fi~°OQÆ ã¨Oã¨÷Å#∞ |Ö’¿Ñ`«O
KÕÜ«∂e. Ѩa¡H±~°OQÆ ã¨Oã¨÷Å#∞ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ
J=∞‡‰õΩO_® Éèí∂=ÚÅ∞, hà◊√¡, J_»=ÙÅ∞, Yx[ ã¨OѨ^Œ
|Ǩïà◊*ÏuѨ~°O H͉õΩO_® "å˜ÃÑ·# „Ѩ[ňH ǨωõΩ¯
HõeÊOKåe. U^Õ"≥∞ÿ#ѨʘH˜ „ѨѨOpHõ~°} q^è•<åÅ#∞
„ѨHõ¯‰õΩ Ãјì, =∞# „Ѩ[ʼnõΩ LѨÜ≥∂QÆHõ~°"≥∞ÿ#, "åi r=#
ã≤÷uQÆ`«∞Å#∞ "≥∞~°∞QÆ∞ѨiKÕ q^è•<åÅ#∞ „Ѩ"Õâ◊Ãјì#ѨÙ_Õ
=∞# „Ѩ*Ï™êfi=∂ºxH˜ J~°÷O LO@∞Ok. D q+¨Ü«∞OÖ’
„Ѩ[Å∞ Z‰õΩ¯= „â◊^Œú =Ç≤ÏOKåe.
T

35. 35 _çâ◊O|~ü, 2012
<Õ~°∞Û‰õΩO^•O
„QÍg∞} „áêO`« =~°æ ѨijÅ#‰õΩ LѨ„Hõq∞OKÕ@ѨC_»∞ =∞#O
„QÍ=∂Å L`«ÊuÎ q^è•<åxfl =ÚYº Éèí∂q∞HõQÍ fã¨∞‰õΩx
„áê~°OaèOKåe. L`«ÊuÎ q^è•#O "≥Ú`«ÎO „ѨѨOK« Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’
K«∂ã¨∞‰õΩ#flѨC_»∞ ÃÑ@∞ì|_ç^•s =º=™êÜ«∞ q^è•#=Ú,
Éèí∂™êfi=∞º =º=™êÜ«∞ q^è•#=Ú HõeQÆ∞<åflÜ«∞x =∞#O
QÆ=∞xOK«QÆÅ=Ú. WOHÍ Pk=∞ Hõ=¸ºxã¨∞ì q^è•#O "≥Ú^ŒÖˇ·#q
L<åfl g˜x WѨC_»∞ „Ѩ^è•#OQÍ K«iÛOK«_»O ÖË^Œ∞. ÃÑ@∞ì|_ç
^•s =º=™êÜ«∞ L`«ÊuÎ q^è•#=Ú L#flѨC_»∞ ÖË^• Éèí∂™êfi=∞º
=º=™êÜ«∞ L`«ÊuÎ q^è•#=Ú L#flѨC_»∞ „Ѩf Kåi„`«Hõ â◊HõOÖ’x
Pi÷Hõ L`«ÊuÎ q^è•#=Ú‰õΩ `«QÆæ@∞¡QÍ qkèQÍ L`«Ê#fl=∞ÜÕ∞º
™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ x~å‡}=∞ÜÕ∞º ã¨∂„`åxfl L`«ÊuÎ ã¨O|O^è•Åx
JOÏ~°∞. L`«ÊuÎ ã¨O|O^è•ÅO>Ë L`«ÊuÎ ™ê^è•<åÅÃÑ·
Ü«∂[=∂#ºO, L`«ÊuÎ „Ѩ„H˜Ü«∞`À „â◊=∞ áê„`«, L`«ÊuΠѨOÑ≤}©
Z=i „ѨÜ≥∂<å~°÷O [~°∞QÆ∞`«∞Ok. J<Õ JOâßÅ∞ D ÃÑ·
JOâßÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_Õ L`«ÊuÎ ã¨O|O^è•Å#∞ qâı¡+≤OK«QÆ=Ú.
WÖÏ L`«ÊuÎ ã¨O|O^è•ÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç ÃÑ@∞ì|_ç ^•s =º=ã¨÷
L#flѨC_»∞ =∞# qâı¡+¨}Ö’ „QÍg∞} „áêO`åÅ =~åæÅ∞ XHõ
q^èŒOQÍ, Éèí∂™êfi=∞º =º=ã¨÷ L#flѨC_»∞ „QÍg∞} =~åæÅ∞ XHõ
q^èŒOQÍ LOÏ~Ú.
WѨC_»∞ =∞#O ÉèÏ~°`« ^Õâßxfl ѨijeOz#ѨC_»∞ D
^Õâ◊OÖ’ Éèí∂™êfi=∞º =º=™êÜ«∞ L`«ÊuÎ q^è•#O HõeQÆ∞#flk.
D L`«ÊuÎ q^è•#O ÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç x~å‡}=∞ÜÕ∞º L`«ÊuÎ
ã¨O|O^è•Å∞ HõeQÆ∞<åfl~Ú. =∞# ^Õâ◊OÖ’x L`«ÊuÎ q^è•#O
=º=™êÜ«∞O ÃÑ· P^è•~°_»∞`«∞Ok HÍ=Ù# WHõ¯_» Éèí∂q∞ „Ѩ^è•#
L`«ÊuÎ ÅHõ∆ ºO nxÃÑ· P^è•~°Ñ¨_Õ L`«ÊuÎ ™êQÆ∞`«∞O@∞Ok. Éèí∂q∞
J<Õ L`«ÊuÎ ™ê^èŒ#OÃÑ· Ü«∂[=∂#ºO ã¨=∂#OQÍ LO^•?
Jã¨=∂#OQÍ LO^•? Éèí∂q∞ ZO`«=ÙOk? Z=Ô~=i KÕ`«∞Ö’¡
LOk J<Õk QÆ=∞xOKåeû# J=ã¨~°O LOk. g˜`À áê@∞QÍ
"≥Ú`«ÎO L`«ÊuÎ „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ Z=Ô~=~°∞ ZO`« „â◊q∞ã¨∞Î<åfl~À
QÆ=∞xOKåe. "åi „â◊=∞Å ^•fi~å =∞#O L`«ÊuÎÖ’ `«=∞ áê„`«#∞,
^ÀÑ≤_ôx qâı¡+≤OK«_®xH˜ LѨÜ≥∂QÆѨ_»∞`«∞Ok. g˜`À áê@∞QÍ
L`«ÊuÎ Z=i „ѨÜ≥∂[<å~°÷O ѨOÑ≤}© J=Ù`«∞O^À ‰õÄ_®
QÆ=∞xOKåe. D q^èŒOQÍ =∞#O „QÍ=∂Å#∞ ѨijeOK«_»O
=¸ÅOQÍ P „QÍ=∂Ö’¡ Éèí∂=ÚÅ∞ ZO`«=∞Ok KÕ`«∞Ö’¡
L<åfl~Ú? ZO`« L<åfl~Ú? Éèí∂q∞ÃÑ· UU ™ê÷~ÚÖ’¡ ZO`«
„â◊q∞ã¨∞Î<åfl~À QÆ=∞xOKåe. D „â◊=∞ áê„`« ^•fi~å =∞#O L`«ÊuÎ
HÀã¨O „â◊=∞ KÕã¨∞Î<åfl~å? ÖË^•? JÖψQ =zÛ# L`«ÊuÎ Z=i
„ѨÜ≥∂[<å~°÷O ѨOÑ≤}© [~°∞QÆ∞`«∞Ok. J<Õ JOâßÅ#∞
QÆ=∞xOK«QÆÅ=¸, „QÍg∞} „áêO`« =~åæÅ#∞ ѨijeOK«QÆÅ=Ú.
g˜`À áê@∞QÍ „QÍg∞} „áêO`«OÖ’ =~åæŠѨijÅ#
„QÍg∞}„áêO`«=~°æѨijÅ#ZÖÏKÕÜ«∂e?
– ÉÏ|∞~å"£∞
KÕ¿ã@ѨC_»∞ QÆ=∞xOKåeû# q+¨Ü«∞"Õ∞=∞O>Ë Pi÷Hõ L`«ÊuÎ
q^è•#Ѩ٠ѨÙ<åkÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç U~°Ê_Õ ~å[H©Ü«∞, É∫kúHÍOâßÅ#∞
‰õÄ_® ^Œ$+≤ìÖ’ ÃÑ@∞ìHÀ"åe. g˜ ^•fi~å ^ÀÑ≤_ô =~°æѨ٠~å[H©Ü«∞
„Ѩux^èŒ∞Å#∞, "åiH˜ ã¨Ç¨ Ü«∞O KÕ¿ã =~åæxfl QÆ∞iÎOK«_»O
[~°∞QÆ∞`«∞Ok. É∫kúHÍOâßÅO>Ë =∞`« QÆ∞~°∞=ÙÅ#∞, ^Õ"åÅÜ«∞
™ê÷<åÅ#∞ ѨijeOK«_»O`À P „QÍ=∞ K≥·`«#º=Ú, ã¨O㨯 $u
"≥Ú^ŒÖˇ·#q ‰õÄ_® `≥Å∞ã¨∞HÀ=K«∞Û.
D ѨijÅ#Ö’ =∞#O =∞# â◊„`«∞=ÙÖˇ=~À? =∞#
q∞„`«∞Öˇ=~À? QÆ∞iÎOK«QÆÅ=Ú. nx`À q∞„`«∞Öˇ·# "åix SHõºO
KÕã≤ qѨ¡"åxfl q[Ü«∞=O`«O KÕÜ«∞QÆÅ=Ú. qѨ¡= áêsì „Ñ¨[ʼnõΩ
=∂~°æ^Œ~°≈Hõ`«fiO JOkOKÕk HÍ=Ù# `«# q∞„`«∞Å#∞ HõÅ∞ʉõΩx
qѨ¡= q[Ü«∂xH˜ #_çÑ≤OK«_®xH˜ D „QÍg∞} „áêO`« =~°æ
ѨijÅ# =ÚMϺOâ◊=Ú.
WѨC_»∞ =∞# â◊‰õΩÎÅ∞ „QÍg∞} „áêO`« =~°æ ѨijÅ#‰õΩ
Éèí∂q∞ ˆHO„^Œ=Ú ÖË^• „â◊=∞ ˆHO„^Œ=ÚQÍ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. g˜x
q_çQÍ KÕã¨∞Î<åfl~°∞, HÍh =∞#O ÃÑ·# ¿Ñ~À¯#fl ã¨∂„`åÅ#∞
QÆ=∞xOK«_»O`À =~åæŠѨijÅ##∞ ã¨iQÍæ KÕÜ«∞QÆÅ=Ú. D
ÃÑ·# K≥Ñ≤Ê# „QÍg∞} „áêO`« =~°æ ѨijÅ<å ã¨∂„`«O ÉèÏ~°`«^ÕâßxH˜
J`«ºO`« Z‰õΩ¯= J=ã¨~åxfl HõeQÆ∞#flkQÍ =∞#O QÆ=∞xOK«
QÆÅ=Ú. ZO^Œ∞HõO>Ë qq^èŒ ^ÕâßÅ ™ê„=∂[º"å^•Å∞ ÉèÏ~°`«
^Õâ◊OÖ’ áÈ© Ѩ_»@O, J~°ú =Åã¨, J~°ú Éèí∂™êfi=∞ºO LO_»@O.
qq^èŒ ~å„ëêìÅ∞ HõeQÆ∞O_»@O, qq^èŒ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ HõeQÆ∞O_»
@=Ú, ˆHO„^Œ JkèHÍ~°=Ú ~åR JkèHÍ~°=Ú =∞^茺 "≥·~°∞^茺=Ú,
qq^èŒ „áêO`åÅ∞ HõeQÆ∞O_»@O, „QÍg∞} „áêO`åÅ∞ ‰õÄ_®
`«=∞ ™êO㨯 $uHõ JOâßÖ’¡ aè#flOQÍ LO_»@=Ú =¸ÅOQÍ
„QÍg∞} „áêO`« =~°æ ѨijÅ#Ö’ ™ê¿ÑHõ∆Hõ"≥∞ÿ#@∞=O˜
JOâßÅ#∞ QÆ=∞xã¨∂Î Jaè=$kú Ѩ~°∞K«∞‰õΩO@∂ LO_®eû#
J=ã¨~°=ÚOk. WOHÍ q=~°OQÍ K≥ѨC‰õΩO>Ë „Ѩf „QÍ=∞OÖ’
ѨxKÕ¿ã HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞ P „QÍg∞} „áêO`« =~°æ ѨijÅ# KÕÜ«∂e.
ˆH=ÅO XHõKÀ@ KÕã≤# =~°æ ѨijÅ##∞ Z^ŒqkèQÍ J#fi~ÚOK«
ÖË=Ú. ™ê~°fi„uHõOQÍ Ñ¨ijeOz# H˘xfl „QÍ=∂Å #∞O_ç =zÛ#
ã¨∂„`åÅ#∞ qq^èŒ „QÍ=∂ʼnõΩ =iÎã¨∂Î "å˜x Ѩiã≤÷`«∞Å#∞
`«QÆæ@∞¡QÍ Jaè=$kú Ѩ~°Kåe. nx<Õ =~°æ ѨijÅ#Ö’ ™ê¿ÑHõ∆Hõ
ã¨∂„`åÅ∞ Jx JOÏ~°∞.
''ÉèÏ~°`«^Õâ◊=∞O`«Ï „Ѩf ~åROÖ’#∂ Ô~·`«∞Å∞ D<å_»∞
Jã¨O`«$Ñ≤Î K≥Ok =Ù<åfl~°∞. Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ "åiH˜ =∂~°æO
K«∂Ñ≤OKåe——
(Zxq∞^Œ= _®‰õΩº"≥∞O@∞ : iq[x*ÏxH˜ =ºuˆ~HõOQÍ
áÈ~å_»O ^•fi~å Ô~·`åOQÆ áÈ~åÏxfl =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞‰õΩx
áÈ=Åã≤ LOk—— ¿Ñr : 168)
T

36. 36#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ã¨ÉèíÅ∞ – ã¨OQÆ`«∞Å∞
`≥ÅOQÍ} q^•ºi÷ "ÕkHõ (©gg) PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡
(ѨtÛ=∞) =∞Ǩ ã¨Éèí #=O|~ü 20# lÖÏ¡ ˆHO„^ŒOÖ’x
q^Œ∞º`ü `«~°Oy}˜ Ѷ¨OHõ∆<£ Ǩ ÖòÖ’ [iyOk. D Ǩ Öò‰õΩ
ɡe¡ Åe`« „áêOQÆ}O Jx ¿Ñ~°∞ ÃÑÏì~°∞. =∞Ǩ ã¨Éèí‰õΩ _®.
ã≤. HÍjO, _ç.˜.ZѶπ. lÖÏ¡ „Ѩ^è•# HÍ~°º^Œi≈ Zãπ.
ã¨∞^è•Hõ~ü, ©gg ~åR J^茺‰õ∆ΩÅ∞ "≥∞OK«∞ ~°"Õ∞+π =HõÎÅ∞QÍ
Ǩ [~°Ü«∂º~°∞. HÍjO ™ê~ü LѨ<åºã¨O q^•º~°∞÷Å#∞,
ã¨aè‰õΩÅ#∞ PÖ’zOѨ*Ëã≤Ok. J™êûO `ÕÜ«∂‰õΩ `À@Ö’
HÍi‡‰õΩÅ áÈ~åÏÅ`À K≥·`«#ºO á⁄Ok# H˘=Ú~°OcèO
lÖÏ¡‰õΩ uiy =zÛ Pk"åã¨∞Å q=ÚH˜Î HÀã¨O áÈ~å_ç#
f~°∞ #∞OKÕ q^•º~°∞÷Å∞ <Õ~°∞ÛH˘x JOu=∞OQÍ Z=i
„ѨÜ≥∂[<åÅHÀã¨O xÅ|_®Ö’ x~°‚~ÚOK«∞HÀ"åÅ<åfl~°∞.
q^•º~°∞÷ÖË `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl =ÚO^Œ∞O_ç #_çÑ≤Oz#
^Œâ◊ #∞O_ç q^•ºi÷ ã¨OѶ¨∂Å#∞ peÛ <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ `«=∞
`ÀHõÅ∞QÍ ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ =∂~°∞Û‰õΩ<åflÜ«∞<åfl~°∞. c~°∞
ÉÏ©à◊√§, a~åºh áêÔH@¡‰õΩ ÖÁOyáÈÜÕ∞ <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ ѨHõ¯#
Ãјì x™êfi~°÷OQÍ áÈ~å_Õ ©gg ^•fi~å q^•º~°∞÷Å∞ uiy
SHõºO HÍ"åÅx Ñ≤Å∞ѨÙxKåÛ~°∞.
ã¨∞^è•Hõ~ü ™ê~ü =∂Ï¡_»∞`«∂ q^•º~°∞÷Å∞ ÔHis[OÖ’
‰õÄ~°∞‰õΩáȉõÄ_»^Œx ™ê=∂lHõ Jaè=$kú ^•fi~å<Õ =ºH˜ÎQÆ`«
qHÍã¨O [~°∞QÆ∞`«∞O^Œ<åfl~°∞. ©gg ~åR J^茺‰õ∆ΩÅ∞ ~°"Õ∞+π
=∂Ï¡_»∞`«∂ ã¨OѶ¨∞O ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# q^è•<åÅ`À 10 lÖÏ¡Ö’¡
HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ KÕѨ_»∞`«∞O^Œ<åfl~°∞. LѨ<庙êÅ∞ =Úyã≤#
`«~°∞"å`« Éè’[<åÅ∞ KÕã≤ HÍ~°º^Œi≈ x"ÕkHõÃÑ· „Ѩux^èŒ∞Å
K«~°ÛÅ∞ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ<å~Ú. HÍ~°º^Œi≈ x"ÕkHõ#∞,
„ѨuáêkOz# #∂`«# HÍ~°º=~°æO áêº#Öò#∞ „Ѩux^èŒ∞Å∞
UHõ„w=OQÍ P"≥∂kOKå~°∞. „Ѩ*ÏHõàÏ=∞O_»e HõàÏHÍ~°∞Å∞
ã¨ÉèíÖ’ áê@Å∞ áê_®~°∞. =∞ǨÏã¨Éèí‰õΩ 200 =∞Ok
q^•º~°∞÷Å∞ PkÖÏÉÏ^£, WKÀÛ_», L@∂fl~ü #∞O_ç
Ǩ [~°Ü«∂º~°∞. ã≤.Ü«∞O.Zãπ. J^茺‰õ∆Ω~åÅ∞ L~ÚˆH
J#∞ã¨∂Ü«∞, q^Œ∞º`ü L^ÀºQÆ∞Å ã¨OѶ¨∞O <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ~å^äÀ_£
ã¨^•t"£<åÜ«∞H±, a. =$HÀ^Œ~ü _ç.˜.ZѶπ. ~°q, q[Üü∞
ÔHZ<£Ñ≤ZãπÅ∞ „Ѩ`ÕºHõ PǨ fix`«∞Å∞QÍ áêÖÁæ<åfl~°∞.
H˘=Ú~°OcèOã¨∂ÊùiÎ`ÀáÈ~å_»O_ç
–PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡ =∞Ǩ ã¨ÉèíÖ’ _®II HÍjO
`≥ÅOQÍ}L^Œº=∞OÖ’
q^•º~°∞÷Åáê„`«H©ÅHõO
-©gg =~°OQÆÖò lÖÏ¡ =∞Ǩ ã¨ÉèíÖ’ =HõÎÅ∞
©gg =~°OQÆÖò lÖÏ¡ „Ѩ^äŒ=∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ _çÃãO|~ü
12# ǨÏ#‡H˘O_»Ö’x P~üìû JO_£ Ãã·<£û HõàÏâßÅ Ããq∞<å~ü
Ǩ ÖòÖ’ [iQÍ~Ú. D =∞Ǩ ã¨Éèí‰õΩ ©Z<£r"À ~åR „Ѩ^è•#
HÍ~°º^Œi≈ ÔH. ~°gO^Œ~ü Ô~_ç¤, ©Ñ‘ZѶπ ~åR Láê^茺‰õ∆ΩÅ∞
ZO. "Õ^Œ‰õΩ=∂~ü, lÖÏ¡ J^茺‰õ∆Ω~åÅ∞ ~°=∞. J_»fiˆH@∞ *ËUã‘
HÍ~°º^Œi≈ J|∞ÌÖò#a, ©gg J^茺‰õ∆ΩÅ∞ "≥∞OK«∞ ~°"Õ∞+π
=HõÎÅ∞QÍ Ç¨ [~°Ü«∂º~°∞. ~°gO^Œ~üÔ~_ç¤ `≥ÅOQÍ}‰õΩ
L^ÀºQÍÖ’¡ [iy# J<åºÜ«∂xfl q=iOKå~°∞. L^ÀºQÆ∞Å∞
KÕã≤# áÈ~åÏÅ∞ „ѨÉèí∞`åfixfl HõkeOKåÜ«∞<åfl~°∞.
q^•º~°∞÷Å∞ L^Œº=∞OÖ’ =ÚO^Œ∞O_®Å<åfl~°∞. "Õ^Œ‰õΩ=∂~ü
„Ѩu~°OQÆOÖ’ `≥ÅOQÍ}‰õΩ [iy# q=Hõ∆#∞ =~°∞ã¨QÍ
q=iOKå~°∞. L^Œº=∂Å ^•fi~å<Õ `≥ÅOQÍ} ™ê^茺=∞x
K«i„`« x~°∂Ñ≤OzO^Œ<åfl~°∞.
~å[H©Ü«∞ áêsìÅhfl `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl 2014
ZxflHõÖ’¡ ÔQeK≥O^Œ∞‰õΩ LѨÜ≥∂yOK«∞HÀ"åÅx
K«∂ã¨∞Î<åflÜ«∞x Jq 2014Ö’¿Ñ áÈ~å_ç `≥ÅOQÍ}
™êkèOK«∞‰õΩO^•=∞x J#_»O ÖË^Œ<åfl~°∞. lÖÏ¡ J^茺‰õ∆Ω~åÅ∞
~°=∂^Õq =∂Ï¡_»∞`«∂ q^•º~°∞÷Å∞ J<ÕHõ L^Œº=∂Ö’¡ Q˘Ñ¨Ê
áê„`«#∞ áÈ+≤OKå~°<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’#∂
q^•º~°∞÷Å g~Àz`« áÈ~åÏÅ#∞ QÆ∞~°∞Î KÕâß~°∞. ~åR
J^茺‰õ∆ΩÅ∞ "≥∞OK«∞ ~°"Õ∞+π ©gg lÖÏ¡Ö’ ~åROÖ’#∂
KÕѨ˜ì# áÈ~åÏÅ#∞ q=iOKå~°∞. ã¨Éèí‰õΩ lÖÏ¡ J^茺‰õ∆Ω_»∞
ã¨∞^è•Hõ~ü J^茺Hõ∆`« =Ç≤ÏOK«QÍ „Ѩ^è•# HÍ~°º^Œi≈ S. JxÖò
f~å‡<åÅ#∞ „Ѩ"Õâ◊ÃÑÏì~°∞. =∞Ǩ ã¨Éèí ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ ™œÇ¨Ï~°ú
ã¨O^Õâ◊O W=fi_®xH˜ ã≤.Ü«∞O.Zãπ. J^茺‰õ∆Ω~åÅ∞ Hõà◊,
ZSZãπZѶπ. <åÜ«∞‰õΩÅ∞ =b, ÔHZ<£Ñ≤Zãπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞
ã¨Or"£, ©Ñ‘ZѶπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ "åã≤Ô~_ç¤ ©gg`À PÜ«∂
ã¨OѶ¨∂ʼnõΩ QÆÅ J#∞|O^è•xfl QÆ∞~°∞Î KÕâß~°∞. Éè’[#
q~å=∞O `«~°∞"å`« lÖÏ¡ #∂`«# HÍ~°º=~åæxfl UHõ„w=OQÍ
Z#∞fl‰õΩ<åfl~°∞.
TT

37. 37 _çâ◊O|~ü, 2012
`≥ÅOQÍ} q^•ºi÷ "ÕkHõ (©gg) Y=∞‡O lÖÏ¡ =¸_»=
=∞Ǩ ã¨Éèí H˘`«ÎQÆ∂_≥OÖ’x P~°º"≥·â◊º 㨄`«OÖ’ _çÃãO|~ü 5#
[iyOk. =∞Ǩ ã¨Éèí‰õΩ =ÚYº JukäQÍ „Ѩ*Ï QÍÜ«∞‰õΩ_»∞ QÆ^ŒÌ~ü
Ǩ [~°Ü«∂º~°∞. ~å[H©Ü«∞ áêsìÅxflO˜h `≥ÅOQÍ} Hõ<åfl
"å˜ ~å[H©Ü«∞ „ѨÜ≥∂[<åÖË =ÚYº"≥∞ÿáÈÜ«∂Ü«∞<åfl~°∞.
HÍ|>Ëì `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ Ѩ^ÕѨ^Õ "å~Ú^Œ Ѩ_»`«∞O^Œx
q=iOKå~°∞. áê@Å`À QÆ^ŒÌ~ü q^•º~°∞÷Å#∞ L`ÕÎ[ ѨiKå~°∞.
"Õ^Œ‰õΩ=∂~ü =∂Ï¡_»∞`«∂ D<≥Å 28# ˆHO„^ŒO U~åÊ@∞ KÕã≤#
JdÅѨHõ∆O =Å¡ XiˆQ^Õq∞ ÖË^Œx QÆ`«OÖ’ U~åÊ@∞ KÕã≤#
ã¨=∂"ÕâßÖË WO^Œ∞‰õΩ x^Œ~°≈#=∞<åfl~°∞.
L^Œº=∂xfl =∞iO`« f„=O KÕã≤ „ѨÉèí∞`«fiO "≥∞_»Å∞ =Oz
áê~°¡"≥∞O@∞Ö’ aÅ∞¡ ÃјìOKåÅ<åfl~°∞. „Ѩ*τѶ¨Oò ~åR
Láê^茺‰õ∆Ω~åÅ∞ ~°`«fl=∂Å =∂Ï_»∞¡`«∂ ZѶπ._ç.S aÅ∞¡#∞
JO^Œ~°∞ =ºuˆ~H˜Oz<å P"≥∂kOѨ KÕã≤# „ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ}
aÅ∞¡#∞ „ѨuѨHõ∆O`À áê@∞ J<ÕHõ áêsìÅ∞ ã¨=∞iú™êÎ=∞<åfl
„Ѩ"Õâ◊ÃÑ@ìHõáÈ=_»O "≥#∞Hõ ã‘=∂O„^èŒ ^ÀÑ≤_ô =~åæÖ XuÎ_Õ
HÍ~°}=∞<åfl~°∞. ã¨ÉèíÖ’ ©gg ~åR J^茺‰õ∆ΩÅ∞, "≥∞OK«∞ ~°"Õ∞+π,
Láê^茺‰õ∆ΩÅ∞ _ç. q[Üü∞Å∞ =∂Ï¡_®~°∞. =∞ǨÏã¨Éèí‰õΩ lÖÏ¡
J^茺‰õ∆ΩÅ∞ Kå~åºHõ J^茺Hõ∆`« =Ç≤ÏOKå~°∞. |Ç≤Ï~°OQÆ ã¨Éèí
J#O`«~°O lÖÏ¡ #∂`«# HÍ~°º=~åæxfl Z#∞fl‰õΩ<åfl~°∞.
~å[H©Ü«∞áêsìÅ„^ÀǨÏO=Öˇ¡
`≥ÅOQÍ}PÅ㨺O
– ©gg Y=∞‡O lÖÏ¡ =∞Ǩ ã¨ÉèíÖ’ QÆ^ŒÌ~ü
ã¨ÉèíÅ∞ – ã¨OQÆ`«∞Å∞
(38= ¿Ñr `«~°∞"å~Ú)
ÉèÏ+¨QÍ =∂iOk. HÍà’r QÍ~°∞ K≥Ñ≤Ê#@∞¡ Ô~O_»∞#fl~°
lÖÏ¡Å, Ô~O_»∞#fl~° ‰õΩÖÏÅ ÉèÏ+¨#∞ =º=Ǩ iHõ ÉèÏ+¨QÍ =∂~åÛ~°∞
Jx P"Õ^Œ# K≥O^•~°∞.
`≥ÅOQÍ} "≥·`åo‰õΩʼnõΩ QÆ∞iÎOѨ٠ÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙʼnõΩ,
HõàÏHÍ~°∞ʼnõΩ QÆ∞iÎOѨ٠ÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙÅ#∞ PO„^èŒ
Hõ=ÙÅ∞QÍ z„fHõiã¨∞Î XHõ "≥·Ñ¨Ù Hõ=ÙÅ ^ÀÑ≤_ç H˘#™êQÆ∞`«∞Ok.
'J~°÷=O`«"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO ~å¿ãÎ =º~°úO KÕâß~°∞–J~°÷OHÍx
™êÇ≤Ï`«ºO ~å¿ãÎ PkHõ=ÙÅ#∞ KÕâß~°∞— =∂ áêÅ∂¯i
™È=∞<å^èŒ∞x, |"≥∞‡~° áÈ`«# K«i„`« g∞^Œ =∞#∞fl áÈâß~°∞.
`≥ÅOQÍ}L^Œº=∂xflJ}K«_®xˆH
`≥Å∞QÆ∞=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞
-©gg =∞ǨÏ|∞Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ =∞Ǩ ã¨ÉèíÖ’ _®. HÍjO
`≥ÅOQÍ} q^•ºi÷ "ÕkHõ (©gg) =∞ǨÏ|∞Éò#QÆ~ü lÖÏ¡
„Ѩ^äŒ=∞ =∞Ǩ ã¨Éèí _çÃãO|~ü 18# [iyOk. D ã¨Éèí‰õΩ
#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} Ѩ„uHõ Z_ç@~ü _®.I HÍjO =ÚYº =HõÎQÍ
Ǩ [~°Ü«∂º~°∞. 1972Ö’ „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl,
NH͉õΩà◊O Ô~·`åOQÆ ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~åÏxfl J}z"Õã≤#
"≥OQÆà◊~å=Ù `«# JkèѨ`åºxfl ã≤ú~°Ñ¨~°∞K«∞HÀ=_®xˆH 1975Ö’
`≥Å∞QÆ∞ „ѨѨOK« =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå_»<åfl~°∞. <Õ_»∞
H˜~°}ü‰õΩ=∂~üÔ~_ç¤ J"Õ ^Œ∞~°∞^ÕÌâßÅ`À „ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞
=∞Ǩ ã¨ÉèíʼnõΩ ѨÓ#∞‰õΩ<åfl_»<åfl~°∞. 1969 L^Œº=∞O #∞O_ç
q^•º~°∞÷Å∞ ã¨Ô~·# QÆ∞}áê~î°O <Õ~°∞ÛH˘x L^Œº=∂xfl f„=O
KÕÜ«∂Å<åfl~°∞. ˆHã‘P~ü 2014 ZxflHõÖË ÅHõ∆ ºOQÍ
ѨxKÕã¨∞Î<åfl_»x ©P~üZãπ Zxfl ã‘@∞¡ ÔQez<å `≥ÅOQÍ}
~å^Œx ÃÑ·QÍ 1969 K«i„`« ѨÙ#~å=$`«O HÍ^Œx K≥ѨÊÖË=∞<åfl~°∞.
28# x~°fiÇ≤ÏOK«#∞#fl JdÅѨHõ∆O |∂@Hõ=∞<åfl~°∞. q^•º~°∞÷Å∞
SHõºOQÍ L^Œºq∞OKåÅx q^•ºi÷ L^Œº=∂xH˜ „Ѩ*Ï L^Œº=∞O
`À_≥·`Õ YzÛ`«OQÍ `≥ÅOQÍ} =ã¨∞ÎO^Œ<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å
Pâ◊Åxfl q^•ºi÷ Ü«Ú=`«ÃÑ·<Õ =Ù<åflÜ«∞x P Hõ~°Î"åºxfl
ã‘fiHõiOKåÅx Ñ≤Å∞Ѩ٠xKåÛ~°∞. =∞Ǩ ã¨Éèí‰õΩ lÖÏ¡ J^茺‰õ∆Ω_»∞
a. =∞kÌÖ˘ J^茺Hõ∆`« =Ç≤ÏOKå~°∞. ©gg ~åR J^茺‰õ∆ΩÅ∞
"≥∞OK«∞ ~°"Õ∞+π, _ç˜ZѶπ lÖÏ¡ J^茺‰õ∆ΩÅ∞ Ü≥∂™È|∞, ˜Ñ≤ZѶπ
lÖÏ¡ Láê^茺‰õ∆ΩÅ∞ l. QÀáêÖò, <åºÜ«∞"åk K≥#flÜ«∞º
=∂Ï¡_®~°∞. ã¨ÉèíÖ’ "≥∂ǨÏ<£, „Ѩ*ÏHõàÏ=∞O_»e HõàÏHÍ~°∞Å∞
áê@Å∞ áê_®~°∞. 15 =∞Ok`À #∂`«# HÍ~°º=~åæxfl
Z#∞fl‰õΩ<åfl~°∞.
JO^Œ∞ˆH „j„j 1975Ö’ `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞
|Ç≤Ï+¨¯iOz# ã¨∂ÊiÎ`À `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙÅ∞ WѨÙÊ_»∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞
|Ç≤Ï+¨¯iã¨∞Î<åfl~°∞. Wk `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞ q[Ü«∞O J<åfl~°∞.
Hõ=ÙÅ∞ `«=∞‰õΩ `≥eã≤# D q+¨Ü«∂Å#∞ ã¨=∂[OÖ’ #Å∞QÆ∞iH˜
K≥áêÊÅ<åfl~°∞. Wk =∞# ÉÏ^茺`« Jx QÆ∞~°∞ÎKÕâß~°∞.
Hõq, QÍÜ«∞‰õΩ_»∞ J_ç¤K≥~°¡ ™êQÆ~ü ã¨=∂"Õâ◊ =ÚyOѨÙ
=∂@Å∞ K≥áêÊ~°∞. ã¨∞Okà◊¡ ~å[#fl, J~°∞}À^ŒÜ«∞ H˘Ñ¨ÊiÎ
~°gO^Œ~ü |$O^•Å∞ áê_ç# áê@Å∞ JO^Œsfl PHõi¬OKå~Ú.
T

38. 38#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
„ѨѨOK«`≥Å∞QÆ∞=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞|Ç≤Ï+¨¯i^•ÌO
`≥ÅOQÍ}„Ѩ[ÅP`«‡Q“~°=OKå@∞^•O
`Õk.26-12-12 ~ÀA# ™ê.6QÆO.ʼnõΩ =∞Oz~åºÅÖ’x
Zãπ.P~ü.P~ü.Ããq∞<å~ü Ǩ ÖòÖ’ ''„ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞
|Ç≤Ï+¨¯i^•ÌO `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å P`«‡Q“~°=O Kå@∞^•O—— P<Õ
JOâ◊OÃÑ· ã¨^Œã¨∞û [iyOk. D ã¨^Œã¨∞û‰õΩ ã¨_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
Ѩ„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ _®.ã≤. HÍjO =HõÎQÍ Ç¨ [~°∞HÍQÍ `≥ÅOQÍ}
q^•º=O`«∞Å "ÕkHõ, `≥ÅOQÍ} „Ѩ*τѶ¨Oò, `≥ÅOQÍ}
[~°fleã¨∞ìÅ á¶È~°O, `≥ÅOQÍ} ~°K«~Ú`«Å "ÕkHõ, J~°∞}À^ŒÜ«∞
(#∂º_≥"≥∂„Hõã≤), „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ~°K«~Ú„`«∞Å "ÕkHõ Hõeã≤
ã¨OÜ«ÚHõÎOQÍ x~°fiÇ≤ÏOKå~Ú. ã¨=∂"Õâ◊ Hõ~°ÎQÍ H˘O_»∞ [<å~°ú<£
(`≥.q."Õ., =∞Oz~åºÅ Hõhfi#~ü) QÍ~°∞ =º=ǨÏiOKå~°∞.
á⁄_Õ˜ ã¨Or"£ `≥ÅOQÍ} q^•º=O`«∞Å "ÕkHõ lÖÏ¡
J^茺‰õ∆ΩÅ∞ ã¨Éèí‰õΩ J^茺Hõ∆`« =Ç≤ÏOKå~°∞. ã¨Or"£ =∂Ï¡_»∞`«∂
ÔH<åº ~°K«~Ú`« QÆ∞w K≥Ñ≤Ê#@∞¡ ÉèÏ+¨ ^•fi~å =∂#ã≤Hõ
ÉÏxã¨`«fiO ™êkèOK«=K«∞Û. ÉèÏ+¨ g∞^Œ PkèѨ`«ºO P`«‡g∞^Œ
PkèѨ`«ºOQÍ q=iOz D<å˜ ã¨=∂"Õâ◊O ã¨O^Œ~°ƒùO
QÆ∞~°∞ÎKÕã¨∂Î `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨, `≥ÅOQÍ} g∞^Œ PO„^èŒ PkèѨ`«ºO,
„â◊=∞™êÇ≤Ï`«ºO – `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO, `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙÅ∞ `≥Å∞QÆ∞
=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ |Ç≤Ï+¨¯iOKåe? J<Õ JOâßÅ g∞^Œ
=HõÎÅ∞ q=i™êÎ~°x ¿Ñ~˘¯<åfl~°∞.
Hõq =∞ÅÜ«∞„j QÍ~°∞ =∂Ï¡_»∞`«∂ `≥Å∞QÆ∞Ö’ XHõ¯ „ѨÉèí∞`«fi
L`«Î~°∞fi ~å=_»O ÖË^Œx `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ ã¨O~°Hõ∆} ã¨OѶ¨∞O #∞O_ç
„ѨÉèí∞`åfixH˜, JkèHÍ~° ÉèÏëê ã¨OѶ¨∂xH˜ Zxfl=∂~°∞¡ q#`«∞Å∞
WzÛ# Ѷ¨e`«O ã¨∞<åfl J<åfl~°∞.
ÃÇÏKü. ~°gO^Œ~ü (`≥.~°."Õ.)QÍ~°∞ =∂Ï¡_»∞`«∂ `≥ÅOQÍ}
P`«‡Ñ¶¨∞’+¨ XHõ"≥·Ñ¨Ù, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ ѨO_»∞QÆÅ∞ =∞~À"≥·Ñ¨Ù JO^Œ∞ˆH
=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ |Ç≤Ï+¨¯iOKåe. Hõ=ÙÅ∞ JO^Œ~°∂ ã¨<å‡<åÅ∞
u~°ã¨¯iOz, `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ<åe J<åfl~°∞.
S.HÍ.ã¨. ÉÏ|#fl =∂Ï¡_»∞`«∂ `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙÅ∞,
™êÇ≤Ïu„Ñ≤Ü«ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ |Ç≤Ï+¨¯iOKåÅx Ñ≤Å∞ѨÙ
WKåÛ~°∞.
Zãπ. hÖÏ^Õq („Ѩ.~°."Õ.)QÍ~°∞ =∂Ï¡_»∞`«∂ `≥Å∞QÆ∞
ÉèÏ+¨#∞, `≥ÅOQÍ} Hõ=ÙÅ#∞ J==∂xOz `≥Å∞QÆ∞
=∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞ÎO>Ë 'QÆOyÔ~^Œ∞̉õΩ âßÅ∞"å— Jx J#fl@∞¡
Hõ=ÙÅ∞ âßÅ∞"åÅ∞ HõѨÙÊHÀ‰õΩO_® `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’
áêÅ∞ѨOK«∞HÀ"åe J<åfl~°∞.
„j=∞<åfl~åÜ«∞} (`≥.„Ѩ.„Ѷ¨.) QÍ~°∞ =∂Ï¡_»∞`«∂ „ѨÉèí∞`«fiO,
áêsìÅ∞ `≥ÅOQÍ} JOâ◊O `ÕÅÛ‰õΩO_®, `≥ÅOQÍ} =#~°∞Å∞
^ÀÑ≤_ç KÕã¨∂Î, `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~Ú. ã¨<å‡<åÅ∞,
ã¨`å¯~åÅ∞ u~°ã¨¯iOKåÅx HÀ~å~°∞.
QÆ∞i*ÏÅ ~°gO^Œ~ü ~å=Ù (S.HÍ.ã¨.lÖÏ¡ Hõhfi#~ü) QÍ~°∞
=∂Ï¡_»∞`«∂ `≥Å∞QÆ∞ g∞_çÜ«∞O#∞ ÉÁO^ŒÃјì POQÆ¡
=∂^Œº=∞OÖ’ É’^èŒ# KÕã¨∂Î `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOK«_»O
XHõ ‰õΩ„@QÍ Jaè=i‚OKå~°∞.
D ã¨=∂"ÕâßxH˜ =HõÎQÍ Ç¨ [Ô~·# _®.HÍjO =∂Ï¡_»∞`«∂
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’ U =∂O_»eHõO HÍx ÉèÏ+¨ =∂Ï¡_»∞`«∞#fl
=ÚYº=∞O„u QÍ~°∞ `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ#∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î 100
HÀ@¡ =~°‰õΩ „Ѩ*Ï^èŒ#O Y~°∞ÛKÕã¨∂Î `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞
x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞ J<åfl~°∞.1975Ö’ "≥Ú^Œ˜ `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞
x~°fiÇ≤ÏOK«QÍ =∂i+¨ãπ, H“ÅÖÏOѨÓ~üÖ’ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ [~°∞QÆQÍ
"å˜H˜ ÖËx „áê^è•#º`« 2012Ö’ <åÅ∞QÀ™êi x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl
=∞Ǩ ã¨ÉèíʼnõΩ D „ѨÉèí∞`«fiO HõeÊOzOk J<åfl~°∞.
`≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOKÕ PÖ’K«# "≥Ú^Œ˜ ã¨ÉèíʼnõΩ
=∞O_»e |∞^ŒÌ„Ѩ™ê^£ `«O„_ç ~°∂ѨHõÅÊ# KÕÜ«∞QÍ WѨÙÊ_»∞
=∞O_»e |∞^ŒÌ„Ѩ™ê^£ <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ D ã¨ÉèíÅ∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞.
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞ `åH˜_ç#∞Oz „ѨÉèí∞`åfixfl ~°H˜∆OKÕO^Œ∞‰õΩ,
ˆHO„^ŒO#∞ =ÚYº=∞O„u U^À KÕã¨∞Î<åfl_»∞ Jx „Éèíq∞OѨ
*Ë¿ãO^Œ∞‰õΩ ÉèÏëê, ÉèÏëê B#fl`«ºO K«∞@∂ì ~å[H©Ü«∂Å∞
H˘kÌ~ÀAÅ∞ u¿ÑÊO^Œ∞ˆH D =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ J<åfl~°∞.
1969Ö’ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl J}˜z"Õã≤ =ÚYº=∞O„u
J~Ú# [ÅQÆO "≥OQÆà◊~å=Ù, 1975Ö’ "≥Ú^Œ˜™êi `≥Å∞QÆ∞
ÉèÏ+¨ =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ ¿Ñi@ L^Œº=∂xfl ÖˉõΩO_® KÕã≤ H˘xfl
ã¨O=`«û~åÅ∞ L^Œº=∂xfl =∞iÑ≤OK«QÆeQÍ_»∞ J<åfl~°∞. ÉèÏ+¨
|Å"≥∞ÿ# ™ê^èŒ#O HÍ=Ù# `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ g∞^Œ PO„^èŒ∞Å∞
PkèѨ`«ºO KÕã¨∂Î JkèHÍ~°O K≥ÖÏ~Úã¨∞Î<åfl~°∞. `≥Å∞QÆ∞
ÉèÏQÆ=`«O PO„^èŒ ÉèÏQÆ=`«O J~ÚºOk, `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩ ÉèÏ~°`«O
PO„^èŒ =∞Ǩ ÉèÏ~°`«O J~ÚºOk, `≥ÅOQÍ} |„Ô~‰õΩ PO„^èŒ
Ѩ„uHõÖ’ KÀ@∞ Hõ~°∞=~ÚºOk. t+¨ì =º=Ǩ ~°"Õ∞ =º=Ǩ ~°
(`«~°∞"å~Ú37= ¿ÑrÖ’...)
ã¨ÉèíÅ∞ – ã¨OQÆ`«∞Å∞

39. 39 _çâ◊O|~ü, 2012
™êÇ≤Ï`«ºO
L^Œº=∞O JO>Ë 'ÃÑ·ÔH`«∞Î@, „â◊=∞, „Ѩܫ∞`«flO, ã≤^Œú=∞QÆ∞@,
QƘìѨÓxHõ`À Kտ㠄Ѩܫ∞`«fl=Ú— (ã¨∂~°º~åÜ«∂O„^èŒ xѶ¨∞O@∞=Ù
ѨÙ@. 637) Jx <≥·Ñ¶¨∞O˜HÍ~°÷O. J~Ú`Õ P^èŒ∞xHõ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’
'L^Œº=∞O— J<Õ Ñ¨^•xfl POQÆ¡OÖ’ '=¸"£"≥∞Oò— J#fl Ѩ^•xH˜
ã¨=∂<å~°÷HõOQÍ "å_»∞`«∞<åflO.
=¸"£"≥∞Oò JO>Ë xiÌ+¨ì ÅHõ∆ ºO`À „Hõ=∞|^ŒúOQÍ KÕ¿ã
HÍ~°ºHõÖÏáêÅ ã¨=∂Ǩ ~°O. XˆH QÆ=∞ºO "≥·Ñ¨Ù ѨxKÕ¿ã ™ê¿ÑHõ∆
ã¨OѶ¨∞@#Å ^•fi~å XHõ ÅH∆ͺxfl ~°∂á⁄OkOK«@O. XHõ xiÌ+¨ì
ÅH∆ͺxfl ™êkèOK«_»O HÀã¨O [#O ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ KÕ¿ã
„Ѩܫ∞`«flO. XHõ ÅH∆ͺxfl ™êkèOK«_»O HÀã¨O [iˆQ =º=ã‘÷Hõ$`«
„Ѩܫ∞`«flO.
XHõ L^•`« ÅHõ∆ º™ê^èŒ#‰õΩ ^Œ$_è»"≥∞ÿ# nHõ∆ HÍ"åe. Jk
=ºH˜ÎQÆ`« nHõ∆ J~Ú`Õ 'Ü«∞=∞O— J=Ù`«∞Ok. ™ê=Ú^•Ü«∞Hõ
nHõ∆ J~Ú`Õ 'L^Œº=∞O— J=Ù`«∞Ok.
<≥ÅH˘x L#fl áê`« ã¨O|O^è•Å∞, áê`« Ѩ^Œú`«∞Å∞ WHõ
U=∂„`«O H˘#™êQÆ_®xH˜ gÅ∞ÖË#ѨÙ_»∞ "å˜ÃÑ· „Hõ=∞OQÍ
Jã¨O`«$Ñ≤Î „áê~°OÉèí=∞=Ù`«∞Ok. P Jã¨O`«$Ñ≤Î ~å#∞ ~å#∂
ÃÑiy ÃÑ^ŒÌ^≥· áê`« – H˘`«Î ã¨O|O^è•Å =∞^茺 ã¨OѶ¨∞~°¬}‰õΩ
^•i fã¨∞ÎOk. D ã¨OѶ¨∞~°¬} `˘e^Œâ◊ 'x~°ã¨#—. =∞e^Œâ◊
'PO^Àà◊#—. `«∞k ^Œâ◊ 'L^Œº=∞O—.
ZHõ¯_≥·`Õ L^Œº=∞O LO@∞O^À JHõ¯_» w`«O ѨÙ_»∞`«∞Ok.
w`«=∞O>Ë 'wÜ«∞`« Wu w`«O— (J=∞~°HÀâ◊O)
QÍ#Ü≥∂Qƺ"≥∞ÿ#k. wÜ«∞=∂#"≥∞ÿ#k. ÅÜ«∂xfi`«"≥∞ÿ#k w`«O.
w`«O– ˆQÜ«∞O– QÍ#O–áê@ D <åÅ∞QÆ∞ Ѩ^•Å∞ ^•^•Ñ¨Ù
ã¨=∂<å~°÷HÍÅ∞QÍ =º=ǨÏiOѨ|_»∞`«∞<åfl~Ú. g˜H˜ „â◊=}
ã¨∞ÉèíQÆ`«fiO, [#~°O[Hõ`«fiO ¿ÇÏ`«∞=ÙÅ∞QÍ Hõ#|_»∞`«∞<åfl~Ú.
L^Œº=∂ʼnõΩ, w`åʼnõΩ Jq<åÉèÏ= ã¨O|O^èŒO LO@∞Ok.
L^Œº=∞ ÅH∆ͺÅ#∂ P^Œ~å≈Å#∂ „Ѩ[Ö’¡ „ѨKå~°O KÕã¨∂Î
L^Œº=∂ʼnõΩ TÑ≤i áÈ¿ãk w`«O. D w`åÖ’¡ Ѩ~å~Ú "åà◊§
Ѩ~å„Hõ=∂Å∞, „áêO`åŠѨiã≤÷`«∞Å∞, ¿Ñ^ŒÅ PHõe =∞O@Å∞
"≥Ú^ŒÖˇ·#q HõO˜H˜ HõxÑ≤Oz, =∞#ã¨∞#∞ HõkeOKÕ „Ѩu^•xx
z„u™êÎ_»∞ Hõq. J@∞=O˜ z„`«}ÅÖ’ =∞# `≥ÅOQÍ}#∞
K«∂^•ÌO–
'áÈ~°∞QÆ_»¤ `≥ÅOQÍ} g~°=∂`« `≥ÅOQÍ}
`≥Å∞QÆ∞*Ïu =∞#^Õ#∞~å F~°<åfl
L^Œº=∞w`åÅÖ’ `≥ÅOQÍ}z„`«}
– Z ^Œ`«ÎÜ«∞º
`≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ =∞#^Õ#∞~å...— JO@∞ PKå~°º ##∞=∂ã¨
™êfiq∞QÍ~°∞ „"åã≤# áê@ „ѨHÍ~°O D `≥ÅOQÍ} XHõ 'áÈ~°∞QÆ_»¤,
g~°=∂`«— JOÏ~°∞. WHõ¯_» ѨHõ¯Ñ¨Hõ¯<Õ "å_ç# "åHͺÅÖ’<Õ
XHõ™êi 'QÆ_»¤— XHõ™êi '=∂`«— J#@O ^•fi~å, [x‡Oz#
QÆ_»¤#∞ '=∂`«—QÍ =∞Å∞K«∞‰õΩ#fl ÉèÏ=# HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. P =∂`«k
`≥Å∞QÆ∞*Ïu, `≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ JO@∂ XHõ~°∂áêxfl PáêkOKå~°∞–
'...F~°∞QÆÅ∞¡ #Å¡Q˘O_» QÀÖÁ¯O_» QÆ∞O_≥~å
HõsO#QÆ~ü áêÅ=¸~°∞ x*Ï=∂ÉÏ^£ HõO_»~å
PkÖÏÉÏ^£ Y=∞‡O "≥∞@∞ì ~°OQÍÔ~_ç¤ "≥∞^Œ‰õΩ~å...— F~°∞QÆÅ∞¡,
#Å¡Q˘O_», QÀÖÁ¯O_»Å∞ P `≥ÅOQÍ} QÆ∞O_≥. áêÅ=¸~°∞,
HõsO#QÆ~ü, x*Ï=∂ÉÏ^£ HõO_» (|ÅO) Hõey# ^•xfl KÕ™ê~°∞.
P `≥ÅOQÍ} `«e¡<Õ JO^ŒiH˜ K«∂Ñ≤ã¨∞Î#fl@∞¡QÍ K≥áêÎ_»∞ `«OÔQà◊§
ã¨∞^Œ~°≈#O `«# áê@Ö’–
'`≥ÅOQÍ} =∞# `«e¡~å – áÈ~°∞ a_»¤Å `«e¡~å
`åºQÍŠѨÙi˜ QÆ_»¤~å – áÈ>ˇ`≥Î áÈ~°∞*ˇO_»~å
`«# X_çÖ’ r=#^Œ∞Å∞ – áê~°∞`«∞#fl `«e¡~å...—
ÉèÏ~°`« ^Õâßxfl QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞`«∂ JO^Œ~°∞ 'ÉèÏ~°`«=∂`«—
Jx "å_®~°∞. Jk =∂`«$„¿Ñ=∞ˆH. HÍx D Ѩ^ŒO JO`«º„áê㨉õΩ
"å_®~å? ÖËHÍ *ÏfÜ«∞ ÉèÏëê ^Œ$+≤ì`À "å_®~å? ÖËHõ Jxfl
~å„ëêìÅ `«e¡Hõ^• Jx PáêºÜ«∞`« `«‰õΩ¯=`À "å_®~À `≥eÜ«∞^Œ∞.
HÍx `≥ÅOQÍ}#∞ Z=i =∂@Ö’, áê@Ö’ K«∂ã≤# '`«e¡—
J<Õ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. D `«e¡ J#∞ Ѩ^ŒO JK«Û `≥Å∞QÆ∞ Ѩ^ŒO.
Pk„áê㨠Ѩ^ŒO, D Ô~O_çO˜x q∞Oz X_çÖ’ Ѩ_»∞‰õΩx
á⁄~°∞¡`«∂ Ñ≤Å∞ã¨∞Î#flO`« PáêºÜ«∞`« Hõey# Ѩ^ŒO. P `«e¡x
=Ü«∞º ™ê=¸ºÖò–
U <À=Ú <ÀzO^À
`≥ÅOQÍ} =∞# `«e¡~å
P"≥∞ JO^•Å *Ïae¡~å!
JOÏ_»∞. P JO^•Å *Ïae¡ <åˆQ˜ ™êà◊§Ö’, áêÔˆ~˜
hà◊§Ö’ ‰õÄ_® „ѨuaOaOK«∞#@∞ =O˜k <å `≥ÅOQÍ}
JOÏ~°∞ #Okx ã≤^è•Ô~_ç¤ –
'<åˆQ˜ Kåà◊§Ö’¡ <å`≥ÅOQÍ} (2)
#"Õfi˜ |`«∞‰õΩÅ∞ <å`≥ÅOQÍ}
áêˆ~˜ hÅÅ¡ áê<å^Œ∞ÅÅ¡
ѨÓKÕ˜ ѨÙ=ÙfiÅ¡ ѨÓ<åã¨ÅÅ¡...— J@∞=O˜

40. 40#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
''=∂ J"Õfi =∂‰õΩ =Ú^Œ∞Ì =∂|∞"Õfi =∂‰õΩ W+¨ìO..—— JOÏ~°∞
LÃÑÊ# `«# '^Œ∞ÖÏ JO@∞ ^Œ∞O‰õΩ^•O...— J<Õ áê@Ö’.
W+¨ìѨ_»@O =∂„`«"Õ∞HÍ^Œ∞. =∂‰õΩ ã¨~°fiO `≥ÅOQÍ}Ë J<Õ
ÉèÏ=#`À QÆO^èŒã≤i =∞Å¡Ü«∞º '*ˇ·~° `≥ÅOQÍ}, *ˇ·*ˇ·~° `≥ÅOQÍ}—
J#∞ áê@Ö’–
'=∂ Pâ◊, =∂ âßfiã¨, =∂ =∂@, =∂ ÉÏ@, =∂ „|`«∞‰õΩ,
=∂ ^•ºã¨, =∂ Ü«∂ã¨, =∂ K«∂ѨÙ, =∂ QÆOl, =∂ QÆ@Hõ...—
JOÏ~°∞. WO`« „¿Ñ=∞`À U L^Œº=∞ áê@ ѨšqÖ’ K«∂ã≤#
'`«e¡— J<Õ ã¨OÉ’^èŒ# HõxÑ≤ã¨∞ÎOk.
D `≥ÅOQÍ} ^•â◊~°kä Ѩ^ŒºOÖ’ HÀ˜ ~°`«<åÅ g}Ë. HÍx
<Õ˜ w`åÅÖ’ `≥ÅOQÍ} –
''<å `≥ÅOQÍ} =Ú_ç =#~°∞Å 'Y*Ï<å—
<å `≥ÅOQÍ} ~°`«<åÅ '#[~å<å—
[# Ѩ^•Å`À xO_ç# „â◊=∞r=ÙÅ 'HÍ~åö<å—
=Ú#∂fl@~°"≥· K≥~°∞=ÙÅ =ÚHͯ~°∞ '=∂QÍ}Ï—...—— Jx
JOÏ_»∞ HÀ@ ÃÑO@Ü«∞º ~åã≤# áê@Ö’. J>Ë¡ q∞„`« „"åã≤#
áê@Ö’ –
'`≥ÅOQÍ} `˘e á⁄^Œ∞Ì =~å‚Å∞~å
=ÚHÀ¯˜ ~°`«<åÅ 'g}Ï—Ü≥∞~å...— ^•â◊~°kä ã¨=∞Ü«∞OÖ’
HÀ˜ ~°`«<åÅ`À xO_ç# `≥ÅOQÍ} g} WѨC_»∞ =ÚHÀ¯˜
~°`«<åÅ `˘e á⁄^Œ∞Ì =~å‚Å∞QÍ "≥∞~°∞ã¨∞ÎOk.
J@∞=O˜ `≥ÅOQÍ}#∞ =∞# QÆ^ŒÌ~ü –
J=∂‡ `≥ÅOQÍ}=∂ PHõe ˆHHõÅ QÍ#=∂
J=∞‡ h‰õΩ =O^•<åÅ"≥∂‡
Hõ=∞‡h „¿Ñ=∂ h^Õ#"≥∂‡
ZÁìÅ =∞˜ì zѨÊ=Ó...
QÍ~Ú^ÀÅ¡ QÆO„_»Q˘_»¤eq... IIJ=∂‡II
ZO`« „¿Ñ=∞ QÆeyO^À <å `≥ÅOQÍ}? Z˜ì "åiH˜ =∞˜ì
zѨÊ, QÍ~Ú^ÀÅ¡‰õΩ QÆO„_» Q˘_»¤e #∞O_ç "≥Ú^ŒÅ∞ Jxfl
~°HÍÅ∞QÍ P^è•~°"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ} `«e¡H˜ =O^Œ<åÅ∞
ÃÑ@∞ì`«∞<åfl_»∞.
ZO`« ã¨∞ÎuOz# `«‰õΩ¯"Õ JxÑ≤OKÕ `≥ÅOQÍ} Zxfl HõëêìÅ∞
fÜ«∞=Åã≤ =ã¨∞ÎO^À áê@ÅÖ’ ѨiH˜^•ÌO–
K«∂_»∞ `≥ÅOQÍ} K«∞Hõ¯ hà◊√§ ÖËx ^•#
<å QÀ_»∞ `≥ÅOQÍ} „|`«∞‰õΩ áê_≥·# g}
L`«Î~å# QÀ^•=i Lá⁄ÊOy L~°∞Hõ<Õq∞
^ŒH˜∆}Ï# Hõ$+¨‚=∞‡ ^Œ~å˚QÍ áê~°<Õq∞
hà◊√§ÖËHõ <Àà◊√§ `≥iKÕ cà◊¡#∞ K«∂_»∞
=∂ Ñ¨Öˇ¡Åxfl É’ã≤áÈQÆ `«e¡_çÅ∞¡`«∞#fl `«e¡ – JO^≥N
áê@`À 'K«∂_»∞—=∞O@∞, K«∂Ñ≤ã¨∂Î W@¡O@∞<åfl~°∞. QÀ^•i,
Hõ$+¨‚=∞‡ ^Œ~å˚QÍ Lá⁄ÊOy áÈ`«∞#flq. HÍx K«∞Hõ¯hà◊√§ÖËHõ
Éèí∂=ÚÅxfl cà◊√§QÍ =∂i <Àà◊√§ `≥~°∞ã¨∞ÎOk `≥ÅOQÍ}.
PHõe, PiÎ`À ˆHHõ "Õã¨∞ÎO>Ë J#∞=∂#O =zÛOk. Wk
=∂^Õ<å? Jx P*Ï^£ áêëê‰õΩ –
'W^Õ<å W^Õ<å `≥ÅOQÍ}=Ú
PHõeˆHHõÅ „|`«∞‰õΩÅ P~°Î<å^Œ=Ú...— "≥O@<Õ≥ =∞~À Hõq
QÆO^èŒã≤i =∞Å¡Ü«∞º –
'Z=_»∞~å <å`«e¡ `≥ÅOQÍ}#∞ <Õ_»∞
`≥QÆ#q∞‡ ^ÀK«∞‰õΩO^≥=_»∞
ÉÁQÆ∞æÉÏ=ÙÅ QÆ#fl |OQÍ~°∞ <å`«e¡
|∞=fi hà◊§‰õΩ ÖËHõ ÉèíQÆ∞æ ÉèíQÆ∞æ# =∞O_≥
Hõ#fla_»¤Å Eã≤ ‰õΩq∞e áÈ~Ú# `«e¡
HõëêìÅ Hõhflà◊§ÔH=~°∞ HÍ~°}=∂Ü≥∞<Õ...—
ÉÁQÆ∞æ ÉÏ=ÙÅ =O˜ QÆ#∞Å∞#fl <å `«e¡ |∞=fi, hà◊√§ ÖËx
H˘_»∞‰õΩÅ K«∂ã≤ ‰õΩq∞eáÈ`«∞Ok. Hõhflà◊√§ ÃÑ_»∞`«∞Ok JO@∂
=∞~À áê@Ö’ –
~°`«flQÆ~°ƒùÜ≥ÿ∞# `«e¡~åà◊√§ Q˘˜ì „|`«∞‰õΩ>ËÅ?
g~°∞ÅQÆ#fl `«e¡ "å_çáÈ~Ú =ÙO_»∞>ËÅ?
J@∞¡ ZO^Œ∞‰õΩ „|`«∞HÍe? "å_çáÈ~Ú ZO^Œ∞‰õΩO_®e?
JO@∂ „Ѩtflã¨∞Î<åfl_»∞. ã¨fi`«O„`«O =zÛ Wxfl ã¨O=`«û~åÅ∞
QÆ_çz<å =∞# `≥ÅOQÍ} U"≥∞ÿ# =∂~°∞Ê =zÛO^• –
Uq∞ =∂ˆ~ Uq∞ =∂ˆ~~å
`≥ÅOQÍ} „|`«∞‰õΩÅ∞
ZO^Œ∞H˜O`« Ç‘Ï#OQÆ∞<åflÜ«∂...
ÃÑO_» ѨÓÜ«∞x =∞˜ìì q∞^≥ÌÅ
ã¨#fl ã‘=∞ŠѨÓÏìÅ∞#flÜü∞
ã¨∞#fl"Õ∞Ü«∞x QÀ_®ÖωõΩ
|e¡ QÆ∞_»∞¡ `≥ÖÏ¡QÆ∞<åflÜü∞
™êÖˇÑ¨Ù~°∞QÆ∞Åe¡# Ѩ~°^•ÖË... <å ¿Ñ^•"åà◊§‰õΩ
^Õ=Ù_çzÛ# ^À=∞ `≥~°ÖÏÜÕ∞...
Hõ_»∞ѨÙxO_® uO_çH˜ ™êÅHÍ... <å ¿Ñ^•"åà◊§‰õΩ
HõO˜xO_» ™ÈHõ=Ú#flk~å...
`≥ÅOQÍ} Ñ¨Öˇ¡Å WO_»¡Ö’ p=∞ŠѨÙ@ìÅ∞, ™êÖˇÑ¨Ù~°∞QÆ∞
`≥~°Å∞, ã¨∞#flO ÖˉõΩ#fl `≥Å¡QÍ HõxÑ≤OKÕ |e¡ QÆ∞_»∞¡ L<åfl~Ú.
Hõ_»∞Ѩ٠xO_» uO_ç ÖË^Œ∞ HÍx HõO˜ xO_» ™ÈHõ=Ú#flk <å
`≥ÅOQÍ}‰õΩ.
T

41. 41 _çâ◊O|~ü, 2012
™êÇ≤Ï`«ºO
HÍà’l =¸_»∞ aè#fl"≥∞ÿ# ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷efl K«∂™ê_»∞.
P =¸_»∞ ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ ™êy#
áÈ~åÏÅÖ’ „Ѩ`«ºHõ∆OQÍ áêÖÁæ<åfl_»∞. XHõ˜: HÍà’l „a©+π
ѨiáêÅ##∞ K«∂™ê_»∞. ^•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ ™êy# ™êfi`«O
„`Àº^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ<åfl_»∞. QÍOnèr ã≤^•úO`åÅ`À „ѨÉèÏq`«∞
_»Ü«∂º_»∞. Ô~O_»=k : x*ÏO ~å[iHõ áêÅ##∞ K«∂™ê_»∞. P
áêÅ#‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ ™êy# ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@OÖ’ áêÖÁæ
<åfl_»∞. =¸_»=k :`≥ÅOQÍ} PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ qb#"≥∞ÿ ™êy#
áêÅ##∞ K«∂™ê_»∞. uiy `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO HÀ~°∞`«∂ [iy#
L^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ<åfl_»∞.
U =º=ã¨÷Ö’ =Ù<åfl HÍà’l P =º=ã¨÷`À ~årѨ_»ÖË^Œ∞.
JkèHÍ~°O`À ã¨~°∞ÌÉÏ@∞ KÕã¨∞HÀÖË^Œ∞. Jxfl =º=ã¨÷Ö’¡#∞ HÍà’l
HõqQÍ „Ѩ[ŠѨH∆Í# xÅ|_®¤_»∞. `å#∞ K«∂ã≤#, J#∞Éèí
qOz#, ѨijeOz#, ѨÅ=iOz# „Ѩu JOâßxfl, ã¨OѶ¨∞@
##∞ Hõq`«fiOQÆ =∞eKå_»∞. „Ѩ[Å LѨÙÊ uO@∞#flO^Œ∞‰õΩ
„Ѩ[Å QÆ∞iOKÕ ~å™êÎ#x „Ѩu#|∂x# HÍà’l „Ѩ[Å ÉÏ^èŒefl,
ÉèÏ"åefl, ¿ãfiK«Ûù#∞ `«# Hõq`«fiOÖ’ ѨeH˜OKå_»∞. U =º=ã¨÷
„Ѩ[Å ã¨∞Yã¨O`ÀëêʼnõΩ „áê^è•#ºq∞KÕÛq HÍ=x „Ѩ*Ï
Ü≥∂QƈH∆=∂ʼnõΩ „áê^è•#ºq∞KÕÛ =º=ã¨÷ x~å‡}O HÀã¨O HÍà’l
HõÅQÆ<åfl_»∞. J^Õ JOâßxfl `«# Hõq`«fiOÖ’ ^èŒfixOѨKÕ™ê_»∞.
„Ѩ[Å∞ ÉÏ^èŒÑ¨_ç`Õ `å#∞ ÉÏ^èŒÑ¨_®¤_»∞. „Ѩ[Å∞ J==∂#Ѩ_ç`Õ
`«#‰õΩ J==∂#OQÍ ÉèÏqOKå_»∞. „Ѩ[Å∞ ¿ãfiKè«Û#∞ HÀÖ’Ê`Õ
`å#∞ ¿ãfiKè«Û#∞ HÀÖ’Ê~Ú#@∞¡QÍ ^Œ∞ódOKå_»∞. "≥Ú`«ÎOQÍ
HÍà’l „Ѩ[Å ÉÏ^èŒ#∞ `«# ÉÏ^èŒQÍ =∂~°∞Û‰õΩ<åfl_»∞.
''J=xÃÑ· [iˆQ˜ J=Hõ`«=HõÅ∞ K«∂ã≤
ZO^Œ∞HÀ <å ǨÏ$kx Wxfl "Õ^Œ#Å∞
Ѩ~°∞Å Hõ+¨ì=Ú K«∂ã≤ =∞O_çáÈ=Ù#∞ QÆ∞O_≥
=∂Ü«∞ "≥∂ã¨=Ú K«∂ã≤ =∞O_çáÈ=Ù#∞ Xà◊√§—— Jx
1942Ö’<Õ ~åã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. WHõ¯_» Ѩ~°∞Å∞ JO>Ë „Ѩ[Å∞
J<Õ J~°÷OÖ’ `å#∞ „Ѩ*ÏѨHõ∆áêu#x K≥|∞`«∂<Õ P „Ѩ[Å#∞
"≥∂ã¨O KÕ¿ã "åix K«∂ã≤ `«# Xà◊√§ =∞O_çáÈ`«∞O^Œx `«#
P„QÆǨ xfl =ºHõÎO KÕ™ê_»∞.
™êfi`«O„`åº#O`«~°O „Ѩ[ʼnõΩ ¿ãfiKåÛù ™êfi`«O„`åºÅ∞
ã¨OѨÓ~°‚OQÆ Åaè™êÎÜ«∞x, ѨÓiÎ ã¨=∂#`«fiO ~åHõáÈ~Ú<å Pi÷Hõ,
™ê=∂lHõ Jã¨=∂#`«Å∞ H˘O`«"Õ∞~°ÔH·# `«QÆ∞æ`åÜ«∞x JO^Œ~°∂
ÉèÏqOz#@∞¡QÍ<Õ HÍà’l ÉèÏqOKå~°∞. ™êfi`«O„`åº#O`«~°O
ÉèÏ~°`«^Õâßxfl, ã¨fi^Õt áêʼnõΩÅ f~°∞`≥#∞flÅ#∞ K«∂ã≤ 1953
<嘈H HõqQÍ `å#∞ Hõ#fl HõÅ ÉèíQÆflO HÍ=_»O`À D Hõq`«fiO
^•fi~å ã¨fi^Õt áêÅ# Ѩ@¡ `«# x~°ã¨##∞ `≥eÜ«∞*Ë™ê_»∞.
Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞? W∫¡#x Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞?
"å<åHÍÅOÖ’#∞ KÕ#∞ÖˇO_çáÈ`åÜ«∞x
=∞O_Õ "Õã¨qÖ’ =Öˇ ZO_» HÍã¨∞ÎOÏÜ«∞x
Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞? W∫¡#x Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞? Jx
J<åfl_»∞.
ã¨fi^Õt áêʼnõΩÅ∞ Jã¨=∂#`«Å#∞ `«yæOK«HõáÈQÆ ÃÑOKå~°x
K≥ѨÊ_®xH˜ HÍà’l Jã¨=∂#`«#∞ "Õã¨q HÍÅO`À#∞, Jã¨=∂#
`«Å#∞ =∞O_Õ ZO_»Å`À áÈÖÏÛ_»∞. HÍà’l Hõq`«fiO „Ѩ[Å`À
ã¨OÉèÏ+≤ã¨∞Î#fl@∞¡O@∞Ok. ™êfi`«O„`åº#O`«~°O ZO^Œ∞ H˜@¡
[iyOk? Jx „Ѩ[Å∞ J_»QÍeû# „Ѩâ◊fl#∞ `å<Õ "Õã¨∞‰õΩx
P „Ѩâ◊fl‰õΩ ã¨=∂^è•#=∞#fl@∞¡ ™êQÆ∞`«∞Ok ÃÑ· Hõq`«fiO.
HÍà’l x*ÏO ~å[iHõ =º=ã¨÷#∞ K«∂™ê_»∞. ~å[iHõO
™ê÷#OÖ’ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ =º=ã¨÷#∞ `Õ=_»O HÀã¨O ™êy#
`≥ÅOQÍ} ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@OÖ’#∞ áêÖÁæ<åfl_»∞. x*ÏO
áÈbã¨∞Å∞, ~°*ÏHõ~°¡`À Hõeã≤ Éèˇÿ~å<£Ñ¨e¡ „QÍ=∞O g∞^Œ ^•_ç
KÕ™ê~°∞. #∂Ï Zxq∞k =∞Okx HÍeÛ K«Oáê~°∞. =∞Ç≤Ïà◊Å
g∞^Œ =¸‰õΩ=∞‡_ç J`åºKå~°O KÕ™ê~°∞. Éèˇÿ~å<£Ñ¨e¡x =∞~À
[eÜ«∞<£"åÖÏÉÏQ∑QÍ =∂~åÛ~°∞. P ã¨=∞Ü«∞OÖ’ HÍà’l
QÆ∞Ń~åæ *ˇÿÅ∞Ö’ x~°ƒùOkOK«|_ç =Ù<åfl_»∞. Éèˇÿ~å<£Ñ¨e¡
ã¨OѶ¨∞@##∞ K«kq "Õ^Œ#`À ''HÍ>Ëã≤ f~åÖˇ—— J<Õ Kåi„`«Hõ
Hõq`åfixfl ~å™ê_»∞.
''=∞# H˘OѨÖÏiÛ# =∞#„ã‘ÎÅ K≥~°z#
=∞# Ñ≤Å¡Å#∞ K«OÑ≤ =∞#Å |OkèOz#
=∂#"å^èŒ=ÚÅ#∞ =∞O_»ÖÏnèâ◊√Å#∞
Hõã≤ PiáȉõΩO_» |∞ã¨H˘@∞ìK«∞O_®Öˇ
HÍÅO|∞ ~åQÍ<Õ HÍ>Ëã≤ f~åÖˇ——JO@∂
z=i "åHõºOÖ’ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ ã¨O^ÕâßxflKåÛ_»∞.
QÍO^èÕÜ«∞"åk J~Ú# HÍà’l x*ÏO ~°*ÏHÍ~°¡ =ÚO^Œ∞
ã¨`庄QÆǨ Å∞ LѨÜ≥∂QÆѨ_»=x ''Ñ≤iH˜`«#O Hõ#fl Ç≤ÏO㨠ZOK«∞
HÀ^ŒyOk—— J<Õ QÍOnèl =∂@#∞ L@Oyã¨∂Î ~°*ÏHÍ~°¡ ^ŒQÆæ~°
Ç≤ÏO㨠`«Ñ¨ÙÊHÍ^Œx K≥|∞`å_»∞. HÍÅO|∞ ~åQÍ<Õ HÍ>Ëã≤ f~åÖˇ
J<Õ z=i "åHõºOÖ’ HÍà’l QÍOnèl JÇ≤ÏO™ê ã≤^•úO`åxfl
ã¨÷Å, HÍÖÏ^Œ∞ʼnõΩ J#∞QÆ∞}OQÆ =∂~°∞ÛHÀ"åÅ<Õ ã¨OˆH`åxfl
WKåÛ_»xÑ≤ã¨∞ÎOk.
`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨, `≥Å∞QÆ∞ *Ïu, J<ÕHõ XѨÊO^•Å∞, ~°Hõ∆}Å
¿Ñ~°∞`À `≥ÅOQÍ} PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ qb#O HÍ|_çOk. Jxfl
~°OQÍÅÖ’ =ÚO^ŒO[Ö’ =Ù#fl PO„^èŒ∞Å∞ `«=∞`À áê@∞
`≥ÅOQÍ}#∞ ‰õÄ_» „ѨQÆuѨ^äŒOÖ’ fã¨∞‰õΩáÈ`å~°x `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å∞, <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ÉèÏqOKå~°∞. qb#"≥∞ÿ# =∞~°∞Hõ∆}O #∞O_ç
Ǩ g∞Å∞, XѨÊO^•Å∞ QÍeÔHyiáÈÜ«∂~Ú. ~å[H©Ü«∞OQÍ,
ZO^Œ∞HÀ <å ǨÏ$kx Wxfl "Õ^Œ#Å∞
–_®II*ˇ ~å*Ï~åO

42. 42#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
Pi÷HõOQÍ J}z"ÕÜ«∞_»"Õ∞ H͉õΩO_® `≥ÅOQÍ} ÉèÏëê ™êÇ≤Ï
`åºÅ#∞, ã¨O㨯 $ux PO„^èŒ∞Å∞ ¿ÇÏà◊# KÕÜ«∞_»O "≥Ú^ŒÖˇÏì~°∞.
`≥ÅOQÍ} =∂O_»eHÍxfl JÅQÍ[#O =∂Ï¡_Õ Ü«∂ã¨QÆ z„fHõ
iOK«™êQÍ~°∞. D q+¨Ü«∂Å∞ `≥Å∞ã¨∞HÀ=_®xH˜ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[ʼnõΩ Z‰õΩ¯= HÍÅO Ѩ@ìÖË^Œ∞. qb#"≥∞ÿ# Ju H˘kÌ HÍÅO
Ö’<Õ uiy `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì L^Œº=∞O ÃÑÅ∞¡aH˜Ok. P L^Œº
=∞OÖ’ HÍà’l áêÖÁæx <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤ÏOKå_»∞. ™êfi`«O„`åº
#O`«~°O ~åã≤# W∫¡#x Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞? J<Õ Hõq`åfixfl
HÍà’l `≥ÅOQÍ}‰õΩ J#∞=iÎOѨKÕã¨∂Î WÖÏ ~å™ê_»∞.
Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞ W∫¡#x Z=~°#∞‰õΩ<åfl~°∞
PO„^èŒ `≥ÅOQÍ}‰õΩ J#º`« U~°Ê_»∞`«∞O^Œx
Ǩ g∞ezÛ# "åÔ~ JO`« ™êfiǨ KÕ™êÎ~°x—— JO@∂ HÍà’l
P"Õ^Œ# =ºHõÎO KÕ™ê_»∞. J#fl ™ê÷#OÖ’ LO_ç L^•~°OQÆ
LO_»=Åã≤# PO„^èŒ∞Å∞ `«=Ú‡Öˇÿ# `≥ÅOQÍ} "åix ZÖÏ
"≥∂ã¨O KÕ™ê~À HÍà’l ÃÑ· Hõq`«Ö’ `≥eÜ«∞*Ë™ê_»∞.
`≥ÅOQÍ}Ö’ L^ÀºQÆ, JkèHÍ~åÅ∞ ã¨OáêkOz# PO„^èŒ∞
Å∞ `≥ÅOQÍ} <ÕÅÖ’ ѨO_ç# uO_ç uO@∂, `≥ÅOQÍ} „>ˇ[i
#∞O_ç r`åÅ∞ fã¨∞‰õΩO@∂ ZÖÏ PO„^èŒáê@ áê_Õ"å~À _≥ɡƒÿ
ã¨O=`«û~åÅ „H˜`«"Õ∞ HÍà’l „H˜Ok Hõq`« ^•fi~å Hõà◊§‰õΩ HõÏì_»∞.
''ÖË=∂q zQÆ∞~°∞Å#∞ Öˇã¨ûQÍ "Õ∞¿ã=Ù
|∞∞`«∞~åA =K≥Û#x Ju ã¨O„Éèí=∞=Ú`À_»
=∂q H˘=∞‡Å g∞^Œ "≥∞ÿ=∞~°záê_Õ=Ù
u#fl uO_≥"åfii^Õ HÀH˜Å
áê_»∞ áê>ˇ=fii^Õ HÀH˜Å—— JO@∂ `≥ÅOQÍ}Ö’x PO„^èŒ
L^ÀºQÍkèHÍ~° Hõ=ÙÅ#∞ ã¨∞u"≥∞`«ÎQÍ xÅn™ê_»∞. `≥ÅOQÍ}
J<Õ K≥@∞ì g∞^Œ ‰õÄ~˘Ûx PO„^èŒ∞Å∞ J<Õ HÀH˜ÅÅ∞ ÖË`«
zQÆ∞~°∞Å<Õ `≥ÅOQÍ} uO_ç uO@∞ PO„^èŒ „áêO`«O áê@
ZÖÏ áê_»∞`å~°x K«∞~°HõO˜OKå_»∞.
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~°Ê_ç`Õ Z=iH˜ #+¨ìO Jx „ѨtflOz#
HÍà’l `≥ÅOQÍ} "ÕÔ~·`Õ / ^ÕâßxH˜ PѨ`åÎ / `≥ÅOQÍ} "ÕÔ~·`Õ
/ `≥Å∞QÆ∞ÉèÏ+¨ =∂~°∞™êÎ~å JO@∂ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞
=Å¡ ^ÕâßxH˜ Z@∞=O˜ „Ѩ=∂^ŒO ÖË^Œx, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨‰õΩ
=KÕÛ #+¨ì"Õ∞q∞ ÖË^Œx qã¨Ê+¨ìOQÍ K≥áêÊ_»∞.
|_ç ѨÅ∞‰õΩÅ ÉèÏ+¨ HÍ^Œ∞ ѨÅ∞‰õΩ |_»∞Å ÉèÏ+¨ HÍ"åÅ#fl
HÍà’l `«# Hõq`«fiOÖ’ P™êO`«O ѨÅ∞‰õΩ|_»∞Å ÉèÏ+¨<Õ LѨ
Ü≥∂yOKå_»∞. HÍà’l Hõq`«fiOÖ’ HõxÑ≤OKÕ =∞~À
L`«¯ $+¨ì"≥∞ÿ# JOâ◊O Wk. HÍà’l Hõq`«fiOÖ’ ZHõ¯_® ã¨O㨯 $`«
ã¨=∂㨠Éèí∂~Ú+¨ì"≥∞ÿ# Ѩ^•Å∞ HõxÑ≤OK«=Ù. =º=Ǩ ~° Ѩ^•ÖË
HõxÊ™êÎ~Ú. Ѷ¨r`«, QÆOl,, PѨuÎ, Hõ=∞‡ (¿Ñl) =iHõ„~°Å∞,
yO[Å∞, `åÅ∞, QÆiâ‹, QÆOÃÑ_»∞, K«H˜ÖÏÅ∞, D_»∞, ˆQQÆ∞, =∞#∞fl,
`«kÌ#O, #Y~åÅ∞, HõÖË[ =O˜ Ѩ^•Å`À<Õ HÍà’l `«# Hõq`å
Y_®æÅ#∞ "≥∞iÑ≤OKå_»∞.
HÍà’l ''JkèHÍ~åxfl—— ¿ã=‰õΩ_çQÍ<Õ ÉèÏqOKå_»∞.
JkèHÍ~°O J<Õk „Ѩ*Ï ¿ã= HÀã¨O U~åÊ>ˇÿ# =º=ã¨÷ Jx Jk
"å~°ã¨`«fi JOâ◊O HÍ^Œx ÉèÏqOKå_»∞. P J=QÍǨÏ# =Ù#fl
"å_»∞ HÍ|>Ëì „Ñ¨tflOKÕ `«# ã¨fi~°OÖ’ ZѨÙÊ_»∂ =∂~°∞Ê=ÙO_Õk
HÍ^Œ∞. z=iH˜ „Ѩ^è•#=∞O„uQÍ =Ù#fl `«# ÉÏźq∞„`«∞x g∞^Œ
‰õÄ_» `«# „Ѩâ◊fl#∞ Z‰õΩ¯ÃÑ@ì‰õΩO_® =ÙO_»ÖË^Œ∞. Ñ≤.q. #iûOǨ
~å=Ù PǨ fi#O g∞^Œ Ѩ^Œ‡qÉèí∂+¨<£ J"å~°∞¤ fã¨∞HÀ=_®xH˜
HÍà’l _èçb¡ "≥àϧ_»@. J_»∞QÆ_»∞QÆ∞# áÈbã¨∞Å∞ `«xvÅ∞
KÕã≤ ѨOÑ≤OKå~°@. Ñ≤.q. #iûOǨ ~å=Ù Z^Œ∞~˘zÛ HÍà’lx
PǨ fixOKå_»@. JHõ¯_ç Éèí„^Œ`« K«∂ã≤ ''"Õ∞"Õ∞ *ˇÿÅ∞Ö’
=Ù<åfl=∞O>Ë h=Ù =∂HõO>Ë ÃÑ^ŒÌ *ˇÿÅ∞Ö’ =Ù<åfl=Ù Hõ^Œ~å——
J<åfl_»@ HÍà’l Ñ≤.q. #iûOǨ ~å=Ù`À. 'JkèHÍ~åxfl— HÍà’l
ZÏ¡ K«∂¿ã"å~À D ã¨OѶ¨∞@# ^•fi~å J~°÷=∞=Ù`«∞LOk.
JkèHÍ~°OÖ’ Z=~°∞#fl r ǨïE~ü J<Õ `«`«fiO `«#kHÍ^Œx
HÍà’rÜÕ∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ „ѨHõ˜OK«∞‰õΩ<åfl_»∞. kèHͯ~° `«`«fiO
HÍà’l Hõq`«fiO xO_® `˘}˜H˜ã¨ÖÏ_»∞`«∞Ok. HÍà’l Hõq
`«fiOÖ’ HõxÑ≤OKÕ =∞~À qtëêìOâ◊O Wk. W^Õ `«`åfixfl JÅ=~°∞Û
HÀ"åÅx HÍà’l `«# Hõq`«Å ^•fi~å „Ñ¨[ʼnõΩ L^ÀƒùkOKå_»∞.
''HÍÅ=Ú#ˆH HÍ^Œ∞ =∞Ǩ
HÍÅ∞#‰õΩ#∞ U<å_»∞#∞
'r— J#x HõÖË*Ï`À
HÍà’l J#∞#k
<å Q˘_»= J#∞#k—— JO@∂ Z=iH© `«Å=OK«x `«#
kèHͯ~° ã¨fiÉèÏ"åxfl '<å Q˘_»=— Hõq`«fiOÖ’ =ºHõÎO KÕ™ê_»∞.
„Ѩ[Å ÉÏ^èŒ#∞ Hõq`«fiOQÆ =∂iÛ# HÍà’l P Hõq`åfi<Õfl „Ѩ[Å
Q˘_»=QÍ =∂~åÛ_»∞. JO^Œ∞ˆH „Ѩ[Å Q˘_»= J~Ú# HÍà’l
'<å Q˘_»=—#∞ K«^Œ"åÅ#fl HÍà’l rq`åxfl PK«iOKåÅ<åfl
ÃÑ^ŒÌ ^è≥ÿ~°ºO HÍ"åe.
HÍà’l =~°æã¨=∂*Ïxfl ‰õÄ_» JOwHõiOK«ÖË^Œ∞. J#flѨÙ
~åã¨∞Å∞ XHõ KÀ@/ PHõe =∞O@Å∞ XHõ KÀ@/ ǨÏOã¨
`«∂eHõÖÁHõKÀ@ / JÅã≤# ^ÕǨ ÖÁHõKÀ@ J<Õ Hõq`«fiOÖ’
=~°æ ã¨=∂[Ѩ٠áÈHõ_»#∞ ZuÎK«∂áê_»∞. PHõe, Jã¨=∂#`«Å∞
ã¨Ç¨Ï[ q+¨Ü«∂Å∞ HÍ=x Jq Hõ$„u=∂Åx "å˜x ã¨Ç≤ÏO
Kåeû# J=ã¨~°O „Ѩ[ʼnõΩ ÖË^Œ<Õ q+¨Ü«∂xfl ÃÑ· Hõq`«fiOÖ’
HÍà’l JO`«ã¨∂û„`«OQÆ qâ◊nHõiOKå_»∞.
''™êyáÈ=Ù@ „|`«∞‰õΩ PyáÈ=Ù@ Kå=Ù—— Jx K≥Ñ≤Ê# HÍà’l
ZHõ¯_® PyáÈÖË^Œ∞. U =º=ã¨÷Ö’#∞ =ÙO_çáÈÖË^Œ∞. x`«º K≥ÿ`«#º
„ã¨=OuQÆ ™êQÍ_»∞. PyáÈÜÕ∞"åix PˆH∆Ñ≤OKå_»∞. „a©+π Ѩi
áêÅ# HÍÅO #∞O_ç <Õ˜ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì L^Œº=∞O =~°‰õΩ
„Ѩu KÀ@ HÍà’l `«# ''<å Q˘_»=—— =Ú„^Œefl "Õ™ê_»∞.
''Jukè "ÀÖˇ =ÙO_ç =ÙO_ç J=x q_çz "≥à◊√§`å#∞——Jx
K≥ѨÙʉõΩ#fl HÍà’l `≥ÅOQÍ} =∂QÍ}ÏxH˜ ™êÇ≤Ïf "å~°ã¨`«fi
ã¨OѨ^Œ#∞ JOkOz 2002Ö’ D J=x q_çz "≥o§áÈÜ«∂_»∞.
T

43. 43 _çâ◊O|~ü, 2012
MRPS =∂#gÜ«∞ ^Œ$HõÊ^äŒO`À Pã¨~åÖËx =$^Œ∞úÅ∞, q`«O`«∞=ÙŠѨH∆Í# xÅ|_ç Ü«Ú^ŒúO KÕÜ«∞_®xH˜ ã≤^ŒúѨ_ç~°k. =∂
=ÚYº"≥∞ÿ# _ç=∂O_»∞ Zã‘û =sæHõ~°} HÀã¨O H˘Ï¡_»∞`«∂<Õ ã¨=∂[OÖ’x qq^èŒ ã¨=∞㨺ÅÃÑ·, J<åºÜ«∂ÅÃÑ· áÈ~å_®O. WHõ
=ÚO^Œ∞ áÈ~å_»∞`«∂<Õ LOÏO. =∂ QÆ`«, =~åÎ=∂} QÆ=∞<åxfl ѨijeOz# g∞ JO^ŒiH˜ =∂ áÈ~å@ Ѩ˜=∞ `≥eã≤O^Õ.
ÖË`«#=ÙfiŠѨã≤Ñ≤Å¡Å∞ QÆ∞O_≥ [|∞ƒ`À Ñ≤@ìÖÏ¡ ~åeáÈ`«∞O>Ë MRPS "åiHÀã¨O 2004 PQÆã¨∞ì 7# L^Œºq∞OzOk. D
L^Œº=∞ „ѨÉèÏ"åxˆH „ѨÉèí∞`«fiO P~ÀQƺ „j Ѩ^äŒHÍxfl „Ѩ"Õâ◊ÃјìOk. J>Ë¡ 2007 #∞Oz qHõÖÏOQÆ∞Å "≥·Ñ¨Ù xÅ|_ç "åi
ǨωõΩ¯Å HÀã¨O áÈ~å_»∞`«∞<åflO. qHõÖÏOQÆ∞Å áÈ~å@ ã¨q∞u J<Õ ã¨Oã¨÷#∞ ‰õÄ_® U~åÊ@∞ KÕâßO. 200 ~°∂áêÜ«∞Å∞
=∂„`«"Õ∞ L#fl qHõÖÏOQÆ∞Å ÃÑ#¬<£ #∞ 500‰õΩ ÃÑOK≥@@∞¡ „ѨÉèí∞`«fiOÃÑ· áÈ~å_®O. WHõ x~°∞¿Ñ^ŒÖˇÿ# =$^Œ∞úÅ HÀã¨O, Éèí~°Îefl
HÀÖ’Ê~Ú rq`«O QÆ_»∞ѨÙ`«∞#fl q`«O`«∞=ÙÅ HÀã¨O L^Œºq∞OKåÅx "Õ∞=Ú x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ<åfl=Ú.
D ~å„+¨ìOÖ’ „|`«∞ˆH ÉèÏ~°"≥∞ÿ rqã¨∞Î#fl =$^Œ∞úÅ∞ 80 ÅHõ∆Å∞. `À_»∞ h_»∞ ÖËHõ XO@iQÍ ‰õΩq∞e áÈ`«∞#fl q`«O`«∞=ÙÅ
[<åÉèÏ 30 ÅHõ∆Å∞. ã¨=∂[OÖ’ =$^Œ∞úÅ∞, q`«O`«∞=ÙÅ∞ J<ÕHõ ã¨=∞㨺Å∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞<åfl~°∞. D „Ѩ[Ö’¡ Z‰õΩ¯= âß`«O
x~°Hõ∆~åã¨∞ºÅ∞, x~°∞¿Ñ^ŒÅ∞, „QÍg∞}∞Å∞. 66% ÃÑ·QÍ Ô~O_»∞ ѨÓ@ÖÏ uO_ç ÖËx"å~°∞. `«=∞ ~°HõÎ=∂O™êÅx ^è•~°áÈã≤
Ñ≤Å¡ÅH˜ [#‡xzÛ =$^Œ∞úÖˇÿ#"å~°∞ Ñ≤Å¡Å J<å^è•~°}‰õΩ QÆ∞~°=Ù`«∂ k‰õΩ¯`ÀK«x ã≤÷uÖ’ rqã¨∞Î<åfl~°∞. Hõ#fl"åi Hõ#fl HõÅÅhfl
HõÅ¡ÖˇÿáÈÜ«∂~Ú. JÏ¡O˜ "åiH˜ Hõh㨠Pã¨~å ÖË^Œ∞. „ѨÉèí∞`«fiO Jã¨ÖË Ñ¨˜ìOK«∞HÀ^Œ∞. Hõ#∞Hõ gà◊§ `«~°Ñ¨Ù# xÅ|_ç áÈ~å_»=Åã≤#
ÉÏ^茺`«#∞ MRPS KÕѨ˜ìOk. =$^Œ∞ÌÖˇÿ# =∞#∞+¨µºefl HÍáê_»=Åã≤# ÉÏ^茺`« „ѨÉèí∞`åfix^Õ. D ÉÏ^茺`«x QÆ∞iÎOѨ*ËÜ«∞_®xH˜
"Õ∞=Ú Ü«Ú^•úxH˜ ã≤^ŒúѨ_®¤=Ú.
=$^Œ∞úÖˇÿ# `«e¡^ŒO„_»∞ÖÏ~å, q`«O`«∞=ÙÖˇÿ# ™È^ŒiÖÏ~å 65 ã¨O=`«û~åÅ ÃÑ·|_ç# x~°∞ÃÑ·^Œ =$^Œ∞úʼnõΩ q`«O`«∞=ÙʼnõΩ
ˆHO„^ŒO 200 ÃÑ#¬<£ Wã¨∞ÎOk. =∞# ~å„+¨ì HÍO„ÔQãπ áêsì 2004 ZxflHõÅ "≥∞xÃÑ™ÈìÖ’ =$^Œ∞úÅH˜,q`«O`«∞=ÙʼnõΩ, qHõÖÏOQÆ∞ÅH˜
225 ~°∂áêÜ«∞Å∞ ÃÑ#¬<£ W™êÎ=∞x „ѨHõ˜OzOk. ˆHO„^ŒO Wã¨∞Î#fl 200 ~°∂áêÜ«∞Å∞, ~å„+¨ì„ѨÉèí∞`«fiO K≥Ñ≤Ê# 225 ~°∞áêÜ«∞Å∞
HõeÑ≤ "≥Ú`«ÎO 425 ~°∂áêÜ«∞Å ÃÑ#¬<£ W"åfie. HÍh ˆHO„^ŒO Wã¨∞Î#fl 200 ~°∂áêÜ«∞Å∞ =∂„`«"Õ∞ Wã¨∂Î ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`«fiO
W"åfieû# 225 W=fi@O ÖË^Œ∞. D q^èŒOQÍ JkèHÍ~°OÖ’H˜ =zÛ# HÍO„ÔQãπ áêsì =∞$^Œ∞úÅ#∞, q`«O`«∞=ÙÅ#∞ "≥∂ã¨O
KÕã≤Ok.
˜_çÑ≤ „ѨÉèí∞`åfixH˜, HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`åfixH˜ |_≥˚òÖ’ "ÕÅ HÀ@∞¡ `Õ_® =ÙOk. HÍh =$^Œ∞úÅH˜, q`«O`«∞=ÙÅH˜ WKÕÛ Ç¨ g∞x
=∂„`«O HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`«fiO <≥~°"Õ~°ÛÖË^Œ∞. WOHÀ"≥·Ñ¨Ù „ѨuѨH∆ÍÅ∞ =∞ø#OQÍ LO@∂ D „Ѩ[Å#∞ "≥∂ã¨O KÕã¨∞Î<åfl~Ú. 40
"ÕÅ #∞Oz 80 "ÕʼnõΩ Z"≥∞‡Ö˺Šr`åÅx ÃÑOK«∞‰õΩ#fl „ѨÉèí∞`«fiO =∞$^Œ∞úÅ∞, q`«O`«∞=ÙʼnõΩ ÃÑ#¬<£x ÃÑOK«HõáÈ=@O K«∂¿ãÎ
„Ѩ[ŠѨ@¡ gi ÉÏ^茺`å~åÇ≤Ï`«ºO J~°÷=∞=Ù`«∞Ok.
q`«O`«∞=ÙÅ∞
`À_»∞#∞ HÀÖ’Ê~Ú ‰õΩ@∞O| ÉèÏ~åxfl "≥∂ã¨∂Î Z<Àfl W|ƒO^Œ∞Å∞ J#∞Éèíqã¨∞Î#fl q`«O`«∞=ÙÅ Hõhfl©H˜ D „ѨÉèí∞`«fiO
ã¨ÊOkOK«@O ÖË^Œ∞. =∞Ç≤ÏàÏ JÉèí∞º^ŒÜ«∞O QÆ∞iOz THõ^ŒOѨÙ_»∞ LѨ<庙êÅ∞ WKÕÛ áêʼnõΩÅ∞ k‰õΩ¯ÖËx =∞Ç≤Ïà◊Å QÆ∞iOz
Ѩ˜ìOK«∞HÀ~°∞. D JÉèÏQƺ r=ÙÅ ÉÏ^茺`« Ue# "åi^Õ. D Z~°∞Hõ#∞ `≥Ñ≤ÊOK«_®xH˜ MRPS D „ѨÉèí∞`«fiOÃÑ· Ü«Ú^•úxH˜
ѨÓ#∞‰õΩOk.
„Ѩܫ∞}ÏÖ’¡ ~å~ÚfÅ∞ Wã¨∞Î#fl ~å„ëêìÅ∞
Lz`« „Ѩܫ∂}O : ˆH~°à◊, ѨO*ÏÉò
50% ~å~Úf Wã¨∞Î#fl ~å„ëêìÅ∞ : K«fÎãπѶ¨∞_£, =∞Ǩ ~å„+¨ì,
25% ~å~Úf Wã¨∞Î#fl ~å„ëêìÅ∞ : ~å*Ï™ê÷<£
D ~å„ëêìÅ#∞ K«∂Ãã·<å =∞# ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`«fiO |∞kú `≥K«∞Û‰õΩO@∞O^Œ#fl #=∞‡HõO `Õ^Œ∞. Hõ#∞Hõ<Õ Ü«Ú^•úxH˜ ã≤^Œú Ѩ_®¤O.
q`«O`«∞=ÙÅ
1. q`«O`«∞=ÙÅ ÃÑ#¬<£#∞ 1000 ~°∂áêÜ«∞ʼnõΩ ÃÑOKåe.
2. =∞Ç≤ÏàÏ ã¨OˆH∆=∞OÖ’ q`«O`«∞=ÙʼnõΩ „áê^è•#º`« W"åfie.
3. q`«O`«∞=ÙÅ Ñ≤Å¡Å#∞ „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ K«kqOKåe.
4. „Ѩu q`«O`«∞=Ù‰õΩ <≥ʼnõΩ 25 H˜Ö’Å aÜ«∞ºO W"åfie.
5. q`«O`«∞=ÙÅ ã¨=∞㨺ŠJ^茺ܫ∞<åxH˜ i>ˇÿ~°∞¤ [_ô˚`À Hõg∞+¨<£ U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e.
„Ѩ[ÖÏ~å!„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞ÖÏ~å!!Jxfl=~åæÅÃÑ^ŒÌÖÏ~å!!!
™êÇ≤Ï`«ºO / Hõ~°Ñ¨„`«O

44. 44#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
=$^Œ∞úʼnõΩ
1. =$^Œ∞úÅ ÃÑ#¬<£ 1000 ~°∂áêʼnõΩ ÃÑOKåe.
2. „Ѩܫ∂}ÏÖ’¡ ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`«fiO 50% ~å~Úu W"åfie.
3. lÖÏ¡‰õΩ XHõ =$^•ú„â◊=∞O U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e.
4. „Ѩ`ÕºHõ =∞O„u`«fi âßY#∞ U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e.
5. =$^Œ∞úÅ ã¨=∞㨺ŠJ^茺ܫ∞<åxH˜ Hõg∞+¨<£ U~åÊ@∞ KÕÜ«∂e.
=$^Œ∞úÅ∞, q`«O`«∞=ÙÅ ÃÑ#¬<£ÃÑ· Ö’H±ã¨ÉèíÖ’ J_çy# „Ѩâ◊fl‰õΩ „ѨÉèí∞`«fiO 10-03-2011# „Ѩâ◊fl <≥O.208 WzÛ# ã¨=∂^è•#O
„ѨHÍ~°O qq^èŒ ~å„ëêìÅÖ’ =$^Œ∞úʼnõΩ WKÕÛ ÃÑ#¬<£ D „H˜Ok q^èŒOQÍ L#flk.
~å„+¨ìO ¿Ñ~°∞ ˆHO„^ŒO Wã¨∞Î#fl ÃÑ#¬<£ ~°∂áêÜ«∞ÅÖ’ ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`«fiO Wã¨∞Î#fl ÃÑ#¬<£ "≥Ú`«ÎO ÃÑ#û<£
1. PO„^茄Ѩ^Õâò 200 0 200
2. cǨ ~ü 200 0 200
3. J~°∞}ÏK«Öò„Ѩ 200 0 200
4. =∞}˜Ñ¨Ó~ü 200 0 200
5. P™êûO 200 50 250
6. ."Õ∞Ѷ¨∂ÅÜ«∞ 200 50 250
7. q∞*’~åO 200 50 250
8. K«fÎãπѶ¨∞_£ 200 100 300
9. Xi™êû 200 100 300
10.<åQÍÖÏO_£ 200 100 300
11.[=Ú‡HÍj‡~ü 200 125 325
12.L`«Î~°„Ѩ^Õâò 200 200 400
13.L`«Î~åYO_£ 200 200 400
14.ѨtÛ=∞ ɡOQÍÖò 200 200 400
15.ã≤H˜¯O 200 200 400
16.*Ï~°öO_£ 200 200 400
17.„uѨÙ~° 200 200 400
18..=∞^茺„Ѩ^Õâò 200 200-275 400
19.Hõ~åfl@Hõ 200 200-500 400
20.ˆH~°à◊ 200 200-700 400
21.Ç≤Ï=∂K«Öò „Ѩ^Õâò 200 250-600 450
22.QÆ∞[~å`ü 200 270 470
23.=∞Ǩ ~å„+¨ì 200 300 500
24.ѨO*ÏÉò 200 300 500
25.ǨÏ~åº<å 200 300-500 800
26.~å*Ï™ê÷<£ 200 300-550 750
27. QÀ"å 200 800 1000
28.`«q∞à◊<å_»∞ 200 800 1000
29._èçb¡ 200 1000-1500 1200
=$^Œ∞úÖˇÿ# `«e¡^ŒO„_»∞ÖÏ~å, q`«O`«∞=ÙÖˇÿ# ™È^Œs=∞}∞ÖÏ~å =∞# ǨωõΩ¯Å ™ê^èŒ#HÀã¨O #=O|~° 27# ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
x*ÏO HÍÖË*ò „Q“O_£Ö’ [~°∞QÆ∞ =$^Œ∞úÅ∞,q`«O`«∞=ÙÅ Ü«Ú^ŒúÉèËiH˜ ÅHõ∆ÖÏkQÍ `«~°e~å"åÅx Ñ≤Å∞ѨÙxã¨∞Î<åflO.
VSS (=$^Œ∞úÅ ã¨OˆH∆=∞ ã¨OѶ¨∞O)VSPS (q`«O`«∞=ÙÅ áÈ~å@ ã¨q∞u)MRPS
(XHõ<å_»∞ ~å*Ï~å"≥∂‡Ç¨Ï<£ ~åÜü∞ WOHÀ<å_»∞ =∞Ǩ `å‡ *’‡u~å=ÙѨÓÖË =∞~À<å_»∞ HõO^Œ∞‰õÄi qˆ~â◊eOQÆO
q`«O`«∞=ÙÅ rq`åÖ’¡ "≥Å∞QÆ∞#∞ xOáê~°∞ P =∞Ǩ #∞ÉèÏ=ÙÅ J_»∞QÆ∞Ö’ q`«O`«∞=ÙÅ ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~åxH˜ Hõ$+≤ KÕ™êÎ
-g∞ =∞O^ŒHõ$+¨‚ =∂kQÆ)
T

45. ™êÇ≤Ï`«ºO / Hõq`«fiO
F ã‘=∂O„^èŒ∞_®
pè, pè á⁄=∞‡O>Ë
ã¨"≥∞ÿHõº=∞O@∂
K«∂~°∞Ѩ@∞ìH˘x "ÕÖÏ_»∞`«∞<åfl=Ù
XHõ KÕu`À h=Ù
PQƉõΩO_® K«Ñ¨Ê@∞¡ "≥∂y™êÎ"å?
XHõ¯ "≥·Ñ¨Ù „Ѩ}Ü«∞O`À
„Ѩà◊Ü«∞O ÖËx
Ѩi}Ü«∞ Ѷ¨∞_çÜ«∞#∞ ~°Ñ≤Ê™êÎ"å?
ã¨iáÈÅx
~°HõÎQÆ∞OѨÙÅ∞
=∞x+≤ ÔH@∞¡ „|`«∞‰õΩxK«∞Û#∞?
`«~°`«~åÅ =º`庙êxfl
=∂ Ѩi`åáêxfl
"≥@HÍ~°O`À
JѨǨ 㨺O KÕ™êÎ"å?
=∂xáÈx =∂ =∞<ÀQÍÜ«∂ʼnõΩ
h JǨÏOHÍ~°Ñ¨Ù q+¨O ѨәêÎ"å?
F ã‘=∂O„^èŒ∞_®!
[~°∞QÆÉ’ÜÕ∞ Ѩi}Ï=∂xfl
ÃÑ^Œq q~°∞ѨÙÅ`À ÃÑ_»ÉÁ|ƒÅ`À
h=Ù =∂~°ÛQÆÅ"å?
"≥H˜¯iOѨÙÅ`À kèHõ¯iOѨÙÅ`À
ã¨`åºxfl
Hõ∆}HÍÅ"≥∞ÿ<å U=∂~°ÛQÆÅ"å?
P~åÏÅ`À áÈ© P~åƒùÏÅ`À
HÍÅO #_»Hõ ÅÜ«∞#∞ h=Ù `«Ñ≤ÊOK«QÆÅ"å?
K≥ÅQÍÏÅ`À, Hõ$„u=∞ áÈ~åÏÅ`À
Ѷ¨e`«O kâ◊ – ^Œâ◊Å ^•i =∞o§OK«QÆÅ"å?
F ã‘=∂O„^èŒ∞_®!
™ÈqÜ«∞ò ™œ^è•xfl ‰õÄeÛ#˜ì
ɡi¡<£ QÀ_»#∞
<ÕÅ"åeÛ#˜ì
[# ã¨OHõÅÊѨÙ
J^Œ∞ƒù`« q^èŒfiO㨠q<åºã¨O
„ѨѨOKåxH˜ <ÕiÊ# QÆ∞}áê~î°O
h |∞„~°ÔHHõ¯ÖË^Œ∞ Hõ^Œ∂!
F ã‘=∂O„^èŒ∞_®!
=∂ Pâ◊ =∂ âßfi㨠`≥ÅOQÍ}"Õ∞
=∂ P@ =∂ áê@ `≥ÅOQÍ}Ë
''[#ã¨OHõÅÊO——
–^Õq<Õx J~°qO^Œ ~åÜ«Ú_»∞