1. Q“~°= ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞
„á⁄IIJ_»Ñ¨ ã¨`«º<å~åÜ«∞}
~°K«#Å∞, K«O^•Å∞, q~åàÏÅ∞ ѨOѨ=eû# z~°∞<å=∂
¿ãflǨÏÅ`« ZO.,
WO.<≥O.1–1–305, ÉÏÖÏr HÍÅh,
"≥∂ǨÏ<£#QÆ~ü, H˘`«Î¿Ñò
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500 035
#_»∞ã¨∞Î#fl`≥ÅOQÍ}
=∂㨠Ѩ„uHõ
#∂~°∞ ѨÓÅ∞ qHõã≤OK«h, "Õ~Ú PÖ’K«#Å∞ ã¨OѶ¨∞i¬OK«h J#fl@∞¡ „Ѩ*Ï#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# aè#fl PÖ’K«#ʼnõΩ
=∂ Ѩ„uHõÖ’ KÀ@∞O@∞Ok. Hõ#∞Hõ D Ѩ„uHõÖ’ =Ú„kOz# Jaè„áêÜ«∂Å∞ ~°K«~Ú`«Å"Õ. ã¨Oáê^ŒHõ
=~åæxH˜ UH©ÉèÏ=O LO_»#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
1#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
W."≥∞~ÚÖò:–nadusthunnatelangana@gmail.com
ã¨ÅǨ =∞O_»e
P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º
Ãã·<£û ã¨∂Ѩ~ü"≥·[~ü(i>ˇÿ~ü¤)SCERT-AP
JÅ¡O <å~åÜ«∞}
Z_ç@~ü–#=∞¿ãÎ `≥ÅOQÍ}
z‰õΩ¯_»∞ „ѨÉèÏHõ~ü
J_»fiˆHò–<åºÜ«∞ ã¨ÅǨ ^•~°∞
ã¨Oáê^ŒHõ =~°æO
_®IIZ.ã≤Öχ<åÜ«∞H±
„HÍOu
"Õ∞<Õ[~ü
ZO. ÉÏÅ∞<åÜ«∞H±
á¶È<£ <≥O.: 8008918475, 9290745490
ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞
_®IIã≤.HÍjO
Jã≤ÃãìOò „á⁄ÃѶã¨~ü
[~°fleã¨∞ì
ã¨Ç¨ Ü«∞ ã¨Oáê^Œ‰õΩ~åÅ∞
¿ãflǨÏÅ`« ZO.
#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} JH“Oò <≥O|~ü: 62254225854
ZãπaÃÇÏKü, ~åOHÀiî„ÉÏOKü(20350), ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£
ã¨Oáê^Œ‰õΩx L`«Î~°O
WѨÙ_»∞
JHõ∆~°O
"≥e"å_» "åH˜’¡
=∞O@Ö’¡ HÍQÆ∞`«∞#fl _»Ñ¨C
ÖËQÆ^Œ∂_» Hõ#∞H˘Å∞‰õΩÖ’¡ "≥∞iã≤#
ã¨∂~°º „ѨuaO|O
WѨÙ_»∞
JHõ∆~°O
J=∂Ü«∞HõѨ٠Pk"åã≤
Ü«Ú=u HÍ^Œ∞
QÀ~°∞=OHõ#∞ ™êÜ«Ú^èŒO KÕã¨∞Î#fl
^ŒO_»HÍ~°}ºO.
JHõ∆~°O XiyáÈ`«∞#fl
g~°∞_ç ã¨fiѨflO
Ѷ≤„|=i 2013
ã¨OѨ٘: 3
ã¨OzHõ: 2

2. `≥ÅOQÍ}`˘=fi
1. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
2014 ZxflHõÅ∞–`≥ÅOQÍ} 3
2. ÔQãπì Z_ç’iÜ«∞Öò
¢ã‘ÎÅÃÑ· Ç≤ÏO㨉õΩ =¸ÖÏÅ#∞ J<Õfi+≤^•ÌO – HÍ`åºÜ«∞x 4–5
3. #_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º, ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å ‰õΩ„@Å#∞... – zHõ¯_»∞ „ѨÉèÏHõ~ü 6–9
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iyOk "≥∞QÍ Jaè=$kú HÍ^Œ∞.... – N^èŒ~ü~å=Ù ^ÕâòáêO_Õ 10–13
J=∂#`ü ǨÏ`«º – H˘xfl PÖ’K«#Å∞ – Ö’ÔH J~°}º 14–15
HͺÑ≤@e[O ѨÓ[Ö’ HõOK≥ SÅÜ«∞º – a.Ãã·^Œ∞Å∞ 16–19
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O–JdÅѨHõ∆O–Éèíq+¨º`ü HÍ~åºK«~°} – Ü«¸x=i≈˜ _ç㨯+¨<£ á¶È~°O 20–22
`≥ÅOQÍ}ÃÑ· JdÅѨHõ∆ Éè˘– „Ѩ*Ï=OK«# – ~îå#∞ 23
Ñ¨Öˇ¡ J`åºKå~åʼnõΩ ã¨ÊO^Œ# Uk? – P„`«O ã¨∞QÆ∞} 24–25
4. ÉÏÅHõÅO
D ÉÏ^èŒ =∂H˘^Œ∞Ì – „Ѩ[˝ 25
5. „ѨѨOK«O
ã≤iÜ«∂Ö’ JO`«~°∞º^ŒúO–™ê„=∂[º"å^Œ ѨO*Ï – Z.#~°ã≤OǨ Ô~_ç¤ 26–32
6. ã≤OQƈ~}˜ ã¨OQÆ`«∞Å∞
HÍi‡‰õΩx r(q)`«O–ÃѶ·<å<£ûÅ ‰õΩ^Œ∞=|_»¤k – _»Ñ¨C ã¨=∞‡Ü«∞º 33–35
7. x[x~åú~°} x"ÕkHõ
Pk"åã≤ ÅH˜∆‡ ǨÏ`«º D ã¨=∂*ÏxH˜ Ѩ@ì^•? 36–37
8. hà◊√¡–x*ÏÅ∞
Hõ$ëê‚ hà◊√¡–áêÅ=¸~°∞ – P=ÙÅ ™ê~ÚÉÏ| 38–39
9. ™êÇ≤Ï`«ºO
áê@‰õΩ áê^•aè=O^Œ#O áê@ – `À@Ѩe¡ Éèí∂=∞#fl 9
U^À q∞yÖË =ÙOk Hõq`« – `ÀHõÅ ~å*Ëâ◊O 13
J`«_»∞ =∂ ~°HõÎO Hõq`« – L^ŒÜ«∞q∞„`« 19
q^•ºi÷ ã¨O^Õâ◊O Hõq`« – _®OQ∑ q∞<£ÖË 36
^èŒfiOã¨"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ}...PHÍOHõ∆ ѨÙã¨ÎHõ ã¨g∞Hõ∆ – _®IIl.ÅK«ÛÜ«∞º 39
<å `≥ÅOQÍ} Hõq`« – ã≤.HÍjO 40
=ÙOÏ...! Hõq`« – [#*ÏfiÅ 41
10. Hõ~°Ñ¨„`« ™êÇ≤Ï`«ºO
ÃÇϘ~À á¶ê~å‡#∞ =¸~ÚOz ^À=∞_»∞QÆ∞ „QÍ=∞ã¨∞ÎÅ – ZÑ≤ã≤ZÖòã≤ 42–44
2#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}

3. ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
2014ZxflHõÅ∞–`≥ÅOQÍ}
`≥ÅOQÍ} ~å"åÅO>Ë 2014Ö’ [iˆQ âßã¨#ã¨Éèí, áê~°¡"≥∞Oò ZxflHõÅÖ’ 119 JÃãOc¡ ™ê÷<åÅ∞, 17 ZOÑ‘ ™ê÷<åÅ∞ ÔQÅ∞K«∞‰õΩO>Ë
ã¨iáÈ`«∞O^Œx, `≥ÅOQÍ} |OQÍ~°∞Ñ¨Öˇ¡OÖ’ Ãјì W™êÎ~°x ˜P~üZãπ <åÜ«∞Hõ`«fiO „ѨKå~°O KÕ™ÈÎOk. Wk ™ê^茺"Õ∞<å? ˜P~üZãπ‰õΩ =O^Œ
âß`«O ã‘@∞¡ ÔQÅ∞á⁄O^Õ ã¨`åÎ LO^•? `≥ÅOQÍ} ~å=@O, ~åHõáÈ=@O J<Õ q+¨Ü«∂xfl ѨHõ¯#ÃÑ_ç`Õ, ˜P~üZãπ‰õΩ =O^Œâß`«O ã‘@∞¡ ~å=@O
J™ê^茺O. ZO^Œ∞HõO>Ë, P áêsì Hõhã¨O áê~°¡"≥∞O@s Ѩ^Œú`«∞Å „ѨHÍ~°O ‰õÄ_® ѨxKÕÜ«∞@O ÖË^Œ∞. L`«Î~° `≥ÅOQÍ}Ö’<Õ áÈeOQ∑ |∂`ü =~°‰õΩ
P áêsìH˜ x~å‡}O ÖË^Œ∞. ^ŒH˜∆} `≥ÅOQÍ} ã¨OQÆu 㨈~ã¨i. Hõhã¨O |Å"≥∞ÿ# x~å‡}O KÕã¨∞‰õΩO^•=∞<Õ „Ѩܫ∞`«flO <åÜ«∞Hõ`«fiO Z#fl_»∂
KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. ˆH=ÅO „Ѩ[Å ÉèÏ"À^ÕfiQÍÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç HÍÅO "≥Å¡nÜ«∂Åx ÉèÏqOzOk. L^ÀºQÆ∞Å∞, "Õ∞^è•=ÙÅ∞, q^•º~°∞÷Å∞ KÕ¿ã ÉèÏ=*ÏÅ
„ѨKå~°"Õ∞ ˜P~üZãπ#∞ W<åflà◊√¡ |uH˜OzOk. PHÍã¨Î F@∞¡ ~åÅÏxH˜ HÍ~°}=∞~ÚOk. ˜P~üZãπ <åÜ«∞Hõ`«fiO ZO^Œ∞‰õΩ WO`« x~°¡Hõ∆ ºOQÍ
=º=ǨÏiOzOk?! nxH˜ ã¨"åÅHõ∆ HÍ~°}ÏÅ∞<åfl~Ú. ˆH∆„`« ™ê÷~Ú x~å‡}O KÕÜ«∂ÅO>Ë Hͺ_»~ü#∞ ~å[H©Ü«∞OQÍ ZkyOKåe. Pi÷HõOQÍ
Y~°∞ÛKÕÜ«∂e. x~å‡} Ѩ~°OQÍ =KÕÛ ã¨=∞㨺Å#∞ x~°O`«~°O Ѩi+¨¯iOKåe. J„QÆ<åÜ«∞Hõ`«fiO HÍeH˜ |ÅѨO Hõ@∞ìH˘x u~°∞QÍe. D Ѩ#∞Å∞ KÕ¿ã
™êǨÏã¨O, FÑ≤Hõ P áêsì <åÜ«∞Hõ`åfixH˜ ÖË^Œ∞. ˆH=ÅO H˘xfl ã¨OK«Å# „ѨHõ@#Å`À HÍÅO QÆ_»Ñ¨@O <åÜ«∞Hõ`åfixH˜ JÅ"å@~ÚOk. D
q+¨Ü«∞O D Ѩ^Õà◊¡Ö’ ~°∞A=~ÚOk.
ZxflHõÅÖ’ ÔQÅ∞ѨÙ, F@=ÚÅ#∞ x~°‚~ÚOK«ÏxH˜ KåÖÏ q+¨Ü«∂Å∞ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_»`å~Ú. Jxfl ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ ÉèÏ"À^ÕfiQÍÖË F@¡#∞ ~åÅÛÖË=Ù.
D q+¨Ü«∞O 2009 ZxflHõÅÖ’ `ÕeáÈ~ÚOk. ã¨=∂[OÖ’ „Ѩ*Ï L^Œº=∂Å∞ [~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’<Õ `≥ÅOQÍ} áêsìʼnõΩ F@∞¡ ~åÖÏ~Ú.
q∞QÆ`å ã¨=∞Ü«∞OÖ’ F@q∞ áêÅ~ÚOk. Hõ#∞Hõ 2014 ZxflHõÅÖ’ =O^Œâß`«O ã‘@∞¡ ™êkèOK«@=∞<Õk U ~°HõOQÍ K«∂ã≤<å ˜P~üZãπ‰õΩ
™ê^茺OHÍ^Œ∞. LѨ ZxflHõÅ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ KåÖÏKÀ@¡ ˜_çÑ≤ QƘì áÈ©x WzÛOk. Ô~O_À ™ê÷#OÖ’ xezOk. P<å_»∞ ˜_çÑ≤ `≥ÅOQÍ} Ѩ@¡
ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# "≥·Yix „ѨHõ˜OK«#ѨʘH˜ „Ѩ[Å∞ P áêsìH˜ F@∞¡ "Õ™ê~°∞. W"åfià◊ U^À ~°∂ѨOÖ’ W+¨ì=Ú<åfl ÖˉõΩ<åfl `≥ÅOQÍ}‰õΩ J#∞‰õÄÅOQÍ P
áêsì ÖËY#∞ WzÛOk. Hõ#∞Hõ 2014Ö’ [iˆQ ZxflHõÅÖ’ P áêsìH˜ QÆ}hÜ«∞"≥∞ÿ# F@∞ÉϺO‰õΩ `≥ÅOQÍ}Ö’ LO@∞Ok. ÃÑ·QÍ ˜P~üZãπ J„QƉõΩÅ
áêsìQÍ =Ú„^Œ Ѩ_ç LOk. ^•x #_»Hõ K«∂¿ãÎ ‰õÄ_® D =Ú„^Œ `«Ñ¨Ê#_®xH˜ ÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ LO_Õ Jxfl‰õΩÖÏÅ, =~åæÅ „Ѩ[Å∞
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O H˘xfl ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ L^Œº=∞OÖ’ Hõ^Œ∞Å∞`«∞<åflˆ~ `«Ñ¨Ê ˜P~üZãπ HÀã¨O HÍ^Œ∞. ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ D „áêO`«OÖ’x ^Œo`«∞ÅÖ’
"≥∞*Ïsì J~Ú# =∂kQÆÅ∞ ˜_çÑ≤ˆH F@∞ "Õ™êÎ~°∞. aã≤ ‰õΩÖÏÅ∞ 㨈~ã¨i. D ‰õΩÖÏÅ =∞^ŒÌ`«∞ ZÖÏ LO_»É’`«∞O^À `≥ÅOQÍ}Ö’ K«O„^ŒÉÏ|∞
áê^ŒÜ«∂„`« ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ K«∂™êO.
WHõ "≥·ZãπP~ü ã≤Ñ≤ "≥·Ñ¨Ù `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’x Ô~_»∞¡, WOH˘xfl ã¨=¸Ç¨ Å∞ K«∂™êÎÜ«∞<Õk Éè∫uHõ "åã¨Î=O. ~å[âıY~°Ô~_ç¤ =ÚYº=∞O„uQÍ
L#fl HÍÅOÖ’ H˘xfl „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ á⁄Ok# =~åæÅÖ’ [QÆ<£"≥∂ǨÏ<£Ô~_ç¤ Ñ¨@¡ ™ê#∞Éèí∂u LOk. PÜ«∞# KÕã≤# ‰õΩOÉèíHÀ}ÏÅ#∞ Ѩ˜ìOK«∞‰õΩ<Õ
ã≤÷uÖ’ „Ѩ[Å∞ ÖË~°∞. JqhuH˜ =ºuˆ~HõOQÍ „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#ºÑ¨ˆ~Û x*Ï~ÚfQÆÅ L^Œº=∂Å∞ ‰õÄ_® ÖË=Ù. P=∂@H˘¿ãÎ Z=ˆ~q∞ `«‰õΩ¯= u<åfl~°x
„Ѩtflã¨∞Î<åfl~°∞. ~å[âıY~°Ô~_ç¤ u<åfl_»∞, =∂‰õΩ ÃÑÏì_»<Õ ÉèÏ=#Ö’ =∞^茺`«~°QÆu „Ѩ[Å∞<åfl~°∞. Ѷ‘A sÜ«∞O|~üû"≥∞Oò, P~ÀQƺN, =$^•úѨº
Ѷ≤OK«#∞¡ ~å[âıY~üÔ~_ç¤ ^Œ∞~å‡~åæxfl, ^ÀÑ≤_ôx, qѨ¡"À^Œº=∞ J}z"Õ`«#∞ Ѩ˜ìOK«∞HÀ#O`« „ѨÉèÏ"åxfl K«∂áê~Ú. ~å[âıY~°Ô~_礉õΩ#fl D W"Õ∞*òx
J`«x ÉèÏ~°º q[Ü«∞=∞‡, ‰õÄ`«∞~°∞ +¨i‡Å Hõhflà◊√¡ HÍiÛ HÍáê_»∞`«∞<åfl~°∞. HÍO„ÔQãπ Jkè<åÜ«∞Hõ`«fiO HõHõ∆ѨÓi`«OQÍ<Õ [QÆ<£#∞ *ˇ·à’¡ ÃјìO^Œ<Õ
Jaè„áêÜ«∞OÖ’ KåÖÏ=∞Ok „Ѩ[Å∞<åfl~°∞. WHõ `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ |Å"≥∞ÿ# ™ê=∂lHõ=~°æO Ô~_ç¤ ‰õΩÅã¨∞÷Å JO_» ZÖÏQÆ∂ LO@∞Ok. Wxfl
J#∞‰õÄŠѨiã≤÷`«∞Å∞ "≥·ZãπP~üã≤Ñ≤H˜ L<åfl~Ú. Hõ#∞Hõ 2014 ZxflHõÅÖ’ „Ѩ^è•# áÈ©^•~°∞QÍ D áêsì LO_»=K«∞Û.
ˆH∆„`«™ê÷~ÚÖ’ |Å"≥∞ÿ# x~å‡}=Ú#fl ˜_çÑ≤x, ™ê#∞Éèí∂ux ѨO_çã¨∞Î#fl "≥·ZãπP~üã≤Ñ≤x F_çOz ˜P~üZãπ =O^Œâß`«O ã‘@∞¡ ™êkèOK«@O U
q^èŒOQÍ ™ê^茺=∞=Ù`«∞O^À qA˝Å∞ ÃãÅq"åfie. WHõ<≥·<å ˜P~üZãπ‰õΩ |Å"≥∞ÿ# „ѨKå~°‰õΩÅ∞QÍ L#fl "Õ∞^è•=ÙÅ∞ <À~°∞qáêÊe. ÖË^ŒO>Ë =∞~À™êi
P áêsì <åÜ«∞Hõ`«fiO [q∞‡‰õΩ¯Å`À „Ѩ[Å∞ "≥∂ã¨áÈÜÕ∞ „Ѩ=∂^ŒO LOk.
XHõ"Õà◊ `≥ÅOQÍ} JOâßxfl WѨC_»∞ `ÕÅÛ‰õΩO_® 2014 ZxflHõÅ`À =Ú_çÃÑ_ç`Õ WOHÀ Ѩ^Õà◊√¡ `≥ÅOQÍ} ~å¢+¨ìO ~å=@O "å~Ú^•
Ѩ_»∞`«∞Ok. ZO^Œ∞HõO>Ë ˜_çÑ≤, "≥·ZãπP~üã≤Ñ≤ `≥ÅOQÍ}Ö’ Hõhã¨O K≥~À 10 ã‘@∞¡ ÔQez<å '`≥ÅOQÍ} ÃãO˜"≥∞Oò |ÅOQÍ LO>Ë ã¨"≥∞ÿHõº`«#∞
HÀ~°∞‰õΩ<Õ áêsìʼnõΩ ã‘@∞¡ ZÖÏ =KåÛÜ«∞x— `≥ÅOQÍ} ~å„ëêìxfl W=fi@O W+¨ìO ÖËx HÍO„ÔQãπ Jkèëêì#O „Ѩtflã¨∞ÎOk. `≥ÅOQÍ}#∞ "å~Ú^•
"Õã¨∞ÎOk. D Jaè„áêÜ«∂xfl QÆ`«OÖ’ "åÜ«∞ÖÏ~ü ~°q =ºHõÎO KÕã≤ L<åfl_»∞. "≥·ZãπP~üã≤Ñ≤ #∞Oz Ѩ~°HÍÅÖ’ áÈ©KÕã≤# H˘O_» ã¨∞ˆ~Y ã¨"≥∞ÿHõº
~å„ëêìxfl HÀ~°∞‰õΩ<Õ áêsìÖ’ LOk Hõ^• =∞i P"≥∞‰õΩ =ÚÃÑÂÊ "ÕÅ F@∞¡ ZÖÏ =KåÛÜ«∞x Ѩ„uHÍ =ÚYOQÍ J_çQÍ_»∞. JO>Ë D Jaè„áêÜ«∞O
HÍO„ÔQãπ Jkèëêì#O =∞#ã¨∞Ö’ LOk. Hõ#∞Hõ 2014 ZxflHõÅO>Ë `≥ÅOQÍ} ÃѶ·Öò ˆHO„^ŒOÖ’ J@ÔH‰õΩ¯`«∞Ok.
XHõ"Õà◊ ˜P~üZãπ <åÜ«∞Hõ`«fiO K≥|∞`«∞#fl@∞¡ U^À J^Œ∞ƒù`«O [iy, P <åÜ«∞Hõ`«fiO KÕ¿ã =∂Ü«∞ÅѨH©~ü =∞O„`«*ÏÅO`À 119 JÃãOc¡
™ê÷<åÅ∞ =¿ãÎ JÃãOc¡Ö’ f~å‡#O [~°∞QÆ∞`«∞O^•? ™ê^茺O HÍ^Œ<Õk LO_»=e¡ J~°∞}ü‰õΩ=∂ˆ~ K≥|∞`«∞<åfl_»∞. ZO^Œ∞HõO>Ë `«H˜¯# 175 ™ê÷<åÅ∞
PO„^èŒ, ~åÜ«∞Å „áêO`«O #∞Oz L<åfl~Ú. "≥∞*Ïsì "åà◊¡^Õ J=Ù`«∞Ok. 148 ™ê÷<åÅ∞O>Ë „ѨÉèí∞`åfixfl U~åÊ@∞ KÕÜ«∞QÆÅ~°∞. "åà◊¡Ö’ "åà◊¡‰õΩ
Zxfl qÉèË^•Å∞<åfl `≥ÅOQÍ}‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ JO^Œ~°∞ XHõ¯@=Ù`å~°x QÆ`«OÖ’ Z<Àfl™ê~°∞¡ ~°∞A"≥·Ok. WHõ 17 áê~°¡"≥∞Oò ™ê÷<åÅ∞ ‰õÄ_®
˜P~üZãπˆH =zÛ<å D ã¨OYº J=ã¨~°O ˆHO„^ŒOÖ’ U~°Ê_ç`Õ<Õ „áê^è•#º`« LO@∞Ok`«Ñ¨Ê ÖËHõáÈ`Õ Ñ¶¨e`«O â◊¥#ºO. ÃÑ·QÍ `≥ÅOQÍ} ¿Ñ~°∞`À
ÔQez# ZOÑ‘ÅO^Œ~°∂ U „Ѩ֒ÉèÏʼnõΩ ÖÁOQƉõΩO_® xÅ|_»`å~°<Õ Qͺ~°O© ÖË^Œ∞. gà◊¡#∞ H˘#∞HÀ¯QÆey# ã¨`åÎ HÀ™êÎO„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ
LOk. J=Ú‡_»∞ áÈQÆÅ ÉÏx㨠=∞#ã¨Î`«fiO D „áêO`« <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ LO^Œx QÆ`«OÖ’ Z<Àfl™ê~°∞¡ ~°∞A"≥·Ok.
2014 ZxflHõÅO@∂ =¿ãÎ ÖˇOQÍ} Ѩ^Œ‡=ӺǨÏOÖ’H˜ ѨOÑ≤~K«@"Õ∞. JѨC_»∞ `≥ÅOQÍ} Jaè=∞#∞º_çÖÏ =∞~°}˜Oz g~°∞_çQÍ q∞QÆÅ@O
`«Ñ¨Ê „Ѩ[ʼnõΩ XiˆQ^Õq∞ ÖË^Œ∞. Wk [~°QÍÅx „áêO`«, „áêO`Õ`«~° <åÜ«∞‰õΩÅ∞ HÀ~°∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. "åi ~å[H©Ü«∞ „ѨÜ≥∂[<åÅ HÀã¨O
`≥ÅOQÍ}#∞ |e=fiÉ’`«∞<åfl~°∞. D ‰õΩ„@Å#∞ ÉèíQÆflO KÕ¿ã ã¨`åÎ D „áêO`« „Ѩ[ʼnõΩ =∂„`«"Õ∞ LOk. Hõ#∞Hõ L^ÀºQÆ∞Å∞, q^•º~°∞÷Å∞, ÖÏÜ«∞~°∞¡,
"Õ∞^è•=ÙÅ∞, Hõ=ÙÅ∞, HõàÏHÍ~°∞Å∞, „Ѩ[Å∞ UHõ"≥∞ÿ ˆHO„^ŒOÃÑ· XuÎ_ç ÃÑ>Ëì =∞~À ã¨Ç¨ Ü«∞ x~åHõ~°} ÖË^• ã¨HõÅ[#∞Å ã¨"≥∞‡‰õΩ ã≤^ŒúO HÍ"åe. D
=∂~°æO ^•fi~å<Õ `≥ÅOQÍ} =ã¨∞ÎOk.
T
3 Ѷ≤„|=i, 2013

4. 4#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
_çÃãO|~ü 16 = `Õn# _èçb¡Ö’ *’ºuã≤OQ∑ J<Õ q^•ºi÷xÃÑ·
[iy# ™ê=¸Ç≤ÏHõ J`åºKå~°O ^Õâßxfl ÉèíÜ«∞„ÉèÏO`«O
KÕã≤Ok. D ^Õâ◊OÖ’ Wk "≥Ú^Œ˜n HÍ^Œ∞, D „‰õÄ~°`«fiO
ã¨=∂*ÏxH˜ H˘`«În HÍ^Œ∞. =~°Hõ@fl ǨÏ`«ºÅ "å~°Îʼnõį_® =∞#
K«~å‡Å∞ „Hõ=∞OQÍ "≥Ú^Œ∞ÌÉÏ~°∞`«∂ L#fl ã¨O^Œ~°ƒùq∞k. ^•^•=Ù
„Ѩu W~°"≥· xq∞ëêʼnõÄ XHõ =∞Ç≤Ïà◊ÃÑ· ^Õâ◊OÖ’ J`åºKå~°O
[~°∞QÆ∞`ÀOk, Ô~O_»∞ ÅHõ∆ʼnõΩÃÑ·QÍ ˆHã¨∞Å∞ ÃÑO_çOQ∑Ö’
L<åflÜ«∞h QÆ}OHÍÅ∞ K≥|∞`«∞<åfl~Ú. D q=~åÅhfl ˆH=ÅO
"≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ =zÛ# ã¨OѶ¨∞@#ʼnõΩ ã¨O|OkèOz#q =∂„`«"Õ∞.
x~°∞¿Ñ^ŒÅ |ã‘ÎÖ’¡, ^Œo`« "å_»Ö’¡, Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡,
‰õΩ@∞O| x~å‡}ÏÖ’¡ J`åºKå~°Å‰õΩ QÆ∞~°=Ù`«∞#fl ¢ã‘ÎÖˇO^Œ~À
ÖˇHõ¯Å∞ `ÕÅÛ@"Õ∞ J™ê^茺O. QÆ∞[~å`ü =∂~°}HÍO_», "åHõѨe¡,
ÉèíÅ∞¡QÆ∂_≥O ã¨OѶ¨∞@#Å=O˜q P `«~°Ç¨ ^Œ∞~å‡~åæʼnõΩ H˘xfl
L^•Ç¨Ï~°}Å∞ =∂„`«"Õ∞. Dâß#º ~å¢ëêìÖ’¡#∂, Pk"åã‘
„áêO`åÖ’¡#∂ L^Œº=∞ ™ê#∞Éèí∂uѨ~°∞ÅÃÑ· [~°∞QÆ∞`«∞#fl K«@ì|^Œú
J`åºKå~åʼnõΩ JO`ÕÖË^Œ∞.
J`«ºO`« ÃÑ·âßzHõ"≥∞ÿ# J`åºKå~åÅ#∞ QÆ∞iOz qh, K«kg
`≥Å∞ã¨∞‰õΩ#fl "åà◊§‰õį_® P „Ѩ=∂^ŒO [~°QÆQÆÅ J=HÍâßÅ#∞
QÆ∞iOz H˘xfl JOK«<åÅ∞OÏ~Ú, ZHõ¯_À J_»=ÙÖ’¡, "å_»Ö’¡
‰õΩÅ–=∞`« Ѷ¨∞~°¬}Ö’, XO@i „Ѩ^ÕâßÖ’¡, xã¨ûǨ Ü«∞Hõ"≥∞ÿ#
ã¨=∞Ü«∂Ö’¡ =∂„`«"Õ∞ J`åºKå~åÅ∞ [~°QÆ=K«Û<Õ ÉèÏ=<˘Hõ˜
"åà◊¡ =∞#ã¨∞Ö’¡ LO@∞Ok. S`Õ, ^Õâ◊ ~å[^è•x #_çg^èŒ∞Ö’¡,
[#r=#O WOHÍ ã¨^Œ∞Ì=∞}QÆHõ =Ú#∞¿Ñ Ô~O_»∞#fl~°
QÆO@Åáê@∞ |ã¨∞ûÖ’ uѨC`«∂ P~°∞QÆ∞~°∞ =º‰õΩÎÅ∞ P
Ü«Ú=uÃÑ· ™ê=¸Ç≤ÏHõ J`åºKå~åxH˜ áêÅÊ_ç# f~°∞ „Ѩ[Å#∞
– =ÚYºOQÍ #QÆ~åÖ’¡x =∞^茺 `«~°QÆu „Ѩ[Å#∞
x"≥fi~°Ñ¨izOk. #_çKÕ ^•iÖ’, „Ѩu J_»∞QÆ∞Ö’#∂ „Ѩ=∂^ŒO
á⁄Oz LO_»QÆÅ^Œ#fl Z~°∞Hõ ÉèíÜ«∞HõOÑ≤`«∞Å#∞ KÕã≤Ok.
JO^Œ∞ˆH _èçb¡ ã¨OѶ¨∞@#ÃÑ· ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# x~°ã¨# ÃÑÅ∞¡aH˜Ok.
D x~°ã¨#HÍ~°∞Å ã¨=¸Ç¨ÏOÖ’ qq^èŒ ^Œ$HõÊ^ä•Å‰õÄ,
™ê=∂lHõ =~åæʼnõÄ K≥Ok# |$O^•Å∞<åfl~Ú. "åi
J=QÍǨÏ#Ö’¡x ™ê÷~¸ÉèË^•Å#∞ |˜ì ~°Hõ~°HÍÖˇ·# qâı¡+¨}Å∂,
_ç=∂O_»∂¡ "≥Å∞=_®¤~Ú. <å<å˜H© ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞#fl Öˇ·OyHõ
^Ò~°˚<åºÅ „H“~åºxH˜ ¢ã‘ÎÅ =∞#ã¨∞Ö’¡ ZO`ÀHÍÅOQÍ ¿Ñ~°∞‰õΩ
áÈ~Ú# ÉèíÜ«∂O^À à◊#ʼnõÄ, P„QÆǨ xH© XHõ „ѨfHÍ`«‡Hõ
=ºH©ÎHõ~°} D x~°ã¨#. Jk Zxfl Ѩiq∞`«∞Å`À, Jã¨Ê+¨ìÅ`À
‰õÄ_ç#^≥·<å 㨈~, ZO`À qÅ∞"≥·#n, PǨ fixOK«^Œy#n#∂!
WHõ¯_Õ =∞~˘Hõ q+¨Ü«∂xfl QÆ∞iOz „Ѩ™êÎqOK«∞HÀ"åe.
P ~ÀA |ã¨∞ûÖ’ `«#ÃÑ· J`åºKå~°O KÕã≤#"åà◊√§ ZO`«
qHõ$`«OQÍ „Ѩ=iÎOKå~À *’ºuã≤OQ∑ WzÛ# "åOQÆ∂‡ÅO K«kq
ÉèíÜ«∞O`À =}˜H˜áÈÜ«∂O. HÍh, P"≥∞ q∞„`«∞_»∞ K≥Ñ≤Ê#
ã¨OѶ¨∞@# =∞iO`« ÉèíÜ«∞OHõ~°"≥∞ÿ#k. P ˆ~Ñ≤ã¨∞ìÅ∞ `åq∞^ŒÌih
f„=OQÍ QÍÜ«∞Ѩiz, ^Œ∞ã¨∞ÎÅ∞ ÖωõΩ¯x #QÆflOQÍ ~À_»∞¤ÃÑ·H˜
qã≤i"Õâß~°x J`«_»∞ K≥áêÊ_»∞. QÆ_»¤Hõ˜ìOKÕ K«eÖ’, ~°HõÎ"≥∂_Õ
QÍÜ«∞Å`À Ѩ_ç=Ù#fl `å=Ú ZO`«QÍ "Õ_»∞‰õΩ<åfl ~À_»∞¤ÃÑ·
™êyáÈ`«∞#fl [#„Ѩ"åǨÏO `«=∞ HÀã¨O XHõ¯Hõ∆}"≥∞ÿ<å PQÆÖË^Œh,
P `«~°∞"å`≥·<å QÆ∞q∞‰õÄ_ç KÀ^ŒºO K«∂â߈~ `«Ñ¨Ê, `«=∞
â◊s~åÅ#∞ HõѨC‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ XHõ¯ QÆ∞_»¤=ÚHõ¯~Ú<å WKÕÛO^Œ∞‰õΩ
™êǨÏã≤OK«ÖË^Œh J`«_»∞ "≥Å¡_çOKå_»∞.
áÈbã¨∞Å ÖÏsîʼnõΩ Z^Œ∞~°∞ xez x~°ã¨# „Ѩ^Œ~°≈#Å∞
KÕã≤# _èçb¡ „Ѩ*ÏhHõ"Õ∞ P ~å„u JO`« xi¡Ñ¨ÎOQÍ#∂
„Ѩ=iÎOzO^Œ<Õk XHõ z„`«"≥∞ÿ# "åã¨Î=O. HÍh ã¨=∂[OÖ’
ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞#fl <Õ~°„Ѩ=$uÎh, D x~°¡Ñ¨Î`«#∂ Hõe¿Ñ K«∂_®eû
L#flk. XHõ ã¨=ÚǨÏOQÍ L#flѨC_»∞ U ™êǨÏã¨"≥∞ÿ<å
KÕÜ«∞QÆeˆQ =º‰õΩÎÖË =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ ÉÏ^茺`« =Ç≤ÏOK«ÏxH©,
xi¡Ñ¨Î`«Ö’xH© „Ѩ[Å#∞ <≥˜ì"≥Ü«∞º@O ^•fi~å<Õ D =º=ã¨ú
`«# <Õ~°Ñ¨Ói`« ~å[H©Ü«∂Å#∞ qã¨Î$fHõiOK«∞‰õΩO’Ok. `«#
JkèHÍ~åhfl ã¨∞ã≤÷~°O KÕã¨∞HÀQÆÅ∞QÆ∞`«∞#flk, ^Õâ◊OÖ’x áÈbã¨∞,
<åºÜ«∞=º=ã¨÷Å =º=Ǩ ~° â‹·e Ѷ¨e`«OQÍ, <Õ~°O KÕã≤#"åà◊§‰õΩ
|^Œ∞Å∞ <Õ~°xH˜ QÆ∞Ô~·#"åà◊¥§, ^•xfl K«∂ã≤#"åà◊¥§
ÉèíÜ«∞„ÉèÏO`«∞ÅÜÕ∞º Ѩiã≤ú`«∞Å∞ <≥ÅH˘<åfl~Ú.
_èçb¡ ã¨OѶ¨∞@# ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ [~°∞QÆ∞`«∞#fl K«~°ÛÖ’¡ ¢ã‘ÎÅÃÑ·
Öˇ·OyHõ Ç≤ÏO㨉õΩ =¸ÖÏÅ#∞ "≥uˆHO^Œ∞‰õΩ „Ѩܫ∞`åflÅ∞
[~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú, ™ê„=∂[º"å^Œ ã¨O㨯 $u, Ñ≤`«$™êfiq∞Hõ
ÉèÏ=*ÏÅO, q^•º=º=ã¨÷Ö’ Ö’áêÅ∞, ‰õΩ@∞O| ã¨O|O^è•Å∞
^≥|ƒu#_»O, qÅ∞=Å∞ÖËx „Ѩ™ê~° =∂^茺=∂Å∂, „ѨÉèí∞`«fi
Ü«∞O„`åOQÆOÖ’ Jqhu, ã¨Ô~·# K«ÏìÅ∞ ÖËHõáÈ=_»O, L#flq
‰õÄ_® J=∞Å∞ HÍHõáÈ=_»O .....WÖÏ WOÔH<Àfl HÍ~°}ÏÅ#∞
¢ã‘ÎÅÃÑ·Ç≤ÏO㨉õΩ=¸ÖÏÅ#∞J<Õfi+≤^•ÌO!
–HÍ`åºÜ«∞x
ÔQãπì Z_ç’iÜ«∞Öò

5. 5 Ѷ≤„|=i, 2013
"Õ∞^è•=ÙÅ∂, L^Œº=∞HÍ~°∞Å∂ "ÕÖˇuÎ K«∂ѨÙ`«∞<åfl~°∞. W=hfl
"åã¨Î"åÖË..... HÍh, ^ÕxHõk XHõ áêH˜∆Hõ"≥∞ÿ# ã¨`«ºO. g˜Ö’
U XHõ¯ ~°OQÍ<Àfl ã¨O㨯iOK«ÏxH˜ „Ѩܫ∞uflOK«_»O =Å#
„ѨÜ≥∂[#O ÖË^Œ∞ ã¨iHõ^•, J@∞=O˜ ã¨O㨯~°} ™ê^茺OHÍ^Œ∞
‰õÄ_». ZO^Œ∞HõO>Ë, W=hfl „Ѩ}ÏoHÍ |^ŒúOQÍ
~°∂á⁄OkOK«|_ç, Ѩ~°ã¨Ê~° ã¨Ç¨ÏHÍ~°O`À ã≤÷~°Ñ¨_ç# =º=ã¨÷Å∞
Hõ#∞Hõ.
=∞^èŒ∞~°, ~°g∞*Ïc, =∂Ü«∂`åºy ˆHã¨∞Å <å˜#∞O_ô ¢ã‘ÎÅÃÑ·
J`åºKå~åʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ Z<Àfl L^Œº=∂Å∞ [iQÍ~Ú.
WO^Œ∞‰õΩ ã¨O|OkèOz# H˘xfl K«ÏìÅ∞ ~°∂á⁄O^Œ@=¸,
áê`«K«ÏìÅÖ’ H˘xfl =∂~°∞ÊÅ∞ ~å=@=¸ ‰õÄ_® [iyOk,
HÍh J`åºKå~åÅ ã¨OYº, „‰õÄ~°`«fiO JO`«HõO`«‰õÄ
ÃÑ~°∞QÆ∞`«∂<Õ L#flk. HÍ~°}O–<Õ~åʼnõΩ J#∞"≥·# "å`å=~°}O
<å<å˜H© |ÅѨ_»∞`«∂ LO_»_»"Õ∞.
¢ã‘Îx Öˇ·OyHõ =ã¨∞Î=ÙQÍ K«∂¿ã Ñ≤`«$™êºq∞Hõ ÉèÏ=*ÏÖÏxfl
~°Hõ~°HÍÅ ™ê^èŒ<åÅ ^•fi~å JOkOK«ÏxH˜ "åºáê~° „ѨѨOK«O
x~°O`«~° „Ѩܫ∞`«flO KÕã¨∞Î#flk. Ju qHõ$`«"≥∞ÿ# â◊$OQÍ~åhfl,
Ç≤ÏOã¨#∂ „Ѩ[Å "≥∞^Œà◊§Ö’H˜ ‰õΩ=∞‡iOKÕ ã≤x=∂Å∂, ©g
Kèå<≥à◊¥§, Ѩ„uHõÅ∂, WO@~ü<≥ò.... =∞Ǩ #QÆ~åÅ #∞O_ç
=∂~°∞=¸Å Ñ¨Öˇ¡Å^•HÍ qã¨ÎiOKå~Ú, Z@∞=O˜ xÜ«∞O„`«}Ï
ÖˉõΩO_® Jxfl =Ü«∞ã¨∞Å "åà◊§‰õÄ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ L#fl =∞^ŒºO,
=∂^ŒHõ„^Œ"åºÅ∂.... D HÍÅ∞+¨º=∞O`å XHõ "≥·Ñ¨Ù# LO_»QÍ,
"Õ∞*Ïi© „Ѩ[Å#∞ ^Œ∞~°ƒù~° ^•i„^ŒºOÖ’H˜ <≥_»∞`«∞#fl Pi÷Hõ
q^è•<åÅ∞ "åà◊§#∞ xã¨ûǨ Ü«∞`« xã¨Ê$ǨÏÖ’ =ÚOz "Õâß~Ú.
r=<Àáê^Œ∞Å∞ ^èŒfiOã¨"≥∞ÿ =Åã¨áÈ`«∞#fl Jã¨OMϺ ‰õΩÖˇ·#
„Ѩ[ʼnõΩ Ü«∂K«‰õΩÅ∞QÍ<À, <Õ~°ã¨∞ÎÅ∞QÍ<À =∂~°@O q∞#Ǩ
„Ѩ`åº=∂flÜ«∞O ÖË^Œ∞. ã¨=∂[O JOK«∞Ö’¡H˜ <≥˜ì"ÕÜ«∞|_ç#
D „Ѩ*Ï ã¨=¸Ç¨ Ö’¡x Ü«Ú=`«~°OÖ’ Jx"å~°ºOQÍ `«Öˇ`ÕÎ
Jã¨Ç¨Ï<åhfl, L^ÕfiQÍhfl =∞iO`«QÍ Ô~K«ÛQ˘˜ì, qHõ$fHõiOKÕ
q+¨ã¨O㨯 $ux áêÅHõ=~åæÅ∞ „Ѩ}ÏoHÍ |^ŒúOQÍ<Õ
ã¨$+≤ìã¨∞Î<åfl~Ú.
D Ѩi}Ï=∂Åxfl˜ Ѷ¨e`«OQÍ <Õ~°„Ѩ=$uÎ |ÅѨ_ç
xã¨ûǨ Ü«ÚÅ∂, ¢ã‘ÎÅ∂ |Å=Ù`«∞<åfl~°∞. _èçb¡Ö’ [iy#
J`åºKå~°O ã¨OѶ¨∞@#Ö’ J`«ºO`« áêâ◊qHõOQÍ „Ѩ=iÎOz#
"≥∞ÿ#~ü Ü«Ú=‰õΩ_çÖ’x „H“~åºxfl ÃÑ· ™ê=∂lHõ <ÕѨ^茺OÖ’OKÕ
K«∂_®eû=ÙO@∞Ok. Zxfl =º=ã¨÷Å#∞ „ѨH∆Íà◊#OKÕ¿ãÎ D
Ѩiã≤÷`«∞Å∞ =∂~°∞`å~Ú? Ñ≤`«$™êfi=∞º ã¨O㨯 $uH©, JqhuH©
=ºuˆ~HõOQÍ Zxfl PO^Àà◊#Å∞ [iy<å ZO^Œ∞‰õΩ Ѷ¨eOK«_»O
ÖË^Œ∞? "å˜ x~À^è•xH˜ Zxfl K«ÏìÅ#∞ ™êkèOK«∞‰õΩ<åfl Jq
PK«~°}Ö’ ZO^Œ∞‰õΩ J=∞Å∞ HÍ=@O ÖË^Œ∞?
ã¨=∂^è•#O XHõ¯>Ë– P JѨã¨=º`«Åhfl áêÅHõ =~åæÅ
KÕ`« L^Õúâ◊ºÑ¨Ó~°fiHõOQÍ ã¨$+≤ìOK«|_ç, H˘#™êQÆ∞`«∞#fl"Õ Hõ#∞Hõ,
"å@xfl˜ ^•fi~å U~°Ê_ç# Jã¨=∂#`«Å ѨÙ<åk g∞^Œ<Õ D
=º=ã¨÷ =∞#∞QÆ_» P^è•~°Ñ¨_ç L#flk Hõ#∞Hõ. `«=∞ r=#
qëê^•Å‰õΩ =¸ÖÏÅ#∞ „Ѩ[Å∞ „QÆÇ≤ÏOK«‰õΩO_® "åix
=∞ÉèíºÃÑ@ì_»=¸, "åi =∞#ã¨∞Ö’¡x P„QÆǨ "ÕâßÅ#∞ ^•i
=∞o§OK«@=¸ áêʼnõΩÅ LxH˜H˜ J`«º=ã¨~°O Hõ#∞Hõ.
D Ѩiã≤÷`«∞Å∞ WÖψQ H˘#™êQÆ∞`«∞#flO`« HÍÅ=¸ U
~°Hõ"≥∞ÿ# <Õ~åʼnõÄ x["≥∞ÿ# Ѩiëê¯~åÅ∞ ÅaèOK«=Ù,
LitHõ∆Å`À, ''Z<£H“O@~°¡——`À ¢ã‘ÎÅÃÑ· J`åºKå~åÅ∂, Ü«∂ã≤_£
^•_»∞Å∂ PQÆ=Ù, ÃÑ·QÍ áêÅHõ=~åæÅ KÕuH˜ JO`«˜
JkèHÍ~åÅ#∞ JѨÊyOK«_»O =∞ixfl ^Œ∞+¨Êi}Ï=∂Å#∞
ã¨$+≤ìOK«=K«∞Û! Pi÷HõOQÍ#∂, ~å[H©Ü«∞OQÍ#∂ JO_»^ŒO_»Å∞
ÖËx U XHõi^ŒÌ~°∞ <Õ~°ã¨∞ÎÅHÀ =∞~°}tHõ∆Å∞ qkèOz#O`«
=∂„`å# <Õ~åÅ L`«ÊuÎ PQÆ^Œ∞. ^ÀÑ≤_ç. J}˜z"Õ`«Å ѨÙ<åk
Hõ^ŒÅx^Õ ¢ã‘ÎÅ g∞^•, xã¨ûǨ Ü«ÚÖˇ·# Jxfl „Ѩ*Ïã¨=¸Ç¨ Å
g∞^• [iˆQ ^Ò~°˚<åºÅ‰õΩ =ÚyOѨ٠LO_»^Œ∞.
=º=ã¨ú ã¨=¸ÅOQÍ =∂ˆ~^•HÍ ¢ã‘ÎÅÃÑ· Ç≤ÏOã¨, ^Ò~°˚#ºO
H˘#™êQÆ∞`«∂<Õ LOÏ~Ú. Hõ#∞Hõ–JѨʘ =~°‰õÄ W`«~°
áÈ~°ÏÖËq K≥Ü«∞º#=ã¨~°O ÖË^Œ<À, K«ÏìÖ’¡ ã¨O㨯~°}Å
H˘~°‰õΩ _ç=∂O_£ K≥Ü«∞º_»O =º~°÷=∞<À ÉèÏqOK«@=¸ ã¨Ô~·#k
HÍ^Œ∞. „Ѩu ã¨=∞㨺‰õÄ `«Hõ∆} Ѩiëê¯~åÅÔH· „Ѩܫ∞`«flO
™êyOKåeûO^Õ. "å˜`À ã¨=∞㨺Å∞ âßâ◊fi`«OQÍ f~°∞`åÜ«∞#fl
„Éèí=∞‰õΩ Ö’<≥·áÈ`Õ KåÅ∞ ¢ã‘ÎÅÃÑ· ^Ò~°˚<åºÅ‰õΩ ѨÙiQ˘ÖËÊ
ã¨O㨯 $uH˜ =ºuˆ~HõOQÍ J=QÍǨÏ##∞ "åºÑ≤Î K≥Ü«∂ºe. Jj¡Å
ã¨O㨯 $u x~À^è•xH˜ K«ÏìÅ#∞ _ç=∂O_£ K≥Ü«∂ºe. <Õ~°ã¨∞ÎʼnõΩ
Hõiî# tHõ∆Å`À ÉÏ@∞QÍ <Õ~° qKå~°} „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ Jqhu
x~À^è•xfl ‰õÄ_® HÀ~°∞`«∂ PO^Àà◊#Å∞ K≥Ü«∂ºeûO^Õ.
J`åºKå~åʼnõΩ QÆ∞Ô~·# ¢ã‘ÎÅ`À áÈbã¨∞, <åºÜ«∞, "≥·^Œº =º=ã¨÷Å∞
Q“~°=OQÍ, ÉÏ^茺`«QÍ =º=Ç≤ÏiOKÕ@∞ìQÍ XuÎ_ç K≥Ü«∂ºe.
W=hfl x~°O`«~°OQÍ ™êQÆ∞`«∂<Õ LO_®e. ZO^Œ∞HõO>Ë Jq
=∞# J=QÍǨÏ<å Ѩikèx ÃÑOK«∞`å~Ú Hõ#∞Hõ, =∞#efl
Ãã<£û>ˇÿ*ò KÕã≤ P~ÀQƺHõ~°"≥∞ÿ# =∂#=ã¨O|O^è•Å`À ‰õÄ_ç#
ã¨=∂[ x~å‡}ÏxH˜ =∞#efl ѨÙiQ˘Å∞Ê`å~Ú Hõ#∞Hõ.
T

6. 6#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
QÆ`« =¸_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ `≥ÅOQÍ} „áêO`« Ü«Ú=`«
=zÛ# `≥ÅOQÍ} "≥#H˜¯ áÈ~ÚO^Œ<Õ x~åâ◊`À ^•^•Ñ¨Ù
"≥~Úº=∞Ok K«xáÈÜ«∂~°∞. D =¸_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞
`≥ÅOQÍ} „Ѩ*ÏhHõO áÈbã¨∞Å ÖÏsî^≥|ƒÅ∞, ˜Ü«∞~ü Qͺãπ
`«∂ÏÅ∞ u#x ~ÀA ÖË^Œ∞. ZHõ¯_À XHõ ^ŒQÆæ~° `≥ÅOQÍ}
Ü«Ú=`« L^Œºq∞ã¨∂Î<Õ L#flk. ã¨QÆ@∞# „Ѩf Ô~O_»∞ ~ÀAʼnõΩ
XHõ~°∞ ~å¢+¨ì U~åÊ@∞ H˘~°‰õΩ |e^•#O KÕã¨∞‰õΩO@∂<Õ
L<åfl~°∞. =∂ ~å„+¨ìO =∂‰õΩ HÍ"åe, =∂ =#~°∞Å∞ =∂‰õΩ
HÍ"åe, =∂ L^ÀºQÍÅ∞ =∂‰õΩ HÍ"åe JO@∂ Hõ^Œ∞Å∞`«∂<Õ
L<åfl~°∞.
_çÃãO|~ü 10, 2009 <å˜ K«i„`Õ =∞m§ ѨÙ#~å=$`«
=∞=Ù`«∞#flk. <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å áÈ~å@
Ѷ¨e`«OQÍ, D „Ѩ[Å „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆ J~Ú#
`≥ÅOQÍ} ~å¢+¨ì U~åÊ@∞ HÀã¨O „Ѩ„H˜Ü«∞
"≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ_»∞`«∞<åfl=∞x _çÃãO|~ü 9, 2009 # J~°ú~å„u
ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO „ѨHõ˜OzOk. JO`«‰õΩ=ÚO^Œ∞ _çÃãO|~ü7,
2009# <å˜ =ÚYº=∞O„u ~Àâ◊Ü«∞º QÍi <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’
[iy# JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ `≥ÅOQÍ} ~å„ëêìxfl
U~åÊ@∞ KÕÜ«∞O_ç, `≥ÅOQÍ} aÅ∞¡ÃÑ_ç`Õ JO^Œ~°O
ã¨=∞i÷™êÎO Jx K≥Ñ≤Ê# HÍO„ÔQãπ, `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O áêsìÅ∞
`≥ÅOQÍ} „ѨHõ@# `«~°∞"å`« `ÀHõ=Ú_çKå~Ú. _çÃãO|~ü
10, 2009 #∞O_ç `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞‰õΩ "Õ∞O =ºuˆ~HõO
JO@∂ `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O áêsì Jkè<Õ`« K«O„^ŒÉÏ|∞<åÜ«Ú_»∞,
PÜ«∞# J#∞K«~°=~°æ"≥∞ÿ# HÀ™êÎO„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ∞, HÍO„ÔQãπ
áêsìH˜ K≥Ok# HÀ™êÎO„^èŒ „Ѩ*τѨux^èŒ∞Å∞, <åÜ«∞‰õΩÅ∞
Hõ$„u=∞ L^Œº=∞O ã¨$+≤ìOz ˆHO„^•xfl ÉÏ¡H±"≥∞~ÚÖò KÕã≤,
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ J_»∞¤‰õΩ<åfl~°∞. „Ѩ*Ï L^Œº=∞O
L"≥fi`«∞Î# H˘#™êQÆ∞`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ P L^Œº=∂xfl
h~°∞Q͈~ÛO^Œ∞‰õΩ XHõ"≥·Ñ¨Ù x~°ƒO^èŒO, Ô~O_À"≥·Ñ¨Ù ã¨O㨯~°}Öˇ·#
JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"ÕâßÅ U~åÊ@∞, N Hõ$+¨‚ Hõq∞© U~åÊ@∞
ÖÏO˜q `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å =ÚO^Œ∞ Ãјì D QÆ_çz#
=¸_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞ HÍÅO QÆ_»∞ѨىõΩ<åfl~°∞.
D L^Œº=∂xfl HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`«fiOÃÑ· Z‰õΩ¯Ãјì#
`≥ÅOQÍ} „Ѩ*ÏhHÍxH˜ D „áêO`« HÍO„ÔQãπ áêsì
„Ѩux^èŒ∞Å∞, „Ѩ*τѨux^èŒ∞Å∞, Ü«¸Ñ‘U „ѨÉèí∞`«fiO
HõzÛ`«OQÍ `≥ÅOQÍ} Wã¨∞ÎOk, <Õ_À ˆ~áÈ `≥ÅOQÍ}
Wã¨∞ÎO^ŒO@∂ Wxfl ~ÀAÅ∂ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞
=∞ÉèíºÃÑÏì~°∞. Z@ìˆHʼnõΩ QÆ`« _çÃãO|~°∞ 28# ˆHO„^Œ
ǨϟOâßY =∞O„u x~°fiÇ≤ÏOz# JdŠѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’
~å„+¨ìOÖ’x áêsìÅ Jaè„áêÜ«∂Å∞ `≥Å∞ã¨∞ ‰õΩ<åfl~°∞. P
=∞~°∞Hõ∆}"Õ∞ áêsìÅ Jaè„áêÜ«∂Å∞ |Ü«∞@‰õΩ K≥ѨʉõΩO_®,
<≥Å ~ÀAÖ’¡ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞ q+¨Ü«∞"≥∞ÿ ˆHO„^ŒO
XHõ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# „ѨHõ@# KÕã¨∞ÎO^Œx „ѨHõ˜OKå~°∞. <å˜
#∞O_ç `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞, HÍO„ÔQãπ „Ѩ*τѨux^èŒ∞Å∞ WzÛ#
Ǩ g∞ „ѨHÍ~°O `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞ J=Ù`«∞O^Œx
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞, L^Œº=∞ã¨OѶ¨∂Å∞, *ËUã‘Å∞, qq^èŒ
SHõºã¨OѶ¨∞@#Å∞ ÉèÏqã¨∂Î =ã¨∞Î<åfl~Ú. WOHÀ "≥·Ñ¨Ù x~°‚Ü«∞O
K≥|∞`å##fl ˆHO„^Œ=∞O„u +≤O_Õ q+¨Ü«∂xfl ã‘=∂O„^èŒ
g∞_çÜ«∂ L^ÕÌâ◊ѨÓ~°fiHõOQÍ<Õ `≥ÅOQÍ} ~å„ëêìxfl U~åÊ@∞
KÕã¨∞Î<åfl~°x, g∞iOHÍ Hõ^ŒÅ_»O ÖË^ÕO^Œx HÀ™êÎO„^èŒ
„Ѩ*τѨux^èŒ∞Å#∞ Hõ^Œ∞ѨÙ`«∞#flk. WO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ
QÆ`« 20 ~ÀAÅ∞QÍ HÀ™êÎO„^èŒ ZÅ„HÍìxH±, „Ñ≤Oò g∞_çÜ«∂
ã¨$+≤ìOz# `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ q+¨Ü«∞O 'WOuO`≥·
=@∞_çO`≥·— J#fl@∞¡ ã¨O„HÍOu <å˜H˜ áêsìʼnõΩ Jf`«OQÍ
HÀ™êÎO„^èŒ „Ѩ*τѨux^èŒ∞Å∞ XHõ¯@Ü«∂º~°∞. QÆ`« Ô~O_»∞
ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ áêsì Jkèëêª<åÅ∞ fã¨∞‰õΩ<Õ x~°‚Ü«∂xH˜
Hõ@∞ì|_ç LOÏ=∞x K≥Ñ≤Ê# HÍO„ÔQãπ, ˜._ç.Ñ≤. "≥·ZãπP~üã‘Ñ‘
„Ѩ*Ï „Ѩux^èŒ∞Å∞ QÆ`« "å~°O ~ÀAÅ∞QÍ Ñ¨_»QÆqÑ≤Ê |∞ã¨
H˘_»∞`«∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞ KÕ¿ãÎ ^Õâ◊O "≥~Úº
=ÚHõ¯Å=Ù`«∞O^Œx, =∞`« HõÖ’¡ÖÏÅ∞ K≥ň~QÆ∞`åÜ«∞x,
h˜"åÏÖ’ ã‘=∂O„^茉õΩ J<åºÜ«∞O [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx,
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÖ’ ã‘=∂O„^èŒ „Ѩ[Å rqHõ‰õΩ JÉèí„^Œ`«
U~°Ê_»∞`«∞O^Œx ~°Hõ~°HÍÅ∞QÍ QÀɡÖòû „ѨKå~°O
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. Wk ѨÓiÎQÍ J"åã¨Î=O. D ^Œ∞„+¨ÊKå~åÅ`À
=∞~˘Hõ ™êi `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ J_»∞¤‰õΩ<Õ
„Ѩܫ∞`åflÅ∞ =Ú=∞‡~°O KÕâß~°∞. QÆ`« Ô~O_»∞#fl~°
HÀ™êÎO„^èŒÉèí∂™êfi=∞º,ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å
‰õΩ„@Å#∞SHõºOQÍ=ºuˆ~H˜^•ÌO
– z‰õΩ¯_»∞ „ѨÉèÏHõ~ü
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

7. 7 Ѷ≤„|=i, 2013
ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ}ÃÑ· Z@∞=O˜
x~°‚Ü«∞O KÕã≤<å Hõ@∞ì|_ç LOÏ=∞#fl HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞,
„Ѩ*τѨux^èŒ∞Å∞ <Õ_»∞ ã‘=∂O„^茈H Hõ@∞ì|_ç LOÏO JO@∂
=∂@ =∂~åÛ~°∞. â◊`åÉÏÌÅ `«~°|_ç `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ D
„áêO`«OÖ’ ã≤÷~°Ñ¨_ç# Jxfl „áêO`åÅ „Ѩ[Å`À Hõeã≤
rqã¨∞Î<åfl~°∞. ã¨"≥∞ÿHͺO„^èŒ#∞ ã¨~°fiO ^ÀK«∞‰õΩ#fl "≥·.Zãπ.[QÆ<£
X"≥·ã‘ ™È^Œ~°∞Å∞ Ѩxfl# ‰õΩ„@#∞ KèÕkOz# `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞
Z@∞=O˜ ÉèÏ"À„^ÕHÍʼnõΩ QÆ∞i HÍx q+¨Ü«∞O
x~°∂Ñ≤`«"≥∞ÿOk. J~Ú<å, <å_»∞ XHõ =∂@, <Õ_»∞ XHõ
=∂@, <å_»∞ XHõ f~°∞, <Õ_»∞ XHõ f~°∞...D áêsìÅ „Ѩ*Ï
„Ѩux^èŒ∞ňH K≥e¡Ok.
_çÃãO|~°∞ 28 <å˜ JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O
áêsì `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞‰õΩ Hõ@∞ì|_ç L<åfl=∞x
K≥|∞`«∂, 2008# „Ѩ}Éò =ÚYs˚ Hõq∞©H˜ ã¨=∞iÊOz#
x~°‚Ü«∂xH˜ |^Œ∞ÌÖˇ· L<åfl=∞x K≥Ñ≤ÊOk. HÍO„ÔQãπ áêsì
Ô~O_À Jaè„áêÜ«∂xH˜ `å=Ù ÖˉõΩO_® `≥ÅOQÍ} „áêO`«
HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅ∞, =∂r ã‘ÊHõ~°∞ ã¨∞ˆ~+π Ô~_ç¤ K≥Ñ≤Ê#
'`≥ÅOQÍ}‰õΩ Hõ@∞ì|_ç L<åfl=∞x q+¨Ü«∂xfl ˆHO„^Œ ǨϟO
=∞O„u „^èŒ∞gHõiã¨∂Î ã¨∞ˆ~+πÔ~_ç¤ QÍi Jaè„áêÜ«∞"Õ∞ HÍO„ÔQãπ
áêsì Jaè„áêÜ«∞OQÍ K≥áêÊ~°∞. „ѨuѨHõ∆ c*ËÑ‘ <å˜ #∞O_ç
<Õ˜ =~°‰õΩ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ HÀ~°∞‰õΩO@∂ aÅ∞¡
ÃÑ@ìO_ç, ã¨Ç¨ÏHõi™êÎ=∞x K≥|∞`«∂<Õ L<åfl~°∞. D
ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ ‰õÄ_® J^Õ q+¨Ü«∞O K≥áêÊ~°∞. "≥·ZãπP~üã‘Ñ‘
ÖÏO˜ áêsì ˆHO„^ŒO Z@∞=O˜ x~°‚Ü«∞O fã¨∞‰õΩ<åfl Hõ@∞ì|_ç
LOÏ=∞x K≥áêÊ~°∞. WHõ ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`åfixH˜ ~å„+¨ìOÖ’x
áêsìÅ g∞^Œ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìU~åÊ@#∞ <≥˜ì"Õã≤ HÍÅO
QÆ_ç¿Ñ J=HÍâ◊O ÖˉõΩO_® áÈ~ÚOk. JO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ
Jx"å~°ºOQÍ ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞
q+¨Ü«∂xfl Ѩi+¨¯iOKåeû =ã¨∞Î#flk.
D `«~°∞}OÖ’ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ PHÍOHõ∆ J~Ú# `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞
~å*ϺOQÆOÖ’x =¸_À JkèHõ~°} „ѨHÍ~°O Ö’H±ã¨ÉèíÖ’
aÅ∞¡ ÃÑÏìeûO^Õ. J@∞"≥·Ñ¨Ù HÍO„ÔQãπ „ѨÉèí∞`«fiO x~°‚Ü«∞O
fã¨∞‰õΩO@∞O^Œx J#∞HÀÖËO. HÍ~°}O D HÍO„ÔQãπ áêsìH˜
ã¨∞n~°… HÍÅO `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞ "≥∂ã¨O KÕã≤# K«i„`«
LOk. `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞ <≥`«∞Î>Ë~°∞Ö’¡ =ÚOz HÀ™êÎO„^èŒ
Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ =O`«áê_ç `≥ÅOQÍ}
=#~°∞Å#∞ ã¨HõÅO "åiH˜ ^ÀzÃјì# K«i„`« LOk. Hõ#∞Hõ<Õ
HÍO„ÔQãπ áêsìx #=∞‡ÖËO. _çÃãO|~°∞ 9, 2009 J~°ú~å„u
~å„+¨ìO U~åÊ@∞ „Ѩ„H˜Ü«∞#∞ „ѨHõ˜Oz, P =∞~°∞<å_Õ
áê~°¡"≥∞OòÖ’ ‰õÄ_® `«=∞ „ѨHõ@##∞ ã¨=∞i÷OK«∞H˘x,
ˆH=ÅO 13 ~ÀAÖ’¡ _çÃãO|~ü 23# HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ `«ÖÁyæ `≥ÅOQÍ} ~å„ëêìxfl U~åÊ@∞
KÕÜ«∞‰õΩO_® "≥~Úº=∞Ok Kå=Ù‰õΩ HÍ~°}"≥∞ÿ# „ѨHõ@##∞
q_»∞^ŒÅ KÕã≤# D ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`åfixfl #=∞‡ÖËO. "åã¨Î=OQÍ
„ѨѨOK«K«i„`«Ö’<Õ PÜ«∂ ^ÕâßÅ „Ѩ*τѨux^èŒ∞Å ã¨ÉèíÅÖ’
WzÛ# "åQÍÌ<åxfl =∞m§ "åѨã¨∞ fã¨∞‰õΩ#fl K«i„`« ˆH=ÅO
ÉèÏ~°`« „ѨÉèí∞`åfixH˜, JO^Œ∞Ö’ HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’
L#fl Ü«¸Ñ‘U „ѨÉèí∞`åfixˆH K≥e¡Ok. D „ѨHõ@#`À
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[ʼnõΩ ÉèÏ~°`« ~å*ϺOQÆO g∞^Œ L#fl qâßfiã¨O,
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ „ѨÉèí∞`åfiÅx K≥ѨÊ|_»∞`«∞#fl „ѨÉèí∞`åfiÅÃÑ·
L#fl #=∞‡HõO ѨÓiÎQÍ K≥iyáÈ~ÚOk. D „ѨÉèí∞`åfiÅ∞
ZO`«QÍ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å Hõ#∞ã¨#flÖ’¡ #_»∞™êÎÜ≥∂
=∞iO`« #QÆflOQÍ _çÃãO|~ü 23 <å˜ „ѨHõ@#`À
`Õ@`≥Å¡"≥∞ÿOk.
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞‰õΩ J_»¤O Ѩ_»∞`«∞#fl HÀ™êÎO„^èŒ
„Ѩ*Ï „Ѩux^èŒ∞ʼnõΩ JHõ¯_ç „Ñ¨[Å „ѨÜ≥∂[#O J=ã¨~°O
ÖË^Œ∞. JHõ¯_ç „Ñ¨[Å Jaè=$kú J=ã¨~°O ÖË^Œ∞. ˆH=ÅO
`≥ÅOQÍ} „áêO`« =#~°∞Å∞, `≥ÅOQÍ} „áêO`« ã¨HõÅ
ã¨OѨ^Œ ^ÀK«∞H˘x ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÖ’ qÖÏ™êÅ`À
QÆ_»Ñ¨_»"Õ∞ gi UÔH·Hõ ÅHõ∆ ºO. D ÅH∆ͺxH˜ J_»∞¤ =ã¨∞Î#fl
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ J_»∞¤‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ 'HÀ™êÎO„^èŒ
„Ѩ[Å =∞<ÀÉèÏ"åÅ<Õ =Úã¨∞QÆ∞— `«yeOKå~°∞. D
„Ѩ*τѨux^èŒ∞ÅÖ’ 90 âß`«O HÀ™êÎO„^茉õΩ K≥Ok#
Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ÖË. giH˜ Ѩ~ÀHõ∆OQÍ <åÜ«∞Hõ`«fiO
=Ç≤Ïã¨∞Î#flk "≥·.Zãπ.~å[âıY~°Ô~_ç¤ P`«‡ J~Ú# ÔH.q.Ñ≤.
~å=∞K«O„^•~å=Ù. W`«#∞ QÆ`« `˘q∞‡k ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ
"≥·.Zãπ. ~å[âıY~° Ô~_ç¤ áêÅ#Ö’, ~Àâ◊Ü«∞º áêÅ#Ö’#∂
`≥ÅOQÍ} „áêO`« =#~°∞Å#∞ HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ, ^ÕjÜ«∞ |_® ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ
^ÀzÃјì `«# "åÏ#∞ `å#∞ á⁄Ok# "å_»∞. <å˜ #∞O_ç
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ ‰õΩ J_»∞¤Ñ¨_»∞`«∂ ˆHO„^ŒOÖ’
ÖÏc~ÚOQ∑ KÕã¨∞Î<åfl~°∞.<Õ_»∞ ‰õÄ_® D HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ Ѩ~ÀHõ∆OQÍ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞.
"åã¨Î=OQÍ <å˜ "≥·.Zãπ Jqhu áêÅ# g∞^Œ ã¨=∞„QÆ
xëêÊH˜∆Hõ qKå~°} H˘#™êy`Õ <Õ˜H˜ D ~å=∞K«O„^Œ~å=Ù

8. 8#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
*ˇ·Å∞Ö’ TK«Å∞ ÖˇHõ¯ÃÑÏìeûO^Õ. HÍh, ˆHO„^Œ =∞O„`«∞Å
^ŒQÆæ~° `«#‰õΩ#fl „Ѩu+¨ì`À qKå~°} #∞O_ç
`«Ñ≤ÊOK«∞‰õΩO@∞<åfl_»∞. W`«#∞ [@∞ì Hõ_»∞`«∞#fl HÀ™êÎO„^èŒ
„Ѩ*Ï „Ѩux^èŒ∞ÅO^Œ~°∞ `≥ÅOQÍ} „áêO`« =#~°∞Å#∞
^ÀK«∞‰õΩ#fl"åˆ~. `≥ÅOQÍ} „áêO`« =#~°∞Å ^ÀÑ≤_ôÖ’ gi^Õ
J„QÆÉèÏQÆO. g~°∞ JkèHÍ~°, „ѨuѨHõ∆O J<Õ `Õ_® ÖˉõΩO_®
qq^èŒ áêsìÅ <åÜ«∞‰õΩÅ =Úã¨∞QÆ∞Ö’¡ L<åfl~°∞. giH˜
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxH˜ K≥Ok# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï
=ºuˆ~‰õΩÖˇ·# QÆ∂O_®Å∞, #QÆ~° „Ѩ[Å ~°HõÎ=∂O™êÅ∞ Ñ‘eÛ#
"åÔ~·# ^•#O <åˆQO^Œ~ü, =ÚMË+π ÖÏO˜ =∞O„`«∞Å∞ JO_»QÍ
L<åfl~°∞. giH˜ H˘`«ÎQÍ =zÛ KÕi# "åiÖ’ X"≥·ã‘ ™È^Œ~°∞Å∞
L<åfl~°∞. D HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ
`˘`«∞ÎÖˇ·# giH˜ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å „ѨÜ≥∂[#O, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ
PHÍOHõ∆ Ѩ@ì^Œ∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÖ’x Ç≤ÏO^Œ∂ –
=Úã≤¡O „Ѩ[Å∞ O„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å ^ÀÑ≤_çH˜
ZO`«QÍ QÆ∞Ô~·<å giH˜ p=∞ ‰õΩ˜ì#@¡~Ú<å LO_»^Œ∞. ˆH=ÅO
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxfl, `≥ÅOQÍ} „áêO`åxfl ^ÀK«∞‰õΩO@∞#fl
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ JO_»QÍ xÅ|_ç`Õ JO^Œ∞Ö’ `«=∞ "åÏ
`å=Ú ^ŒH˜¯OK«∞ HÀ=K«∞Û#<Õ UÔH·Hõ ÅHõ∆ ºO`À ~ÀAHÀ=∂@
=∂Ï¡_»∞`«∂, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~° „Ѩ[Å ÉèÏ"åÅ∞ ‰õÄ_®
Ѩ˜ìOK«∞HÀ"åÅx =∂Ï¡_»∞`«∞<åfl~°∞.
"åã¨Î=OQÍ ã¨"≥∞ÿHõº PO„^茄Ѩ^Õâò U~°Ê_ç#Ѩʘ #∞O_ç
HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å ^ÀÑ≤_ç =Å#
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~° „Ѩ[Å∞ ã¨~°fiã¨fiO HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞. gi
rq`åÅ∞ zè„^Œ"≥∞ÿáÈÜ«∂~Ú. D ~ÀA ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
#QÆ~°OÖ’ "å~°∞ ã¨$+≤ìOz# q^èŒfiOã¨O =Å¡ rqHõ ÖËx Ѩiã≤÷u
U~°Ê_çOk. D #QÆ~°OÖ’x `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å „ѨQÍ_è» PHÍOHõ∆
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ J<Õk XHõ Kåi„`«Hõ "åã¨Î=O.
D =∞O„`«∞e^ŒÌ~°∂ ˆH=ÅO HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ =O`« áê_»∞`«∂ `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ
PHÍOHõ∆ <≥~°"Õˆ~ ~ÀA# ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ J_»∞¤HÀ=_»O `«Ñ¨Ê
=∞ˆ~g∞ HÍ^Œ∞. gix =ºuˆ~H˜ã¨∂Î, giH˜ JO_»QÍ L#fl
HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å#∞ =ºuˆ~H˜ã¨∂Î
=∞ǨÏ`«Î~° L^Œº=∞O |Ü«∞Å∞^Õ~åe. `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’x
ã¨HõÅ „Ѩ[Å =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÖ’x
`≥ÅOQÍ} Éèí∂q∞ Ѩل`«∞Å =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞ ˆH=ÅO ~å„+¨ì
U~åÊ@∞ `«Ñ¨Ê =∞ˆ~g∞ HÍ^Œ∞. <Õ_»∞ „Ѩ[ÅO^Œ~°∞ L=∞‡_çQÍ
~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ HÍOH˜∆ã¨∞Î<åfl~°∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÖ’
ˆH=ÅO "Õà◊§ g∞^Œ ÖˇHõ¯ÃÑ>Ëì #Å∞QÆ∞~°∞ „Ѩ*Ï „Ѩux^èŒ∞Å∞
=∂„`«"Õ∞ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ _˘OHõu~°∞QÆ∞_»∞ ÖÏQÍ
J_»∞¤‰õΩ<Õ „Ѩܫ∞`«flO KÕã¨∞Î<åfl~°∞.
_çÃãO|~ü 10, 2009 #∞O_ç JO`«‰õΩ =ÚO^Œ∞ H˘#™êy#
L^Œº=∂<Õfl `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ H˘#™êyOz LO>Ë ˆHO„^Œ
„ѨÉèí∞`«fiO <å_Õ Jx"å~°ºOQÍ P `«~°∞"å`« ~åÉ’ÜÕ∞ Ö’H±ã¨Éèí
j`åHÍÅ ã¨=∂"ÕâßÖ’¡ aÅ∞¡ Ãјì LO_Õk. HÍh, L^Œº=∞O
H˘#™êQÆHõ áÈ=_»O =Å¡ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO "≥∂ã¨O KÕã≤Ok,
`≥ÅOQÍ} „áêO`« "≥~Úº =∞Ok Ü«Ú=`« Kå=Ù‰õΩ „Ѩ`«ºHõ∆
HÍ~°}O HÍQÍ, Ѩ~ÀHõ∆OQÍ HÀ™êÎO„^èŒ Éèí∂™êfi=∞º ÃÑ@∞ì|_ç
^•~°∞Å∞ HÍ~°}=∞Ü«∂º~°∞. =∞m§ <Õ_»∞ H©ÅHõ ã¨=∞Ü«∞OÖ’
áêsìÅHõf`«OQÍ XHõ¯@=Ù`«∂ _çÃãO|~ü 28 <å_»∞ `«=∞
<åÜ«∞Hõ`«fiO JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ K≥Ñ≤Ê# Jaè„áêÜ«∂ʼnõΩ,
~å`«Ñ¨Ó~°fiHõOQÍ WzÛ# „Ѩ`«∞ʼnõΩ qÅ∞"Õ ÖË^ŒO@∂ `«=∞
Ô~O_»∞ <åÅ∞HõÅ ^èÀ~°}˜x „Ѩ^Œi≈ã¨∞Î<åfl~°∞. J^Õ q^èŒOQÍ
"åi =∂@Å#∞ YO_çOK«‰õΩO_® <å_»∞ K≥Ñ≤Ê#
Jaè„áêÜ«∂ʼnõΩ, WzÛ# „Ѩ`«∞ňH Hõ@∞ì|_ç L<åfl=∞O@∂
P áêsìÅ <åÜ«∞Hõ`«fiO „ѨHõ˜OK«_»O ÖË^Œ∞. D HÀ™êÎO„^èŒ
<åÜ«∞‰õΩÖË <å_»∞ _çÃãO|~°∞ 7,2009 # [iy# JdÅ
ѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ K≥Ñ≤Ê# Jaè„áêÜ«∂ʼnõΩ aè#flOQÍ
_çÃãO|~ü 10 <å_»∞ Ü«¸ @~üfl fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. =∞m§ J^Õ
~°Hõ"≥∞ÿ# Ü«¸ @~üfl fã¨∞‰õΩ<Õ J=HÍâ◊O LO^ŒO@∂ H˜Ok
<åÜ«∞‰õΩÅ∞ „ѨHõ˜ã¨∞ÎO>Ë, J„QÆ<åÜ«∞Hõ`«fiO UO KÕã¨∞Î#fl@∞¡?
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ =º=ã¨÷Ö’ „Ѩ[ʼnõΩ K≥Ñ≤Ê# Jaè„áêÜ«∂ʼnõΩ,
WzÛ# ÉÏã¨Å‰õΩ qÅ∞"Õ ÖË#@∞¡ „ѨHõ˜ã¨∞Î#fl D ~å[H©Ü«∞
áêsìÅ <åÜ«∞Hõ`«fiO "≥·Yix K«∂ã¨∞ÎO>Ë „Ѩ[ʼnõΩ "≥QÆ@∞
ѨÙ_»∞`«∞#flk. gi "≥·Yi ZÖÏ L<åfl, D™êi `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[Å∞ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO g∞^Œ f„="≥∞ÿ# XuÎ_ç fã¨∞‰õΩ
~å"åeûO^Õ.
<å_»∞ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ „Ѩ„H˜Ü«∞ „ѨHõ˜Oz#
`«~°∞"å`« J_»∞¤‰õΩ<åfl~°∞. <Õ_»∞ „ѨHõ˜OK«Hõ =ÚO^Õ XHõ J_»∞QÆ∞
=ÚO^Œ∞‰õΩ "Õã≤ ~å„+¨ì U~åÊ@∞#∞ J_»∞¤‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ
~år<å=∂Å ¿Ñ~°∞`À ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`åfixfl ÉÏ¡H±"≥∞~ÚÖò
KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ™ê=∂lHõ `≥ÅOQÍ} ¿Ñ~°∞`À 2009 Ö’ ZxflHõÅ
|iÖ’H˜ ky# z~°Orq <Õ_»∞ ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`«fi x~°‚Ü«∂xH˜
Hõ@∞ì|_ç LOÏ=∞x „ѨHõ˜OK«QÍ PÜ«∞# =~åæxH˜ K≥Ok#
~å„+¨ì =∞O„u, `≥ÅOQÍ} „áêO`« =#~°∞Å ^ÀÑ≤_ç^•~°∞_»∞
QÆOÏ Nx"åã¨~å=Ù z~°Orq x~°‚Ü«∂xH˜ aè#flOQÍ,

9. 9 Ѷ≤„|=i, 2013
T
`≥ÅOQÍ} „ѨHõ˜¿ãÎ ~år<å=∂ KÕ™êÎ=∞x ɡkiã¨∞Î<åfl~°∞.
_çÃãO|~ü 10, 2009 <å_»∞ ÅQÆ_»áê˜ ~å[QÀáêÖò
áÈ+≤Oz# áê„`«#∞ <Õ_»∞ Nx"åã¨~å=Ù áÈ+≤ã¨∞Î<åfl~°∞.
™êfi`«O„`åº#O`«~°O ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ U~°Ê_ç# ~å„ëêìÅhfl P
„áêO`åÖ’¡x ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ Jaè„áêÜ«∂Å "Õ∞~°ˆH
U~°Ê_»ÖË^Œ∞. J^Õ q^èŒOQÍ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~åÊ@∞
KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ ‰õÄ_® PÜ«∂ áêsìÅ Jaè„áêÜ«∂Å∞ J=ã¨~°"Õ∞
ÖË^Œ∞. q+¨Ü«∞=∞O`å `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞ aÅ∞¡#∞
Ö’H±ã¨ÉèíÖ’ „Ѩ"Õâ◊ÃÑ_ç`Õ Jxfl aÅ∞¡ÖÏ¡ˆQ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì
U~åÊ@∞ aÅ∞¡ ‰õÄ_® P"≥∂^ŒO á⁄O^Œ∞`«∞Ok. Ü«¸Ñ‘U
„ѨÉèí∞`åfixH˜ L#fl |ÅO, „ѨuѨHõ∆ c*ËÑ‘ áêsìH˜ L#fl
|ÅO, W©=ÖË |Ǩï[# ã¨=∂*ò áêsì ã¨OѨÓ~°‚OQÍ
aÅ∞¡‰õΩ =∞^ŒÌ`«∞ `≥Å∞Ѩ٠`å=∞O@∂ „ѨHõ˜Oz# q+¨Ü«∂Åhfl
‰õÄ_® ѨiQÆ}#Ö’H˜ fã¨∞‰õΩO>Ë `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ì U~åÊ@∞
aÅ∞¡ J^Œ∞ƒù`«OQÍ Ö’H±ã¨ÉèíÖ’ <≥QÆ∞æ`«∞Ok. ˆH=ÅO D
q+¨Ü«∂xfl =∂„`«"Õ∞ ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`«fiO ѨiQÆ}#Ö’H˜ fã¨∞H˘x
~å„+¨ì U~åÊ@∞ aÅ∞¡#∞ `«Ü«∂~°∞ KÕ~ÚOz ~åÉ’ÜÕ∞ j`åHÍÅ
ã¨=∂"ÕâßÅÖ’ „Ѩ"Õâ◊ÃÑÏìe. D _ç=∂O_»∞`À<Õ `≥ÅOQÍ}
„áêO`«OÖ’x ã¨HõÅ *ËUã‘Å∞, L^Œº=∞ ã¨OѶ¨∂Å∞,
SHõºã¨OѶ¨∞@#Å∞, ã¨|ƒO_» ‰õΩÖÏÅ „Ѩ[Å∞ ~å[H©Ü«∞
áêsìʼnõΩ Jf`«OQÍ L^Œº=∞ L^èŒ$ux ÃÑOKåe.
QÆ`«OÖ’ ã¨Ç¨ Ü«∞ x~åHõ~°}, ã¨HõÅ [#∞Å ã¨"≥∞‡,
q∞eÜ«∞<£ =∂~üÛ, ™êQÆ~°Ç¨ ~°O ÖÏO˜ L^Œº=∞ HÍ~°º„Hõ=∂Ö’¡
[iy# Ö’@∞áê@¡#∞ ã¨ik^Œ∞̉õΩO@∂ `≥ÅOQÍ}
~å„+¨ìU~åÊ@∞ aÅ∞¡#∞ j`åHÍÅ áê~°¡"≥∞O@∞ ã¨=∂"ÕâßÖ’¡
ÃÑÏìÅ<Õ UÔH·Hõ L=∞‡_ç _ç=∂O_£QÍ ã¨HõÅ â◊‰õΩÎÅ∞ UHõO
HÍ"åe. UHõ"≥∞ÿ# D â◊‰õΩÎÅ∞ ÃÑ· _ç=∂O_£`À _çÃãO|~ü 9,
2009 <å˜ áÈ~åÏxfl H˘#™êyOKåe. ZѨʘ ÖψQ
nHõ∆Å∞, „Ѩu[˝Å∞, „ѨHõ@#Å∞, ã¨ÉèíÖÏ¡O˜ HÍ~°º„Hõ=∂Å
^•fi~å ˆHO„^Œ„ѨÉèí∞`«fiO "≥∞_»Å∞ =OK«ÖËO. <å_»∞ ky=zÛ#>Ë¡,
<Õ_»∞ `≥ÅOQÍ} qâßńѨ[Å qã¨$Î`« SHõº áÈ~åÏxfl
L^èŒ$`«O KÕ¿ãÎ ˆHO„^ŒO Jx"å~°ºOQÍ áê~°¡"≥∞O@∞Ö’
`≥ÅOQÍ} aÅ∞¡#∞ ÃÑ_»∞`«∞Ok. J^Õ `≥ÅOQÍ} J=∞~°∞Å
ã¨fiѨflO...^•xfl ™êkèOK«_»"Õ∞ `≥ÅOQÍ} Éèí∂q∞Ѩل`«∞Å∞QÍ
=∞# Hõ~°Î=ºO. J@∞"≥·Ñ¨Ù â◊+¨aè+¨Å‰õΩ `å=Ù ÖˉõΩO_®
UHõ=∞=Ù^•O. áÈ~å@ L^èŒ$ux ÃÑOK«∞^•O. `≥ÅOQÍ}#∞
™êkèOKÕ "≥·Ñ¨Ù Hõ^Œ∞Å∞^•O.
áê@‰õΩáê^•aè=O^Œ#O
–`À@Ѩe¡ Éèí∂=∞#fl
áê@‰õΩ áê^•aè=O^Œ#O
ѨÖË¡ `«e¡H˜ áê^•aè=O^Œ#O
Hõà◊ʼnõΩ áê^•aè=O^Œ#O
Hõ#fl `«e¡H˜ áê^•aè=O^Œ#O
K«~°}O–1
xO_»∞ ѨÙ#flq∞<å_»∞ ѨO_»∞"≥<≥flÅÖÏQÆ
*ÏÅ∞"åiO^Œ=∞‡áê@ –*Ï#Ѩ^Œ=∞~ÚºOk áê@
Hõ+¨¬rq K≥=∞@ K«∞Hõ¯Å∞ Ѩ^Œ∞<≥H˜¯
ѨšqOzO^Œ=∞‡áê@ –„áê}Ѩ^Œ=∞~ÚºOk áê@
QÆ∞O_≥ Q˘O`«∞Hõ #∞O_ç ã¨∞_»∞Å∞ uiy uiy
<å <åÅ∞HõÃÑ· "åeáê@–<å„áê} =∞~ÚºOk áê@
IIáê@‰õΩ áê^•aèII
K«~°}O–2
Ѩã≤áêÅ |∞QÆæʼnõΩ J=∞‡ J#∞~åQÆ"≥∞ÿ
ÖÏe áê_çO^Œ=∞‡ áê@–*’Å H˘˜ìO^Œ=∞‡ áê@
ÃÑo¡‰õÄ`«∞~°∞ WO˜ QÆ_»Ñ¨ ^•@∞`«∞O>Ë
JѨÊyO`«~ÚºOk áê@–Pk ^ŒOѨ`«∞Å *Ëã≤Ok áê@
*Ïu [#∞Å ™êO„Ѩ^•Ü«∂Å ™ê~°"≥∞ÿ
™êyáÈ`«∞O^Œ=∞‡ áê@ Z#fl˜H˜ PyáÈ#O@∞Ok áê@
IIáê@‰õΩ áê^•aèII
K«~°}O–3
J}z"Õ`«‰õΩ Z^Œ∞~°∞ uiy #_»==∞O@∞
ZÅ∞ÔQuÎ Kå˜Ok áê@–„Ѩ[Å UHõO *Ëã≤Ok áê@
^ŒO_»∞ QƘìO^Œ=∞‡ áê@–^ŒO_À~° ^Œ~°∞=Ü≥∞º áê@
áêÑ≤+≤ì ^˘~°QÍà◊√¡ áê@ÃÑ· ѨQÆ|_ç`≥
Z^Œ∞~˘_ç¤ xeã≤Ok áê@–Z„~°HõÅ∞=Öˇ· ѨÓã≤Ok áê@
IIáê@‰õΩ áê^•aèII
K«~°}O–4
Hõq =∞#ã¨∞Ö’ "≥∞ke HõÅ=Ú Ñ¨Ù~°∞_»∞"À¿ãÎ
HÍOu ˆ~Y~ÚºOk áê@–YO_®efl ^•˜Ok áê@
ÉèÏ+¨ U^≥·#QÍx ÉèÏ"åefl XeH˜ã¨∂Î
ǨÏ$^ŒÜ«∂efl HõkeOKÕ áê@–TÑ≤Ô~· xezOk áê@
L^Œº=∂ňH Ü«Ú^Œú q^ŒºÖˇ<Àfl <Õˆ~Ê
PÜ«Ú^èŒO J~ÚºOk áê@–„Ѩ[ŠѨH∆Í# xezOk áê@
IIáê@‰õΩ áê^•aèII
T
™êÇ≤Ï`«ºO
áê@

10. 10#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’[iyOk"≥∞QÍJaè=$kúHÍ^Œ∞–=∞Ǩ q^èŒfiOã¨O
–N^èŒ~ü~å=Ù ^ÕâòáêO_Õ
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
_çÃãO|~°∞ 28, 2012# ˆHO„^Œ ǨϟO=∞O„u +≤O_Õ
x~°fiÇ≤ÏOz# JdÅѨHõ∆ ã¨=∂"Õâ◊O J#O`«~°O <≥Å ~ÀAÅÖ’
ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ÃÑ· `«# x~°‚Ü«∞O
„ѨHõ˜ã¨∞ÎO^Œx PÜ«∞# qÖËY~°∞Å ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ "≥Å¡_çOKå~°∞.
QÆ`«H˘xfl ~ÀAÅ∞QÍ _èçb¡Ö’ HÍO„ÔQãπ Jkèëêì#O "åÖò~°∂O
g∞˜OQÆ∞Å∞, HÀ~ü Hõq∞© K«~°ÛÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åflÜ«∞x, `≥ÅOQÍ}
ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ ~°Hõ~°HÍÅ „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å#∞, JO^Œ∞Ö’
=ÚYºOQÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ Éèíq+¨º`«∞Î H©ÅHõOQÍ =∂iO^Œx
WÏ¡O˜ "å~°ÎÅ∞. ™ê~åOâ◊O K≥ѨCHÀ"åÅO>Ë `≥ÅOQÍ}
U~åÊ@∞‰õΩ ˆHO„^ŒO x~°‚~ÚOzO^Œx J~Ú`Õ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£x
ˆHO„^Œáêe`« „áêO`«OQÍ „ѨHõ˜Oz Ô~O_»∞ ~å„ëêìʼnõΩ L=∞‡_ç
~å[^è•xQÍ KÕÜ«∞_»O ÖË^• ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£x "≥Ú`«ÎO Ü«Ú˜QÍ<Õ
LOKÕã≤ Ô~O_»∞ ~å„ëêìʼnõΩ Ô~O_»∞ ~å[^è•#∞Å∞ ZOÑ≤Hõ
K≥Ü«∞º_»=∂! D ~°Hõ"≥∞ÿ# „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å∞ ˆHO„^ŒO
Ѩijeã¨∞Î#fl^Œ#fl "å~°ÎÅ∞ =ã¨∞Î<åfl~Ú. _èçb¡Ö’ [~°∞QÆ∞`«∞#fl
^•x`À ã¨O|O^èŒO ÖˉõΩO_® _çÃãO|~°∞ 9 „ѨHõ@# J#O`«~°O
`«ÖˇuÎ# Ѩi}Ï=∂Å J#∞Éèí=O`À +≤O_Õ#∞ ÖË^• HÍO„ÔQãπ#∞
Ju qâßfiã¨O`À #=∞‡‰õΩO_® `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞‰õΩ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ#
~À_£=∂ºÑπ „ѨHõ˜Oz `≥ÅOQÍ} aÅ∞¡ áê~°¡"≥∞O@∞Ö’ P"≥∂^ŒO
á⁄O^Õ=~°‰õÄ L^Œº=∞ ÉÏ@#∞ =kÖËk ÖË^Œx `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞
„âı}∞Å∞ `«=∞ `«=∞ HÍ~åºK«~°}Ö’ =ÚxyáÈ~Ú<å~Ú. D
H©ÅHõ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ `≥ÅOQÍ} =∞O„`«∞Å∞ „H˜Ü«∂jÅHõ áê„`«
áÈ+≤OKåÅx "åi g∞^Œ XuÎ_ç ÃÑOKÕO^Œ∞‰õΩ *ˇZã≤ =∞O„`«∞Å
xÜ≥∂[Hõ=~°æOÖ’ x~°ã¨#Å∞, ~åºbÅ∞, ^èŒ~åflÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOKåÅx
Ñ≤Å∞ѨÙxzÛOk. WѨʘˆH `≥ÅOQÍ} =∞O„`«∞ÅO^Œi xÜ≥∂[Hõ
=~åæÅÖ’ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# x~°ã¨# „Ѩ^Œ~°≈#Å∞, ~åºbÅ∞ [iy<å~Ú.
[#=i 27 #∞O_ç 36 QÆO@Å ã¨=∞~°nHõ∆‰õΩ ‰õÄ_® *ˇZã≤
Ñ≤Å∞ѨÙxzÛOk.
Wk W@∞¡O_»QÍ _èçb¡ #∞O_ç =ã¨∞Î#fl "å~°ÎʼnõΩ ɡOÉËÖˇuÎ
áÈ`«∞#fl HÀ™êÎO„^èŒ "åºáê~° ~å[H©Ü«∞ =~åæÅ∞ kOѨÙ_»∞ Hõà‹¡O
Pâ◊`À ^Œ∞+¨ì Ѩ<åflQÍʼnõΩ, ‰õΩ„@ʼnõΩ áêÅÊ_»∞`«∞<åfl~°∞.
`≥ÅOQÍ}ÃÑ· q+¨O z=Ú‡`«∂ „ѨHõ@#Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞.
_çÃãO|~°∞ 28 JdŠѨHõ∆OÖ’ U XHõ¯ ~å[H©Ü«∞ áêsì ‰õÄ_®
`≥ÅOQÍ}‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ Jaè„áêÜ«∞O "≥Å¡_çOK«ÖË^Œ∞. WѨC_»∞
=∂„`«O Jxfl áêsìÅ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ `«=∞ áêsìÅ q^è•<åʼnõΩ
aè#flOQÍ „ѨHõ@#Å∞ QÆ∞Ñ≤Êã¨∞Î<åfl~°∞. |Ǩïâß P áêsìÅ Jkè
<åÜ«∞Hõ`«fiO „áÈ^ŒƒùÅO, „áÈ`åûǨÏO L<åflÜ«∞x J#∞HÀ=K«∞Û.
`≥ÅOQÍ} ^ŒQÆæ~°H˜ =KÕÛã¨iH˜ áêsì ÉèË^•Å∞,™ê÷~¸ ÉèË^•Å∞
=∞iÛáÈ~Ú XHõ¯>ˇÿáÈ=_»O QÆ`«OÖ’ =∞#O K«∞âßO WѨÙ_»∞
J^Õ [~°∞QÆ∞`«∞#flk. `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ KÕ¿ãÎ ~å„ëêìxfl Jyfl
QÆ∞O_»OQÍ =∂~°∞™êÎ=∞x „ѨHõ˜™êÎ_»∞ XHõ <åÜ«∞‰õΩ_»∞.
`≥ÅOQÍ} WzÛ<å ÃÇ·Ï„^ŒÉÏ^£x ˆHO„^Œáêe`« „áêO`«OQÍ
„ѨHõ˜Oz L=∞‡_ç ~å[^è•xQÍ =∂~åÛÅx =∞~˘Hõ_»∞ q+¨O
Hõ‰õΩ¯`å_»∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£#∞ q∞#ǨÏ~ÚOz `≥ÅOQÍ}#∞ W¿ãÎ
`«=∞ˆHq∞ JÉèíºO`«~°O LO_»^Œx =∞~ÀHÍÜ«∞# `«# ^ÀÑ≤_ô
`«`åfixfl "≥à◊¡QƉõΩ¯`å_»∞. giH˜ `À_»∞ `≥ÅOQÍ} ^ŒàÏ~°∞Å∞
H˘O^Œ~°∞ ã‘@¡HÀã¨O. HÍO„ωõΩìÅ HÀã¨O `«=∞ JѨiq∞`«"≥∞ÿ#
™êfiq∞ ÉèíH˜Îx „Ѩ^Œi≈™êÎ~°∞. `≥ÅOQÍ} =^Œ∞Ì Jaè=$^Õú KåÅ∞
Jx XHõ_»∞. ÃÇ·Ï^Œ~°ÉÏ^£x ˆHO„^Œáêe`« „áêO`«O K≥Ü«∂ºÅx
„ѨHõ˜Oz, Jk `«# Ѩ^ŒqˆH Zã¨~°∞ ÃÑ>Ëì „Ñ¨uáê^Œ# Jx
`≥Å∞ûH˘x <åeHõ Hõ~°∞ÛH˘x, "≥Ú`«ÎO „ˆQ@~ü ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
„áêO`åxfl ~å¢+¨ìOQÍ „ѨHõ˜OK«=∞OÏ_»∞, WOˆHq∞ =ÚQÍOÉË
Y∞+πǨï"å J#fl@∞ì J`«xKÕ P =∂@Å∞ ѨeH˜Oz# =∂Ü«∞Å
=∞~å~î° q+¨Ñ¨Ù #=ÙfiÅ∞ zOkã¨∞Î<åfl_»∞. "≥Ú`«ÎO g∞^Œ D q+¨Ñ¨Ù
`Õà◊§ ‰õΩ„@Å∞ Ô~O_»∞ ~°HõÅ∞QÍ ™êQÆ∞`«∞#flq XHõ˜ `≥ÅOQÍ}
U~°Ê@∞ H͉õΩO_® J_»∞¤HÀ=_»O. Jk ™ê^茺O HÍHõáÈ`Õ
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åhfl `≥ÅOQÍ}‰õΩ ^ŒHõ¯‰õΩO_® K≥Ü«∞º@O.
ÖË^• ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ L=∞‡_ç ~å[^è•xQÍ „ѨHõ@OѨ KÕã¨∞H˘x
WHõ¯_Õ âßâ◊fi`«OQÍ u+¨ì"≥Ü«∞º@O. J~Ú`Õ ÃÇ·Ï^Œ~°ÉÏ^£ #QÆ~°O
g∞^Œ gi‰õΩ#fl ǨψH¯q∞˜ ZѨC_≥ѨC_»∞ `≥ÅOQÍ}ÃÑ· _èçb¡Ö’
ǨÏ_®=Ù_ç "≥Ú^ŒÖˇ·`Õ JѨÙ_»∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxfl
K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊O ZO^Œ∞‰õΩ KÕ™êÎ~°∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£#∞ =∂
ÃÑ@∞ì|_»∞Å ^•fi~å Jaè=$kú "Õ∞=Ú `˘O_»Å∞ ‰õΩ_® QÆ∞_»∞¡ÃÑ@ìx
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxfl XHõ JO`«~å˚fÜ«∞ HÍ™⁄‡áêe@<£ ã≤©QÍ
Paè=$kú KÕã≤Ok "Õ∞=Ú, PO„^茄Ѩ^Õâò U~åÊ@∞‰õΩ =ÚO^Œ∞
‰õΩ`«∞ÉòëêÇ‘ÏʼnõΩ, Jã¨Ñ¶π*ÏÇ‘ÏʼnõΩ =∂ „áêO`«O #∞O_ç Ѩ#∞flÅ∞
=ã¨∂Öˇ· ÃÇ·Ï^Œ~°ÉÏ^£ #QÆ~° x~å‡}ÏxH˜ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_ç<å~Ú.
JO^Œ∞=Å¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÃÑ· =∂‰õΩ ã¨=∂#"≥∞ÿ# ǨωõΩ¯Ok
Jx ÉèÏq™êÎ~°∞. JO`«‰õΩ q∞Oz Ѩ~å~Ú ™⁄=Ú‡#∞ ^ÀÑ≤_ô
KÕã≤, J„Hõ=∞OQÍ HõÉÏ˚ KÕã≤ rq`«O "≥à◊¡n¿ã ^ŒàÏs |∂~°∞˚=
ã¨fiÉèÏ=O =Å¡ ‰õΩ_® ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£x =^Œ∞Å∞HÀ=_»O "åiH˜
Hõ+¨ìOQÍ<Õ LO@∞Ok. 1956 #∞O_ç WѨʘ ^•HÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£

11. 11 Ѷ≤„|=i, 2013
#QÆ~°OÃÑ· `«=∞ ÉèíÅ∂¡HõѨ٠Ѩ@∞ì ayOz, ~å*ϺkèHÍ~°O JO_»`À
P#H˘O_»ÖÏ K«∞>Ëìã≤<å~°∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ Éèí∂=ÚÅ∞, K≥~°∞=ÙÅ∞,
ÉÏQ∑Å∞, H˘O_»Å∞ QÆ∞@ìÅ∞ Jxfl "åiH˜ =â◊"≥∞ÿ "ÕÅHÀ@∞¡
ѨO_çOKÕ =#~°∞Öˇ·<å~Ú. iÜ«∞ÖòZ¿ãìò, q^Œº, "≥·^ŒºO, >ˇH±û>ˇÿÖòû,
á¶ê~å‡ Ñ¨i„â◊=∞Å∞, ã≤x=∂, Ǩϟ@Öòû, ~°"å}Ï XHõ>Ëq∞˜
ã¨=∞ã¨ÎO "åi Jnè#OÖ’H˜ "≥o§<å~Ú. `«~åÅ∞QÍ D ~°OQÆOÖ’
"åºáê~åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl =~åæÅ∞ "åi ÃÑ@∞ì|_ç Ѩ^ŒÑ¶¨∞@ì#Å
H˜O^Œ #eyáÈ~Ú<å~Ú. W^ŒO`å ~å[ºO JO_»`À ™êy#^Õ
Jx „Ѩ`ÕºHõOQÍ K≥ѨÊ#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ ÃÑ@ì#O`« =∂„`å# ǨωõΩ¯Å∞
ã¨O„Hõq∞™êÎÜ«∂? 1956‰õΩ =ÚO^Œ∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°O U
™ê÷~ÚÖ’ LO_Õk? 60 UO_»¡ PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ ^•x ™ê÷~Ú
Uq∞˜? ‰õΩ`«∞ÉòëêÇ‘ÏʼnõΩ, Jã¨Ñ¶π*ÏÇ‘ÏʼnõΩ D „áêO`åÅ
#∞O_ç =ã¨∂Öˇ·# Ѩ#∞flÖ’¡ ~å[^è•x x~å‡}ÏxH˜ U "Õ∞~°‰õΩ
^ÀǨÏ^ŒO KÕã≤<å~Ú? Wq W"åfià◊ K«iÛOK«∞HÀ=Åã≤# H©ÅHõ
„Ѩâ◊flÅ∞.
1.ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ Ãјì`Õ Ç¨Ï‰õΩ¯Å∞ ã¨O„Hõq∞™êÎÜ«∂?
D „Ѩâ◊fl‰õΩ JOÉË^Œ¯~ü ã¨q=~°"≥∞ÿ# ã¨=∂^è•<åÅ∞ WKåÛ_»∞.
1953Ö’ Z™êûsû U~åÊ>ˇÿ#ѨC_»∞ QÆ∞[~åfÅ∞ W"åfià◊
PO„^èÀà◊√¡ KÕã¨∞Î#fl@∞=O˜ "å^Œ#Å`À<Õ =ÚO|~Ú #QÆ~°O
„Ѩ`ÕºHõ #QÆ~° ~å¢+¨ìOQÍ U~°Ê_®Åx, =ÚOÉÏ~Úx =∞Ǩ ~å¢+¨ìÖ’
HõÅá⁄^Œ∞Ì Jx K«~°Û ÖË=n™ê~°∞. P ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ _®.JOÉË^Œ¯~ü
"åi "å^Œ#Å∞ uÑ≤ÊH˘_»∂Î =ÚOÉÏ~Úx =∞Ǩ ~å¢+¨ìÖ’
HõÅáêÅx "åkOKå_»∞. =∞Ǩ ~å¢+‘ìÜ«ÚÅ∞ HÍx "åi ÃÑ@∞ì|_ç`À
ÉÁOÉÏ~Ú Jaè=$kú J~Ú`Õ =∞i =∞„^•ã¨∞, HõÅHõ`åÎ #QÆ~åÅ∞
`«q∞à◊, ɡOQÍbÅ ÃÑ@∞ì|_»∞Å`À<Õ Jaè=$kú K≥O^•Ü«∂?
Ü«Ú~ÀÑ≤Ü«∞#¡ ÃÑ@∞ì|_»∞ÖË ÖËHõáÈ`Õ =∞„^•ãπ, HõÅHõ`åÎ #QÆ~åÅ∞
„QÍ=∂Å∞QÍ<Õ LO_Õq. H˜~å~Ú^•~°∞QÍ =zÛ#"å_»∞ `«#
™œHõ~åºÅ HÀã¨O WO’¡ H˘xfl =∞~°=∞‡`«∞ÎÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO>Ë P
WO˜ g∞^Œ ǨωõΩ¯ H˜~å~Ú^•~°∞_çH˜ =ã¨∞ÎO^•? Jx JOÉË^Œ¯~ü
„ѨtflOKå_»∞. Éè∫QÀoHõOQÍ, Kåi„`«HõOQÍ =ÚOÉÏ~Ú #QÆ~°O
=∞Ǩ ~å¢+‘ìÜ«ÚÅ`À L#fl J#∞=OtHõ ã¨O|O^è•xfl
™È^•Ç¨Ï~°}OQÍ QÆ∞[~åfÅ "å^•Å#∞ ѨÏѨOK«Å∞ KÕ™ê_»∞.
W"åfià◊ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°OÃÑ· K«~°Û#∞ ÖË=nã¨∞Î#fl "åiH˜
QÆ∞[~åfʼnõΩ _®.JOÉË^Œ¯~ü WzÛ# ["åÉË JK«∞ÛQÆ∞kÌ#@∞¡
ã¨iáÈ`«∞Ok.
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxH˜ PO„^èŒ∞Å∞ ~åHõ=ÚO^Õ QÆ∞[~åfÅ∞,
=∂~åfi_ôÅ∞, HÍÜ«∞ã¨∞÷Å∞, `«q∞à◊√Å∞, DixÜ«∞#∞¡, ã≤OnäÅ∞,
ɡOQÍbÅ∞ "≥Ú^ŒÖˇ·# J<ÕHõ *Ï`«∞Å „Ѩ[Å∞ WHõ¯_çH˜ =zÛ
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ Ãјì "åºáê~åaè=$kúH˜ ^ÀǨÏ^ŒO KÕ™ê~°∞.
#QÆ~åxH˜ Pi÷HõOQÍ, ™êO㨯 $uHõOQÍ `å=Ú W=fiQÆeæOk WzÛ,
`å=Ú á⁄O^ŒQÆeæOk á⁄Ok<å~°∞. J~Ú`Õ "åÔ~#fl_»∂ `å"Õ∞
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxfl Jaè=$kú KÕ™ê=∞x Q˘Ñ¨ÊÅ∞ K≥ѨCHÀÖË^Œ∞.
ÃÑ·QÍ "å~°∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏn ã¨O㨯 $uH˜ q_»nÜ«∞~åx ÉèÏQÆ"≥∞ÿ<å~°∞.
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ '`«Ç¨ÏrÉò—H˜ `«=∞ =O`«∞ Hõ$+≤x JOkOKå~°∞.
x*ÏxH˜ K«i„`«Ö’ U ÃÑ^ŒÌ #QÆ~°"≥∞ÿ<å Jxfl *Ï`«∞Å Hõ$+≤`À<Õ
x~å‡}=∞=Ù`«∞Ok. J~Ú`Õ PÜ«∂ #QÆ~åÅH˜ Éè∫QÀoHõOQÍ,
Kåi„`«HõOQÍ, ™êO㨯 $uHõOQÍ P „áêO`«OÖ’ LO_Õ JOyHõ
J#∞|O^è•xfl ~°∂ѨÙ=∂ѨÖË^Œ∞. 60 UO_»¡ PO„^èŒ∞Å
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ 500 UO_»¡ Kåi„`«Hõ, ™êO㨯 $uHõ, Éè∫QÀoHõ
ã¨O|O^è•xfl `≥O¿ÑÜ«∞QÆÅ^•?
2. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~° x~å‡}OÖ’ =∂ Ѩ#∞flÅ∂ L<åfl~Ú?
PO„^èŒ∞Å D "å^Œ#Ö’¡ Kåi„`«Hõ "åã¨Î"åÅ∞ Uq∞’
Ѩije^•ÌO. 1512Ö’ QÀÖÁ¯O_» ~å[^è•xQÍ ‰õΩ`«∞ÉòëêÇ‘ÏÅ
áêÅ# „áê~°OÉèí=∞ÜÕ∞º<å˜H˜ HÀ™êÎO„^èŒ, ~åÜ«∞Åã‘=∞
„áêO`åÅ∞ q[Ü«∞#QÆ~° ™ê„=∂[ºOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ L<åfl~Ú.
q[Ü«∞#QÆ~° ™ê„=∂[ºO 1565Ö’ ‰õÄeáÈ~Ú# J#O`«~°O
Jq QÀÖÁ¯O_» ~å[ºOÖ’ ÉèÏQÆ"≥∞ÿ<å~Ú. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°
x~å‡}O 1591Ö’ "≥Ú^ŒÅ~ÚºOk. JѨʘH˜ QÀÖÁ¯O_Õ
~å[^è•xQÍ L#flk. 1687Ö’ ~å[^è•x QÀÖÁ¯O_» #∞O_ç
B~°OQÍÉÏ^£‰õΩ =∂iOk. ‰õΩ`«∞ÉòëêÇ‘ÏÅ áêÅ# JO`«
=∞~ÚºOk. 1763Ö’ Ô~O_À Jã¨Ñ¶π*ÏÇ‘Ï ~åA x*ÏO JbMÏ<£
~å[^è•xx uiy ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£‰õΩ =∂~åÛ_»∞. P `«~åfi`«
=¸_ÕO_»¡ˆH 1766Ö’ HÀ™êÎO„^èŒÖ’ H˘O`«ÉèÏQÆO, P `«~åfi`«
20 UO_»¡‰õΩ 1787Ö’ q∞ye# ÉèÏQÆO, P `«~åfi`« 30 UO_»¡‰õΩ
1799Ö’ ~åÜ«∞Åã‘=∞ "≥Ú`«ÎO x*ÏO #∞O_ç „a©+π "åiH˜
|kb J~Ú<å~Ú. =∞m¡ 1956Ö’<Õ D Ô~O_»∞ „áêO`åÅ∞
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ~å[^è•xQÍ L#fl PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ Hõeû<å~Ú. JO>Ë
P^èŒ∞xHõ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ x~å‡}O [~°∞QÆ∞`«∞#fl HÍÅOÖ’ JO>Ë
P~À x*ÏO g∞~ü =∞ǨÏ|∂Éò JbMÏ<£, U_À x*ÏO g∞~ü
L™ê‡<£ JbMÏ<£ ~å[ºO KÕã¨∞Î#fl HÍÅOÖ’ HÀ™êÎO„^èŒ „áêO`åÅ∞
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ~å[ºOÖ’ ÖË<ÕÖË=Ù. JO>Ë P^èŒ∞xHõ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
x~å‡}ÏxH˜ HÀ™êÎO„^èŒ XHõ¯ ÃÑ·™ê "≥zÛOK«|_»ÖË^Œ<Õk K«i„`«
K≥|∞`«∞#fl ã¨`«ºO. J^ŒO`å x*ÏOÅ∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ~å[º „Ѩ[Å
#∞O_ç QÀà◊¥¡_»Q˘˜ì =ã¨∂Å∞ KÕã≤# ™⁄=Ú‡`À<Õ [iæO^Œ<Õk
"åã¨Î=O. JO^Œ∞=Å¡ PO„^茄Ѩ^Õâò U~åÊ@∞‰õΩ =ÚO^Œ∞ ~å[^è•x
#QÆ~° x~å‡}ÏxH˜ `å=Ú Ñ¨#∞flÅ∞ HõÏì=∞x K≥|∞`«∞#flk
Kåi„`«Hõ J"åã¨Î=O.

12. 12#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iyOk Jaè=$^•ú? q^èŒfiOã¨=∂?
1956Ö’ qb<åxH˜ =ÚO^Œ∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°O 5=
ÃÑ^ŒÌ #QÆ~°OQÍ Jaè=$kú K≥OkOk. 1956 `«~åfi`« =∂
ÃÑ@∞ì|_»∞Å`À<Õ #QÆ~°O D ™ê÷~ÚH˜ KÕ~°∞‰õΩ#fl^Œx PO„^è•
=Åã¨"å^Œ∞Å∞ QÆáêÊÅ∞ H˘_»∞`«∞<åfl~°∞. "åã¨Î=O Uq∞@O>Ë
HÀ™êÎ ã¨OѨ#fl=~åæÅ ÃÑ@∞ì|_»∞ʼnõΩ JQÆ∞æ= ã¨QÆ∞æ=‰õΩ Éèí∂=ÚÅ∞
ã¨=∞‰õÄiÛOk „ѨÉèí∞`«fiO. =∞øeHõ =ã¨`«∞Å HõÅÊ#‰õΩ „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ ã¨=∞‰õÄiÛOk. ˆHO„^Œ, ~å¢+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ U~åÊ@∞
KÕã≤# „ѨÉèí∞`«fi ~°OQÆ ã¨Oã¨÷Å∞ KÕã≤# =∞øeHõ Ѩiâ’^èŒ#, U~åÊ@∞
KÕã≤# =∞øeHõ =ã¨`«∞Å HÍ~°}OQÍ PO„^è• ã¨OѨ#fl =~åæÅ
ÃÑ@∞ì|_ç "Õà◊¥¡#∞HÀ=_®xH˜ =∂~°æO ã¨∞QÆ=∞"≥∞ÿOk. #QÆ~°O
^Õâ◊O #_çÉÁ_»∞¤# LO_»@O, q™êÎ~°OQÍ „ѨÉèí∞`«fi Éèí∂=ÚÅ∞
JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ LO_»@O, ã¨=∞j`À+¨‚ "å`å=~°}O HÍ~°}OQÍ
ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO J<ÕHõ Ѩiâ’^èŒ<å ã¨Oã¨÷efl, ~°Hõ∆} âßY
Ѩiâ’^èŒ<å ã¨Oã¨÷efl ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ <≥ÅH˘eÊOk. S_çÑ≤ZÖò,
Wã≤SZÖò, Z<£lP~üS, 㨈~fi PѶπ WO_çÜ«∂, Z<£SZ<£,
Z<£P~üZãπZ, Z<£ZѶπã≤, ÃÇÏKüZZÖò, a_çZÖò, _çP~ü_çZÖò,
_çP~ü_çF, ÃÇÏKüZO˜, aÃÇÏKüWZÖò "≥Ú^ŒÖˇ·# ã¨Oã¨÷efl
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ <≥ÅH˘eÊOk. x*ÏO „ѨÉèí∞`«fiOÖ’<Õ
P*Ï=∂ÉÏ^£, ã¨#`ü#QÆ~ü, ÉÏÖÏ#QÆ~ü, HÍ>Ë^•<£ áêi„âßq∞Hõ
"å^ŒÅ∞ U~°Ê_ç L<åfl~Ú. D áêi„âßq∞Hõ, ™êOˆHuHÍaè=$kúx
P^è•~°O KÕã¨∞H˘<Õ HÀ™êÎ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ ~å[ºO JO_»`À
„ѨÉèí∞`«fi ~°OQÍxfl kQÆq∞Oy `å=Ú Jaè=$kúÖ’H˜ =KåÛ~°∞.
S_çÑ≤ZÖò Jaè=$kú KÕã≤# á¶ê~°∞‡ÖÏÅ =Å¡<Õ Ô~_ç¤ ÖϺÉòû
ZkyOk. Wã≤SZÖò, Z<£P~üZãπZÅ∞ Jaè=$kú ѨiÛ# ™êOˆHuHõ
HÍ~°}OQÍ<Õ ã¨`«ºO HõOѨӺ@~üû =∞bì<Õ+¨#Öò HõOÃÑhQÍ
ZkyOk. „ѨÉèí∞`«fiO JO_»ÖˉõΩO_®, „ѨÉèí∞`«fi ~°OQÆ ã¨Oã¨÷Å∞
Jaè=$kú KÕã≤# ™êOˆHuHõ Ѩi*Ï˝#O ÖˉõΩO_® g~°∞ HÀ@¡‰õΩ
Ѩ_»QÆÖˇuÎ<å~°∞ HÍ~°∞. W"åfieì ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, #QÆ~åaè=$kúH˜
ˆHO„^Œ, ~å¢+¨ì ÃÑ@∞ì|_»∞ÖË HÍ~°}O `«Ñ¨Ê HÀ™êÎO„^èŒ ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞
HÍ<Õ HÍ^Œ∞. x*ÏxH˜ W@∞=O˜ ˆHO„nHõ$`«"≥∞ÿ# Jaè=$kú
HÍ~°}OQÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~°O Ѷ¨∞’~°OQÍ q^èŒfiOã¨"≥∞ÿOk.
=O^ŒÖÏk K≥~°∞=ÙÅ∞, ÉÏQ∑Å∞ HÀ™êÎ iÜ«∞Åì~°¡ ^èŒ#^•Ç¨ xH˜
Hõ#∞=∞~°∞ÔQ·<å~Ú. "åQÆ∞Å∞, =OHõÅ∞, q∞ye# K≥~°∞=ÙÅ∞
HÍÅ∞+¨º Éèíi`«"≥∞ÿ áÈ~Ú<å~Ú. HÀ™êÎ ã¨OѨ#fl =~åæÅ ÃÑ@∞ì|_ç
|ÅO =ÚO^Œ~° z#fl z`«HÍ "åºáê~åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl"å~°∞
zuH˜áÈÜ«∂~°∞. „ѨÉèí∞`«fi q^è•<åÅ#∞ „ѨÉèÏq`«O KÕã≤ „ѨÉèí∞`«fi
~°OQÆOÖ’ q^Œº, "≥·^•ºxfl <åâ◊#O KÕã≤ HÍ~Àʈ~ò HõàÏâßÅÅ∞,
HÍ~Àʈ~ò Pã¨Ê„`«∞Å∞ Ãјì Lz`«OQÍ ÖË^• `«‰õΩ¯= ^èŒ~°‰õΩ
JO^Œ=Åã≤# q^Œº#∞, "≥·^•ºxfl ѨÓiÎQÍ "åºáê~°=∞Ü«∞O
KÕã≤<å~°∞. HÀ@¡‰õΩ Ѩ_»QÆÖˇuÎ<å~°∞. Ãã*òÅ∞, iOQ∑~À_»∞¡,
WO_»¢ã≤ìÜ«∞Öò áê~°∞¯Å∞, JO`«~å˚fÜ«∞ q=∂<å„â◊Ü«∞O,
|Ü≥∂>ˇH± áê~°∞¯Å∞, ÃÇ·Ï>ˇH± ã≤©, Ѷ≤Öò‡ã≤© x~å‡}ÏÅ =Å#
"ÕÖÏk =∞Ok ¿Ñ^Œ, ^Œo`« =~åæÅ∞ ÉÏQÍ x~å‡ã≤`«∞Öˇ· J_®¤
‰õÄbÅ∞QÍ =∂iáÈ~Ú<å~°∞. HÀ™êÎ iÜ«∞Öì~°¡ ^èŒ#^•Ç¨ xH˜
|∂=ÚÅ ^èŒ~°Å∞ qѨs`«OQÍ ÃÑiyáÈ~Ú kQÆ∞=, =∞^茺`«~°QÆu
"å~°∞ ™⁄O`« WO_»∞¡ Hõ@∞ìHÀÖËx Ѩiã≤÷u U~°Ê_çOk. ÃÑ·#
¿Ñ~˘¯#fl „áê*ˇ‰õΩìÅ ¿Ñ~°∞¡ K≥ѨCH˘x Éèí∂^ŒO^• x~°fiÇ≤ÏOz
HÀ@∞¡ QÆ_çOz<å~°∞. ZHõ¯_» U „áê*ˇ‰õΩì ~åÉ’`«∞#fl^À =ÚO^Õ
`≥Å∞ã¨∞H˘x JQÆ∞æ= ã¨QÆ∞æ=‰õΩ Ô~·`«∞Å #∞O_ç Éèí∂=ÚÅ∞ H˘x,
P „áê*ˇ‰õΩìÅ ¿Ñ~°∞¡ K≥ѨCH˘x QÆ[O K˘Ñ¨C# J=Ú‡‰õΩ#fl ã¨OQÆu
JO^Œ~°∂ ZiyO^Õ. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, ~°OQÍÔ~_ç¤ lÖÏ¡ÅÖ’ "ÕÖÏk
ZHõ~åÅ Éèí∂=ÚÅ∞ WѨC_»∞ #Ü«∂ HÀ™êÎO„^èŒ [g∞O^•~°∞Å
KÕ`«∞Ö’¡ |On J~ÚáÈ~ÚOk. =Å㨠HÍÅhÅ ã¨OYº qã¨Î~°}
W|ƒ_ç =Ú|ƒ_çQÍ ™êy#O^Œ∞# "≥∞^ŒH±, x*Ï=∂ÉÏ^£ lÖÏ¡ÅÖ’
ѨO@ á⁄ÖÏʼnõΩ JO^Œ=Åã≤# =∞Or~å hà◊√¡. #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡
á¶È¡Ô~·_£ „QÍ=∂ʼnõΩ JO^Œ=Åã≤# Hõ$ëê‚ h~°∞ #QÆ~åxH˜
`«~°eOK«=Åã≤ =ã¨∞Î#flk. WѨC_»∞ ZÅ¡OѨe¡ „áê*ˇ‰õΩì hà◊¡#∞
`«~°eOK«_®xH˜ 3 "ÕÅ HÀ@¡`À ÃÑ·ÑπÖˇ·<£ x~å‡}O [~°∞QÆ∞
`«∞#flk. D 60 UO_»¡ =Å㨠áêÅ#Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iæOk
Jaè=$kú HÍ^Œ∞. =∂#= q^èŒfiOã¨O, Ѩ~åº=~°} q^èŒfiOã¨O,
qÅ∞=Å q^èŒfiOã¨O, |O*Ï~å Ç≤ÏÖòû, Ec¡Ç≤ÏÖòû, ÃÇ·Ï>ˇH±ã≤©,
ÃѶ¡ F=~°∞¡, áê~°∞¯Å∞, QÍÔ~¤<£Å∞ `«k`«~° ÃÑ· ÃÑ· "≥∞~°∞QÆ∞ÖË
Jaè=$kú HÍ^Œ∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iyOk Jaè=$kú ¿Ñ~°∞ g∞^Œ
=∞Ǩ q^èŒfiOã¨O.
W"åfià◊ `≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ XHõ H˘eH˜¯ =ã¨∞Î#fl "Õà◊
ZѨʘÖψQ PO„^èÀà◊√¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ g∞^Œ H˜iH˜i "≥Ú^ŒÅ∞
Ãјì„#∞. 1953Ö’ PO„^èŒ ~å¢+¨ìO U~°Ê_Õ@ѨC_»∞ "åi K«∂ѨÙ
=∞„^•ã¨∞ #QÆ~°O g∞^Œ Ѩ_çOk. =∞„^•ã¨∞ #QÆ~°O `«=∞ˆH
HÍ"åÅx, gÅ∞HÍHõáÈ`Õ #QÆ~åxfl Ô~O_»∞QÍ qÉèílOz ã¨QÆO
`«=∞H˜"åfiÅx, Jn gÅ∞QÍHõáÈ`Õ =∞„^•ã¨∞#∞ L=∞‡_ç
~å[^è•xQÍ K≥Ü«∂ºÅx"å~°∞ K≥Ü«∞ºx „Ѩܫ∞`«flO ÖË^Œ∞. PY~°∞‰õΩ
=∞„^•ã¨∞ #QÆ~°O HÀã¨O QÍO^èÕÜ«∞"åk á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞
„áê}Ïxfl |eKåÛ~°∞. J~Ú<å P<å˜ =∞„^•ã¨∞ ~å¢+¨ì
=ÚYº=∞O„u Nã≤.~å[QÀáêÖÏKåi gi ‰õΩ˜Å „Ѩܫ∞`åfl
ÅxflO˜x Z^Œ∞~˘¯x =∞„^•ã¨∞ #QÆ~åxfl HÍáê_»∞‰õΩ<åfl_»∞.
JHÀì|~ü 1, 1953 #∞O_ç XHõ¯~ÀA ‰õÄ_® PO„^èŒ∞Å∞
=∞„^•ã¨∞Ö’ LO_»ÏxH˜ gÅ∞ÖË^Œx ÔQO˜"Õ¿ãÎ Hõ~°∂flÅ∞Ö’
_Õ~åÅ∞ "Õã¨∞H˘x ѨiáêÅ# ™êyOKå~°∞. HÍã¨Î =ÚO^Œ∞K«∂ѨÙ`À
=º=ǨÏiOz LO>Ë D 60 UO_»¡Ö’ H˘`«Î ~å[^è•x #QÆ~åxfl

13. 13 Ѷ≤„|=i, 2013
J^Œ∞ƒù`«OQÍ xi‡OK«∞‰õΩ<Õ"å~°∞ J~Ú`Õ "å~°∞ ã¨fiÉèÏ= s`åº
Ѩ~å~Ú™⁄=Ú‡ ux |`«HÍÅH˘<Õ"åà◊√¡ Hõ#∞Hõ "åi K«∂ѨÙ
ã¨~åfiOQÆ ã¨∞O^Œ~°OQÍ `«Ü«∂Ô~· L#fl ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ÃÑ· Ѩ_çOk.
WHõ¯_» ~å[QÀáêÖÏKåi ÖÏO˜ ~å[H©Ü«∞ ^Œ∞~°O^èŒ~°∞_≥·#
=ÚYº=∞O„u ÖË_»∞. |∂~°∞æÅ "åix `ÕeHõQÍ<Õ ÖÁOQÆnã¨∞H˘x,
qb<åxfl =ºuˆ~H˜Oz# <≥„Ǩ˙ KÕ`« Z™êûsû ã≤á¶ê~°∞ûʼnõΩ
q~°∞^ŒúOQÍ qb#O ã¨OÉèíqOѨ*Ë™ê~°∞. =¸_ÕO_»¡ˆH Hõ~°∂flÅ∞
#∞O_ç ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ g∞^Œ _ÕQÆÖÏ¡ "åeáÈ~Ú ã¨HõÅ ã¨OѨ^ŒÅx
Ñ‘Å∞ÛH˘x |eã≤áÈ~Ú W"åfià◊ =∞àÁ¡Hõ™êi ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£#∞
`≥ÅOQÍ}‰õΩ H͉õΩO_® K≥Ü«∞º_®xH˜ qâ◊fi„Ѩܫ∞`åflÅ∞
KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ L=∞‡_ç ~å[^è•x HÍ"åÅ@? ZO`«
qz„`«"≥∞ÿ# „Ѩuáê^Œ#! „ѨѨOK«OÖ’ U ^ÕâßxÔH·<å, U
~å„ëêìxÔH·<å `«=∞ Éèí∂ÉèÏQÍxH˜ |Ü«∞@ ~å[^è•x
#QÆ~åÅ∞<åflÜ«∂? ~å[^è•x „Ѩ[Å ™œHõ~åº~°÷=∂? ÖËHõ QÆ∞ÃÑÊ_»∞
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å HÀã¨=∂?
~°≠Ï~°öO_£ ~å¢+¨ìO U~°Ê_ç#ѨÙ_®, ~°≠Ï~°öO_£ „Ѩ[Å∞ `«=∞‰õΩ
áêÃÇÏfl L=∞‡_ç ~å[^è•x HÍ"åÅx J_»QÆÖË^Œ∞. "≥Ú^Œ˜~ÀA
#∞O_ç ~åOpx ~å[^è•xQÍ „ѨHõ˜OK«∞‰õΩ<åfl~°∞. Kè«fÎãπQÆ_è£
„Ѩ[Å∞ Éè’áêÖòx =ke ~åÜ«∞ѨÓ~üx ~å[^è•xQÍ „ѨHõ˜OK«∞
H˘<åfl~°∞. WѨC_»∞ #Ü«∂ ~åÜ«∞ѨÓ~ü ¿Ñi@ JO^Œ"≥∞ÿ#,
„Ѩ}ÏoHÍ |^Œú"≥∞ÿ# ~å[^è•x #QÆ~°O xi‡OK«∞‰õΩO@∞<åfl~°@.
Wxfl "ÕÅ HÀ@∞¡ QÆ∞=∞‡iOz "åºáê~åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl
PO„^èŒ∞Å∞ `«=∞HõO@∂ ã¨fiO`« ~å[^è•xx xi‡OK«∞HÀÖË~å?
JO^Œ∞‰õΩ "åiH˜ ã¨=∞~°÷`« ÖË^•? LOk. J~Ú`Õ ã¨fiÉèÏ=s`åº
^ÀÑ≤_ôH˜ JÅ"å@∞Ѩ_ç#"å~°∞ JѨÊ#OQÍ ^˘iˆH ™⁄=Ú‡ÃÑ·<Õ
"åi K«∂Ѩ٠LO@∞Ok. J~Ú`Õ W"åfià◊ HÀ™êÎO„^èŒ áœ~°
ã¨=∂[O, =∞^茺`«~°QÆu "Õ∞^è•q=~°æO, Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞
`«=∞ P`«‡Q“~°"åxfl =∞O@ QÆÅ∞ѨÙ`«∞#fl QÆ∞ÃÑÊ_»∞=∞Ok
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å ‰õΩ˜Å „Ѩܫ∞`åflÅ#∞ uÑ≤ÊH˘@ì=Åã≤ LOk.
=∂#ã≤HõOQÍ x@ìxÅ∞=Ù# peáÈ~Ú# „Ѩ[ʼnõΩ Éè∫uHõ
qÉèí[#‰õΩ =∂~°æO "ÕÜ«∂eû# ÉÏ^茺`« HÀ™êÎO„^èŒ áœ~°
ã¨=∂*Ïx^Õ. Uk U"≥∞ÿ<å ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO `≥ÅOQÍ}
U~åÊ@∞ÃÑ· ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# ~À_£=∂ºÑπx „ѨHõ˜Oz áê~°¡"≥∞O@∞Ö’
aÅ∞¡ P"≥∂^ŒO á⁄O^Õ ^•HÍ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ *ÏQÆ~°∂‰õΩÖˇ·
=º=ǨÏiOK«Hõ `«Ñ¨Ê^Œ∞. Hõq, ~°K«~Ú`« Ö’ˆHâ◊fi~ü J#fl@∞¡
''Hõ#∞Ô~ѨÊÅ∞ HõuÎiOK«∞H˘x HÍÖÏxH˜ HÍѨÖÏ HÍÜ«∂e——
`≥ÅOQÍ} =ºuˆ~‰õΩÅ #∞O_ç `≥ÅOQÍ} ^ŒàÏ~°∞Å #∞O_ç
`≥ÅOQÍ}#∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #QÆ~åxfl ~°H˜∆OK«∞HÀ"åeû# Hõ~°Î=ºO
JO^Œi g∞^Œ L#flk.
T
WOHÍ ~åÜ«∂eûO^Õ^À q∞yÖË=ÙOk
<åÅ∞Hõ g∞n#∞Oz JHõ∆~åxfl `≥O¿Ñã≤
<å‰õΩ =∂>Ë ÖˉõΩO_® KÕã≤# ‰õΩ„@ QÆ∞iOz
<å K«i„`« xO_® <å˜# QÆO*Ï~Ú "≥ÚHõ¯Å QÆ∞iOz
WѨʘH˜ K≥áêÊeûO^Õ^À q∞yÖË =ÙOk
JÉèí∂`« HõÅÊ#ÖË rq`åÅ∞QÍ „Éèíq∞OѨ*ˇã≤
Jã¨Å∞ rq`åÅ g∞^Œ
=∞#∞fl"Àã≤# ‰õΩ˜Å`«fiO QÆ∞iOz
<å |`«∞‰õΩ H˘=∞‡‰õΩ |Å=O`«OQÍ
JO@∞QƘì# Jq˜ `«#O QÆ∞iOz
WOHÍ K«∂Ñ≤OKåeû^Õ^À q∞yÖË =ÙOk
<å ã¨O㨯ƒux H˘O_»zÅ∞= q∞Oy "Õ∞HõÑ≤Å¡#∞ KÕã≤
<å Hõà◊ÅxflO˜h x~åúH˜∆}ºOQÍ Ç¨Ï`«º KÕã≤# q^è•<åxfl
<å ã¨fi~åxH˜ LiayOz# L^•~°`«#∂
WѨʘH© qáêÊeûO^Õ^À q∞yÖË =ÙOk
J<åºÜ«∞OQÍ <å `«Å#∞ K≥@∞ìg∞k Ñ≤O^≥ÖÏ
HÀ¿ãã≤#ѨÙ_»∞
~åeѨ_»¤ "≥∂O_≥OÖÖ’ ZQÆ∞~°∞`«∞#fl QÆ∞O_≥K«Ñ¨Ùà◊¡#∞
<å Jã≤ÎHõÅ g∞^Œ xi‡Oz# Éèí=O`«∞Å ~°Ç¨Ï™êºhfl
WOHÍ <Õ~°∞ÛHÀ=eûOk KåÖÏ<Õ =ÙOk
~°∂ѨO =∂~°∞Û‰õΩO@∞#fl h PkèѨ`«ºO QÆ∞iOz
h QÆ∞Ö’¡<Õ ~°OQÆ∞Å∞ =∂~°∞`«∞#fl
hTã¨~°"≥e¡`«#O QÆ∞iOz
|Ç≤Ï~°OQÆ "ÕkHõ g∞^Õ
JÅ"ÀHõQÍ =∂~°∞ã¨∞Î#fl h "ÕëêÅ QÆ∞iOz.
U^Àq∞yÖË=ÙOk
–`ÀHõÅ ~å*Ëâ◊O
T
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«

14. 14#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
J=∂#`üǨÏ`«º–H˘xflPÖ’K«#Å∞
–ZÖò. J~°}º
_èçb¡ q^•ºi÷x J`åºKå~°O, ǨÏ`«º ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ
=∞~À™êi *ˇO_»~ü ã¨=∞㨺#∞ `≥~°g∞kH˜ `≥zÛOk. J`åºKå~°O
J<Õk ZO`« áêâ◊qHõ"≥∂ HÍã¨ÎO`« K«^Œ∞=Ù‰õΩ#fl U XHõ¯iÔH·<å,
K«^Œ∞=ÙHÀx x~°Hõ∆~åã¨∞ºÅÔH·<å `≥eã≤# q+¨Ü«∞"Õ∞, XHõ¯
HÍ=∂O^èŒ∞ʼnõΩ, „ѨÉèí∞`åfixH˜ `«Ñ¨Ê.
Jã¨Å∞ J`åºKå~åÅ∞ WO`« qK«ÛÅq_çQÍ ZO^Œ∞‰õΩ
[~°∞QÆ∞`«∞<åflÜ«∞<Õ ^•xH˜ „Ѩ^è•#OQÍ g∞_çÜ«∂#∞
xOkOK«_»O =∞^茺`«~°QÆu „Ѩ[Å∞, "Õ∞^è•=ÙÅ∞ KÕã¨∞ÎOÏ~°∞.
x["Õ∞! g∞_çÜ«∂ P^èŒ∞xHõ`«#∞ „Ѩ[ʼnõΩ KÕ~°"ÕÜ«∞_»O ¿Ñ~°∞`À
qÅ∞=Å∞ `«Ñ≤Ê „Ѩ=iÎã¨∞Î#fl q+¨Ü«∞O XѨCHÀ"åeûO^Õ.
J~Ú`Õ JÖÏ g∞_çÜ«∂#∞ Z=~°∞ `«Ü«∂~°∞KÕâß~°∞?
g∞_çÜ«∂Ö’ XHõ Kå#Öò J<≥·uHõ „Ѩ™ê~åÅ#∞ KÕã¨∞Î#flѨC_»∞
^•xfl xÅ∞=iOKåeû# ™ê÷#OÖ’ LO_ç „Ñ¨Éèí∞`åfiÅ∞
ZO^Œ∞‰õΩ q∞#fl‰õΩO@∞<åfl~Ú? JO>Ë Kå#Öòû#∞
xÜ«∞O„uOKåeû# „ѨÉèí∞`åfiÅ#∞ „Ѩ^è•#OQÍ ÉÏ^èŒ∞ºÅ#∞
KÕÜ«∂e Hõ^•! HÍh =∞^茺`«~°QÆu "å^Œ#Å∞ g∞_çÜ«∂ˆH
Ѩiq∞`«=∞=Ù`å~Ú. ã≤x=∂Å q+¨Ü«∞O ‰õÄ_® JO`Õ. U
„ѨÉèí∞`«fi ǨÏÜ«∂OÖ’<≥·<å Ãã<åû~üÉ’~ü¤ ZO^Œ∞‰õΩ ã¨iQÍæ
ѨxKÕÜ«∞^Œ∞? P „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ UO KÕã¨∞Î#fl@∞¡? JO>Ë P
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞, P ã≤x=∂Å "åà◊¡`À U^À ÖÏÅ∂p Ѩ_»∞`«∞#fl>Ë¡
Hõ^•! =∞i „ѨÉèí∞`åfiÖË "åà◊¡‰õΩ P ¿ãfiK«Ûù WzÛ#ѨC_»∞
f¿ã"åà◊√¡ hez„`åÅ∞ fÜ«∞_®xÔH·<å ZO^Œ∞‰õΩ "≥#HÍ
_»`å~°∞? Ü«Ú=`« ÃÑ_»^•~°∞Å QÆ∞iOz =∂Ï¡_Õ „Ѩu XHõ¯
=∞^茺`«~°QÆu |∞kúrq JO^Œ∞‰õΩ =¸Å"≥∞ÿ# „ѨÉèí∞`åfixfl
xOkOK«‰õΩO_® g∞_çÜ«∂ `«Ñ¨Êh, ã≤x=∂Å `«Ñ¨Êh, f¿ã"åà◊¡
`«Ñ¨Êh JHõ¯_çˆH PyáÈ`Õ ã¨=∞㨺‰õΩ Ѩiëê¯~°O ^˘~°Hõ^Œ∞.
WHõ _èçb¡ q^•ºiúx J`åºKå~°O `«~åfi`« _èçe¡Ö’ [iy#
PO^Àà◊#Å∞, x~°ã¨#Å∞ ѨÓiÎQÍ |∂~°∞˚"å ^Œ$+≤ì`À,
=∞^茌º`«~°QÆu ÉèÏ=*ÏÅO`À ™êy#"Õ. Z=ˆ~=∞#∞‰õΩ<åfl 㨈~
"å˜ QÆ=∞#O J^Õ x~°∂Ñ≤OzOk. JqhuH˜ =ºuˆ~HõOQÍ
J<åflǨÏ*ψ~, J~°qO^£ ˆH„l"åÖò #_çÑ≤# q∞`«"å^Œ |∂~°∞˚"å
L^Œº=∂Å `«~°Ç¨Ï^Õ D L^Œº=∞O ‰õÄ_®. "≥Ú^Œ@QÍ D
L^Œº=∂xH˜ L#fl ã¨fiÉèÏ=O Ѩiq∞`«ÅHõ∆ ºO Hõey#k. JO>Ë
J`åºKå~°O ^À+¨µÅ#∞ LitHõ∆ ÖË^• Z<£H“O@~ü KÕÜ«∞_»O
J<Õ `å`å¯eHõ ÅHõ∆ ºO`À ‰õÄ_»∞‰õΩ#flk. ã¨=∞㨺‰õΩ =¸Å"≥∞ÿ#
„ѨÉèí∞`åfiÅ#∞, ѨÙ~°∞ëêkèHõº ã¨=∂*ÏÅ#∞, "å˜ ÉèÏ=*Ï
ÖÏÅ#∞ „ѨtflOK«_»=∞<Õ =∞øeHõ ã¨fiÉèÏ"åÅ#∞ q㨇iOz
ÃÑ·ÃÑ· ѨÓ`«Å HÀã¨O [iy# L^Œº=∞O. J~Ú<å㨈~ JÖÏO˜
L^Œº=∂xÔH·<å „Ñ¨[Å#∞Oz ã¨ÊO^Œ# ÉÏQÍ<Õ =zÛOk.
=ÚYºOQÍ =∞^茺`«~°QÆu „Ѩ[Å #∞Oz. J~Ú`Õ =~°æ^Œ$+≤ì
Hõey# L^Œº=∞"≥∞ÿ`Õ „Ѩ[Å P„QÆǨÏ"ÕâßÅ#∞ =~°æáÈ~å@O
"≥·Ñ¨Ù =∞iÖËÛk QÍh JÖÏO˜ ^Œ$+≤ìÖËHõ áÈ=_»O`À P
PO^Àà◊# `«fi~°QÍ<Õ K«ÖÏ¡i áÈ~ÚOk. Hõ#∞Hõ ZѨC_≥·<å
㨈~ WÖÏO˜ J`åºKå~°O ÖË^• =∞ˆ~ W`«~° ã¨=∞㨺Å
q+¨Ü«∞OÖ’<≥·<å =~°æ^Œ$+≤ì`À™êˆQ áÈ~åÏÖË =¸ÖÏÅ#∞Oz
ã¨=∞㨺#∞ ÃÑH˜e™êÎ~Ú QÍh WÖÏO˜ `å`å¯eHõ L^Œº=∂Å∞
HÍ^Œ∞. ^À+¨µÅ‰õΩ tHõ∆ J=ã¨~°"Õ∞ HÍh, P ^À+≤ `«Ñ¨C
KÕÜ«∞_®xH˜ HÍ~°}ÏÅ∞ "≥uH˜, Jq ѨÙ#~å=$`«O H͉õΩO_®
K«∂_»@O Jã¨Öˇ·# J=ã¨~°O.
Jq∞`å x~°ƒùÜ«∞ J`åºKå~°O =∞~À™êi ^À+¨µÅ‰õΩ LitHõ∆
ÖË^• Z<£H“O@~ü tHõ∆ qkèOKåÅ<Õ _ç=∂O_£Å#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ
`ÕzÛOk. „Ѩ[ÅÖ’ „Ѩ|ÖË `å`å¯eHõ P"ÕâßÅ∞ WÖÏO˜
`«Hõ∆} K«~°ºÅ _ç=∂O_£Å#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ `Õã¨∞ÎOÏ~Ú. P=∞^茺
=∞hëê J<Õ z<åfli H˜_®flÑπ–ǨÏ`«º, =~°OQÆÖò Ü«∂ã≤_£
^•_ç Ѷ¨∞@#Å `«~åfi`« xOk`«∞Å#∞ Z<£H“O@~ü KÕÜ«∞_»O
ZO^Œi<À ã¨O`À+¨ ÃјìOk. JÖψQ _èçb¡ J`åºKå~°O
q+¨Ü«∞OÖ’ ‰õÄ_® [~°QÍÅx KåÖÏ=∞Ok ÉèÏqOz
L<åfl~°∞. x*ÏxH˜ D P"Õâ◊O "≥#Hõ KåÖÏ ÉÏ^èŒ, P"Õ^Œ#
L<åflÜ«∞<Õ q+¨Ü«∞O JO^Œ~°=¸ J~°úO KÕã¨∞HÀ"åe. U^≥·#
ˆHã¨∞q+¨Ü«∞OÖ’ ZѶπSP~ü #"≥∂^Œ∞ J<Õk áÈbã¨∞Å
^ŒÜ«∂^•H˜∆}ϺÅÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç L#fl Q˘Ñ¨Ê „Ѩ*Ï™êº=∞º
^Õâ◊O=∞#k. [~°QÆ~åxk [~°QÍHõ K«Hõ¯˜ , Hõ^äŒ<åÅ∞
K≥ѨÊ_»"Õ∞HÍh Ѷ¨∞’~åÅ∞ [~°QƉõΩO_® x"åiOK«_»O KÕ`«HÍx
áÈbã¨∞=º=ã¨ú ÃÑ·<Õ ÉÏkè`« =∞Ç≤Ïà◊Å∞ P^è•~°Ñ¨_®eû#
=º=ã¨÷Ö’ =∞#O L<åflO. ÃÑ·QÍ ˆHã¨∞ P^è•~åÅ#∞,
™êH∆ͺÅ#∞ `å~°∞=∂~°∞ KÕÜ«∞_»OÖ’ „Ѩ^è•# ã¨Ç¨ÏHÍ~°O
áÈbã¨∞ÖË JOkOKÕ KÕ#∞"Õ∞ã¨∞Î#fl HõOK≥Å =º=ã¨÷Ö’ L<åflO.
Wk Z=i<À xOkOK«_®xH˜ J#_»O ÖË^Œ∞. JÜÕ∞ëê g∞~å
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

15. 15 Ѷ≤„|=i, 2013
ˆHã¨∞Ö’ Hõà◊¡‰õΩ Hõ˜ì#@∞¡ K«∂¿ã L<åflO Hõ#∞Hõ ÉÏ^èŒ`À J#_»O,
WÖÏO˜ ÉÏ^è•Ö’ Z<£H“O@~ü ÖÏO˜ _ç=∂O_£Å∞
KÕÜ«∞_®xfl H˘O`«=~°‰õΩ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=K«∞Û. J~Ú`Õ =∞#q
|∂~°∞˚"å K«ÏìÖË J~Ú<å㨈~ P K«ÏìÅ∞ KÕÜ«∂eû# Ѩxx
KÕ¿ãÎ „Ѩ[Å∞ KÕÜ«∞=KÕÛ"≥∂QÍx áÈbã¨∞Å∞ `«∞áêH˜
^•fi~å KÕÜ«∞QÆ∂_»^Œ∞. JÖÏKÕ¿ã J"åHÍâßxfl „Ѩ[ÖË
|OQÍ~°∞ Ñ¨à‹¡OÖ’ Ãјì áÈbã¨∞Å∞‰õΩ JOkK«‰õÄ_»^Œ∞.
#HõûÖò|s <å˜#∞Oz <Õ˜^ŒO_»HÍ~°}ºO ^•HÍ áÈbã¨∞Å∞
ZÖÏO˜ J=HÍâßÅ∞ ÖËx Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’<Õ "ÕÖÏk ǨÏ`«ºÅ∞
KÕã≤ Uq^èŒOQÍ =∂#= ǨωõΩ¯Å ǨÏ##O QÍqOKå~À
K«∂âßO. JÖÏO˜k „Ѩ[ÖË J=HÍâ◊O HõeÊ¿ãÎ WHõ "åiH˜
Ѩ@ìѨQÍæÖË LO_»=Ù. J~Ú<å áÈbã¨∞Å∞ ‰õÄ_® WÖÏO˜
ˆHã¨∞Ö’¡ ^À+¨µÅ∞ ¿Ñ^ŒÅ∞, ѨÅ∞‰õΩ|_ç ÖËx"åà◊¡~Ú`Õ<Õ
Z<£H“O@~ü KÕ™êÎ~°∞ QÍh =∞O„`«∞Å∞, ÃÑ·™ê÷~Ú JkèHÍ~°∞Å∞,
_»|∞ƒ#fl"åà◊√¡ WÖψQ KÕã≤#ѨÙ_»∞ ZO^Œ∞‰õΩ Z<£H“O@~ü
KÕÜ«∞~°∞, =∞i JÖÏO@ѨÙ_»∞ Z<£H“O@~ü KÕÜ«∂Å<Õ „Ѩ[Å
_ç=∂O_£ Z=ix tH˜∆ã¨∞Î#flk. J~Ú<å XHõ ã¨=∞㨺‰õΩ
Z<£H“O@~ü Ѩiëê¯~°OQÍ =∂i`Õ, J^Õ K«@ì|^Œú"≥∞ÿ`Õ WHõ
ã¨=∞㨺Å∞ ÖËx KÀ@‰õÄ_® É’ÖË_»∞ Z<£H“O@~°∞¡ KÕÜ«∞_®xH˜
=∞# áÈbã¨∞ʼnõΩ, „ѨÉèí∞`åfiʼnõΩ =∞#"Õ∞ Öˇ·<£H˜¡Ü«∞~ü KÕã≤#
"åà◊¡=∞=Ù`åO. J`åºKå~°O [iy# J=∂‡~Ú q+¨Ü«∞OÖ’
K«O¿Ñ ǨωõΩ¯ Z=iKåÛ~°∞. Jx =∞#=∞O^Œ~°O J_»∞QÆ∞`«∞<åflO
Hõ^•! =∞i ^À+≤ =∂„`«O =∞x+≤ HÍ_® J`«xfl ‰õÄ_»
K«O¿ÑǨωõΩ¯ Z=iH© ÖË#>Ëì Hõ^•! ^À+¨O KÕã≤ LO_»=K«∞Û,
HÍh JO^Œ∞‰õΩ tHõ∆Å∞ Hõiî#OQÍ "ÕÜ«∂e QÍx K«OѨ‰õÄ_»^Œ∞
Hõ^• <Õ~°xfl x~ÀkèOK«_»OÖ’ qѶ¨Å"≥∞ÿ# áÈbã¨∞ =º=ã¨ú,
„ѨÉèí∞`åfiÅ∞ <Õ~åxfl JOwHõiOKåHõ K«OÑ≤"ÕÜ«∞_»O ~å*ϺOQÆ
ã¨∂„`åʼnõΩ q~°∞^ŒúO HÍ^•? JÖÏ K«OѨ=∞x J_»QÆ_»@O
=∞# `«Ñ¨C HÍ^•? ''^Œ∞~å‡~åæxH˜ ^Œ∞~å‡~°æ"Õ∞ ã¨=∂^è•#"≥∞ÿ`Õ
ã¨=∂[OÖ’ z=~°H˜ ^Œ∞~å‡~°æ"Õ∞ q∞QÆ∞Å∞`«∞Ok—— J#fl
ÉÏÅQÀáêÖò =∂@Å#∞ QÆ∞~°∞Î `ÕK«∞Û‰õΩO^•O. Hõiî# tHõ∆Å∞
"ÕÜ«∞=∞x HÀ~åÖË QÍh K«OѨ=∞x áÈbã¨∞Å#∞ „Ѩ[ÖË
„¿Ñˆ~Ñ≤OK«_»O ˆ~Ѩ˜ âßOu qѶ¨∂`åxH˜, =∞x+≤ |uˆH
¿ãfiK«Ûù HÀÖ’Ê=_®xH˜ ^•i fã¨∞ÎOk. `«=∞ x~°¡H∆ͺx
HõÑ≤ÊѨÙK«∞Û‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ áÈbã¨∞Å∞ K«Ïìxfl KÕ`«∞Ö’¡H˜ fã¨∞‰õΩO>Ë
JO^Œ∞‰õΩ HÍ~°}O Z=~°=Ù`å~°∞?
W"åfià◊ J`åºKå~°O J<Õk ~å*ϺxH˜ XHõ J}˜z"Õ`«
™ê^èŒ#OQÍ J~ÚáÈ~ÚOk. =∞QÆ"åà◊§#∞ ǨÏ`«º KÕÜ«∞_»O,
„ã‘ÎÅ#∞ J`åºKå~°O KÕã≤ ǨÏ`«º KÕÜ«∞_»O J<Õq „Ѩ*Ï™êº=∞º
ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ qã¨Î $`«OQÍ "å_»∞`«∞#fl J}˜z"Õ`« ™ê^èŒ<åÅ∞.
qëê^ŒO Uq∞@O>Ë XHõ~À, W^ŒÌ~À, P~°∞QÆ∞~À J`åºKå~°O
KÕ¿ãÎ WO`«QÍ ã¨ÊOkã¨∞Î#fl [<åÅ∞, „ѨÉèí∞`«fi =º=ã¨÷Å∞ Ug∞
Z~°∞QÆx J=∂Ü«∞Hõ yi[#∞ÅÃÑ· KÕ¿ã J`åºKå~åÅ∞,
„ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ "å˜H˜ Wã¨∞Î#fl K«@ì|^Œú`«ÅÃÑ· ã¨ÊOkOK«Hõ
áÈ=_»O, "åHõѨe¡Ö’ Ѩ^ŒHÀO_»∞ =∞Ok J=∂Ü«∞Hõ Pk"åã‘
„ã‘ÎÅÃÑ· „ˆQǨÏ∫O_£û áÈbã¨∞Å∞ KÕã≤# J`åºKå~°OÃÑ· UO^Œ∞‰õΩ
WO`«QÍ ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ [<å„QÆǨÏO ~åÖË^Œ∞. _èçb¡ Ѷ¨∞@##∞
KÕã≤#O`«QÍ "åHõѨe¡x g∞_çÜ«∂ ZO^Œ∞‰õΩ á¶ÈHõãπ KÕÜ«∞ÖË^Œ∞.
ã¨=∂[ ã¨Éèí∞ºÅ∞ KÕ¿ã J`åºKå~åÅ Hõ<åfl „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞
^ŒQÆæ~°∞O_ç [iÑ≤OKÕ J`åºKå~åÅ∞ KåÖÏ „Ѩ=∂^ŒHõ~°O.
ã¨=∂[ ã¨Éèí∞ºÅ q+¨Ü«∞OÖ’<≥·`Õ Hõhã¨O ^À+≤H˜
tHõ∆Ѩ_»∞`«∞O^Œ<Õ Pâ◊Ѩ_®Å<Õ HÀiHÍ LOÏ~Ú. HÍh
„ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ J`åºKå~åÅ∞ KÕ~ÚOKÕ q+¨Ü«∞OÖ’ „ѨÉèí∞`åfixfl
^À+≤QÍ xÅɡÏìeû# ÉÏ^茺`«#∞, J=ã¨~åxfl „Ѩ[Å∞
q㨇iã¨∞Î<åfl~°∞. ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ =∂"À ~Úã¨∞ìÅÃÑ·
„ѨfHÍ~åxfl f~°∞Û‰õΩO@∞<åfl~°∞. K≥·`Õ, ‰õΩq∞eÅ
L^•Ç¨Ï~°}Å∞ =∞# Hõà◊¡=ÚO^Œ∞<åfl~Ú. ^˘iH˜#,
ÖÁOyáÈ~Ú# =∂"À~Úã¨∞ìÅÖ’ =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ `«=∞
J=ã¨~åxfl fˆ~Û Öˇ·OyHõ =ã¨∞Î=ÙQÍ "å_»∞‰õΩO@∞ <åfl~°∞.
ZO^Œ∞‰õΩ WÖÏO˜ "å˜ÃÑ· „Ѩ[ʼnõΩ P„QÆǨÏO HõeyOK«_»O
ÖË^Œ∞? "å˜x „Ѩ™ê~°O KÕÜ«∂Å<Õ ã¨Ê$Ç¨Ï g∞_çÜ«∂‰õΩ
ZO^Œ∞‰õΩ HõÅQÆ_»O ÖË^Œ∞?
Ѷ¨Óº_»Öò, ÃÑ@∞ì|_ç^•i =∞#ã¨Î`«fiO, ™ê„=∂[º"å^Œ,
„ѨѨOpHõ~°} ÃÑ_»^èÀ~°}∞Å∞ W"åfià◊ =∞Ç≤Ïà◊#∞ ÃãH±û
=ã¨∞Î=ÙQÍ<Õ K«∂_»=∞x ã¨O^Õâ◊q∞ã¨∞Î<åfl~Ú. Ü«Ú=‰õΩÅ∞
P ^èÀ~°}∞ʼnõΩ PHõi¬OK«|_»∞`«∂ `å=Ú ‰õÄ_® ¢ã‘Îx ÃãH±û
ã¨~°∞‰õΩQÍ<Õ K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞. P ^èÀ~°}∞Å∞ „ѨÉèí∞`åfiÅ H˜ã¨∞Î#fl
ã¨O^Õâ◊"Õ∞q∞@O>Ë ¢ã‘ÎÅ#∞ J}KåÅO>Ë "åiÃÑ· J`åºKå~°O
KÕÜ«∂Åx. JO^Œ∞ˆH D ~ÀA =∞# áÈ~å@O ^À+¨µÅ‰õΩ
Li "≥·Ñ¨Ù H͉õΩO_® J}˜z"Õ`« ™ê^èŒ#OQÍ ¢ã‘ÎÅ#∞ "å_»@OÃÑ·
[~°QÍeû LOk. =∞^茺`«~°QÆu L^Œº=∂Å∞ ZÖÏQÆ∂ P
kâ◊QÍ áÈ~åÏÅ∞ KÕÜ«∞=Ù. Hõ#∞Hõ P Ѩx "å=∞ѨHõ∆
ÉèÏ=*ÏÅ=Ú#fl "åˆ~ KÕÜ«∂e. Ü«Ú=`«∞Å∞ K«^Œ∞=ÙHÀ=_»O,
|O_ç #_»Ñ¨_»"Õ∞ ã¨=∂#`«fiO HÍ^Œx QÆ∞iÎOz ã‘fiÜ«∞ rq`«
x~°‚Ü«∂kèHÍ~°O á⁄O^Œ_»"Õ∞ ã¨=∂#`«fi=∞<Õ ÅHõ∆ º™ê^èŒ#
kâ◊QÍ P áÈ~åÏÅ∞ H˘#™êQÍeû LOk.
T

16. 16#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
''Ѷ¨Óº_»e[O ѨÓ[Ö’ qѨ¡=HÍ~°∞Å∞—— JO@∂ PO„^èŒ*’ºu
k#Ѩ„uHõ (16.12.2012)Ö’ HõOK« SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ "åºã¨O
~åâß~°∞. JO^Œ∞Ö’ H˘xfl Ãã·^•úOuHõ H˘xfl HõqfiOKÕ q+¨Ü«∂Å∞
L<åfl~Ú. "å@xfl˜H© ["å|∞ K≥ѨCHÀ=Åã≤O^Õ. J~Ú`Õ
WѨC_≥·<å ZѨC_≥·<å qѨ¡=HÍ~°∞ʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ =∂Ï¡_»@O
KåÖÏ ™œÅÉèíºOQÍ LO@∞Ok. ZO^Œ∞HõO>Ë "åiH˜ áêÅHõѨH∆ÍÅ
JO_» LO@∞Ok. HõOK« SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ ‰õÄ_® `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∂xfl ã¨=∞i÷Oz# ~ÀAÅ∞<åfl~Ú. P ~ÀAÖ’¡ `å<≥O^Œ∞‰õΩ
ã¨=∞i÷OKå_À? U ã‘fiÜ«∞q=∞~°≈ KÕã¨∞H˘x WѨC_»∞
=ºuˆ~H˜ã¨∞Î<åfl~À "≥Ú^Œ@ q=iOz `«~°∞"å`« „Ѩâ◊flÅ∞ "Õ¿ãÎ
KåÖÏ ã¨||∞QÍ LO_Õk. SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ JO^ŒiH© „Ѩâ◊flÅ∞
"Õ™êÎ~°∞. P „Ѩâ◊flʼnõΩ ["å|∞ K≥ѨÊ=Åã≤O^Õ HÍx "å~°∞ =∂„`«O
Z=iH© ["å|∞^•s HÍ_»∞.
SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ xQÆ=∞# `«~°¯OÖ’ „Ѩâ◊flÅ∞ "ÕÜ«∞_»O,
["å|∞Å∞ K≥ѨÊ_»O [~°∞QÆ∞`«∞Ok. xQÆ=∞# `«~°¯OÖ’ JO`«~°æiƒù`«
=ºuˆ~HÍ~å÷Å∞ ^•y LOÏ~Ú. áÈ~å@O [iy#ѨC_»∞ „Ѩ^è•#
"≥·~°∞ºO Éèí∂™êfi=∞º =~åæxH˜ Ñ‘_ç`« „Ѩ*ÏhHÍxˆH L#flk.
WѨC_»∂ J^Õ L#flk. HÍh H˘xfl ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ "≥·~°∞^茺 ™ê÷#O
`å`å¯eHõOQÍ =∂~°∞`«∂ LO@∞Ok. H˘`«Î "≥·~°∞^茺O =ÚO^Œ∞‰õΩ
=ã¨∞ÎOk. `«~°∞"å`« Jk J^Œ$â◊ºO J=Ù`«∞Ok. 1969 #∞O_ç
qѨ¡= áêsìÅ∞ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl |ÅѨ~°∞ã¨∂Î<Õ L<åfl~Ú.
WѨC_»∞ H˘`ÕÎg∞ HÍ^Œ∞.
''P„áêO`« "≥Å=∞ ^˘~°Å <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’<Õ `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞O 2001Ö’ „áê~°OÉèí"≥∞ÿOk. JѨʘ #∞O_ç Jxfl
=∂"À~Úã¨∞ì „QÆ∂ѨÙÅ∞ WHõ¯_ç „Ñ¨^è•# "≥·~°∞^茺O `≥ÅOQÍ}
„áêO`«O(Éèí∂™êfi=ÚÅ`À ã¨Ç¨ ) PO„^èŒ „áêO`«O =∞^茺 L#fl^Œ<Õ
"å^Œ# `≥KåÛ~°∞.—— JO@∞<åfl~°∞.
=∞~˘HõKÀ@ PO„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ „Ѩ^è•# â◊`«$=ÙÅ∞
JO@∞<åfl~°x `«<Õ JO@∞<åfl_»∞. Ô~O_»∞ „áêO`åÅ
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ â◊`«$=ÙÖË J~Ú#ѨʘH©, WѨC_»∞ Ô~O_»∞
„áêO`åÅ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞ʼnõΩ ÖË^• Éèí∂™êfi=ÚʼnõΩ =∞^茺 Ѷ¨∞~°¬}
=zÛOk. `≥ÅOQÍ} Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ ÖË^• ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞
|ÅÇ‘Ï#∞Å∞ J~Ú#O^Œ∞# `å`å¯eHõOQÍ `≥ÅOQÍ}
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å#∞ ÖË^• Éèí∂™êfi=ÚÅ#∞ ã¨=∞i÷OK«_»O
[~°∞QÆ∞`«∞#flk. "åi^ŒÌ~°∂ q∞`«$Öˇ·#ѨC_»∞ WHõ¯_ç "åi`À
"≥·~°∞^茺O =ÚO^Œ∞‰õΩ =ã¨∞ÎOk. J~Ú`Õ WHõ¯_» SÅÜ«∞ºQÍi
‰õΩÅHÀ}OÖ’x xQÆ=∞#`«~°¯ JO`«~°æiƒù`« J~°÷O Uq∞@O>Ë
ÔHã≤P~ü "≥Å=∞, =∂"À~Úã¨∞ì áêsì HÍ~°º^Œi≈ QÆ}Ѩu "≥Å=∞
JO^Œ∞=Å# W^ŒÌ~°∞ "≥Å=∞Å∞ Hõeã≤ "≥·~°∞^茺 ™ê÷<åxfl =∂~åÛ~°∞
Jx `å#∞ W=fi^ŒÅK«∞‰õΩ#fl ã¨OˆH`«O.
D "≥·~°∞^茺O ZѨC_»∞ =∂iOk? Jx =∞~˘Hõ „Ѩâ◊fl. 1990
`«~°∞"å`« ~°ëêº Ñ¨`«<å#O`«~°O PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ HõOK« SÅÜ«∞º,
a.Zãπ.~å=ÚÅ∞, T™ê ^Œo`«"å^ŒO ¿Ñ~°∞`À ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi
"å^•xfl =ÚO^Œ∞‰õΩ `≥KåÛ~°∞. HÍx JѨC_»∞ "å=∞ѨHõ∆ ta~°OÖ’
ã¨Ô~·# „Ѩ`åº=∂flÜ«∂xfl „Ѩ"Õâ◊ÃÑ@ì ÖËHõáÈ~°∞. „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O
PÅ㨺O HÍ=_»O =Å# SÅÜ«∞ºQÍi "å^Œ# HÍÅO K≥e¡#
=∞O^Œ∞ÖÏ =∂iOk. HÍ=Ù# "≥Ú^Œ˜ W~°∞=Ù~°∞ "å=∞ѨHõ∆
ta~åxH˜ =ºuˆ~‰õΩÅ∞QÍ =∂i<å~°∞. ‰õΩÅ ã¨=∞㨺‰õΩ
Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞ ‰õÄ_® ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O K≥ѨÊÖËHõ
P`«‡~°Hõ∆}Ö’ Ѩ_®¤~°∞. P „Hõ=∞OÖ’<Õ ‰õΩÅ Jã≤÷`«fiO`À áê@∞,
„áêOfÜ«∞ Jã≤÷`«fiO, *ˇO_»~ü Jã≤÷`åfiÅ∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ =KåÛ~Ú.
L^Œº=∞O ã¨Î|ú`«‰õΩ QÆ∞Ô~·Ok, "≥·~°∞^茺 ™ê÷#O `å`å¯eHõOQÍ
=∂i#k.
''Zãπ.ã≤, Zãπ.˜, a.ã≤ Ü«Ú=‰õΩÅ∞, Ü«Ú=`«∞Å∞ „áê}ÏʼnõΩ
`≥yOz Éèí∂™êfi=ÚʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ áÈ~å_®~°∞. D „áêO`«Ñ¨Ù
Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ Ѩxfl# ‰õΩ„@Ö’ ÉèÏQÆOQÍ Z<£H“O@~°¡Ö’
K«xáÈÜ«∂~°∞.——
‰õΩÅ Jã≤÷`«fi"å^ŒOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ WÖÏ ~åâß~°∞. Zãπ.ã≤,
Zãπ.˜, a.ã≤Å∞ SÅÜ«∞ºQÍi =∞#∞+¨µÅ#fl=∂@, Jã≤÷`«º
"å^ŒOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ ‰õΩÅO QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞
`«∞<åfl~°∞ `«Ñ¨Ê Éè∫uHõ"å^ŒOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ =∂Ï¡_»_»O ÖË^Œ∞.
PK«~°}Ö’ ‰õΩÅ Jã≤÷`«fiO QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞`«∞<åflˆ~ `«Ñ¨Ê
‰õΩÅx~°∂‡Å# H˘~°‰õΩ „Ѩܫ∞uflOK«_»O ÖË^Œ∞. ^•x Ѷ¨e`«"Õ∞
WOw¡+¨µ g∞_çÜ«∞O#∞, Z<£.l.F ã¨OѶ¨∂Å#∞, P^•ºu‡Hõ
„Ѩ*Ï™êfi=∂ºxfl =∞^èÕº =∂~åæxfl ã¨=∞iúOK«_»O. g˜x
ã¨=∞iúOK«_»O JO>Ë =∂i¯û*Ïxfl ѨÓiÎQÍ =ºuˆ~H˜OK«_»"Õ∞.
=∂i¯ûã¨∞ì HÀ}OÖ’ ‰õΩÅã¨=∞㨺‰õΩ Ѩiëê¯~°O K≥Ñ≤Ê`Õ "åˆ~
=∂i¯ûã¨∞ì ta~åxH˜ =∂~°æ^Œ~°≈‰õΩÅ∞QÍ =∂ˆ~"å~°∞. HÍx "å~°∞
=∂i¯ûã¨∞ì ta~åxfl |ÅÇ‘Ï# Ѩ~°K«_»OÖ’ ÉèÏQÆ™êfi=ÚÅ∞QÍ<Õ
L<åfl~°∞.
HͺÑ≤@e[OѨÓ[Ö’HõOK«SÅÜ«∞º
–a.Ãã·^Œ∞Å∞
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

17. 17 Ѷ≤„|=i, 2013
<Õ˜ Hõ=¸ºx+¨µìÅÖψQ SÅÜ«∞º ‰õÄ_® ‰õΩÅã¨=∞㨺‰õΩ
PiúHõHÀ}O(_»|∞ƒ)Ö’<Õ Ñ¨iëê¯~°O HÀ~°∞`«∞<åfl_»∞. PÜ«∞#
‰õÄ_® ‰õΩÖÏŠѨÙ@∞ìHõ, ZÖÏ [iyO^À „ѨKå~°O KÕÜ«∞ÖË^Œ∞.
ÉèÏ=*ÏÅ ~°OQÍxfl Jaè=$kú Ѩ~°K«ÖË^Œ∞. ã¨=∞㨺 Uq∞@O>Ë
H˘O^Œ~°∞ Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞ ã¨=∞㨺Å#∞ ѨÙ<åk ã¨=∞㨺Å∞
LѨi`«Å ã¨=∞㨺Å∞QÍ qÉèílOK«_»O. LѨi`«Å"≥∞ÿ#
ÉèÏ=*ÏÅxfl "å~Ú^• "ÕÜ«∞_»O. ‰õΩÅã¨=∞㨺#∞ LѨi`«Å
ã¨=∞㨺QÍ QÆ∞iÎOK«_»O nx =Å# ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi"å^ŒO =ÚO^Œ∞‰õΩ
=zÛOk. "å˜x ã¨=iOK«∞‰õΩO>Ë ‰õΩÅã¨=∞㨺‰õΩ Ѩiëê¯~°O
Åaèã¨∞ÎOk. HÍx H˘O^Œ~°∞ Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞ ‰õÄ_® D q+¨Ü«∂xfl
QÆ∞iÎOz#@∞¡QÍ ÖË^Œ∞. áÈx SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ QÆ∞iÎOK«~å? JO>Ë
Jn ÖË^Œ∞, SÅÜ«∞º QÍiH˜ =zÛ# =ã¨∞Î#fl QÆ∞iÎOѨ٠ˆH=ÅO
=∂i¯û*Ïxfl =ºuˆ~H˜ã¨∞Î#flO^Œ∞ =Å¡<Õ, Zãπ.ã≤, Zãπ.˜, a.ã≤
"≥∞ÿ<åi©Å∞ K«xáÈ~Ú#k "åã¨Î="Õ∞. HÍx "åix
K«OѨ_»OÖ’#∞ x~°ƒO^èŒHÍO_»#∞ `å~å™êú~ÚÖ’ J=∞Å∞
Ѩ~°K«_»OÖ’#∞ „Ѩ^è•# Éèí∂q∞Hõ#∞ áÈ+≤Oz#k ‰õÄ_®
áêÅHõѨHõ∆ ã¨=∞~°ú‰õΩÖˇ·# Zãπ.ã≤, Zãπ.˜., a.ã≤, =Úã≤¡O
"≥∞ÿ<åi©ÖË#<Õk ‰õÄ_® "åã¨Î="Õ∞. WHõ¯_» =∂Å, =∂kQÆ,
ÅOÉÏ_», =Úã≤¡O "≥∞ÿ<åi©Å∞, aã‘Å<Õk HÍ^Œ∞, "åiH˜
Éè∫uHõ"å^Œ ÉèÏ=*ÏÅO JaƒO^•? áêÅHõ =~°æ ÉèÏ=*ÏÅO
JaƒO^•? J<Õ^Õ =ÚYºO.
''HͺÑ≤@e[O HõO>Ë Ñ¶¨Óº_»e[O Z‰õΩ¯= „Ѩ=∂^ŒHõ~°
"≥∞ÿ#^Œx =∂"À~Ú[O J=QÍǨÏ# ‰õÄ_®. WѨC_»k ѨÓiÎQÍ
=∂iOk.—— JO@∞<åfl~°∞.
HͺÑ≤@e[O HõO>Ë Ñ¶¨Óº_»e[O Jaè=$kú x~À^èŒHõ"≥∞ÿ#^Õ.
HÍx ^•xH© ã¨=∞Ü«∞O ã¨O^Œ~°ƒùO L#flk. =∞~˘Hõ ^Õâ◊OÖ’x
HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ „Ѩ"Õ∞Ü«∞O ÖˉõΩO_® P ^Õâ◊OÖ’<Õ ã¨fi`«O„`«OQÍ
HͺÑ≤@e[O Jaè=$kú K≥O^Œ∞`«∞#flѨC_»∞ Ѷ¨Óº_»e[O Jaè=$kú
x~À^èŒHõ"≥∞ÿ#^Õ. HÍx WѨC_»∞ =Åã¨q^è•#O áÈ~Ú
„ѨѨOpHõ~°} q^è•#O =zÛOk. ã¨O^Œ~åƒùxfl |˜ì XHõ
^Õâ◊OÖ’x Ѷ¨Óº_»e[O =∞~˘Hõ ^Õâ◊OÖ’x HͺÑ≤@e[O, XHõ
^Õâ◊OÖ’x HͺÑ≤@e[O =∞~˘Hõ ^Õâ◊OÖ’x HͺÑ≤@e[O á⁄`«∞ÎÅ∞
ÃÑ@∞ì‰õΩO@∞<åfl~Ú. P á⁄`«∞ÎÅ#∞ ^Œ$+≤ìÖ’ ÃÑ@∞ìH˘x
ã¨O^Œ~åƒùxfl |˜ì Ѷ¨Óº_»eã¨∞ìÅ`À, HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ`À QÆÅ
"≥·~°∞^蕺Å∞ =∂~°∞`å~Ú. U =∂"À~Ú[O ¿Ñ~°∞ K≥ѨC`«∞<åfl~À
P =∂"À =Å㨠HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ#∞ ZkiOKÕ „Hõ=∞OÖ’
Ѷ¨Óº_»eã¨∞ìÅ`À `å`å¯eHõ q∞`«$`«fiO KÕÜ«∞_»O [iyOk.
ã¨fi`«O„`«OQÍ ZkˆQ „Hõ=∞OÖ’ HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ∞ |ÅÇ‘Ï#∞Å∞
Ѷ¨Óº_»eã¨∞ìÅ∞ |Å=O`«∞Å∞, Ô~O_çO˜# áÈeÛ#ѨC_»∞
HͺÑ≤@e[O Jaè=$kúHõ~°"≥∞ÿ#k. JO^Œ∞=Å# P ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’
|ÅÇ‘Ï#∞Å∞, Jaè=$kúHÍ~°∞Å∞ J~Ú# HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ#∞
Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞ ã¨=∞i÷™êÎ~°∞. SÅÜ«∞ºQÍi ^Œ$+≤ìÖ’ U
Ѩiã≤÷`«∞Ö’<≥·<å HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ∞ Jaè=$kúHÍ=Ú‰õΩÅ∞,
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å∞ WOHÍ Jaè=$kú HÍ=Ú‰õΩÅ∞. JO^Œ∞ˆH
J"≥∞iHÍ ™ê„=∂[º"å^•xfl „ѨѨOpHõ~°}#∞ ã¨=∞i÷OKÕ
SÅÜ«∞ºQÍi "≥·Yi ã¨Ô~·#^Œx `«# #=∞‡HõO. JO^Œ∞=Å#
Hõ=¸ºxã¨∞ìÅO^Œ~°∂ ™ê„=∂[º"å^•xfl ã¨=∞i÷OKåÅx "åi
HÀiHõ.
''`≥ÅOQÍ} Ô~_ç¤, ~å=ÙÅ∞, `≥ÅOQÍ} qâßÅ „Ѩ[Å q∞`«$Å∞
PO„^èŒ ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∞ „Ѩ^è•# â◊`«$=ÙÅx Jxfl #HõûÖˇ·ò
P~°æ<≥·*Ë+¨#∞¡ `≥ÅOQÍ} PO„^èŒ =∞^茺 "≥·~°∞^茺O „Ѩ^è•#
â◊`«$"≥·~°∞^茺O Jx K≥|∞`«∞<åfl~°∞—— JO@∞<åfl~°∞.
Wk ‰õÄ_® ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi"å^ŒOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ K≥ѨÙ`«∞<åfl~°∞.
Ô~_»∞¡, ~å=ÙÅ∞ „Ѩ[Å q∞„`«∞Åx `≥ÅOQÍ} J#∞‰õÄÅ
Hõ=¸ºxã¨∞ìÖËg∞ K≥ѨÊÖË^Œ∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ Ô~_»∞¡, ~å=ÙÅ∞
‰õÄ_® LO_»_»O =Å# "åi`À ‰õÄ_® Hõeã≤ ã¨ÉèíÅÖ’ Hõ#|_»∞
`«∞#flO^Œ∞ =Å# SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ P q^èŒOQÍ =„H©Hõiã¨∞Î<åfl~°∞.
H˘xfl ã¨ÉèíÅÖ’ a*ˇÑ≤`À ‰õÄ_® áêÖÁæO@∞<åfl~°∞. J=hfl
q+¨Ü«∞ „áêuѨkHõÃÑ· áêÖÁæ<Õ HÍ~°º„Hõ=∂Å∞. SÅÜ«∞ºQÍi
|O_®~°∞ ^Œ`å΄`ÕÜ«∞ H˜+¨<£Ô~_ç¤`À, ^Õ"ÕO^Œ~üQ“_£ K«O„^ŒÉÏ|∞`À,
`å#∞ *Ï~ü˚|∞+π`À Hõeã≤ LO_Õ q∞`«$`åfiÅ∞ =∂„`«O
LO_»=K«∞Û#@. JÖÏ `«=∞ #∞O_ç [iˆQq `«Ñ¨CÅ∞ HÍ=@.
HÍx Z^Œ∞˜"å~°∞ `«Ñ¨C KÕÜ«∞HõáÈ~Ú<å U^À XHõ˜ J#_»O
SÅÜ«∞ºQÍiH˜ JÅ"å@∞QÍ =∂i#k. ‰õΩÅã¨=∞㨺 q+¨Ü«∞OÖ’
Hõ=¸ºx+¨µìŠѨH∆Í# `«Ñ¨C [iy#k. HÍx SÅÜ«∞ºQÍ~°∞
ã¨=iOzOk Ug∞ ÖË^Œ∞. ã¨=∂[OÖ’ ‰õΩÅ ÉèÏ=*ÏÅOÖ’
=∂~°∞Ê `Õ=Åã≤#k JÖψQ q∞ye L#flk. XHõ"Õà◊ „áêOfÜ«∞
Jã≤÷`«fi áÈ~å@O `«¿ÑÊ J~Ú`Õ ‰õΩÅJã≤÷`«fi áÈ~å@O ‰õÄ_®
`«¿ÑÊ J=Ù`«∞Ok. ZO`À H˘O`« Jaè=$kú Hõ~°"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞ *ˇZã≤H˜ J„QÆ=~°‚O "å~°∞ J^茺‰õ∆ΩÖˇ·`Õ, Jaè=$kú x~À^èŒHõ
ã¨"≥∞ÿHͺO„^èŒ L^Œº=∞ *ˇZã≤H˜ ^Œo`« ÃãHõ∆<£ #∞O_ç J^茺‰õ∆ΩÅ∞
HÍ=_»O ZO`« "≥#∞HõÉÏ@∞`«#"≥∂ „QÆÇ≤ÏOK«=K«∞Û#∞. 2001Ö’
„áê~°OÉèí"≥∞ÿ#^ŒO@∞#fl `≥ÅOQÍ} Jã≤÷`«fi ÉèÏ=*ÏÅO ZO`À
=ÚO^ŒO[Ö’ LO>Ë JO`«HõO>Ë ZO`À =ÚO^Œ∞ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ#
‰õΩÅ Jã≤÷`«fi ã¨=∞㨺 ÉèÏ=*ÏÅO ZO`« "≥#∞Hõ|_ç L#fl^À
SÅÜ«∞ºQÍi "å^Œ# ^•fi~å<Õ `≥Å∞ã¨∞HÀ=K«∞Û#∞. ÉèÏ=*ÏÅ
~°OQÍxfl Jaè=$kú Ѩ~°K«‰õΩO_® ‰õΩÅã¨=∞㨺#∞ Ѩiëê¯~°O
KÕÜ«∞_»O ™ê^茺=∞ÜÕ∞º ѨxHÍ^Œ∞.

18. 18#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
''P<å˜ #∞OKÕ „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} áÈ~å@"≥ÚHõ¯>Ë KÕã≤
LO>Ë Ñ¨Ùe JO[Ü«∞º, =∂~ÀA g~°#fl, #ÖÏ¡ PkÔ~_ç¤,
K«O„^Œ=∞øo =O˜ Q˘Ñ¨Ê Éèí∂™êfi=∞º =ºuˆ~‰õΩefl HÀÖ’ÊÜÕ∞
"å~°=Ú HÍ^Œ∞ Hõ^•?—— JO@∞<åfl~°∞.
HÀÖ’ÊÜÕ∞"å~°O HÍ^Œ∞ Hõ^•? JO@∂ J@∞ #∞O_ç HÍ¿ãѨÙ
W@∞ =KåÛ~°∞ SÅÜ«∞ºQÍ~°∞. WÖÏO˜ =∂Å`À<Õ SÅÜ«∞ºQÍi
ÖÏO˜"å~°∞ <Õ#∂ g∞"å<Õfl JO@∂ Kå}Hõº`«O„`«O
#_»∞ѨÙ`«∞OÏ~°∞. =∂~ÀA g~°#fl#∞ ‰õΩÅã¨=∞㨺 q+¨Ü«∞OÖ’
K≥·`«#ºÑ¨izOk SÅÜ«∞ºQ͈~ JOÏ~°∞. WѨC_»∞ P q+¨Ü«∞O
‰õÄ_® Z^Œ∞˜"åi ÃÑ·H˜ <≥@ì_®xH˜ ÖË^• g~°#fl`À áê@∞
W`«~°∞Å#∞ ‰õÄ_® `«#"åà◊√¡QÍ „ѨHõ˜OK«∞HÀ=_®xH˜
„Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl~°∞. ã¨Ô~·# „Ѩ`åº=∂flÜ«∂xfl K«∂ѨÖËHõ `«#‰õΩ
`ÀzOk =∂Ï¡_»∞`«∂, =∂i¯û*ÏxH˜ =∂i¯ûã¨∞ìʼnõΩ L#fl
`Õ_®#∞ QÆ∞iÎOK«‰õΩO_®, =∂i¯ûã¨∞ìÅÃÑ· HÀáêxfl =∂i¯û[O
ÃÑ·H˜ =∞~°eOKå~°∞. „âßq∞Hõ=~°æ "Õ∞^è•q #∞O_ç áêÅHõ=~°æ
"Õ∞^è•qQÍ =∂i "åiH˜ ~°Hõ∆} Hõ=K«OQÍ Ñ¨xKÕã¨∞Î<åfl~°∞.
''D "≥Ú`«ÎO `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ ^˘~°Å |OQÍ¡Ö’ =∂r
#HõûÖˇ·@∞¡, „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∂Å <åÜ«∞‰õΩÅ∞, QÍÜ«∞‰õΩÅ∞ `«Ñ¨Ê
Z=~°∞<åfl~°∞? ^˘~°Å LѨ<庙êʼnõΩ =ÚO^Œ∞ ^èŒ∂O^è•O áê@Å∞
áê_»∞`«∂ |@ìeѨCH˘x J~°÷#QÆflOQÍ Zyˆ~ "å~°O`å U ã≤^•úO`«
Éèí∂q∞HõÖ’ Ѩ٘ì ÃÑiQÍ~°∞?—— JO@∞<åfl~°∞
SÅÜ«∞ºQÍi á⁄Ü≥Úº™êÎ L™ê‡xÜ«∂ „ѨHÍ~°O =∞`«`«`«fi
"å^Œ∞ʼnõΩ, "å=∞ѨHõ∆ f„="å^Œ∞ʼnõΩ [iˆQ Ѷ¨∞~°¬}Å#∞ K«∂ã≤
J@∂ W@∂ "≥à◊¡‰õΩO_® =∞^èÕº=∂~åæ#fl#∞ã¨iOKå#<åfl~°∞.
J^≥·`Õ U W|ƒOk LO_»^Œx. =∞^èÕº=∂~°æO ÉèÏ="å^ŒO HõO>Ë
"≥∞~°∞ˆQ J~Ú#ѨʘH˜ Jk uiy ÉèÏ="å^ŒOÖ’ ÉèÏQÆO
HÍ=Åã≤O^Õ. J~Ú`Õ =∂r #HõûÖˇ·@∞¡ U ã≤^•úO`« Éèí∂q∞HõÖ’
Ѩ٘ì ÃÑiQÍ~À, SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ J"≥∞iHÍ ™ê„=∂[º"å^Œ
„ѨѨOpHõ~°} "≥·òǨÏ∫*ò ~å[H©Ü«∂ÅÖ’ u~°∞QÆ∞`«∞O>Ë
J~°÷#QÆflOQÍ uiˆQ"å~°∞ WѨC_»∞ `≥ÅOQÍ} *ÏfÜ«∞"å^Œ∞Å`À
u~°∞QÆ∞`«∞<åfl~°∞. W^ŒÌiÖ’ |Å=O`«∞Å∞ J"≥∞iHÍ
™ê„=∂[º"å^Œ∞ÖË. J~°÷#QÆflOQÍ uiˆQ"åi ¿ãflǨÏO `≥ÅOQÍ}
=KÕÛ=~°ˆH, SÅÜ«∞ºQÍi ¿ãflǨÏO âßâ◊fi`«O HÍ=K«∞Û#∞.
`≥ÅOQÍ} Jã≤÷`«fi L^Œº=∞O HÍx, ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi L^Œº=∞O
HÍx [~°QÍeû# q^èŒOQÍ [iy`Õ Jq JÉèí∞º^ŒÜ«∞ L^Œº=∂ÖË.
P^蕺u‡Hõ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO, =∞^èÕº=∂~°æO ¿Ñ~°∞`À ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi
ã¨=∞㨺#∞ ZHõ¯_» "Õã≤# Q˘OQÆe JHõ¯_Õ J<Õ q^èŒOQÍ =∂~åÛ~°∞.
JÖÏ KÕÜ«∞_»O áêÅHõѨH∆ÍxH˜ "Õ∞Å∞ KÕÜ«∞_»"Õ∞ J=Ù`«∞Ok.
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O U^À XHõ "Õ∞~°‰õΩ HͺÑ≤@e*ÏxH˜
„ѨѨOpHõ~°} =ºuˆ~Hõ=∞=Ù`«∞O^Œx PÅ㨺OQÍ „QÆÇ≤ÏOKå~°∞
SÅÜ«∞ºQÍ~°∞. ^•xfl ‰õÄ_® ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi ã¨=∞㨺ÖψQ =∂~åÛÅx
SÅÜ«∞ºQÍi PÖ’K«#. JO^Œ∞ˆH Ѷ¨Óº_»e[O HÀ}O #∞O_ç
#~°∞H˘¯ã¨∞Î<åfl~°∞.
''<Õ#∞ qâ◊fi=∂#=Ùxfl, <Õ#∞ „ѨѨOK« HÍi‡‰õΩxfl JO>Ë<Õ
K«OÃÑÜ«∂ºÅ<Õ Ñ≤zÛ L<å‡^Œ∞efl =∂"À~Úã¨∞ìÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ
`«Ü«∂~°∞KÕã¨∞Î<åfl~°∞?
`≥ÅOQÍ} Jã≤÷`«fiOÖ’ ÖËx qâ◊fi=∂#=ÙÅ∞, „ѨѨOK«
HÍi‡‰õΩ_»∂ ‰õΩÅ Jã≤÷`«fiOÖ’ ZÖÏ LOÏ_»∞? SÅÜ«∞ºQÍ~°∞
„áÈ`«ûÇ≤ÏOz# ‰õΩÅã¨OѶ¨∂Å∞ ‰õÄ_® `«=∞ ‰õΩÅ ã¨=∞㨺‰õΩ,
„áêOfÜ«∞ ã¨=∞㨺‰õΩ ã¨O|O^èŒO L#fl^Œx `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæO@∞<åfl~Ú. HÍx SÅÜ«∞ºQÍi qâ◊fi
=∂#=Ù_»∞. e|ˆ~+¨<£, ¢ÃÑ·"Õ>ˇÿ*Ë+¨<£, QÀ¡|Öˇ·*Ë+¨<£ P „Hõ=∞OÖ’<Õ
`«#‰õΩ `Àz# q^èŒOQÍ "å^Œ# KÕã¨∞Î<åfl~°∞. JÖÏO˜
ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ "åiH˜ =ºuˆ~HõOQÍ x<å^•Å∞ WKÕÛ ã¨OѶ¨∞@#Å∞
‰õÄ_® L<åflÜ«∞x q<åfl#∞.
''˜P~üZãπ Ѩ٘ì<åHõ `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ "åi Jã¨Å∞
qѨ¡= HÍ~°º„Hõ=∞O XHõ˜ ‰õÄ_® ÖˉõΩO_®áÈ~ÚOk——
JO@∞<åfl~°∞.
SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ ZѨC_≥·`Õ =∞^èÕº=∂~°æO fã¨∞‰õΩ<åfl~À JѨʘ
#∞O_ç Ѩ~ÀHõ∆ Ѩ^ŒúuÖ’ =∂i¯û*Ïxfl ÏÔ~æò KÕâß~°∞. ‰õΩÅã¨=∞㨺
¿Ñ~°∞`À ‰õΩÅ Jã≤÷`«fi "å^•xfl, Z<£r"À ã¨OѶ¨∂Å#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ
`≥KåÛ_»∞. ã¨fiÜ«∞OQÍ `å<Õ É’kè J<Õ Z<£r"À ã¨OѶ¨∂xfl
™ê÷Ñ≤OKå_»∞. ^•xH˜ ™ê„=∂[º"å^Œ ã¨Ç¨ÏHÍ~åxfl fã¨∞‰õΩ<åfl_»∞.
JÖÏO˜q =∂i¯û*Ïxfl P`«‡~°Hõ∆}Ö’ Ѩ_»"Õ¿ãqQÍ L#flO^Œ∞#
HͺÑ≤@eã¨∞ìÅ∞ "å˜x „áÈ`«ûÇ≤ÏOKå~°∞. Ü«¸x=iû©ÅÖ’
ѨÓÖË JOÉË^Œ¯~ü J^茺ܫ∞# ˆHO„^•Å#∞ <≥ÅH˘ÅÊ_®xH˜ Hõ$+≤KÕã≤
=∂i¯û*ÏxH˜, JOÉË^Œ¯i*ÏxH˜ "≥·~°∞^茺O ã¨$+≤ìOz "å=∞ѨHõ∆
ta~åxfl P`«‡~°Hõ∆}Ö’ Ѩ_»"ÕÜ«∞_®xH˜ „Ѩܫ∞`«flO KÕâß~°∞.
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å ÉèÏ+¨#∞ áê~î°âßÅÖ’¡ g∞_çÜ«∞OQÍ „Ѩ"Õâ◊
ÃÑÏìÅx "åkOKå~°∞. Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ q^è•# x~°‚Ü«∂ÅÖ’
ÉèÏQÆOQÍ WOw¡+¨µ g∞_çÜ«∞O ã¨Ô~·#k HÍ^Œ∞ JO>Ë SÅÜ«∞ºQÍ~°∞
=ºH˜ÎQÆ`« q=~åÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ g∞ Ñ≤Å¡Å∞ WOw¡+¨µ g∞_çÜ«∞OÖ’
K«^Œ∞=Ù`«∞<åfl~°∞ Hõ^•? Jx „ѨtflOKÕ"å~°∞. Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞
q^è•# x~°‚Ü«∂ÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ¢ÃÑ·"Õò ã¨∂¯à◊√¡ ã¨Ô~·#q HÍ^Œ∞

19. 19 Ѷ≤„|=i, 2013
JO>Ë SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ =ºH˜ÎQÆ`« q=~åÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ g∞ Ñ≤Å¡Å∞
¢ÃÑ·"Õ@∞ ã¨∂¯à◊¡Ö’ K«^Œ∞=Ù`«∞<åfl~°∞ Hõ^•? Jx „ѨtflOKÕ"å~°∞.
„ѨÉèí∞`«fiO q^è•# x~°‚Ü«∂ÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ¢ÃÑ·"Õ@∞ ã¨∂¯à◊√§,
WOw¡+¨µ g∞_çÜ«∞O#∞ „Ѩ"Õâ◊ÃјìOk `«Ñ¨Ê Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞
HÀ~°∞HÀ=_»O =Å# ÃÑ@ìÖË^Œ∞. XHõ"Õà◊ =ºH˜ÎQÆ`« q=~åÅÖ’H˜
"≥o`Õ, SÅÜ«∞ºQÍiH˜ ÃÑo¡HÍÖË^Œ∞. Ñ≤Å¡Å∞ ÖË~°∞. JO^Œ∞=Å#
SÅÜ«∞ºQÍiH˜ P q+¨Ü«∞OÖ’ ã¨Ô~·# J=QÍǨÏ# LO_»^Œ∞. JÖÏ
SÅÜ«∞ºQÍ~°∞ "≥∂HÍÅ∞‰õΩ |@ì`«Å‰õΩ =Ú_çÃÑ>Ëì"å~°∞. SÅÜ«∞º
QÍiH˜ áêÅHõѨHõ∆ Ѩ„uHõÅ∞ ‰õÄ_® ã¨Ç¨ÏHõiOKå~Ú. Z=i
„ѨKå~°O Z‰õΩ¯=QÍ ™êy`Õ J^Õ x[=∞x „Ѩ[Å∞ #=Ú‡`å~°∞.
„Ѩ[Å∞ Ѩ~å~¸Hõ~°}‰õΩ QÆ∞~°=Ù`å~°∞. J^Õ [iyOk qѨ¡=
HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ ÖˉõΩO_® áÈÜ«∂~Ú. `«# =O`«∞ áê„`«#∞
=∞~°∞QÆ∞Ѩ~°K«_»O H˘~°‰õΩ ˜P~üZãπ ѨÙ@∞ìHõ J=ã¨~°"≥ÚzÛOk
SÅÜ«∞ºQÍiH˜.
''Z=i^À XHõik ~°HõÎO K«∂¿ãÎ `«Ñ¨Ê ã¨∂~°∞ºx QÆ∞iOz
Hõq`«fiO ~åÜ«∞ÖËx Hõq`å qѨ¡="å^ŒO ‰õÄ_® U^À XHõ~°HõOQÍ
„Ѩ[Å Kå=Ù HÀ~°∞‰õΩO>Ë ZÏ¡? JO@∞<åfl~°∞.——
WÖÏO˜ "å^Œ#Å∞ Ѩ~å~¸Hõ~°}‰õΩ QÆ∞Ô~·# "åi #∞O_ç
HÍx Ѩ~å~¸Hõ~°} HÍ~°º„Hõ=∂xfl "≥Ú^ŒÅ∞Ãјì# "åi #∞O_ç
HÍx=™êÎ~Ú. Hõ=¸ºx+¨µì áêsì JÉèíºi÷ ÔQez# KÀ@‰õΩ x^èŒ∞Å∞
xeÑ≤"Õ™êÎ~°∞ JkèHÍ~° áêsì"å~°∞. Ѷ¨e`«OQÍ JHõ¯_» Jaè=$kú
[~°∞QÆ^Œ∞. „Ѩ[Å∞ Jaè=$kú K≥O^•Åx Hõ=¸ºx+¨µìÅ∞
HÀ~°∞HÀ~°∞. Jaè=$kú [iy`Õ „Ѩ[Å∞ Hõ=¸ºx+¨µìŠѨHõ∆O
LO_»~°∞ Hõ^•? Jx JkèHÍ~°OÖ’ L#fl"åˆ~ „ѨKå~°O
"≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ_»`å~°∞. Jã¨Å∞ q+¨Ü«∞"Õ∞q∞˜? x^èŒ∞Å xeÑ≤"Õ`«
ã¨=∂[OÖ’ Jqhu [~°∞QÆ∞`«∞#flk. XHõ ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩ_À
JkèHÍ~À JqhuH˜ áêÅÊ_»∞`«∞<åfl_»<Õ q+¨Ü«∂xfl =∞#O
J#flѨC_»∞ J=HÍâ◊O ~åHõ<Õ HÍx J=HÍâ◊O =¿ãÎ JOKåÅ∞
fã¨∞HÀ‰õΩO_® Z=~°∂~°∞‰õΩOÏ~°∞ Jx JOÏ~°∞. K«OѨ_»O
=Å¡ Hõq`«fiO ~åâß_®? Hõq`«fiO ~åÜ«∞_®xH˜ „¿Ñ~°} HÀã¨O
K«Oáê_®? SÅÜ«∞ºQÍi „ѨHÍ~°O Ô~O_»=^Õ J#fl@∞¡. ™ê„=∂[º
"å^•xH˜ =O`«áê_»∞`«∂ „Ѩ[Å Kå=Ù HÀ~°∞‰õΩO@∞#flk
SÅÜ«∞ºQ͈~.
SÅÜ«∞ºQÍi =ºOQƺ=Ú, ZuÎá⁄_»∞ѨÙÅ∞, ã¨O|O^èŒ=Ú ÖËx
„Ѩâ◊flÅ∞, qâı¡+¨} ÖËx q=∞~°≈Å∞ K«∂ã¨∞ÎO>Ë Z^ŒQÆx „Hõ=∞"≥∂,
Kå}Hõº`«O„`«"≥∂ `≥eÜ«∞_»O ÖË^Œ∞. WHõ ã≤^•úO`« J=QÍǨÏ#
ÖË^Œ#ѨC_»∞ ZHõ¯_» ÖË^À? JHõ¯_» ZÖÏ LO_®Ö’ K≥ѨÊ=K«∞Û#∞.
HÍx Jk SÅÜ«∞ºQÍiH˜ ™ê^茺O HÍ^Œ∞. T
J`«_»∞=∂~°HõÎO
–L^ŒÜ«∞q∞„`«
tkäÅ=∞=_®x¯
J`«_Õ=∞<åfl ziˆQ *ˇO_®<å?
HÍÅOQÆ∞O_≥ g∞^Œ
HõqffiHõiOz# JHõ∆~°O
`«Ñ≤Êá⁄=_®x¯
J`«_Õ=∞<åfl *ÏÖ’¡áÈ~°_®?
Jáê~°[#~åâ◊√Å
PáêºÜ«∞`«Å∞ K«∂~°Q˘#fl |_®MÏ<£^•<£"åÖÏ....
=∞~°∞QÆ∞#Ѩ_çáÈ=_®x¯
J`«_Õ=∞<åfl
=∞_»`«Ö’¡ =Ú_çzÃÑ>Ëì XO@i ^Œ∞óY=∂
ã¨=∞ã¨ÎÑ‘_ç`«∞Å ^Œ∞óMÏQÆ∞flÅ
„ѨÉèíqOz# Z„Ô~„~°x =∞O^•~°O
J~Ú<å
WѨÊ_»∞ H˘`«ÎQÍ *Ï˝Ñ¨HõO Kՙȯ=_»"Õ∞q∞©?
rq`«OÖ’
H∆ÀÉèíѨ_»¤Ñ¨C_»ÖÏ¡
Ñ≤iH˜ Ѩ_»¤Ñ¨C_»ÖÏ¡
`«# ѨÙã¨ÎHÍÖ’¡Oz
Hõq`åHõ~åÅ`À
=∞=ڇŠ"≥#∞fl`«_»∞`«∂<Õ LOÏ_»∞
U *Ïu „ã‘Î Hõhfl~°∞QÍ HõiyáÈ~Ú<å
Hõq`«fi"≥∞ ÿ=∂Ö’H˜ „Ѩ=Ç≤Ïã¨∂Î<Õ LOÏ_»∞
U #∂u Ö’Oz
pÅ∞ÛH˘KÕÛ ˆHHõq<åfl
U =∞$`«∞º=Ù g∞^Œ‰õΩ qã≤ˆ~
z~°fl=Ùfi#∞Eã≤<å
J`«_»∞ *Ëã≤# ÃÑ#∞Ü«Ú^Œú"Õ∞
*Ï˝Ñ¨Hõ"≥∞ÿ á⁄^Œ∞Ìá⁄_»∞ã¨∞ÎOk
Hõiî#tÅ g∞^Œ∞QÆ *Ïi# ~°HÍ΄â◊√=ÙÅ∞
z`«Î „Ѩ™ê^£ ÉÁ=∞‡Öˇ· ~°∂Ѩ٠QÆ_»∞ÎOÏ~Ú
J~Ú<å
=∞iÛáÈ=_®x¯
J`«_Õ=∞<åfl `«∞_çzÃÑ>Ëì *Ï˝Ñ¨Hõ=∂...
J`«_»∞ =∂ ~°HõÎO T
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«

20. 20#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
`≥ÅOQÍ}L^Œº=∞O–JdÅѨHõ∆O–Éèíq+¨º`üHÍ~°ºK«~°}
–Ü«¸x=iû© _ç㨯+¨<£ á¶È~°O(OU)
''„áêO`Õ`«~°∞_»∞ ^ÀÑ≤_ç KÕ¿ãÎ „áêO`«O ^•>Ë =~°‰õΩ
áê~°^ÀÅ∞^•O. „áêO`«O "å_»∞ ^ÀÑ≤_ç KÕ¿ãÎ „áêO`«OÖ’<Õ
áê`«~° ÃÑ_»^•O—— Jx HÍà’r Ñ≤Å∞Ñ≤KåÛ_»∞. W"åfiÅ
„áêO`Õ`«~°∞x ^ÀÑ≤_çx „Ѩtflã¨∞Î#fl ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ , „áêO`«O
"å_»∞ ‰õÄ_® ^ÀÑ≤_ç KÕ¿ãÎ UO KÕÜ«∂Å<Õk ‰õÄ_®
K«iÛOKåe. =O^ŒÅ ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ ^˘~°Å,Ѩ>Ëà◊¡,
^Õâò=ÚMòÅ KÕuÖ’ Ѷ¨∞’~åu Ѷ¨∞’~°OQÍ
Ñ‘_ç~K«|_ç,J}˜z"ÕÜ«∞|_ç "≥˜ìKåH˜i #∞O_ç q=ÚH˜Î
HÀã¨O ^ŒQÍѨ_»¤ [#O ^ŒO_»∞ Hõ˜ì# K«i„`« `≥ÅOQÍ}k.
P ^ŒQÍѨ_»¤ [#O KÕã≤# áÈ~å@O „ѨѨOK« K«i„`«Ö’<Õ
„Ѩã≤kú QÍOzOk. P áÈ~å@O JOu=∞OQÍ U ÅH∆ͺxfl
KÕ~°∞‰õΩ#fl^Œ<Õk „ѨHõ¯# ÃÑ_ç`Õ, P áÈ~å@ K≥ÿ`«#ºO
`≥ÅOQÍ}Ö’ [iy# J<ÕHõ L^Œº=∂ʼnõΩ ã¨∞ÊùiÎx
xOÑ≤Ok. J~Ú`Õ `≥ÅOQÍ} ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@O`Àáê@∞
D „áêO`«OÖ’ [iy# J<ÕHõ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ „Ѩ*Ï
áÈ~åÏʼnõΩ „Ѩ^è•#OQÍ „âßq∞Hõ =~°æO <åÜ«∞Hõ`«fiO
=Ç≤ÏOzOk. HÍh <Õ_»∞ ~å„+¨ìOÖ’ [~°∞QÆ∞`«∞#fl „Ѩ`ÕºHõ
"å^Œ L^Œº=∂xH˜ „âßq∞Hõ =~°æO, q^•ºi÷, Ü«Ú=`«
„H©Ü«∂jÅOQÍ áêÖ’æO@∞#flѨʘH© „Ѩ^è•# â◊H˜ÎQÍ =∂„`«O
Éèí∂™êfi=∞º, ÃÑ@∞ì|_ç^•s =~°æO <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞ÎOk.
„Ѩ*Ï PHÍOHõ∆#∞ F@∞¡QÍ =∞Å∞K«∞‰õΩ<Õ J=HÍâ◊O LO_»@O
=Å¡ D =~åæÅ∞ `«=∞ „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ <≥~°"Õ~°∞ÛHÀ=K«Û<Õ
ÅHõ∆ ºO`À „áêOfÜ«∞ L^Œº=∂xH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO
=Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. J~Ú`Õ D L^Œº=∂xH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO
=Ç≤Ïã¨∞Î#fl =~åæÅ L^ÕÌâ◊O <Õ~°"Õ~°#ѨÙ_»∞ "å~°∞ uiy
`«=∞ ™⁄O`« QÆ∂˜H˜ KÕi# q+¨Ü«∞O K«i„`«Ö’ =∞#O
K«∂âßO. QÆ`«OÖ’ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’H˜ =zÛ#
WO„^•Ô~_ç¤, ^Õ"ÕO^Œ~ü Q“_£ ZHõ¯_çH˜ KÕ~å~À =∞#O^ŒiH˜
`≥eã≤O^Õ.
WѨÙÊ_»∞ „QÍ=∞ ѨÙ<å^Œ∞Å#∞ `åH˜# `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï
L^Œº=∞OÖ’ qѨ¡= áêsìÅ #∞O_ç =∞`À<å‡^Œ∞Å =~°‰õΩ
JO^Œ~°∂ HõÅQÆeã≤áÈÜ«∂~°∞. JO^Œi ÅHõ∆ ºO `≥ÅOQÍ}Ë
JO@∞<åfl~°∞. x#fl˜ =~°‰õΩ ^˘~°Å, Éèí∂™êfi=ÚÅ`À
^ŒàÏi ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ`À qÉèËkOz "åiH˜ =ºuˆ~HõOQÍ
L^Œºq∞Oz# qѨ¡= áêsìÅ∞(Z<£._ç), qѨ¡"À^Œº=∞
™ê#∞Éèí∂uѨ~°∞Å∞, =∂r #HõûÖˇÿ@∞¡ P ^˘~°Å
<åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ XHõ _ç=∂O_»∞ÃÑ· Hõeã≤ ѨxKÕÜ«∞_»O WHõ¯_»
Pã¨H˜Î HõeyOKÕ q+¨Ü«∞O. J~Ú`Õ ~å[H©Ü«∞ J=QÍǨÏ#
Ѩ~°OQÍ Ñ¨~°ã¨Ê~° q~°∞^ŒúÉèÏ"åÅ`À L#fl áêsìÅ∞, „Ѩ*Ï
ã¨OѶ¨∂Å∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ "å^Œ∞Å∞ UHõ ã¨∂„`«OÃÑ· Hõeã≤
ѨxKÕã¨∂Î ™ê=∂#º „Ѩ[Ö’¡H˜ ѨOѨÙ`«∞#fl ã¨OˆH`åÅ∞ U
=~°æ „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ <≥~°"Õ~°∞™êÎÜ«∞<Õk WHõ¯_» K«iÛOKåe.
<Õ_»∞ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î#fl
„Ѩ^è•# áêsì ©P~üZãπ, ~å[H©Ü«∞ *ËUã‘ JO^Œ∞Ö’x
=º‰õΩÎÅ∞ (ˆHã‘P~ü`À ã¨Ç¨ ) qq^èŒ ~å[H©Ü«∞ áêsìÖ’¡ H˘O`«
HÍÅO ѨxKÕã≤, ~å[H©Ü«∞ Ѩ^Œ=ÙÅ∞ J#∞ÉèíqOz JHõ¯_»
W=∞_»ÖËHõ `«=∞ Jã≤Î`«fiO H˘ã¨O |Ü«∞@‰õΩ =zÛ `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞OÖ’ ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°∞. gà◊√¡ „Ѩ[Ö’¡ Z<åflà◊√¡QÍ<À
QÆ∂_»OQÍ =Ù#fl „Ѩ`ÕºHõ PHÍOHõ∆#∞ JOkѨÙK«∞ÛH˘x
^•xH˘Hõ ~å[H©Ü«∞ ~°∂ѨÙ#∞, *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ ™ê÷<åxfl
HõeÊOz#ѨʘH© gi <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ [iˆQ L^Œº=∞O
ˆ~Ѩ٠ZÖÏO˜ Ѷ¨e`åÅ#∞ ™êkèã¨∞ÎO^À JOK«<å
"ÕÜ«∞=K«∞Û. WO`« ÃÑ^ŒÌ L^Œº=∞O [~°∞QÆ∞`«∞#fl HÍÅOÖ’
Jã¨Å∞ `≥ÅOQÍ} „Ѩ[ʼnõΩ Z=~°∞ q∞„`«∞Å∞? Z=~°∞
â◊„`«∞=ÙÅ∞? J<Õk D „áêO`« „Ѩ[Å∞ QÆ=∞#OÖ’
=ÙOK«∞HÀ"åeû L#flk. ZO^Œ∞HõO>Ë =∂~ü¯û J#fl@∞¡ ''„Ѩu
=∞x+≤ K≥ÿ`«<åºxfl J`«x ™ê=∂lHõ Jã≤÷`«fi"Õ∞
x~°‚~Úã¨∞ÎOk——. =∞#O Ѩ٘ì# „áêO`«O. =∞#O Ѩ٘ì#
‰õΩÅO. =∞#O Ѩx KÕã¨∞Î#fl ã¨Oã¨÷. Wq JOu=∞OQÍ
"åi ™ê=∂lHõ Jã≤Î`åfixfl x~°‚~Ú™êÎ~Ú. Hõ#∞Hõ U =~°æO
"≥#∞Hõ U „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ ^•QÆ∞<åflÜ≥∂ QÆ=∞xOK«#O`«
=~°‰õΩ „Ѩ[Å∞ "≥∂ã¨áÈ`«∂<Õ =ÙOÏ~°∞.
`≥ÅOQÍ} <ÕÅÃÑ· #HõûŃs L^Œº=∞ „ѨÉèÏ=O`À, „Ѩ[Å
áÈ~åÏÅ∞,`åºQÍÅ =¸ÅOQÍ Éèí∂™êfi=ÚÅ∞, ^˘~°Å∞
`«=∞ Jã≤Î`åfixfl HÍáê_»∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ ѨÏflxH˜
`«~°e=KåÛ~°∞. WHõ¯_çH˜ =zÛ `«=∞ ~°∂áêxfl =∂~°∞Û‰õΩx
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

21. 21 Ѷ≤„|=i, 2013
^˘~°Å∞ ÃÑ@∞ì|_ç ^•~°∞Å∞QÍ, iÜ«∞Öò Z¿ãìò "åºáê~°∞Å∞QÍ
=∂iáÈÜ«∂~°∞. ZѨÙÊ_≥ÿ`Õ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O f„=
~°∂ѨO ^•eÛO^À D ^˘~°Å∞, Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ ~å[H©Ü«∞
<åÜ«∞‰õΩÅ∞QÍ H˘`«Î J=`å~°O ZuÎ<å~°∞. D L^Œº=∞O
ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ ^˘~°Å,Éèí∂™êfi=ÚÅ ã¨fi~°∂ѨO =∂iO^Õ
`«Ñ¨Ê ã¨fiÉèÏ=O =∂~°ÖË^Œ∞. JO^Œ∞ˆH ~åÜ«∞Åã‘=∞ S<å
HÀ™êÎO„^èŒ S# `≥ÅOQÍ} „áêO`å"≥∞ÿ# „áêO`åÅ∞ "Õ~°∞
"Õ~°∞ HÍ=K«∞Û HÍh Éèí∂™êfi=∞º q^è•#O, áêÅHõ =~åæÅ
<≥ÿ[OÖ’ =∂~°∞Ê =∂„`«O LO_»^Œ∞. ™ê=∂#º „Ѩ[Å
Ѩ@¡ "åi "≥·Yi ZѨÙÊ_»∞ XˆH q^èŒOQÍ<Õ LO@∞Ok.
`≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’x ã¨OѨ#fl =~åæxH˜ `≥ÅOQÍ}
„Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ìO U~°Ê_ç`Õ PO„^èŒ „áêO`«OÖ’x ÃÑ@∞ì|_ç
^•~°∞Å,Éèí∂™êfi=ÚÅ∞ PkèѨ`«ºO LO_»^Œ∞ HÍ|˜ì JѨÙÊ_»∞
ã¨OѨ^Œ#∞ `å=Ú Ü«∞^ÕK«ÛùQÍ J#∞ÉèíqOK«=K«∞Û,
^ÀK«∞HÀ=K«∞Û J<Õ ÉèÏ=# xO_»∞QÍ LOk. Hõ#∞Hõ D
=~åæÅΩ ã¨fiÉèÏ= s`åº ^ÀÑ≤_ç, Ñ‘_»# ÖËx `≥ÅOQÍ}
~å"åÅx,U~°Ê_®Åx HÀ~°∞HÀ~°∞, ÃÑ·QÍ Ü«∞^è•ã≤÷u J=∞Å∞ÔH·
"åi „Ѩܫ∞`åflÅ∞ áêÅ<å =º=Ǩ ~åÅ∞ ™êQÆ∞`å~Ú.
J~Ú`Õ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# [~°∞QÆ∞`«∞#fl
`«~°∞}OÖ’, L^Œº=∞OÖ’ ã¨|ƒO_» ‰õΩÖÏÅ „Ѩ[Å∞
K«∞~°∞‰õΩQÍ áêÖ’æO@∞#fl `«~°∞}OÖ’ =KÕÛ `≥ÅOQÍ}Ö’
U ™ê=∂lHõ =~åæÅ „Ѩ[ʼnõΩ <åºÜ«∞O [~°∞QÆ∞`«∞Ok,
JOu=∞OQÍ Z=i „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ <≥~°"Õ~°∞`å~Ú J<Õk
„ѨtflOK«_»O „Ѩã¨∞Î`« Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ ™êǨÏã¨OQÍ<Õ
HõxÑ≤OK«=K«∞Û. WÖÏO˜ „Ѩâ◊flÅ∞ ÖË=<≥uÎ#"å~°∞
ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ „áêOfÜ«∞"å^Œ L^Œº=∂Å#∞
=ºuˆ~H˜OKÕ"åiQÍ<Õ Hõ#|_»=K«∞Û HÍh WO`« ÃÑ^ŒÌ
L^Œº=∞O [~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ P L^Œº=∞
Ö’@∞áê@¡#∞, JOu=∞ ÅH∆ͺÅ#∞ K«iÛOK«_»O
Jx"å~°º"Õ∞ J=Ù`«∞Ok. XHõ"≥·Ñ¨Ù ©P~üZãπ áêsì,
~å[H©Ü«∞ *ËUã‘ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ „H˜Ü«∂jÅOQÍ
áêÖ’æO@∞#fl ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’<Õ ˆHã‘P~ü <åÜ«∞Hõ`åfixfl
=ºuˆ~H˜ã¨∂Î H˘xfl „Ѷ¨OòÅ∞ („Ѩ*τѶ¨Oò, @Ѷπ),„QÆ∂ѨÙÅ∞,
^˘~°Å `≥ÅOQÍ} HÍ^Œ∞ ™ê=∂lHõ `≥ÅOQÍ} HÍ"åÅO@∂
`«=∞ Jaè„áêÜ«∂xfl =ºHõÎO KÕâß~°∞. D Jaè„áêÜ«∂xfl
=ºHõÎO KÕã≤# "åiÃÑ· ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ KåÖÏ =ºuˆ~Hõ`«
=zÛOk. "≥Ú^Œ@ U^À XHõ `≥ÅOQÍ} ~åhÜ«∞O_ô `«~åfi`«
=∞#‰õΩ HÍ"åeû# `≥ÅOQÍ}#∞ `≥K«∞ÛHÀ=K«∞Û J<åfl~°∞.
D „Ѷ¨OòÅ∞, ^Œo`« |Ǩï[#∞Å∞ ZѨÙÊ_»∞ Z^À XHõ
J_»∞¤Ñ¨ÙÅ¡ "Õã¨∂Î<Õ LOÏ~°O@∂ J„QÆ=~å‚Å #∞Oz
^Œo`«∞ÅÖ’ XHõ ÃãHõ∆<£ =~°‰õΩ J#∞=∂<åÅ∞ =ºHõÎO
KÕã¨∞Î<åfl~°∞, gÅ~Ú`Õ JѨÙÊ_»Ñ¨ÙÊ_»∞ ^Œo`« |Ǩï[#
‰õÄ@=ÚÅÃÑ· ^•_»∞Å∞, q=∞~°≈Å∞ ‰õÄ_® KÕã¨∂Î<åfl~°∞.
"≥Ú#fl HÍHõfÜ«∞ Ü«¸x=iû©Ö’ [iy# áÈeˆHHõÖ’
=∞O^ŒHõ$+¨‚ÃÑ· [iy# ^•_ç #∞Oz x#fl q∞eÜ«∞<£ =∂~üÛÖ’
q=∞ÅHõ¯ =∂@ÅÃÑ· =zÛ# q=∞~°≈ÖË nxH˜ L^•Ç¨ ~°}.
J~Ú`Õ WÖÏ ^Œo`« |Ǩï[#∞Å∞ `«=∞ J#∞=∂<åxfl
=ºHõÎO KÕã≤# „Ѩu™êi WÖÏO˜ ^•_»∞Å∞ H˘#™êQÆ∞`«∂<Õ
=Ù<åfl~Ú. ã¨Ç¨Ï[OQÍ <åºÜ«∞"≥∞ÿ# _ç=∂O_»∞ HÀã¨O
áÈ~å@O [~°∞QÆ∞`«∞#fl „Ѩf™êi WÖÏO˜ QÆO^Œ~°QÀà◊O
U~°Ê_»∞`«∂<Õ LO@∞Ok. HÍh W@∞=O˜ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’<Õ
L^Œº=∂ʼnõΩ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î#fl áêsìÅ#∞, *ËUã‘Å#∞
„Ѩ[Å∞ xÅnÜ«∂eû# J=ã¨~°O L#flk. 1969 „Ѩ`ÕºHõ
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ aè#flOQÍ QÆ`« 2009 #=O|~ü
#∞O_ç WѨʩ =~°‰õΩ qq^èŒ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂Ö’¡ ^Œo`«
|Ǩï[# q^•º~°∞÷Å <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’<Õ L^Œº=∂Å∞
[~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. áÈbã¨∞Å∞ ÃÑ©ì# ˆHã¨∞Ö’¡ ‰õÄ_® D
=~åæʼnõΩ K≥Ok# q^•º~°∞÷ÖË LO@∞<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ}Ï
HÀã¨O áê^ŒÜ«∂„`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOK«_»OÖ’#∞, ~åºbÅ∞,
~å™êÎ~ÀHÀÅ∞, |O^£Å∞ x~°fiÇ≤ÏOK«_»OÖ’#∂, z=~°‰õΩ
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ KÕã¨∞HÀ=_»O Ö’#∞ D
ã¨=¸Ç¨ ʼnõΩ K≥Ok# q^•º~°∞÷ÖË =ÚO^Œ∞ =~°∞ã¨Ö’
LO@∞<åfl~°∞. J@∞=O˜ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ
`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~°Ê_ç`Õ ^Œo`«,|ÅÇ‘Ï# =~åæÅ
q^•º~°∞÷ʼnõΩ UO „ѨÜ≥∂[#O KÕ‰õÄ~°∞`«∞O^À J<Õk
„ѨtflOKåeûO^Õ. ɡe¡Åe`« "≥Ú^ŒÅ∞, „jHÍO`üKås,
ã¨OѨ`ü ‰õΩ=∂~ü =~°‰õΩ `≥ÅOQÍ} a_»¤Å∞ "≥<≥flÅ ÖÏO˜
`≥ÅOQÍ}#∞ ã¨fiÑ≤flOz `«=∞ „áê}Ïefl `«$}„áêÜ«∞OQÍ
JiÊOKå~°∞. HÍ|˜ì WO`« =∞Ok `≥ÅOQÍ} ^Œo`«
|Ǩï[#∞Å∞ P`«‡|e^•<åÅ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞O>Ë, "åi
`åºQÍÅ#∞ =Ú_ç ã¨~°∞‰õΩQÍ "å_»∞H˘x Ѷ¨e`åÅ#∞
J#∞Éèíqã¨∂Î <åÜ«∞Hõ`åfixH˜ ZQÆÉωõΩ`«∞#fl "åix
„ѨtflOKåeû# ÉÏ^茺`« „Ѩu XHõ¯ik.

22. 22#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ˆHã‘P~ü `≥ÅOQÍ} ~å„ëêìxH˜ ^Œo`«∞_çx `˘e
=ÚYº=∞O„uQÍ xÜ«∞q∞™êÎ#O@∞<åfl_»∞. J~Ú`Õ
^Œo`«∞_çx =ÚYº=∞O„ux KÕ¿ãÎ ã¨=∞㨺Å∞
u~°∞`åÜ«∂?JO>Ë J#∞=∂#"Õ∞?.ZO^Œ∞HõO>Ë XHõ
J„QÆ=~°‚ áêsìH˜ K≥Ok#, J„QÆ=~°‚ =ºH˜Î KÕuÖ’
~å*ϺkèHÍ~°O LOK«∞H˘x ^Œo`«∞_çx =ÚYº=∞O„ux
KÕã≤<å, yi[#∞_çx =ÚYº=∞O„ux KÕã≤<å XiˆQk
U=ÚO_»^Œ∞. HÍHõáÈ`Õ ^Œo`«∞_»∞ =ÚYº=∞O„u JÜ«∂º_»∞
J<Õ P#O^ŒO `«áêÊ! WHõ ~å„+¨ìOÖ’x ÅHõ∆ÖÏk =º=™êÜ«∞
Éèí∂=ÚʼnõΩ h˜ ã¨^Œ∞áêÜ«∞O HõeÊ™êÎ#x „ѨHõ˜OKå~°∞.
Wk ™ê^茺=∂? PK«~°}Ö’ J=∞Å∞ KÕÜ«∞QÆÅ~å? XHõ
"ÕÅ z`«Îâ◊√kúÖ’ J=∞Å∞ KÕã≤<å <Õ~°"Õˆ~k Z=i
„ѨÜ≥∂[<åÅ∞? D~ÀA PO„^èŒ „áêO`«OÖ’
Hõ$ëê‚,QÀ^•=i #n [ÖÏÅ∞ ѨÙ+¨¯ÅOQÍ LO_ç =¸_»∞
HÍÖÏÅ∞ ѨO@Å∞ ѨO_çã¨∞Î#fl "åiÖ’ ^•x „Ѩu Ѷ¨ÅO
U =~åæʼnõΩ ^Œ‰õΩ¯`ÀOk? `≥ÅOQÍ}Ö’ ^Œo`«
|Ǩï[#∞ʼnõΩ L#fl Éèí∂q∞ <å=∞=∂„`«"Õ∞. "åiH˜ Ô~Hõ¯Å∞
`«áêÊ "Õˆ~ Jã¨∞ÎÅ∞ ÖË=Ù. h~°∞ L<åfl, ÖˉõΩ<åfl `≥ÅOQÍ}
|Ǩï[#∞ʼnõΩ, PO„^èŒ „áêOÖ’x |Ǩï[#∞Å r=#
q^è•#OÖ’ ZÖÏO˜ =∂~°∞Ê ÖË^Œ∞. ˆ~Ѩ٠`≥ÅOQÍ}‰õΩ
#n [ÖÏÅ∞ =zÛ<å Z=i Éèí∂=ÚʼnõΩ h~°∞
JO^Œ∞`«∞Ok?, h˜ =#~°∞Å∞ LѨÜ≥∂QÆOQÍ LO_Õk
Z=iH©?, D ~ÀA =O^•, Ô~O_»∞ =O^ŒÅ ZHõ~åÅ
Éèí∂=ÚÅ∞ D =~åæʼnõΩ L<åflÜ«∂ J<Õk PÖ’zOKåe.
J„QÆ=~å‚Å <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìO U~°Ê_ç`Õ
Jk J„QÆ=~°‚ PkèѨ`«º ‰õΩÖÏňH „ѨÜ≥∂[#O. PkèѨ`«º
‰õΩÖÏÅ∞ Pi÷HõOQÍ =∞iO`« |ÅѨ_ç`Õ Jk „H˜Ok =~åæÅ#∞
WOHÍ J}z"Õ¿ãO^Œ∞‰õΩ, "åix ~å[H©Ü«∞OQÍ,
™êOѶ‘∞HõOQÍ J}QÆ^˘ˆH¯O^Œ∞‰õΩ LѨÜ≥∂QÆѨ_»∞`«∞Ok.
~å„+¨ìOÖ’ ^Œo`«∞Å g∞^Œ [iy# ^•_»∞Å∞ `≥ÅOQÍ}Ö’
HõO>Ë PO„^茄áêO`«OÖ’<Õ Z‰õΩ¯=QÍ [iQÍ~Ú.
ZO^Œ∞HõO>Ë J„QÆ=~å‚Å KÕuÖ’<Õ Éèí∂q∞ LOk HÍ|˜ì.
h~°∞ ã¨=∞$kúQÍ ÅaèOz ѨO@Å∞ qѨs`«OQÍ Ñ¨O_ç "å~°∞
Pi÷HõOQÍ |ÅѨ_»_»O =Å¡ ~å[H©Ü«∞ ~°OQÍxfl,
áÈbã¨∞âßY#∞, <åºÜ«∞™ê÷<åÅ#∂
xÜ«∞O„uOK«QÆÅ∞QÆ∞`«∞<åfl~°∞. XHõ<å_»∞ J#flÅ ÉèíÜ«∞O`À
Ñ¨Öˇ¡Å∞ =ke ѨÏflÅ ÉÏ@ Ѩ˜ì# ^˘~°Å∞, Ô~_»∞¡ `≥ÅOQÍ}
~å„+¨ì L^Œº=∞O TѨO^Œ∞‰õΩ#fl `«~åfi`« <Õ_»∞ uiy Ñ¨Öˇ¡Å‰õΩ
Ѩܫ∞xã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xfl _»|∞ƒã¨OK«∞Å`À
H˘#_®xH˜ „Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl~°∞. WÏ¡O˜ Ѩiã≤÷uÖ’<Õ
L^Œº=∞ <åÜ«∞Hõ`åfixfl „ѨtflOKåeû# ÉÏ^茺`«
<åºÜ«∞"≥∞ÿ#^Õ J=Ù`«∞Ok.
ˆ~Ѩ٠`≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìOÖ’ áêʼnõΩÅ q^è•<åÅ∞ ZÖÏ
LO_»É’`åÜ«∞<Õk =∞# Jaè=$kúx x~°‚~Úã¨∞ÎOk. ˆHã‘P~ü
<åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ `≥ÅOQÍ} =¿ãÎ FÃÑ<£HÍãπì ~°^≥úÿ
áÈ`«∞O^•?, q∞QÆ∞Å∞ Éèí∂=ÚŠѨOѨHõO [~°∞QÆ∞`«∞O^•?,
ã¨Ç¨Ï[ ã¨OѨ^Œ „Ѩ[ʼnõΩ ^Œ‰õΩ¯`«∞O^•?, HÍ=∞<£ ã¨∂¯Öò
ã≤ã¨ì"£∞Ö’ âß„ã‘ÎÜ«∞ q^Œº JO^Œ∞`«∞O^•?, "≥·^Œº,ã¨OˆH∆=∞,
L^ÀºQÆ, Láêkè, ¿ã"å ~°OQÍÅ∞ „ÃÑ·"Õò Ѩ~°O H͉õΩO_®
K«∂™êÎ=∂? #HõûÖˇÿò =Ú„^Œ"Õã≤ [~°∞QÆ∞`«∞#fl ǨÏ`«ºÅ∞
PQÆ∞`åÜ«∂? „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ, =∂#= ǨωõΩ¯Å‰õΩ Qͺ~°O©
=ÙO@∞O^•? =¸ã≤ "Õã≤# Ѩi„â◊=∞Å∞
`≥~°∞K«∞‰õΩOÏÜ«∂? Ô~·`«∞Å, KÕu=$uÎ ^•~°∞Å P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞
PQÆ∞`åÜ«∂?, =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ Hõh㨠~°Hõ∆} LO@∞O^•?,
Pi÷Hõ, ~å[H©Ü«∞,™ê=∂lHõ ™êO㨯 $uHõ ~°OQÍÅÖ’ ã¨=∞ã¨Î
„Ѩ[Å∞ Z^Œ∞~˘¯<Õ ã¨=∞㨺ʼnõΩ HõzÛ`«"≥∞ÿ# Ѩiëê¯~°O
LO@∞O^•? D „Ѩâ◊flÅxflO˜ÃÑ· L^Œº=∞ <åÜ«∞Hõ`«fiO
#∞Oz ã¨=∂^è•<åÅ∞ ~å|ÏìeûO^Õ. <Õ_»∞ Jxfl ~°OQÍÅÖ’¡
qã¨ÎiOz# ã¨OH∆ÀÉèÏxH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O J~Ú#
„ѨѨOpHõ~°} Ѩ@¡ Z@∞=O˜ q^è•#O LO_»É’`«∞Ok
J<Õk ‰õÄ_® JOu=∞OQÍ ÃÑ·# ¿Ñ~˘¯#fl Jhfl ã¨=∞㨺Å#∞
„ѨÉèÏq`«O KÕã¨∞ÎOk. WѨÙÊ_»∞ D „áêO`« „Ѩ[Å∞ J„QÆ=~°‚
áêsì`À, "åi <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ XHõ L=∞‡_ç „Ñ¨Ü≥∂[#O
HÀã¨O [@∞ìHõ˜ì ѨxKÕã¨∞Î<åflO. HÍh ˆ~Ѩ٠gi`À<Õ =∞#
H˘Ï¡@ LO@∞O^Œx QÆ∞Ô~Îiy, "åiã¨fiÉèÏ=O, "åi
™ê=∂lHõ, Kåi„`«Hõ <ÕѨ^蕺xfl Ö’`«∞QÍ J~°÷O KÕã¨∞‰õΩx
áÈ~å@OÖ’ áêÖ’æO>Ë<Õ =∞#O =∞# QÆ=∂ºxfl
KÕ~°∞HÀQÆÅO. D ÉÏ^茺`« =ÚYºOQÍ `≥ÅOQÍ}
L^Œº=∞OÖ’ áêÖ’æO@∞#fl |_»∞QÆ∞, |ÅÇ‘Ï# =~åæÅ q^•ºi÷
Ü«Ú=`«ÃÑ·<Õ LOk. L^Œº=∞OÖ’ „H©Ü«∂jÅOQÍ
áêÖ’æO@∂<Õ <åÜ«∞Hõ`åfixfl „Ѩtflã¨∂Î =ÚO^Œ∞‰õΩ ™êQÍe
ÖË^ŒO>Ë D =~åæŠѨiã≤÷u ÃÑ#OÖ’ #∞Oz á⁄~ÚºÖ’
Ѩ_»¤ K«O^ŒOQÍ `«Ü«∂~°=Ù`«∞Ok.
T

23. 23 Ѷ≤„|=i, 2013
`≥ÅOQÍ}ÃÑ·JdÅѨHõ∆Éè˘–„Ѩ*Ï=OK«#
–~îå#∞
ˆHO„^ŒO WѨʘˆH `≥ÅOQÍ} JOâ◊OÃÑ· qq^èŒ „ѨHõ@#Å∞,
qq^èŒ HÍ~åºK«~°}Å∞ „ѨHõ˜OzOk. ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O [~°∞QÆ∞`«∞#fl „Ѩ*Ï L^Œº=∞O ѨHõ¯^À=
Ѩ@ì_®xH˜ „Ѩ^è•# ^ÀǨÏ^ŒHÍiQÍ LO^Œ<Õk `≥ÅOQÍ}ÃÑ·
^•x "≥·Yˆ~ ã¨Ê+¨ì`«#∞ U~°Ê~°∞ã¨∞ÎOk. ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO |Å"≥∞ÿ#
ˆHO„^Œ JkèHÍ~åxfl =∞# ~å¢+¨ìOÃÑ· U~°Ê~°∞ÛHÀ=_®xH˜
x~°O`«~°O „Ѩܫ∞uflã¨∞ÎOk. D ˆHO„nHõ~°} ÃÑ@∞ì|_ç
„Ѩ"ÕâßxH˜ J`«ºO`« ã¨∞ÅÉèí"≥∞ÿ# =∂~åæxfl U~°Ê~°∞ã¨∞ÎOk.
ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO ˆHO„nHõ~°}Ö’ ~å„ëêìxfl LOK«_®xˆH
JdÅѨHõ∆ ÉË©x U~°ÊiÛOk, WѨʘ=~°‰õÄ [iy# „Ѩ*Ï
L^Œº=∂xfl ѨHõ¯# ÃÃјì `≥ÅOQÍ} JOâßxfl qq^èŒ áêsìÅ
=∞^Œº JOâ◊OQÍ, ZxflHõÅÖ’ áêÖÁæ<Õ qq^èŒ áêsìÅÃÑ·
#=∞‡HÍxfl U~°Ê~°Û_®xH˜ ˆHO„^ŒO „Ѩܫ∞uflã¨∞ÎOk. D ˆHO„^ŒÑ¨Ù
ˆHO„nHõ~°} ã¨∂„`«O z#fl áêsìÅ =∞^茺 "≥·~°∞^蕺Åx ~å„+¨ì
ˆHO„^ŒÑ¨Ù „ѨÜ≥∂[# "≥·~°∞^蕺xfl ÃÑ@∞ì|_ç ^•fi~å
Ѩi+¨¯iOK«_»"Õ∞ „Ѩ^è•#Oâ◊=ÚQÍ JdŠѨHõ∆ Éè˘ [iyOk.
"åã¨Î"åxH˜ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO „Ѩ*Ï ã¨=∞㨺Å#∞ Ѩi+¨¯iOKÕ
ã≤÷uÖ’ ÖË^Œ<Õk xifi"å^•Oâ◊O. 2l ÃãÊ¢HõìO #∞Oz
ZѶπ._ç.SÅ =~°‰õÄ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO áê„`«#∞ QÍh =∞#O
ѨiQÆ}Ö’H˜ fã¨∞‰õΩO>Ë ˆHO„^ŒO „Ѩ*Ï ã¨OˆH∆=∞ „ѨÉèí∞`«fiO
J#_®xH˜ H˘O`« ‰õÄ_® J=HÍâ◊O ÖË^Œ∞.
WHõáÈ`Õ =∞# ~å¢+¨ìO ã≤÷uQÆ`«∞Å#∞ QÆ=∞xã¨∞ÎO>Ë qq^èŒ
áêsìÅ∞ `≥ÅOQÍ} JOâßxfl ZxflHõÅÖ’ F@∞ÉϺO‰õΩÖ’
ÉèÏQÆOQÍ K«∂ã¨∞Î<åfl~Ú. `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ HÍi‡Hõ,
Hõ~°¬Hõ, q^•ºi÷ =~°æO ZѨC_»∂ <åÜ«∞Hõ`«fiѨ٠™ê÷~ÚH˜
Z^Œ∞QÆ∞`«∞#fl =∞# ~å¢+¨ìOÖ’x qq^èŒ áêsìÅ∞ P
<åÜ«∞Hõ`åfixfl qzÛù#flO KÕã≤ `«=∞ <åÜ«∞Hõ`åfixfl
„Ѩu+≤ìOK«∞HÀ=_»O HÀã¨"Õ∞ [~°∞QÆ∞`ÀOk. P q^èŒOQÍ
|Å"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ}"å^•xfl, qq^èŒ „Ѩ*Ï ã¨=∞㨺Å#∞ ѨHõ¯‰õΩ
Ãјì qq^èŒ áêsìÅ∞ ~å¢+¨ìOÖ’ JkèHÍ~°O HÀã¨O
áê‰õΩÖÏ_»Ïxfl QÆ=∞xOK«QÆÅ=Ú. ˆHO„^ŒO x~°fiÇ≤ÏOz#
JdÅѨHõ∆ Éè˘ "åã¨Î= "≥·~°∞^蕺Å#∞ „Ѩ[ʼnõΩ
q=iOK«‰õΩO_® `≥ÅOQÍ} `≥KÕÛk "Õ∞"Õ∞ Jx D ÉèË©Ö’
áêÖÁæ#_»O ^•fi~å "å˜ x[ã¨fi~°∂ѨO Uq∞’ `≥Å∞ã¨∞ÎOk.
D áêsìÅ∞ ~å¢+¨ìOÖ’ ~å„ëêìxfl L=∞‡_çQÍ LOKåÅ<Õ
„Ѩܫ∞`«flOÖ’ L#fl ~å¢+¨ì „ѨÉèí∞`«fiѨ٠K«~°ºÅ#∞ f„=™ê÷~ÚÖ’
=ºuˆ~H˜OK«_»O ÖË^Œ∞. ÃÑ·QÍ „Ѩ*Ï L^Œº=∞OQÍ L#fl
`≥ÅOQÍ}ÏOâßxfl qq^èŒ áêsìÅ JOâ◊OQÍ =∞ÅK«_®xH˜
„ѨÉèí∞`«fiѨ٠‰õΩ„@Ö’ „Ѩf áêsì ÉèÏQÆ"≥∞ÿOk. JÖψQ WѨC_»∞
=∞# ~å¢+¨ìOÖ’ =∞`« HõÅǨ Å#∞ ã¨$+≤ìOK«_®xH˜ Jxfl áêsìÅ∞
ã≤^Œú"≥∞ÿ<å~Ú. WO^Œ∞‰õΩ ˆHO„^ŒO "≥<≥fl=ÚHõQÍ LO_ç
#_çÑ≤OK«_®xfl QÆ=∞xOK«QÆÅ=Ú. D =∞`«HõÅǨ Å ^•fi~å
^ÀÑ≤_ô^•s =~°æO *ÏfÜ«∞"å^•xfl Ô~K«ÛQ˘_»∞`«∂ „Ѩ[Å#∞,
„Ѩ*Ï L^Œº=∂Å#∞ ѨHõ¯^À= Ѩ˜ìã¨∞Î<åfl~°∞. D JOâßÅ
^•fi~å ~å¢+¨ìOÖ’ ÃÑ@∞ì|_çx qq^èŒ „áêO`åÅÖ’¡ ã¨∞ÅÉèíOQÍ
„Ѩ"Õâ◊Ãјì ÖÏÉèÏÅx QÆ_çOKåÅ<Õ ‰õΩ„@ѨÓi`« ~å[H©Ü«∞
Z`«∞ÎQÆ_Õ#x QÆ=∞xOKåe.
D~ÀA ÃÑ@∞ì|_çH˜ =ºuˆ~HõOQÍ ™È+¨e[O XHõ¯˜
=∂„`«"Õ∞ H˘Ï¡_»QÆÅ^Œ<Õk H͉õΩO_® „Ѩ*Ï`«O„`« L^Œº=∞O
‰õÄ_® ÃÑ@∞ì|_çH˜ =ºuˆ~HõOQÍ H˘Ï¡_»QÆÅ^Œ<Õ J=QÍǨÏ#Ö’
ÉèÏQÆOQÍ<Õ =∞#O „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ}#∞ J@∞ Ñ≤=∞‡@
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ `≥ÅOQÍ}#∞ ™êkèOK«_»"Õ∞ ^èպܫ∞OQÍ Ñ¨x
KÕÜ«∂e. D ~ÀA `≥ÅOQÍ}Ö’ „Ѩ*Ï L^Œº=∞O áêÅHõ
áêsìʼnõΩ Jf`«OQÍ Z^ŒQÆ_®xfl QÆ=∞xOK«QÆÅO. q∞eÜ«∞<£
=∂~üÛ Jx, `≥ÅOQÍ} =∂~üÛ J<Õ WHõ #∞O_≥·<å L„QÆ"å^Œ
K«~°ºÅ‰õΩ, Ñ≤Å∞ѨÙʼnõΩ ã¨fiã≤ΠѨÅHÍe. ZO^Œ∞HõO>Ë L^Œº=∂xfl
H˘xfl „áêO`åʼnõΩ qã¨ÎiOz ˆHO„^Œ JkèHÍ~åxfl ǨÏã¨ÎQÆ`«O
KÕã¨∞HÀ"åÅ<Õ iq[xã¨∞ì ^èÀ~°}˜ #∞O_ç L^Œ~ÚOz#^Õ D
ã¨=∞㨺. HÍ=Ù# =∞# ã¨Ô~·# =∂~°æO HÍ„"Õ∞_£ Kå~°∞
=∞AO^•~ü, HÍ„"Õ∞_£ Hõ<åfiÜü∞ K«@s˚ K«∂Ñ≤# =∂~°æO,
„áêO`åÅ "åsQÍ JkèHÍ~°O ǨÏã¨ÎQÆ`«O KÕã¨∞HÀ=_»"Õ∞
ÅHõ∆ ºOQÍ L^Œº=∂xfl „QÍ=∂Å #∞O_ç Ѩ@ì}ÏÅ#∞
~°yeOKåe. ~°O_ç q∞„`«∞ÖÏ~å L^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆ=∞=Ù^•O!
„Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ HÍi‡Hõ, Hõ~°¬Hõ <åÜ«∞Hõ`åfixfl
„Ѩu+≤ìOKåe! ~°O_ç „Ñ¨*Ï`«O„`« L^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆ=∞=Ù^•O!
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO
T

24. 24#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
Ñ¨Öˇ¡J`åºKå~åʼnõΩã¨ÊO^Œ#Uk?
–P„`«O ã¨∞QÆ∞} (J^茺‰õ∆Ω~åÅ∞–Pk"åã‘ =∞Ç≤ÏàÏ ã¨OѶ¨∞O)
=∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÅ∞ ~ÀA~ÀA‰õΩ
ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. =∞# K«ÏìÅ∞ ѨÙ~°∞ëêkèHõº`«ˆH =`åÎã¨∞
ѨÅ∞‰õΩ`«∞<åfl~Ú. „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO =Úã¨∞QÆ∞Ö’ =~°‚ q=Hõ∆`«ˆH
„áê^è•#º`« ^Œ‰õΩ¯`«∞Ok.
_èçb¡Ö’ [iy# ™ê=¸Ç≤ÏHõ J`åºKå~°O, ^•_çH˜ QÆ∞Ô~·#
Ü«Ú=u Kå=Ù |`«∞‰õΩÅ =∞^茺 áÈ~å_ç K«xáÈ~Ú# ã¨OѶ¨∞@#
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ ã¨OK«Å#O ˆ~Ñ≤Ok. J`åºKå~°O ǨÏ`«ºÅ∞, ^Õâ◊
~å[^è•xÖ’, Ѩ@ì} „áêO`åÅÖ’ H˘`«Î HÍ=K«∞Û. _èçb¡Ö’ [iy`Õ
^Õâ◊=∞O`å Pâ◊Û~°ºáÈ~ÚOk. HÍx ¿Ñ^Œ"å_ç „|`«‰õΩÅ∞ „QÍg∞},
J_çq [# ã¨=¸Ç¨Ï=ÚÖ’ J`åºKå~åÅ∞, ǨÏ`«ºÅ∞ =∂=¸Å∞
J~ÚáÈ~Ú<å~Ú. [iy# ã¨OѶ¨∞@#Å∞, Hõ$Ï~°"≥∞ÿ#q. Ju
¿ÇÏÜ«∞"≥∞ÿ#q. "åiH˜ tHõ∆Å∞ "ÕÜ«∞=Åã≤O^Õ. HÍx Jk
~å[^è•xÖ’, Ѩ@ì}ÏÅÖ’, J„QÆ ‰õΩÖÏÅÖ’ [iy`Õ ^Õâ◊=∞O`«
QÆQÀæÅ∞ ÃÑ_»∞`«∞<åfl~°∞.
„QÍg∞} |Ǩï[#, "≥#∞Hõ|_ç#, ^Œo`«, yi[# =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ·
U^À XHõKÀ@ J`åºKå~°O, ǨÏ`«º [~°∞QÆ∞`«∞Ok. Wk |∞kú
r=ÙʼnõΩ, =∞Ç≤ÏàÏ ã¨OѶ¨∂ʼnõΩ, =∞Ç≤ÏàÏ "Õ∞^è•=ÙʼnõΩ
`≥eÜ«∞^•? g~°∞ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ HÍ~å !giH˜ =∂# „áê}ÏÅ∞
J=ã¨~°OÖË^•! _èçb¡Ö’ [iy#k „áê~°OÉèíO HÍ^Œ∞, D =º=ã¨÷Ö’
=∂~°∞Ê~å#O`« =~°‰õΩ ǨÏ`«ºÅ∞, J`åºKå~åÅ∞ PQÆ=Ù.
=~°‚=º=ã¨÷Ö’ Pi÷Hõ, ~å[H©Ü«∂Å∞ H˘O^Œi KÕuÖ’<Õ LOÏ~Ú.
¢ã‘Îx ã¨QÆÉèÏQÆOQÍ ã¨=∂# ÉèÏ"åÅ`À K«∂_»QÆÖÏæe. ¢ã‘Îx
P@=ã¨∞Î=ÙQÍ K«∂¿ã ^èÀ~°}˜ =∂~åe. JO^•Å áÈ©Å∞,
ѨÙ~°∞+¨µÅ q<À^•Å‰õΩ ¢ã‘Îx Ü«∞O„`«OÖÏ "å_»∞‰õΩ<Õ =º=ã¨÷
ѨÓiÎQÍ =∂~åe, JѨC_Õ _èçb¡ #∞O_ç QÆb¡ =~°‰õΩ [iy#
x~°ã¨#ʼnõΩ, ¢ã‘Î ~°Hõ∆}‰õΩ J~°÷O LO@∞Ok.
16 _çÃãO|~ü, 2012 ~ÀA# _èçb¡Ö’ [iy# ~å„`Õ
PkÖÏÉÏ^Œ∞ lÖÏ¡Ö’x Hõ_≥O =∞O_»ÅO ÃÑ^Œ∂Ì~°∞ HÀÖÏO
QÆ∂_»Ö’ P„`«O ÅH˜∆ ‡ÉÏ~Ú(43)ÃÑ· ™ê=¸Ç≤ÏHõ J`åºKå~°O
KÕã≤ ǨÏ`«º KÕâß~°∞. H˜~å`«HõOQÍ |O_»~åà◊§`À K«OÑ≤# ã¨OѶ¨∞@#
=∞# ^ŒQÆæ~°<Õ [iyOk. nxx =∞# áÈbã¨∞Å∞ ~å[H©Ü«∞O
KÕã≤ J„Hõ=∞ ã¨O|O^èŒO JO@QÆ˜ì ˆHã¨∞Ö’ H˘_»∞‰õΩ#∞ WiH˜Oz
ˆHã¨∞#∞ h~°∞Q͈~Û „Ѩܫ∞`«flO KÕã¨∞Î<åfl~°∞. J`åºKå~åxfl
ZkiOz#O^Œ∞‰õΩ ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ J`åºKå~°O KÕã≤ q=¢ã¨Î#∞
KÕã≤ |O_»~åà◊§`À `«ÅÃÑ· H˘˜ì QÆ∞~°∞ΠѨ@ì‰õΩO_» KÕã≤# Ѷ¨∞#∞Å∞.
ˆHã¨∞#∞ ѨHõ¯^•~°∞Å∞ Ѩ˜ìOKÕ „Ѩܫ∞`«flO KÕã¨∞Î<åfl~°∞. Wk
=∞K«∞Û‰õΩ =∂„`«"Õ∞. QÆ`«OÖ’ ^ŒO`«<£Ñ¨e¡ HÀÖÏOQÆ∂_» "≥∞ÿ#~ü
ÉÏeHõÃÑ· ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ J`åºKå~°O KÕã≤# <Õ~°ã¨∞÷Å∞ |Ü«∞@
¿ãfiK«ÛQÍ u~°∞QÆ∞K«∞<åfl~°∞. K«ÏìÅ ã¨OQÆu "åiH˜ `≥eûáÈ~Ú#k
L@∂fl~ü „áêO`«OÖ’ =º=™êÜ«∞ ÉÏqÖ’ W^ŒÌ~°∞ QÀO_»∞
`≥QƉõΩ K≥Ok# J=∂‡~ÚÅ#∞ J`åºKå~°O KÕã≤ K«OÑ≤ ÉÏqÖ’
"Õã≤# <≥~°ã¨∞ÎÅ#∞ JÔ~ã¨∞ì KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. ZÖÏO˜ tHõ∆Å∞ ÖË=Ù.
*ˇ·#∂~ü ѨÏflѨÓ~ü t"å~°∞Ö’ W^ŒÌ~°∞ =∞Ç≤Ïà◊Å#∞
P`åºKå~°O KÕã≤, =º=™êÜ«∞ ÉÏqÖ’ "Õã≤ K«OÑ≤# <Õ~°ã¨∞ÎÅ#∞
QÆ∞iÎOK«ÖË^Œ∞. ZÖÏO˜ tHõ∆Å∞ ÖË=Ù ã≤~°∂Ê~ü (Ü«Ú)
J=∂‡~ÚÅ#∞ (Zãπ ˜ QÀO_»∞) K≥iz K«OÑ≤# ã¨OѶ¨∞@#Å∞
WÖÏ K≥ѨC`«∂áÈ`Õ XHõ ÃÑ^ŒÌ K«i„`«<Õ J=Ù`«∞Ok. "≥∞ÿ^•#
„áêO`åÅÖ’ ^Œo`«, "≥∞ÿ<åsì, "≥#∞Hõ|_ç# `≥QÆÅ =∞Ç≤Ïà◊Å =º^èŒ
K≥ѨÊ`«~°O HÍ^Œ∞. WO`« [iy# 65 ã¨O=`«û~åÅ ™êfi`«O„`«º
ÉèÏ~°`«OÖ’ K«ÏìŠѨx q^è•#O K≥ѨÊHõ<Õ `≥Å∞™ÈÎOk.
D QͺOQ∑ˆ~Ñπ KÕã≤ Ju H˜~å`«HõOQÍ K«OÑ≤`Õ XHõ¯
™ê=∂lHõ ã¨OѶ¨∂Å∞ HÍx, K≥·`«#º"≥∞ÿ# |∞kúr=ÙÅ∞ HÍx,
ã¨fiK«ÛùO^Œ ã¨Oã¨úÅ∞, „ѨÉèí∞`«fi Pk"åã≤ Jaè=$kú ã¨Oã¨úÅ∞
L#fl`åkèHÍ~°∞Å∞ lÖÏ¡ HõÖˇHõì~ü, Zãπ Ñ≤, S˜_çZ „áê*ˇ‰õΩì
JkèHÍi (Ñ≤F) HÍx ~å[H©Ü«∞ <åÜ«∞‰õΩÅ∞, =∞Ç≤Ïà◊ ã¨OѶ¨∂Å∞
Z=~°∞ ‰õÄ_® ÃÑ^Œq qÑ≤Ê =∂Ï¡_»_»O ÖË^Œ∞. HÍ~°}O D
=∞Ç≤Ïà◊ Pk"åã≤ ™ê=∂lHõ =~åæxH˜ K≥Ok#k HÍ|˜ì.
W^Õ L#fl`« J„QÆ=~°‚ PiúHõ ~å[H©Ü«∞ ™ê=∂lHõ =~åæxH˜
K≥Ok# =∞Ç≤Ïà◊ J~Ú`Õ ~å„+¨ìO ^Õâ◊O ^Œ^ŒÌiÖË¡ q^èŒOQÍ
Q˘O`«∞Öˇ`«∞Î`å~°∞. JkèHÍ~° Ü«∞O„`åOQÆO JO`å ǨÏ_®=Ù_ç,
™ê¯fi_£ _®Q∑û áÈbã¨∞Å∞, JkèHÍ~°∞Å∞, <åÜ«∞‰õΩÅ∞, _®Hõì~°∞¡,
Ѩiâ’^茉õΩÅ∞, áÈbã¨∞ Ãã·#ºO =zÛ lÖÏ¡ JO`« QÆO^Œ~°QÀà◊O
JÜÕ∞ºk. lÖÏ¡ JO`« [Öˇ¡_» Ѩ>Ëì"å~°∞
nx HõO>Ë ~å[ºÇ≤ÏO㨠‰õÄ_» Z‰õΩ¯=QÍ<Õ LO@∞Ok.
^Õâ◊ Éèí„^Œ`« ¿Ñ~°∞ g∞^Œ áÈbã¨∞Å∞ „Ѩ`ÕºHõ"≥∞ÿ# K«Ïìxfl
J_»∞ìÃÑ@∞ìH˘x HÍj‡~°∞ #∞O_ç Kè«fÎãπѶ¨∞_£, Xi™êû, PO„^茄Ѩ^Õâò
"≥Ú^ŒÖˇ·#KÀ@¡ yi[# =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· J`åºKå~åÅ∞ KÕã¨∂Î<Õ
L<åfl~°∞.
=∂"À~Úã¨∞ìʼnõΩ ã¨Ç¨ÏHõiã¨∞Î<åfl~åx K«fÎãπѶ¨∞_£ Ö’x XHõ
(`«~°∞"å~Ú 25= ¿ÑrÖ’...)
#_»∞ã¨∞Î#fl HÍÅO

25. 25 Ѷ≤„|=i, 2013
(24= ¿Ñr `«~°∞"å~Ú)
Láê^蕺ܫÚ~åe =∞~°‡OQÍÅÃÑ· ~åÅ∞¡Ãјì J`åºÜ«∞`«flO
KÕã≤# ã¨OѶ¨∞@# ^Õâ◊ ~å[^•x _èçb¡ =~°‰õΩ "≥o§#k. Wk U
<åQÆiHõ K«~°º<À, U Ö∫H˜Hõ ¿ãfiK«Ûù`«`«fi"≥∂, áêʼnõΩʼnõΩ =`åÎã¨∞
ѨÅ∞‰õΩ`«∞#fl |∞kÌr=ÙÅ∞J~°úO KÕã¨∞HÀ"åe. PO„^Œ„Ѩ^Õâò
"åHõѨe¡Ö’ 11 =∞Ok yi[# =∞Ç≤Ïà◊ÅÃÑ· ǨÏ`«ºKå~°O KÕã≤#
PO„^茄Ѩ^Õâò áÈbã¨∞Å#Ω ã¨`«¯iOz#"å~°∞ =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ ~°Hõ∆}
HõeÊOK«_»O J<Õk HõѨ@ <å@Hõ"Õ∞ J=Ù`«∞Ok. =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ
50 #∞O_ç 70 âß`«O i[ˆ~fi+¨<£û WzÛ |OQÍ~°∞ ѨšH©ÅÖ’¡
Tˆ~yOz# =∞Ç≤Ïà◊#∞ D ѨÙ~°∞ëêkèHõº =º=ã¨úÖ’ "≥ÚQÆ"åix
ã¨O`«$Ñ≤ÎѨiKÕ =ã¨∞Î=ÙQÍ<Õ LOK«∞`å~°∞. Ü«∂ã≤_£^•_ç, ~åºyOQ∑ T
KÕã≤# "åix ^˘OQÆ`«#O KÕã≤# "åix Z<£H“O@~üû KÕã≤<å~°∞.
P Z<£H“O@~üû‰õΩ QÆ∞Ô~·# "å~°∞ U =~åæxH˜ K≥Ok#"å~À =∞#‰õΩ
`≥Å∞ã¨∞. KåÖÏ=∞Ok =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ J`åºKå~°O KÕã≤ ǨÏ`«ºÅ∞
KÕã≤# áêʼnõΩÅ |O^èŒ∞=ÙÅ∞, ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å |O^èŒ∞=ÙʼnõΩ
tHõ∆Å∞ HÍx, Z<£H“O@~üû HÍx [iy<åÜ«∂? ZO^Œ∞‰õΩ
q=Hõ∆`«? D ÃãH±û PÖ’K«#Å#∞ „¿Ñˆ~Ñ≤Oz# ã¨Oã¨÷Å#∞, Öˇ·Ãã<£û
WKÕÛ „ѨÉèí∞=ÙÅ#∞ JO`«O KÕÜ«∞‰õΩO_® J`åºKå~åÅ#∞ JO`«O
KÕÜ«∞ÖË=Ú. ^Õâ◊OÖ’x ^Œo`«, yi[#, |Ǩï[# =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ
U K«ÏìÅ∞ ~°Hõ∆} ~å=Ù. ¢ã‘ÎÅO^Œ~°∞ Hõeã≤ áÈ~å@O KÕÜ«∞@OÖ’<Õ
¢ã‘Î q=ÚH˜Î LOk.
DÉÏ^èŒ=∂H˘^Œ∞Ì
–„Ѩ[˝(9= `«~°QÆu)
„ѨѨOKåxH˜ J#flOÃÑ>Ëì Ô~·`«#fl‰õΩ J#fl^•`« Jx ¿Ñ~°∞.
HÍx P Ô~·`«#flˆH J#flOÖˉõΩO_® KÕã¨∞Î#fl~°∞. WѨʘˆH Jxfl
q^è•ÖÏ #+¨ìáÈ~Ú# Ô~·`«∞ =KÕÛ "å<åHÍÅOÖ’ XHõ¯ ZHõ~åxH˜
Hõhã¨O 5000.^•HÍ J^Œ#OQÍ Y~°∞Û KÕÜ«∞=eû# Ѩiã≤÷`«∞Å∞
HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl~Ú. ÃÑ@∞ì|_ç Y~°∞ÛÅ∞ U_®k HÍÅOÖ’<Õ 25
âß`«O ÃÑiy#~Ú. nO`À =∞~À Ô~O_»∞"å~åÖ’¡ "≥Ú^ŒÅÜÕ∞º
YsѶπ#∞ `«ÅK«∞‰õΩO>Ë Ô~·`«∞Å QÆ∞O_≥Ö’¡ ^Œ_» ѨÙ_»∞`ÀOk.
y@∞ìÉÏ@∞ ^èŒ~° ÖËHõ =_»¡#∞ J=Ú‡HÀÖËHõ =_»∞¡ HõÖÏ¡Ö’¡<Õ
LO_çáÈ~Ú#~Ú. P =_»¡#∞ =~°¬O QÆ∂_® ^≥|ƒfã≤Ok. =_»¡
g∞^Œ<Õ HÀ˜ Pâ◊Å∞ ÃÑ@∞ì‰õΩ#fl Ô~·`«#fl y@∞ìÉÏ@∞ ^èŒ~°ÖËHõ
P`«‡Ç¨Ï`«º‰õΩ áêÅÊ_»`«∞#fl_»∞. z=iH˜ =_»∞¡ J=∞‡ÖËHõ
HÍÅÃÑ@∞ì`«∞O_»∞. ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO J#∞ã¨iã¨∞Î#fl Ô~·`«∞ =ºuˆ~Hõ
q^è•<åÅ∞ J#fl^•`«#∞ =∞iO`« ‰õΩOyáÈÜÕ∞ÖÏ KÕã¨∞Î#fl~Ú.
JO`ÕH͉õΩO_® ™êQÆ∞‰õΩ „Ѩ^è•# J=ã¨~°"≥∞ÿ# Ü«¸iÜ«∂QÍHõ
q∞ye# Jxfl Z~°∞=ÙÅ ^èŒ~°Å∞ UHõOQÍ =¸_»∞™ê~°∞¡
ÃÑiy#~Ú. U^À XHõ ~°∂ѨOÖ’ ~å„+¨ì Ô~·`«∞Å#∞ „ѨHõ$u
=~°∞ã¨QÍ ^≥|ƒf™ÈÎOk. z=iH˜ ѨO@ ѨO_çOz<å =∂Ô~¯òÖ’
y@∞ìÉÏ@∞ ^èŒ~° HÍ^Œ∞Hõ^•? Hõh㨠=∞^ŒÌ`«∞ ^èŒ~°‰õÄ_® ^ŒHõ¯_»O
ÖË^Œ∞. ^ŒàÏ~°∞Å∞ WKÕÛ J~°H˘~° ^èŒ~°‰õΩ, ÃÑ@∞ì|_ç Y~°∞ÛÅÖˇHõ¯Å∞
"Õ¿ãÎ U_®k Hõ+¨ìѨ_ç<å Ô~·`«∞ʼnõΩ Ug∞ q∞QÆÅ_»O ÖË^Œ∞. D
U_®k H“Å∞ Ô~·`«∞ŠѨiã≤úu J~Ú`Õ =∞s ^•~°∞}OQÍLOk.
JO^Œ∞Hõx =∞˜ìx #=Ú‡‰õΩ#fl Ô~·`«∞ ѨO>Ë =^ŒÌ#∞‰õΩO@∞<åfl_»∞.
`å<Õ '„HÍÑπǨ e_Õ— „ѨHõ˜OK«∞ ‰õΩO@∞<åfl_»∞. ã¨~å¯~°∞ Hõà◊√¡
`≥~°"åÅx, `«=∞#∞ P^Œ∞HÀ"åÅx Ô~·`«#fl KÕÜ«∞x „Ѩܫ∞`åflÅ∞
ÖË=Ù. P~°∞QÍÅO Hõëêìxfl ~À_»¡ÃÑ· áÈã≤ hà◊¡áêÅ∞ KÕâß_»∞. Hõ_»∞ѨÙ
=∞O_ç ѨO@‰õΩ xѨC ‰õÄ_® ÃÑÏì_»∞. J~Ú<å K«Å#O ÖËx
ã¨~å¯~°∞ f~°∞`À Ô~·`«#flÅ∞ WHõ =∂ =Å¡ HÍ^ŒO@∂
KÕ`«∞Öˇ`ÕÎã¨∞Î<åfl~°∞.
WQÆ =KÕÛ YsѶπ‰õΩ ѨO@Å∞ "ÕÜ«∞=∞x `«∂~°∞ÊQÀ^•=i
lÖÏ¡ JÅ¡=~°O =∞O_»ÅOÖ’x ɡO_» =¸~°¡OHõ,
H˘=∞~°yiѨ@flO, F_»Åˆ~=Ù, `«∞=∞‡ÅѨe¡ <åÅ∞QÆ∞ „QÍ=∂Å
Ô~·`«∞Å∞ D "Õ∞~°‰õΩ x~°‚Ü«∞O fã¨∞‰õΩ#fl~°∞. ѨO@Å∞ "Õã≤
JѨCÅáêÅ∞ H͉õÄ_»^Œ<Õ D x~°‚Ü«∞O fã¨∞‰õΩ#fl@∞¡
„ѨHõ˜OzO„_»∞. ^è•#ºO H˘<Õ"å~°∞ ÖˉõΩO>Ë WQÆ Ñ¨O@Å∞
ѨO_çOz ZO^Œ∞Hõx "å~°∞ „Ѩtflã¨∞Î#fl~°∞. ''D „ѨÉèí∞`«fiO
Ô~·`«∞K≥·`«#º Ü«∂„`«Å∞ KÕ™ÈÎOk. Jq K≥·`«#ºÜ«∂„`«Å∞ HÍ^Œ∞.
Ô~·`«∞‰õΩ JOu=∞ Ü«∂„`«Å∞. Wxfl HõëêìÅ`À "Õ∞O =º=™êÜ«∞O
KÕÜ«∞ÖËO. ˆHO„^Œ ~å¢+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ J#∞ã¨iã¨∞Î#fl Ô~·`«∞ =ºuˆ~Hõ
q^è•<åʼnõΩ x~°ã¨#QÍ<Õ Hõ_»∞Ѩ٠=∞O_ç „HÍÑπ Ǩ e_Õ x~°‚Ü«∞O
fã¨∞‰õΩ<åflO. "Õ∞O ѨO_çOKÕ^Õ uO@∂ =∂ á⁄@ìÅ∞ H˘_»∞
`«∞#fl~°∞. JÖÏO@ѨC_»∞ "Õ∞O ZO^Œ∞‰õΩ ѨO_çOKåe. Ô~·`«∞
ZѨC_»∂ XHõiH˜ F =Ú^ŒÌ ÃÑ>Ëì"å_Õ `«Ñ¨Ê ZѨC_»∂ ^ÕÇ‘ÏJx
J_»QÆÖË^Œ∞. HÍh D „ѨÉèí∞`åfiÅ x~åfiHÍÅ =Å¡ WѨC_»∞ P
Ѩiã≤÷`«∞Å∞ =ã¨∞Î<åfl~Ú. „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ "Õ∞O ѨO_çOKÕ Ñ¨O@ʼnõΩ
ÖÏÉèí™ê˜ ˆ~@∞¡ W"åfieûO^Õ. ÖË^ŒO>Ë <åÅ∞QÆ∞ „QÍ=∂Ö’¡
"≥Ú^ŒÖˇ·# D L^Œº=∂xfl =∞iO`« L^èŒ$`«O KÕ™êÎO—— Jx Ô~·`«∞Å∞
WHõ D HõëêìÅ#∞ "Õ∞O ã¨Ç≤ÏOK«ÖË=∞O@∂ áÈ~å@O
™êyã¨∞Î<åfl~°∞.
"Õ∞, 2010
T
ÉÏÅHõÅO

26. 26#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ã≤iÜ«∂ ѨtÛ=∂ã≤Ü«∂Ö’ QÆÅ J~°Éò^Õâ◊O. QÆ`« Ô~O_»∞
ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ J~°Éò ^ÕâßÅ#∞ =}˜H˜Oz# „Ѩ*Ï qѨ¡=O
WѨC_»∞ ã≤iÜ«∂#∞ 'J~°Éò =ã¨O`«O— ¿Ñ~°∞`À K«∞@∞ì=Ú˜ìOk.
ѨtÛ=∂ã≤Ü«∂Ö’ K«=Ú~°∞ xÅfiÅ`À ã¨OѨ#fl"≥∞ÿ# z#fl ^Õâ◊O
ã≤iÜ«∂. nx [<åÉèÏ ã¨∞=∂~°∞ 2 HÀ@∞¡ LO@∞Ok. 2011
=∂iÛ #∞Oz ã≤iÜ«∂ JyflQÆ∞O_»OQÍ =∂iOk. ^Õâ◊OÖ’
f„="≥∞ÿ# JO`«~°∞º^Œú Ѩiã≤÷`«∞Å∞ <≥ÅH˘<åfl~Ú. "ÕÖÏk =∞Ok
K«xáÈÜ«∂~°∞, QÍÜ«∞Ѩ_»¤"å~°∞ K«xáÈ~Ú#"åiHõO>Ë Z‰õΩ¯"Õ.
5 ÅHõ∆Å =∞Ok ѨHõ¯^ÕâßʼnõΩ â◊~°}Ï~°∞÷Å∞QÍ `«~°e "≥àϧ~°x
JOK«<å. H˘O`«HÍÅOQÍ ã¨∞xfl ™œn Jˆ~aÜ«∂, +≤Ü«∂
W~å<£Å =∞^茺 H˘#™êQÆ∞`«∞#fl ã¨OѶ¨∞~°¬} ã≤iÜ«∂Ö’ Ü«Ú^Œú
*ÏfiÅ#∞ ~°QÆ∞ÅÛ_»OÖ’ ã¨Ñ¶¨bHõ$`«"≥∞ÿOk. ã≤iÜ«∂Ö’ "≥∞ÿ<åsì
JÖÏgʼnõΩ K≥Ok# J™êû^£ PkèѨ`«ºOÃÑ· "≥∞*Ïi© ã¨∞hflÅ∞
Jã¨O`«$Ñ≤Î`À ÉèíQÆ∞æ=∞O@∞<åfl~°∞. ã≤iÜ«∂Ö’ |Å"≥∞ÿ#
ѨÙ<å^Œ∞Å∞#fl =Úã≤¡O „|^Œ~ü Ǩï_£ JO`å ã¨∞hflÅ Hõ#∞ã¨#flÖ’¡<Õ
H˘#™êQÆ∞`ÀOk. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ L^Œº=∂xH˜ gi â◊H˜ÎÜ«Ú‰õΩÎÖË
WO^èŒ#=∞=Ù`«∞<åfl~Ú. J~Ú`Õ 'J~°Éò =ã¨O`«O— x<å^ŒO
h_»Ö’x ^ÕâßÖ’¡ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO WOHÍ Ñ¨Ù~°∞_»∞ áÈã¨∞HÀHõ
áÈ=_»O D ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊=∞=Ù`ÀOk. D
ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’<Õ ã≤iÜ«∂Ö’ JO`«~°∞º^ŒúO, ™ê„=∂[º"å^Œ ^ÕâßÅ
*’HõºO ÃÑiyOk. ã¨fi`«O„`« q^è•<åxfl J#∞ã¨iã¨∞Î#fl ã≤iÜ«∂Ö’
Jã¨û^£ „ѨÉèí∞`åfixfl ‰õΩÑ¨Ê ‰õÄÅÛ_»O HÀã¨O `«=∞ |^Œú =ºuˆ~H˜
JÖòMˇ·^•#∞ J"≥∞iHÍ, ^•x ѨtÛ=∞ q∞„`« ^ÕâßÅ∞
„áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~Ú. ã≤iÜ«∂Ö’ JÖòMˇ·^• |ÅOQÍ áê`«∞‰õΩ
áÈ=_»O K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊O J~ÚOk.
ã≤iÜ«∂ K«i„`« : ã≤iÜ«∂ [<åÉèÏÖ’ 74 âß`«O =∞Ok ã¨∞hflÅ∞
(J`«ºkè‰õΩÅ∞ ã¨∞hfl J~°|∞ƒÅ∞ JO`ÕQÍHõ ‰õΩ~°∞ÌÅ∞, ã¨~å¯ã≤Ü«∞#∞¡,
`«∞~ü¯=∞#∞¡ ‰õÄ_® L<åfl~°∞) HÍ=_»O qâı+¨O. 12 âß`«O
JÖÏq, +≤Ü«∂ (J`«ºkèHõOQÍ J~°|∞ƒÅ∞), Ѩkâß`«O =∞Ok
„H˜ã≤ìÜ«∞#∞¡ (J~°Éò „H˜ã≤ìÜ«∞#∞¡, Jã≤ûiÜ«∞#∞¡, Ps‡xÜ«∞#∞¡),
=¸_»∞âß`«O =∞Ok „_»∞*Ë (H˘xfl™ê~°∞¡ +≤Ü«∂W™ê¡OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ
ÉèÏqOK«_»O [~°∞QÆ∞`«∞Ok) *ÏfÜ«ÚÅ∞ L<åfl~°∞. "≥Ú`«ÎOQÍ
[<åÉèÏÖ’ 87 âß`«O =∞Ok =Úã≤¡OÖË. ã≤iÜ«∞<£ [<åÉèÏÖ’
"≥∞*Ïi© J~°|∞ƒÅ^Õ. POQÆ¡OÖ’ ã≤iÜ«∂ ¿Ñ~°∞#∞ QÆ`«OÖ’
Öˇ"≥Oò Jx Ñ≤eKÕ"å~°∞. J~°aH±Ö’ nxx ëê"£∞ Jx
Ñ≤Å∞™êÎ~°∞. ã≤iÜ«∂ K«i„`«Ö’ ZO^Œ~À ѨÙ~å`«# ~åAÅ∞,
K«„Hõ=~°∞ÎÅ∞ L<åfl~°∞. „H©.ѨÓ. =¸_»= ã¨Ç¨Ï„™êaÌÖ’ ZÉÏ¡<£
<åQÆiHõ`« qÅã≤e¡# ^Õâ◊OQÍ „ѨMϺu QÍOzOk.
Jã≤ûiÜ«∞#∞¡, ~À=∞#∞¡, „‰õÄ¿ã_»~°∞¡ xi‡Oz# J<ÕHõ J^Œ∞ƒù`«
Hõ@ì_®Å∞ WHõ¯_» L<åfl~Ú. Wq ã≤iÜ«∂‰õΩ Ѩ~åº@Hõ ~°OQÆOÖ’
H©ÅHõ"≥∞ÿ# P^•Ü«∞ =#~°∞QÍ L<åfl~Ú. W™ê¡q∞H± Ü«ÚQÆOÖ’
nx ~å[^è•x _»=∂㨯ãπ „ѨѨOK«OÖ’ x~°O`«~°OQÍ „Ѩ[Å∞
x"åã¨=Ú#fl J`«ºO`« ѨÙ~å`«# #QÆ~°OQÍ ¿Ñ~°∞á⁄OkOk.
„Ѩã¨∞Î`« ã≤iÜ«∂‰õΩ#fl „Ѩ^è•# =#~°∞ K«=Ú~°∞, =º=™êÜ«∞O.
Ô~O_»= „ѨѨOK« Ü«Ú^•ú#O`«~°O 1946Ö’ „ÃѶOKü =Åã¨
áêÅ# #∞Oz ã≤iÜ«∂ q=ÚH˜Î á⁄Ok iѨa¡H±QÍ Pq~°ƒù
qOzOk. J~Ú#ѨʘH© ^Õâ◊OÖ’ ã≤÷~°"≥∞ÿ# áêÅ# ZѨC_»∞
H˘#™êQÆÖË^Œ∞. Z‰õΩ¯= HÍÅO ~å[H©Ü«∞ JxtÛ`Õ H˘#™êyOk.
=∞^茺֒ JѨC_»Ñ¨C_»∞ âßOuÜ«Ú`« Ѩiã≤÷`«∞Å∞ <≥ÅH˘<åfl
`å`å¯eHõ"Õ∞. 1963Ö’ [iy# Ãã·xHõ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞`À ÉÏ`ü
áêsì JkèHÍ~°OÖ’H˜ =zÛOk. JѨʘ #∞Oz 2011 =~°‰õΩ
ã≤iÜ«∂Ö’ J`«º=ã¨~° áêÅ# H˘#™êQÆ∞`«∂ =zÛOk. áœ~°∞ʼnõΩ
HõeÊOz# J<ÕHõ ~å*ϺOQÆ ~°Hõ∆} K«~°ºÅ∞ xÅ∞ѨÙ^ŒÅ KÕÜ«∞_»O
[iyOk. WHõ 1970Ö’ ǨÏѶ‘*ò JÖò J™êû^£ JkèHÍ~åxfl
KÕlH˜¯OK«∞‰õΩ<åfl~°∞. `«##∞ `å#∞ J^茺‰õ∆ΩxQÍ „ѨHõ˜OK«∞
‰õΩ<åfl~°∞. ÉÏuã¨∞ì áêÅ# HÍÅOÖ’ áêÅHõ „âıÜ≥∂=~°æO XHõ˜
~°∂á⁄Ok `«# áêÅ<åkèHÍ~åxfl ã¨∞ã≤÷~°O KÕã¨∞‰õΩOk. ^Õâ◊OÖ’
ÉÏ`üáêsì XHõ¯>Ë UÔH·HÍ áêsìQÍ LO@∂ =zÛOk. ã≤iÜ«∂
áœ~°∞Å∞ Ô~Ѷ¨Ô~O_»O ^•fi~å J^茺‰õ∆Ωxfl Z#∞flHÀ=_»O `«Ñ¨Ê
|Ǩïà◊ áêsì ZxflHõÅ∞ J<Õq ã≤iÜ«∂Ö’ ÖˉõΩO_® áÈÜ«∂~Ú.
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ 1982Ö’ W™ê¡q∞ãπì f„="å^ŒO K≥ň~yOk.
ǨÏ=∂ Ѩ@ì}OÖ’ =Úã≤¡O „|^Œ~üǨï_£`À áê@∞ ã¨∞hfl W™ê¡q∞ãπì
`≥QƉõΩ K≥Ok#"å~°∞ x~°ã¨#Å∞ `≥ÅѨQÍ... ^•xx J}z
"Õ¿ãO^Œ∞‰õΩ ǨÏѶ‘*ò J™êû^£ „Ѩܫ∞uflOKå~°∞. D <ÕѨ^䌺OÖ’
"ÕÖÏk =∞Okx Ãã·#ºO TK«HÀ`« HÀã≤Ok. ǨÏ=∂ TK«HÀ`«QÍ
Wk K«i„`«Ö’ xezáÈ~ÚOk. 1998 ёѨÙÖòû JÃãOc¡ ZxflHõÅ
^Œiq∞ÖÏ Ç≤ÏO™êHÍO_» K≥ň~yOk. J#O`«~°O 1999Ö’#∂
Å@H˜Ü«∂ Ѩ@ì}OÖ’ x~°ã¨#Å∞ "≥Å∞¡"≥`åÎ~Ú. D Ѷ¨∞@#Å∞
ǨÏѶ‘*ò JÖò J™êû^£‰õΩ, PÜ«∞# ™È^Œ~°∞_»∞ iá¶ê`ü =∞^茺
qÉèË^•Å‰õΩ P[ºO áÈ™ê~Ú. Wq Ç≤ÏO™ê`«‡Hõ ~°∂ѨO ^•eÛ
ã≤iÜ«∂Ö’JO`«~°∞º^ŒúO–™ê„=∂[º"å^ŒÑ¨O*Ï
– Z. #iûOǨ Ô~_ç¤
„ѨѨOK«O

27. 27 Ѷ≤„|=i, 2013
ã≤iÜ«∂ áÈbã¨∞Å∞, iá¶ê`ü =∞^ŒÌ`«∞^•~°∞ʼnõΩ =∞^茺 HÍÅ∞ÊʼnõΩ
^•ifâß~Ú. D Ѷ¨∞~°¬}Ö’¡ =O^ŒÖÏk =∞Ok =∞~°}˜OKå~°∞.
P `«~°∞"å`« U_®kH˜ J<å~ÀQƺO =Å¡ ǨÏѶ‘*ò JÖò J™êû^£
K«xáÈÜ«∂~°∞. nO`À PÜ«∞# ‰õΩ=∂~°∞_»∞ 2000 ã¨OIIÖ’
|+¨~ü JÖò J™êû^£ ^Õâ◊ J^茺‰õ∆ΩxQÍ Ñ¨QÍæÅ∞ KÕѨ˜ì WѨʘH©
H˘#™êQÆ∞`«∞<åfl~°∞.
ÉÏ`ü áêsì S^Œ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ áêÅ#Ö’ ã≤iÜ«∂Ö’ f„=
™ê÷~ÚÖ’ x~°∞^ÀºQÆO <≥ÅH˘Ok. x~°∞^ÀºQÆ∞Ö’¡ 75 âß`«O
=∞OkH˜ ÃÑ·QÍ Ñ¨xHÀã¨O n~°…HÍÅO "Õz LO_®eû# ^Œ∞ã≤÷u
LOk. WHõ „Ѩ[Å ã¨QÆ@∞ r=# „Ѩ=∂}ÏÅ∞ Ѷ¨∞’~°OQÍ
L<åfl~Ú. =∂#= ǨωõΩ¯Å∞ ^•^•Ñ¨Ù =∞$QƺO. Ãã·xHõ ^ŒàÏʼnõΩ
qã¨Î $`åkèHÍ~°∞Å∞<åfl~Ú. Z=i<≥·<å JÔ~ãπì KÕÜ«∞_®xH˜,
x~°ƒO^èŒOÖ’ LOK«_®xH˜ Ãã·<åºxH˜ JkèHÍ~åÅ∞<åfl~Ú.
W„*Ï~ÚÖò`À Z_»`≥QÆx "≥·~åxfl WO^Œ∞‰õΩ ™ê‰õΩQÍ ã≤iÜ«∂
„ѨÉèí∞`«fiO K«∂ѨÙ`ÀOk. 1970Ö’ ǨÏѶ‘*ò JÖò J™êû^£ ѨQÍæÅ∞
KÕѨ˜ìOk "≥Ú^ŒÅ∞... ã≤iÜ«∂ ã¨=∂[OÃÑ· ѨÓiÎ ™ê÷~ÚÖ’
xÜ«∞O„`«O ™êkèOKå~°∞. `«# „Ѩ`«º~°∞÷Å#∞ xÜ«∞O„uOKÕO^Œ∞‰õΩ
ZO`«ÔH·<å `≥yOKÕ"å~°∞. TK«HÀ`«Å‰õΩ "≥#∞HÍ_Õ"å~°∞ HÍ^Œx
PÜ«∞#‰õΩ ¿Ñ~°∞Ѩ_çOk. PÜ«∞# =∞~°}ÏO`«~°O 2000Ö’
ѨQÍæÅ∞ KÕѨ˜ì# |+¨~ü JÖò J™êû^£ Ãã·`«O `«O„_ç ÉÏ@Ö’<Õ
H˘#™êQÍ~°∞. „Ѩ*Ï™êfi=∞º ã¨O㨯~°}Å∞ „Ѩ"Õâ◊ÃÑ_»`å##fl |+¨~ü
Ǩ g∞ h˜ =¸@~ÚºOk. PÜ«∞# ǨÏÜ«∂OÖ’ =∂#=
ǨωõΩ¯Å∞ â◊¥#ºO. ~å[H©Ü«∞ áêsìÅÃÑ·<å x¿+^èŒO
H˘#™êyOKå~°∞. ã≤iÜ«∂#∞ UHõáêsì =º=ã¨÷QÍ =∂~åÛ~°∞.
¿ãfiKåÛùÜ«Ú`« ZxflHõÅ∞ ZO_»=∂qQÍ<Õ q∞yÖÏ~Ú.
2000 J#O`«~°O „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ZxflHõÅ HÀã¨O _ç=∂O_£
KÕã¨∂Î '_»=∂㨯ãπ „ã≤ÊOQ∑— ¿Ñi@ qã¨Î $`«, ™ê=∂lHõ L^Œº=∞O
`«ÖˇuÎOk. J~Ú`Õ D L^Œº=∂xfl J™êû^£ J}z"Õâß~°∞.
ã≤iÜ«∂ ‰õΩiÌ+π „áêO`åÖ’¡ 2004Ö’ K≥ň~y# JÅ¡~°¡#∞ Ãã·`«O
J™êû^£ J}z"Õâß~°∞. J~Ú`Õ |+¨~ü‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ 2005Ö’
'_»=∂㨯ãπ _çHõ¡ˆ~+¨<£— ¿Ñi@ qѨHõ∆ <Õ`«Å∞ L^Œº=∞O ÖË=<≥`åÎ~°∞.
nxx Ãã·`«O J™êû^£ ã¨=∞~°÷=O`«OQÍ J}z"Õâß~°∞. J™êû^£
‰õΩ@∞O|O "≥∞ÿ<åi© JÅ"≥·ò `≥QƉõΩ K≥Ok#"å~°∞. ã≤iÜ«∂
[<åÉèÏÖ’ gi ã¨OYº 6 #∞Oz 12 âß`«O =∂„`«"Õ∞, Ѷ¨e`«OQÍ
^Õâ◊OÖ’x J`«ºkèHõ ã¨OMϺ‰õΩÖˇ·# ã¨∞hfl `≥QÆ"åiÖ’ Jã¨O`«$Ñ≤Î
K≥ň~QƉõΩO_® `«y# ѨHõ_»ƒOn K«~°ºÅ#∞ PÜ«∞# fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞.
WO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ `«# ‰õΩ@∞O| ã¨Éèí∞ºÅ#∞ Ps‡Ö’x qq^èŒ
qÉèÏQÍÖ’¡ xÜ«∞q∞OKå~°∞. PÜ«∞# z#fl ™È^Œ~°∞_»∞ =∞ÃÇÏ~ü
JÖò J™êû^£ Ps‡ <åÅ∞QÀ P~ü‡_£ _çq[<£‰õΩ JkèѨuQÍ
=º=ǨÏiã¨∞ÎO_»QÍ.. PÜ«∞# ÉÏ= JÃãûѶπ ëœHõ`ü ~°Hõ∆}âßY
LѨ =∞O„uQÍ =º=ǨÏiOKå~°∞.
UHõ „^èŒ∞= „ѨѨOK«OÖ’ J"≥∞iHÍ „Ѩ`«ºi÷ ^Œ∞~åæÅ#∞
ZOK«∞‰õΩx =∞s |i`≥yOz ‰õÄÅQ˘@ì_»O ^•x <≥·[O.
J~°|∞ƒ <ÕÅÃÑ· JO`À WO`À ™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ ã¨fiÉèÏ=O
Hõey# ^ÕâßÅ#∞ XHõÁHõ¯˜QÍ `«∞^Œ=Ú˜ìã¨∂Î áÈ`«∞#flk.
J"≥∞iHÍ#∞ ZkiOz xez# ѨtÛ=∂ã≤Ü«∂Ö’x |Å"≥∞ÿ#
J~°|∞ƒ ^ÕâßÅÖ’ z=ik ã≤iÜ«∂. Hõ=¸ºxã¨∞ì L^Œº=∂Å∞
„ѨѨOK«=∞O`å K≥ň~y#ѨC_»∞, J~°|∞ƒ ^ÕâßÅÖ’ ÉÏuã¨∞ì
L^Œº=∞O =zÛOk. ѨtÛ=∞ ^ÕâßÅ ™ê„=∂[º"å^•xfl
=ºuˆ~H˜ã¨∂Î J~°|∞ƒ *ÏfÜ«∞ "å^Œ Ѩ`åHõO H˜O^Œ „Ѩ[Å∞
ã¨OѶ¨∞˜`«=∞Ü«∂º~°∞. ™ê=∞º"å^Œ q^è•<åÅ#∞ PK«iOKå~°∞.
J™ê^£ „ѨÉèí∞`åfixfl ^≥|ƒf¿ãO^Œ∞‰õΩ +≤Ü«∂, ã¨∞hfl qÉèË^•Å#∞
Ô~K«ÛQ˘@ì_»O, +¨iÜ«∞`ü#∞ J=∞Å∞ [~°áêÅ<Õ q∞`«"å^Œ
W™ê¡q∞H± â◊‰õΩÎÅ∞, L„QÆ"å^Œ∞Å#∞ ~°OQÆOÖ’H˜ kOz# ѨtÛ=∞
^ÕâßÅ Z`«∞ÎQÆ_»Å∞ Ѷ¨e¿ãÎ `«=∞ Ѩiã≤÷u ‰õΩHõ¯Å∞ zOÑ≤# qã¨ÎiÖÏ
`«Ü«∂~°=Ù`«∞O^Œx J™ê^£#∞ =ºuˆ~H˜OKÕ áêsìÅ∞ ‰õÄ_®
ÉèíÜ«∞Ѩ_»∞`«∞<åfl~Ú. JO^Œ∞=Å# JÖÏO˜"åi KÕuÖ’H˜
ã≤iÜ«∂ "≥à◊¡‰õÄ_»^Œx Jq HÀ~°∞‰õΩO@∞<åfl~Ú. J@∞=O˜
ÉÏuã¨∞ì L^Œº=∂ʼnõΩ HõOK«∞HÀ@Å∞QÍ xez# ^ÕâßÅÖ’
ã≤iÜ«∂ XHõ˜. WѨʘH© ѨtÛ=∂ã≤Ü«∂Ö’ áêÅã‘ÎxÜ«∞#¡
<åºÜ«∞"≥∞ÿ# HÀÔ~¯Å‰õΩ =∞^ŒÌuã¨∂Î, "åiH˜ P"åã¨O HõeÊã¨∞Î#fl
^ÕâßÖ’¡ ã≤iÜ«∂ XHõ˜. W„*Ï~ÚÖò ã≤iÜ«∂‰õΩ K≥Ok# QÀÅ<£
k|ƒÅ#∞ P„Hõq∞OK«∞‰õΩOk. W„*Ï~ÚÖò PkèѨ`«º ^èÀ~°}∞Å#∞
ã≤iÜ«∂ =ºuˆ~H˜ã¨∞Î#flk. W„*Ï~ÚÖò#∞ =ºuˆ~H˜OK«_»O
J"≥∞iH͉õΩ ã≤iÜ«∂ÃÑ· HÀѨO ~å=_®xH˜ XHõ HÍ~°}O. J~°|∞ƒ
^ÕâßÅ ™œÇ¨ ~°÷`«$`«fiO`À DlѨÙì, W~åH±Å`À ã¨xflÇ≤Ï`«OQÍ
LO@∂ QƘì ѨÙ<å^Œ∞Å∞ "Õã¨∞‰õΩOk. DlѨÙì`À, W~åH±`À
™êxflÇ≤Ï`«ºO XˆH ^Õâ◊OQÍ U~°Ê_Õ ™ê÷~ÚH˜ áÈ~ÚOk J~Ú`Õ
W^ŒO`å QÆ`«O ! WѨC_»∞#fl ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fiO JO`« Q˘Ñ¨Ê^Õg∞
HÍ^Œ∞.
ã≤iÜ«∂Ö’ JO`«~°∞º^ŒúO : ã≤iÜ«∂Ö’x ^•~å ~å„+¨ìOÖ’ 2011
=∂iÛ #∞O_ç ™ê÷xHõ _ç=∂O_»¡ÃÑ· „Ѩ[Å∞ PO^Àà◊#
„áê~°OaèOKå~°∞. 1963 #∞O_ç J=∞Å∞Ö’ L#fl J`«º=ã¨~°
L`«Î~°∞fiÅ#∞ `˘ÅyOKåÅ#fl _ç=∂O_»∞`À ã≤iÜ«∂
J@∞ì_çH˜áÈ~ÚOk. Jxfl ^ÕâßÅÖψQ ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fiO ^Õâßxfl
¿ãfiK«Ûù =∂Ô~¯ò Pi÷Hõ =º=ã¨÷ "≥·Ñ¨Ù #_ç¿Ñ K«~°ºÅ∞ KÕѨ˜ìOk.
Ѩ~°º=™ê#OQÍ „Ѩ[Å r=# ã≤÷u kQÆ*ÏiáÈ=_»O
„áê~°OaèOzOk. ¿Ñ^Œ „Ѩ[Å ã¨aû_ôÅÃÑ·# „ѨÉèí∞`«fiO HÀ`«

28. 28#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
qkèOzOk. ã≤iÜ«∂Ö’ =º=™êÜ«∞"Õ∞ „Ѩ^è•#"≥∞ÿ# =#~°∞. ^Õâ◊
„Ѩ[Ö’¡ 17 âß`«O D ~°OQÆOÃÑ· P^è•~°Ñ¨_ç |`«∞‰õΩ`«∞<åfl~°∞.
nx ^•fi~å 22 âß`«O l_çÑ≤ =ã¨∞ÎOk. q^Õj ÃÑ@∞ì|_»∞ÅÃÑ·
„ѨÉèí∞`«fi J[=∂~Ú+‘ ZuÎ"ÕÜ«∞_»O`À ^ÕjÜ«∞ Ѩi„â◊=∞Å∞
^≥|ƒu<åfl~Ú. x~°∞^ÀºQÆO ÃÑiyOk. Ü«Ú=[#∞Å∞ Láêkè
H˘~°‰õΩ PO^Àà◊#‰õΩ kQÍ~°∞. „Ѩ[ʼnõΩ HõëêìÅ∞
„áê~°OÉèí=∞Ü«∂º~Ú. ^Õâ◊OÖ’ `«ÖˇuÎ# Jã¨=∂#`«Å∞, „ѨѨOK«
Pi÷Hõ ã¨OH∆ÀÉèíO "≥~°ã≤ „Ѩ*Ï rq`åÅÃÑ· f„="≥∞ÿ# „ѨÉèÏ"åxfl
K«∂áê~Ú.
ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fiO "≥Ú^Œ’¡ „Ѩ*Ï PO^Àà◊# f„=`«#∞
âßOu Éèí„^Œ`«Å ã¨=∞㨺QÍ<Õ Ñ¨iQÆ}˜Oz K«~°ºÅ∞ fã¨∞‰õΩOk.
áÈbã¨∞Å∞ KåÖÏ „‰õÄ~°OQÍ =º=ǨÏiOz Ѩâ◊√ |ÅO`À „Ѩ*Ï
PO^Àà◊#Å#∞ J}z"ÕÜ«∞_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOKå~°∞.
"ÕÖÏk=∞Ok x~°ã¨# HÍ~°∞Å#∞ „ѨÉèí∞`«fiO *ˇ·à◊¡Ö’¡ ÃјìOk.
„ѨÉèí∞`«fiO WO`«˜ ^Œ=∞#HÍO_»‰õΩ ky<å L^Œº=∞O K«ÖÏ¡~°ÖË^Œ∞.
=∞iO`« f„=~°∂ѨO ^•eÛOk. „ѨÉèí∞`«fi áêâ◊qHõ K«~°º ^•xˆH
Z^Œ∞~°∞ uiyOk. =∞iO`« =∞Ok „Ѩ[Å∞ g^èŒ∞Ö’¡H˜ =KåÛ~°∞.
qkèÖËHõ J`«º=ã¨~° x|O^èŒ#Å#∞ 2012 U„Ñ≤Öò 19#
`˘ÅyOzOk. H˘`«Î ~å*ϺOQÍxfl ~°∂á⁄OkOKÕ q+¨Ü«∞"≥∞ÿ
QÆ`« Ѷ≤„|=iÖ’ XHõ iѶ¨Ô~O_®xfl „ѨÉèí∞`«fiO x~°fiÇ≤ÏOzOk.
^Õâ◊ ~å[H©Ü«∞ =º=ã¨÷ |Ǩïà◊`«fiO`À ‰õÄ_ç LO@∞O^Œx,
JkèHÍ~°=∞<Õk F˜OQ∑ ^•fi~å ã¨O„Hõq∞ã¨∞ÎO^Œx ~å*ϺOQÆ
ã¨=~°} KÕÜ«∞_»O [iyOk. D H˘`«Î ~å*ϺOQÍxH˜
J#∞‰õÄÅOQÍ ã≤iÜ«∞#∞¡ 2012 Ѷ≤„|=i 26# F@∞ KÕâß~°∞.
nxH˜ J#∞QÆ∞}OQÍ "Õ∞<≥ÅÖ’ áê~°¡"≥∞O@s ZxflHõÅ#∞
x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ZxflHõÅ J#O`«~°O =∞ǨÏ=∞‡^£ lǨÏ^£ JÖò
ÅǨÏ"£∞ ã≤iÜ«∂ áê~°¡"≥∞O@∞ H˘`«Î ã‘ÊHõ~üQÍ ZxflHõÜ«∂º~°∞.
^Õâ◊OÖ’ ~å[H©Ü«∞ ã¨O㨯~°}Å∞, Éèí„^Œ`«, Aº_ô+≤Ü«∞Öò
ã¨O㨯~°}Å∞, Pi÷Hõ ã¨O㨯~°}Å∞, ™ê=∂lHõ q^è•<åÅ∞,
áêÅ<å Ü«∞O„`åOQÍxfl Ѩ˜+¨ìO KÕÜ«∞_»O =O˜ JOâßÅÃÑ·
XHõ ã¨=∞„QÆ q^è•<åxfl J=∞Å∞ KÕÜ«∞#∞#fl@∞¡ ã≤iÜ«∂
„Ѩ^è•#=∞O„u J^≥Öò ã¨Ñ¶¨~ü QÆ`« U„Ñ≤Öò 30# „ѨHõ˜OKå~°∞.
=∞~À"≥·Ñ¨Ù J™êû^£ ã¨aû_ôʼnõΩ ÃÑ^ŒÌÑ‘@ "Õã¨∂Î HÍ~åºK«~°}
„ѨHõ˜OKå~°∞. J~Ú<å „Ñ¨[Å∞ PO^Àà◊# Ѩ^äŒO #∞O_ç ѨHõ¯‰õΩ
=∞à◊§ ÖË^Œ∞. ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ PO^Àà◊#Å∞ K≥ň~QÆ_»O`À ã≤iÜ«∂
=∞O„u=~°æO ~år<å=∂ KÕã≤Ok. „ѨÉèí∞`«fiO PO^Àà◊#Å#∞
J}z"ÕÜ«∞_»O H˘#™êyã¨∞Î<Õ LOk. ^Õâß^茺‰õ∆Ω_»∞ É+¨~ü
J™êû^£ x~°O‰õΩâ◊ K«~°ºÅ`À PO^Àà◊#Å∞ W`«~° #QÆ~åʼnõΩ
"åºÑ≤OKå~Ú.
|+¨~ü JÖò J™êû^£ áêÅ#‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ „ѨuѨH∆ÍÅhfl
XHõ¯ `å˜ÃÑ·H˜ =zÛ 'ã≤iÜ«∞<£ <Õ+¨#Öò H“xûÖò— Ѩ`åHõO „H˜O^Œ
áÈ~å_»∞`«∞<åfl~Ú. „ѨÉèí∞`«fi ^ŒàÏÅ∞ ^Œ=∞# HÍO_»‰õΩ kQÍ~Ú.
ÅHõ∆ÖÏk=∞Ok áœ~°∞Å∞ ã≤iÜ«∂ ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÅ∞ ^•˜ W~åH±,
W~å<£ `«k`«~° ^ÕâßʼnõΩ =Å㨠"≥à◊√Î<åfl~°∞. J^Œ#∞ K«∂ã¨∞Î#fl
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å∞ g∞_çÜ«∂ ã¨Ç¨ Ü«∞O`À ã≤iÜ«∂Ö’ *’HõºO
KÕã¨∞HÀ=_»O "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑÏì~°∞. „Ѩ[Å#∞ „ѨÉèí∞`åfixH˜
=ºuˆ~HõOQÍ Ô~K«ÛQ˘@ì_»OÖ’ `«=∞ P^èŒ∞xHõ Ѩi*Ï˝<å#flO`«˜h
LѨÜ≥∂yOKå~°∞. =^ŒO`«∞Å∞, Jã¨`åºÅ∞ „ѨKå~°O KÕâß~°∞.
Juâ◊Ü≥∂‰õΩÎÅ∞, J~°÷ã¨`åºÅ`À Hõ^äŒÅ∞ Je¡ „Ѩ[Å#∞ J™êû^£‰õΩ
=ºuˆ~HõOQÍ Lã≤Q˘ÖÏÊ~°∞. D „Hõ=∞OÖ’<Õ Ç¨Ï∫ÖÏ J<ÕKÀ@
[iy# TK«HÀ`«Ö’ J<ÕHõ=∞Ok Ñ≤Å¡Å`À ã¨Ç¨ =O^ŒÖÏk
=∞Ok „Ѩ[Å∞ K«xáÈÜ«∂~°∞. D Ѷ¨∂`«∞HÍxH˜ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
„QÆ∂ѨÙÖË HÍ~°}=∞x „ѨÉèí∞`«fiO, „ѨÉèí∞`«fi"Õ∞ HÍ~°}=∞x
„ѨuѨH∆ÍÅ∞ Ѩ~°ã¨Ê~°O P~ÀÑ≤OK«∞‰õΩ<åfl~Ú. J~Ú`Õ „ѨuѨHõ∆
^ŒàÏÅ∞ ‰õÄ_® Ãã·x‰õΩÅ`À ã¨Ç¨ J<ÕHõ=∞Ok „Ѩ[Å#∞
K«O¿ÑâßÜ«∞#flk "åã¨Î=O. ã≤iÜ«∂ ~å[^è•x _»=∂㨯ãπÖ’
EÖˇ· 18# Éèí„^Œ`å ^ŒàÏÅ „Ѩ^è•# HÍ~åºÅÜ«∞OÃÑ· [iy#
P`å‡Ç¨ïu ÉÏO|∞^•_»∞Ö’¡ ~°Hõ∆}=∞O„u`À ã¨Ç¨ =∞~À W^ŒÌ~°∞
„Ѩ=ÚY <Õ`«Å∞ =∞~°}˜OKå~°∞. =∞$`«∞Ö’¡ ~°Hõ∆}=∞O„uQÍ Ñ¨^Œqx
x~°fiÇ≤ÏOz# JÃãûѶπ ëœHõ`ü J^茺‰õ∆Ω_»∞ |+¨~ü J™êû^£‰õΩ ÉÏ=
=∞ik J=Ù`å~°∞. EÖˇ· 18= `Õn XHõ¯~ÀA<Õ 2000 =∞Ok
„áê}ÏÅ∞ QÍeÖ’ Hõeâß~Ú.
L`«Î~° ã≤iÜ«∂Ö’ ã¨^Œ∞Ì=∞}˜y# L^Œº=∞O HÍ™êÎ ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÅ
#∞O_ç PÜ«Ú^è•Å∞ ã¨~°Ñ¶¨~å HÍ=_»O`À =∞m§ cèHõ~°OQÍ
`«ÖˇuÎOk. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ Ãã·x‰õΩʼnõΩ J"≥∞iHÍ _®Å~°¡Ö’ r`åÅ∞
W=fi_®xH˜ ™œn Jˆ~aÜ«∂ Ǩ q∞ W=fi_»O`À „Ѩ[ŠѨH∆Í#
H˘O`«=∞Ok Ãã·x‰õΩÅ∞, 2011 PQÆ+¨µì 23# L^Œº=∞HÍ~°∞Å∞
ã¨"≥∞ÿHõº"≥∞ÿ ''„Ѷ‘ ã≤iÜ«∞<£ Ps‡——x U~åÊ@∞KÕâß~°∞. JO`«=~°‰õΩ
™êy# âßOuÜ«Ú`« L^Œº=∞O q^Õj *’HõºO`À ~°HõÎã≤HõÎ=∞~Ú#
JO`«~°∞º^•úxH˜ `≥~°ÖËz #@ì~ÚOk. JO`«~°∞º^ŒúO`À ^Õâ◊OÖ’x
Ѩ@ì}ÏÅ∞ Ü«Ú^ŒúˆH∆„`åÅ∞QÍ =∂~å~Ú. „ѨÉèí∞`«fi ^ŒàÏÅ∞,
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ ^ŒàÏʼnõΩ =∞^茺 cèHõ~° Ü«Ú^ŒúO #_»∞ã¨∞Î#flk.
ã≤iÜ«∂#∞ áêeã¨∞Î#fl ÉÏ`ü áêsì<Õ`«, ^Õâ◊ J^茺‰õ∆Ω_»∞ |+¨~ü
JÖò J™êû^£ Ѩ^ŒgK«∞º`«∞_çx KÕÜ«∞_»O ÅHõ∆ ºOQÍ ™êQÆ∞`«∞#fl
D JO`«~°∞º^•úxH˜ J"≥∞iHÍ `«k`«~° áêâßÛ`«º ^ÕâßÅ∞ JO_»QÍ
xÅ∞=_»O`À áÈ~å@O Ѩ~åHÍ+¨ì‰õΩ KÕiOk. nO`À J=∂Ü«∞Hõ
„Ѩ[Å∞ ã¨q∞^èŒÅ∞QÍ =∂~°∞`«∞<åfl~°∞. ^Õâ◊ ~å[^è•x _»=∂㨯ãπÖ’
Ãã·`«O ÉèÏsáÈ~°∞ H˘#™êQÆ∞`ÀOk. ã≤iÜ«∂Ö’ âßOu

29. 29 Ѷ≤„|=i, 2013
<≥ÅH˘<ÕÖÏ K«∂_»_»OÖ’ JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨=∂[O qѶ¨Å"≥∞ÿOk.
'HÀѶ‘ J#fl<£ âßOu Ѩ^äŒHõO—Ö’ ÉèÏQÆOQÍ ã≤iÜ«∂ =zÛ#
ѨijʼnõΩÅ âßOu |$O^ŒO ~å[^è•x _»=∂㨯ãπÖ’x
Ǩϟ@à◊§#∞ q_çz |Ü«∞@ u~°∞QÆÖËHõáÈÜ«∂~°∞. HÍÅ∞ÊÅ
q~°=∞} „Ѩܫ∞`åflÅ∞ KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ J#∞"≥·# "å`å=~°}O
ã≤iÜ«∂Ö’ ÖË^Œx P |$O^ŒO ¿Ñ~À¯Ok. =∞~À"≥·Ñ¨Ù ã≤iÜ«∂
ã¨OH∆ÀÉèí x"å~°}ÃÑ· XHõ XѨÊO^•xfl P"≥∂kOKÕÖÏ
K«∂_»_»OÖ’ SHõº~å[º ã¨q∞u ã¨Ñ¶¨ÅO HÍÖËHõáÈ~ÚOk. LÉèíÜ«∞
ѨH∆ÍÅ∞ HÍÅ∞ÊÅ∞ q~°q∞OKåÅ#fl HÀѶ‘ J#fl<£ âßOu Ѩ^äŒHÍxfl
ã‘iÜ«∞ãπQÍ fã¨∞HÀ=_»O ÖË^Œ∞. „ѨÉèí∞`«fi u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å
=∞^茺 ã¨Ü≥∂^茺 ‰õΩ^Œ~°Û_»OÖ’ qѶ¨Å"≥∞ÿ# <ÕѨ^茺OÖ’ HÀѶ≤ J#fl<£
`«# Ѩ^ŒqH˜ ~år<å=∂ KÕâß~°∞.
ã≤iÜ«∂ q+¨Ü«∞OÖ’ SHõº~å[ºã¨q∞u x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl áê„`«
QÆ~°›hÜ«∞OQÍ LOk. J"≥∞iHÍ, <å’ ‰õÄ@q∞ J_»∞QÆ∞ʼnõΩ
=∞_»∞QÆ∞Ö’`«∞Î`«∂ ã≤iÜ«∂#∞ XHõ qѶ¨Å ~å[ºOQÍ K«∂¿ÑO^Œ∞‰õΩ
„Ѩܫ∞ufl™ÈÎOk. ã≤iÜ«∂Ö’ K«@ì|^Œú áêÅ# ÖË^Œx
SHõº~å[ºã¨q∞u ^•fi~å K≥Ñ≤ÊOKÕO^Œ∞‰õΩ ‰õΩ„@ [~°∞QÆ∞`ÀOk.
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞¡ K≥|∞`«∞#fl Hõ^äŒ<åÅ<Õ S~å㨠=Öˇ¡"ÕÜ«∞@"Õ∞
nxH˜ u~°∞QÆ∞ÖËx x^Œ~°≈#O. ~°ëêº, K≥·<å `«=∞ g’ ǨωõΩ¯`À
J_»∞¤‰õΩO@∞<åfl~Ú.
ZO`«QÍ XuÎ_ç =ã¨∞Î#flѨʘH© Jã¨û^£ „ѨÉèí∞`«fiO ÖÁOy
áÈÜÕ∞O^Œ∞‰õΩ x~åHõi™ÈÎOk. „ѨuѨHõ∆ áÈ~å@ ^ŒàÏÅÃÑ·
QÆ}hÜ«∞"≥∞ÿ# q[Ü«∂Å∞ ™êkè™ÈÎOk. JÖˇáÈû =∞~À ɡOѶ¨∂r
HÍ=_»O ÖË^Œ∞. Ѩ~°ã¨Ê~°O ã¨Ç¨ÏHõiOK«∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ W~å<£ –
ã≤iÜ«∂ XѨÊO^ŒO ‰õΩ^Œ∞~°∞Û‰õΩ<åfl~Ú. ZѶπZãπZ‰õΩ „ã≤ìOQÆ~ü
H˜∆Ѩ}∞Å∞ ѨOѨ_®xfl @s¯ H˘#™êy¿ãÎ, ‰õΩiÌ+π u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
^ŒàÏʼnõΩ ZãπZ – 8 q=∂# q^èŒfiOã¨Hõ H˜∆Ѩ}∞Å#∞ ã¨~°Ñ¶¨~å
KÕ™êÎ#x W~å<£ ÃÇÏK«ÛiOzOk. H˘xfl =∂r q∞„`« ^ÕâßÅ
=∂kiQÍ K≥·<å, ~°ëêº P ^Õâ◊OÖ’ "≥∞ÿ„ux =^Œ∞Å∞HÀÖË^Œ∞.
q∞„`« ^ÕâßÅ∞ JO_»QÍ xÅ=_»O`À PѶ¨…x™êÎ<£‰õΩ Z^Œ∞Ô~·#
Ѩiã≤÷u ~å‰õΩO_® x"åiOKÕO^Œ∞‰õΩ WѨʘH˜ ã≤iÜ«∂‰õΩ
J=HÍâ◊=ÚOk.
ã≤iÜ«∂Ö’ ™ê„=∂[º"å^Œ∞Å *’HõºO ó
J„QÆ~å*ϺŠ"å}˜[º PkèѨ`«ºO =~°æ JǨÏOHÍ~° *ÏfiÅÅ
=∞^茺 ã≤iÜ«∂ PǨï`«=Ù`«∞#flk. Ѩ~å~Ú *’HõºO WO^Œ∞Ö’
ѨxH˜~å^Œx ÃÑ·H˜ K≥|∞`«∂ ~°ëêº, K≥·<å ^ÕâßÅ∞ XHõ"≥·Ñ¨Ù,
J"≥∞iHÍ ^•x q∞„`« ^ÕâßÅ∞ =∞~À"≥·Ñ¨Ù xÅ∞K«∞x ã≤iÜ«∂
=∞O@Å`À K«eHÍK«∞H˘O@∞<åfl~Ú. ™ÈqÜ«∞ò Ü«¸xÜ«∞<£
„ѨѨOK« K«i„`« #∞Oz â◊¥#ºO HÍ=_»O, K≥·<å q^è•<åÅÖ’
=∂i¯ û[O Hõ<åfl WzÛѨÙK«∞Û‰õΩ<Õ ^èÀ~°}˜ ÃÑ~°QÆ_»O`À J"≥∞iHÍ
„ѨѨOK« PkèѨ`«º =ӺǨ xH˜ ã¨`«∞Î= ÉÏQÍ ÃÑOz#@ì~ÚOk.
JO^Œ∞ˆH `«# _ÕQÆ Hõà◊¡`À „ѨѨOK«OÖ’ ZHõ¯_» U |ÅÇ‘Ï#`« U
^Õâ◊OÖ’ HõxÑ≤Oz<å Jk JHõ¯_» "åeáÈ`ÀOk. J"≥∞iHÍ,
Ü«¸~°Ñπ ^ÕâßÅ L=∞‡_ç ~°} =ӺǨÏO`À eaÜ«∂Ö’ QÆ_®Ñ¶≤
„ѨÉèí∞`«fiO Ѩ`«#"≥∞ÿ# `«~°∞"å`« WHõ ã≤iÜ«∂‰õΩ J@∞=O˜
QÆu `«Ñ¨Ê^Œx =ÚO^Œ∞QÍ TÇ≤ÏOzO^Õ. J"≥∞iHÍ Ç¨ï‰õΩOʼnõΩ
`«Å=OK«x ã≤iÜ«∂Ö’ „ѨÉèí∞`«fi =∂~°∞Ê fã¨∞‰õΩ~å=_®xH˜
<å’ ÉèÏQÆ™êfiq∞ J~Ú# @s¯x ™ê÷=~°OQÍ KÕã¨∞H˘x
JO`«~°∞º^•úxfl „áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∞ÎOk. eaÜ«∂ =∂kiQÍ ã≤iÜ«∂#∞
`«# QÆ∞ÃÑÊ’¡ W=Ú_»∞ÛHÀ_®xH˜ âßOu ѨÙ#~°∞^ŒÌ~°} Ü«∞`«flO
¿Ñ~°∞`À J"≥∞iHÍ H˘OQÆ [ѨO KÕã¨∂Î ^˘OQÆ =∞O„`«O
Ѩiî™ÈÎOk. =∞~À"≥·Ñ¨Ù W~å<£#∞ ^≥|ƒfÜ«∂Å<åfl, ^•x Ãã·xHõ
â◊H˜Îx, J}∞HÍ~°º„Hõ=∂xfl h~°∞QÍ~åÛÅ<åfl J™êû^£ „ѨÉèí∞`åfixfl
‰õÄÅÛ_»O `«Ñ¨Ê^Œx `«ÅáÈã¨∞Î#fl ™œn W©=Å Ãã·xHõ
Z`«∞ÎQÆ_»Å‰õΩ ѨÓ#∞H˘O@∞Ok.
ã≤iÜ«∂ J^茺‰õ∆Ω_»∞ |+¨~ü J™êû^£‰õΩ Ѩ~ÀHõ∆OQÍ ~°ëêº
K≥·<åÅ∞ =∞^ŒÌ`«∞ Wã¨∞ÎO_»QÍ, J™êû^£#∞ ZÖÏÔQ·# QÆ^≥Ì kOKåÅ#fl
HÍOHõ∆Ö’ J"≥∞iHÍ ^•x q∞„`«^ÕâßÅ∞ _ÕQÆHõà◊¡`À xsH˜∆ã¨∞Î<åfl~Ú.
„Ѩ*Ï™êfi=∞º ѨO^ä•#∞ ÃÑ_»^•i Ѩ˜ìOz, xÜ«∞O`«$`åfixfl
=O@ Ѩ˜ìOK«∞‰õΩx, u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ 'J~°Éò =ã¨O`«O— „Ѩ*Ï
áÈ~åÏxfl, `«# L‰õΩ¯ Ѩ^Œ Ѷ¨∞@ì#Å`À J}z"Õã¨∞Î#fl
J"≥∞iHÍ, |+¨~ü J™êû^£#∞ x~ÀkèOK«_®xH˜ z=iH˜ SHõº~å[º
ã¨q∞u ~°OQÆOÖ’H˜ kOѨHõ `«Ñ¨ÊÖË^Œ∞. S~å㨠f~å‡<åxH˜
=ÚO^Œ∞ J"≥∞iHÍ ~°Hõ∆} =∞O„u Ѩ<≥Ïì =∞^茺 „áêK«ºOÖ’
Ѩ~°º˜OK«_»O [iyOk. D Ѩ~°º@##∞ ã≤iÜ«∂Ö’ *’Hõº
ã¨<åflǨ Å∞QÍ<Õ ÉèÏqOKåeû LO@∞Ok. J~Ú`Õ @∂ºh+≤Ü«∂,
DlѨÙì, eaÜ«∂Ö’¡ =∂ki ã≤iÜ«∂Ö’ `«=∞ `˘`«∞ÎÅ#∞
„Ѩu+≤ìOK«@O J"≥∞iH͉õΩ JO`« `ÕeHõ HÍ^Œ∞. J™êû^£
xÜ«∞O`«$`«fi áêÅ#‰õΩ K«~°=∂OHõO áê_®Åx SHõº~å[º ã¨q∞u
„Ѩܫ∞ufl™ÈÎOk. D <ÕѨ^䌺OÖ’ 2012 Ѷ≤„|=i 4# Éèí„^Œ`å
=∞O_»eÖ’ „Ѩ"Õâ◊Ãјì# f~å‡<åxH˜ ѨÓiÎ =∞^ŒÌ`«∞ ÅaèOK«ÖË^Œ∞.
J"≥∞iHÍ ^•x q∞„`« ^ÕâßʼnõΩ ^Œ#∞flQÍ ÉèÏ~°`«^Õâ◊O`À ã¨Ç¨
11 ^ÕâßÅ∞ =∞^ŒÌ`«∞QÍ F@∞ "Õâß~Ú. ^ŒH˜∆}Ï„Ñ≤HÍ, áêH˜™êÎ<£
F˜OQ∑Ö’ áêÖÁæ#ÖË^Œ∞.. ~°ëêº, K≥·<å ^ÕâßÅ∞ =ºuˆ~H˜OKå~Ú.
nO`À f~å‡#O gyáÈ~ÚOk. ã≤iÜ«∂ÃÑ· J"≥∞iHÍ
Ѩ<åflQÍÅ#∞ ZѨʘHõѨC_»∞ ~°ëêº Ñ¨ã≤QÆ_»∞`«∂ ^•xH˜ nè@∞QÍ<Õ
Z`«∞ΉõΩ ÃÑ· Z`«∞ÎÅ∞ "Õ™ÈÎOk. J"≥∞iHÍ, ~°ëêºÅ∞ Dq^èŒOQÍ

30. 30#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
`≥~° "≥#∞Hõ #∞O_ç ~°}`«O„`«O #_çÑ≤OK«_®xH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O
"åºáê~° „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ =∂„`«"Õ∞. ~°ëêº, K≥·<åÅ "åºáê~°
™ê„=∂[ºOÖ’ ã≤iÜ«∂‰õΩ ÉèÏQÆ™êfi=∞ºO LOk. JO^Œ∞Hõx
ã≤iÜ«∂ÃÑ· J"≥∞iHÍ h_» Ѩ_»_®xH˜ K≥·<å, ~°ëêºÅ∞
XѨCHÀ=_»O ÖË^Œ∞.
ã≤iÜ«∂Ö’ J™êû^£ ã¨~å¯~°∞#∞ ‰õÄÅ^ÀÜ«∂Å#fl
Hõ$`«xâ◊ÛÜ«∞O`À L#fl J"≥∞iHÍ, W`«~° áêâßÛ`«º ^ÕâßÅ∞
^Õâ◊OÖ’x u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ ^ŒàÏʼnõΩ `«=∞ =O`«∞ ™êÜ«∂xfl
JO^Œ*Ëã¨∞Î<åfl~Ú. =ÚYºOQÍ ã≤iÜ«∂ÃÑ· HÍ~åÅ∞ q∞iÜ«∂Å∞
#∂~°∞`«∞#fl W„*Ï~ÚÖò`À áê@∞ ™œn Jˆ~aÜ«∂ `«k`«~° ^ÕâßÅ
^•fi~å ã≤iÜ«∂Ö’x u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞ʼnõΩ _»|∞ƒ, PÜ«Ú^è•Å∞,
JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨Ç¨ÏHÍ~åxfl JOkã¨∞Î<åfl~Ú. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
^ŒàÏÅÖ’ „Ѩ^è•# â◊H˜ÎQÍ L#fl „Ѷ‘ ã‘iÜ«∞<£ Ps‡ („Ѷ‘ZãπZ)
"≥∞*Ïi© ã¨∞hflÅ`À, JÖòMˇ·^• q∞e>ˇO@¡`À U~°Ê_çOk. @s¯x
™ê÷=~°OQÍ KÕã¨∞‰õΩx u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å∞ H˘#™êyã¨∞Î#fl
™êÜ«Ú^èŒ qѨ¡"åxH˜ J"≥∞iHÍ, ^•x q∞„`«^ÕâßÅ∞ ѨÓiÎ
=∞^ŒÌ`«∞#∞ JO^Œ*Ëã¨∞Î<åfl~Ú. @s¯ ~å[^è•x W™êÎO|∞ÖòÖ’
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å∞ Hõ=∂O_£ ÃãO@~ü U~åÊ@∞ KÕã¨∞HÀ=_®xH˜
@s¯ „ѨÉèí∞`«fiO J#∞=∞uzÛOk. nxH˜ Pi÷Hõ =#~°∞Å#∞,
J`åº^èŒ∞xHõ PÜ«Ú^èŒ ã¨OѨuÎx ã¨=∞‰õÄ~°∞Û`ÀOk J"≥∞iHÍ
QÆ∂_è»Kå~° ã¨Oã¨÷ ã≤SZ J<Õk |Ç≤Ï~°OQÆ ~°Ç¨Ï㨺O. 2005
#∞O_ç ã≤iÜ«∂ „ѨuѨHõ∆ „QÆ∂ѨÙʼnõΩ, „ѨÉèí∞`«fi „Ѩ"åã¨∞ʼnõΩ
J"≥∞iHÍ x^èŒ∞Å∞ JO^Œ*Ëã¨∞Î#fl^Œx 'qH©eH±û— "å+≤OQÆì<£ áÈã¨∞ì
Ѩ„uHõ‰õΩ JO^Œ*Ëã≤# Ѩ„`åÅ∞ `≥eÜ«∞*Ëã¨∞Î<åfl~Ú. ã≤iÜ«∂
Ѷ¨∞~°¬}Å#∞ *Ï`«∞Å =∞^茺 „ѨK«Ûù#flÜ«Ú^ŒúOQÍ Jaè=i‚OK«_»O
[~°∞QÆ∞`«∞Ok. D <ÕѨ^䌺OÖ’ ™œn Jˆ~aÜ«∂, @s¯, Y`å~üÅ∞
ã≤iÜ«∂Ö’x ã¨∞hflÅ ™ê~°^茺OÖ’x qѨH∆ÍxH˜ =∞^ŒÌ`«∞
Wã¨∞ÎO_»QÍ... W~å<£, W~åH±, Öˇ|<å<£Ö’x Ç≤ÏAƒÖÏ¡
ã≤iÜ«∂Ö’x JÅ"≥·ò ™ê~°^茺OÖ’x J™êû^£ „ѨÉèí∞`åfixH˜
=∞^ŒÌ`«∞QÍ xÅ∞ã¨∞Î<åfl~Ú. ã¨∞xfl–+≤Ü«∂ Ç≤ÏO™êHÍO_» Öˇ|<å<£,
W~åH±, áêH˜™êÎ<£, WÖÏ Jxfl =Úã≤¡O ^ÕâßʼnõΩ áê‰õΩ`ÀOk.
=∞~À"≥·Ñ¨Ù "å=∞ѨHõ∆ "å^Œ∞Å=∞x K≥ѨC‰õΩ<Õ H˘xfl ‰õΩǨÏ<å
„QÆ∂ѨÙÅ∞ (J"≥∞iHÍÖ’x WO@ˆ~fl+¨#Öò ™È+¨eã¨∞ì P~°æ<≥·*Ë+¨<£,
„a@<£Ö’x ™È+¨eã¨∞ì =~°¯~üû áêsì, „á¶ê<£ûÖ’x Ü«∂O©
ˆHѨ@eã¨∞ì áêsì) =O˜q ã≤iÜ«∂Ö’ J™êû^£ =ºuˆ~Hõ ™êÜ«Ú^èŒ
=¸HõÅ#∞ ZQÆ^À¿ã K«~°ºÅ‰õΩ =∞^ŒÌ`«∞xã¨∞Î<åfl~Ú.
J™êû^£ „ѨÉèí∞`åfixfl Ѩ_»^Àã≤ ~å*ϺkèHÍ~°O `«# `˘`«∞ÎʼnõΩ
ZѨC_»∞ Hõ@ìɡ_»^•=∂ Jx `«Ç¨Ï`«Ç¨ÏÖÏ_»∞`ÀOk.
ã≤iÜ«∂Ö’x JÖˇáÈÊÖ’ Ѩ@∞ì|_ç# Ãã·x‰õΩÅ#∞ ™êÜ«Ú^èŒ
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å∞ ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ Lif~ÚOKå~°∞. P
g_çÜ≥∂Å#∞ ©g Kå<≥à◊¡Ö’ K«∂Ñ≤Oz „Ѩ[Ö’¡ XHõ ~°Hõ"≥∞ÿ#
ÉèíÜ«∂#Hõ "å`å=~°}Ïxfl ã¨$+≤ìOzOk. @s¯, ™œn Jˆ~aÜ«∂,
Y`å~üÅÖ’x q∞`«"å^Œ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ J"≥∞iHÍ U*ˇO@∞¡QÍ
=º=ǨÏiã¨∞Î#fl ã¨OQÆu `≥eã≤O^Õ. QÆ`«OÖ’ PѨ…x™êÎ<£,
É’ã≤flÜ«∂, K≥K≥<åº, eaÜ«∂Ö’¡ H˜~å~ÚH˜ ѨxKÕã≤# ^˘OQÆÅ∞,
<Õ~°QÍà◊¡#∞ ã≤iÜ«∂‰õΩ `«~°eOz q=ÚH˜Î Ãã·#ºO ¿Ñ~°∞`À ѨtÛ=∞
^ÕâßÅ∞, "å˜ J_»∞QÆ∞*Ï_»Ö’¡ #_çKÕ J~°ÉòbQ∑ ^ÕâßÅ∞
q^èŒfiOã¨HÍO_»#∞ ã¨$+≤ìã¨∞Î<åfl~Ú. W^ŒO`å =∞^茺 „áêK«ºOÖ’
`«# Ѩ@∞ì#∞ =∞iO`« ÃÑOK«∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ, `«^•fi~å W~å<£ K«=Ú~°∞
ã¨OѨ^ŒÅ#∞ H˘Å¡Q˘>ËìO^Œ∞ˆH Jx "Õˆ~ K≥ѨÊ#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
ã≤iÜ«∂Ö’ „Ѩã¨∞Î`«O [~°∞QÆ∞`«∞#fl J~°Éò =ã¨O`«OÖ’
ÉèÏQÆ"≥∞ÿ# L^Œº=∞O „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO HÀã¨O [iˆQ áÈ~å@O HÍ<Õ
HÍ^Œ∞, J^˘Hõ „ѨfѶ¨∂`« Ü«Ú^ŒúO. QÆ`« U_®k DlѨÙì,
@∂ºh+≤Ü«∂ÅÖ’ J"≥∞iHÍ |ÅѨiz# xÜ«∞O`«ÅÃÑ· JHõ¯_ç
„Ѩ[Å∞ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ KÕã≤ Ѩ^ŒgK«∞º`«∞Å#∞ KÕâß~Ú. ã≤iÜ«∂Ö’
nxH˜ ѨÓiÎ aè#flOQÍ J^茺‰õ∆Ω_»∞ |+¨~ü JÖò J™êû^£#∞
‰õÄÅ^Àã≤, `«# `˘`«∞Î „ѨÉèí∞`åfixfl „Ѩu+≤ìOKåÅx J"≥∞iHÍ,
W`«~° ѨtÛ=∞ ^ÕâߊѨ<åflQÆO. @s¯Ö’x P^•##∞ ˆHO„^ŒOQÍ
KÕã¨∞‰õΩx J"≥∞iHÍ ã≤iÜ«∂ =ºuˆ~Hõ HÍ~°ºHõÖÏáêÅ#∞ QÆ`«
H˘xfl =∂™êÅ∞QÍ ™êyã¨∞Î#flk. ã≤iÜ«∂ L`«Î~° ã¨iǨÏ^Œ∞̉õΩ
ˆH=ÅO 60 "≥∞ÿà◊§ ^Œ∂~°OÖ’ J"≥∞iHÍ q∞e@s, QÆ∂_è»Kå~°
™ê÷=~åÅ#∞ U~åÊ@∞ KÕã¨∞‰õΩOk. WHõ¯_ç #∞OKÕ PÜ«Ú^è•Å∞,
q^Õj H˜~å~Ú Ãã·x‰õΩÅ#∞ ã≤iÜ«∂‰õΩ ѨOÑ≤ã¨∞ÎOk.
ã≤iÜ«∂Ö’x 'u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞— ™êÜ«Ú^èŒ =¸HõʼnõΩ J=ã¨~°"≥∞ÿ#
Jxfl ~°HÍÅ ã¨~°Ñ¶¨~åʼnõΩ WѨC_»∞ W^˘Hõ H©ÅHõ ~°Ç¨Ï^•iQÍ
=∂iOk. ã≤iÜ«∞<£ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å∞ ZѨC_»∞ UO KÕÜ«∂Ö’
ZѨʘHõѨC_»∞ ã≤SZ ^•fi~å P^ÕâßÅ∞ JO^Œ∞`«∞<åfl~Ú.
ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fi ^ŒàÏÅ Hõ^ŒeHõʼnõΩ ã¨O|OkèOz#
ã¨=∂Kå~åxfl ¿ãHõiã¨∂Î ZÖÏ =ÚO^Œ∞ÔHàÏ¡Ö’ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
™êÜ«Ú^èŒ =¸HõʼnõΩ ã≤SZ ã¨∂K«#eã¨∞ÎOk. ã≤iÜ«∂
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞ʼnõΩ J@∞ J"≥∞iHÍ ^Œ∞~å„Hõ=∞}Ö’x
JѨ…x™êÎ<£, W~åH±, eaÜ«∂Ö’x J"≥∞iHõ<£ `˘`«∞Î „ѨÉèí∞`åfiÅ`À
áê@∞ Jb˚iÜ«∂, K≥K≥<åº, áêH˜™êÎ<£ =O˜ ^ÕâßÅ #∞Oz
ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# PÜ«Ú^è•Å∞ =zÛѨ_»∞`«∞<åfl~Ú.
J™êû^£ „ѨÉèí∞`åfixfl ‰õÄÅÛ_»O HÀã¨O z=iH˜ JÖòMˇ·^•
=O˜ â◊‰õΩÎÅ ã¨Ç¨ Ü«∂xfl ‰õÄ_® J"≥∞iHÍ fã¨∞‰õΩO@∞Ok.
PѨ…x™êÎ<£Ö’ JÖòMˇ·^•ÃÑ· Ü«Ú^ŒúO „ѨHõ˜OKå#x K≥Ñ≤Ê<å
J"≥∞iHÍ ã≤iÜ«∂ ^ŒQÆæiH˘KÕÛã¨iH˜ J"Õ â◊‰õΩÎÅ`À KÕ`«∞Å∞

31. 31 Ѷ≤„|=i, 2013
HõeÑ≤Ok. ã≤iÜ«∂Ö’ `«# `˘`«∞Î „ѨÉèí∞`åfixfl U~åÊ@∞
KÕÜ«∞_®xH˜ U QÆ_ç¤ Hõ~°=_®xÔH·<å J"≥∞iHÍ ã≤^ŒúѨ_»∞`«∞Ok.
ZO^Œ∞HõO>Ë ã≤iÜ«∂#∞ `«# Pnè#OÖ’H˜ `≥K«∞ÛHÀ=_»O ^•fi~å
W~å<£ÃÑ· Ü«Ú^•úxH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# Éèí∂q∞Hõ ã≤^ŒúO KÕã¨∞HÀ"åÅ#flk
J"≥∞iHÍ Ñ¨^äŒHõO. JO^Œ∞Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ ã≤iÜ«∂ ~°™êÜ«∞xHõ
PÜ«Ú^è•Å#∞ ÉèÏsQÍ xÅfi KÕã≤O^Œx, nxÃÑ· `å=Ú „Ѩ`«ºHõ∆
K«~°º‰õΩ kQÆ∞`å=∞x XÉÏ=∂ KÕã¨∞Î#fl Ǩ˙OHõiOѨÙÅ∞ PÜ«∞#
Ü«Ú^Àú<å‡^•xH˜ J^ŒÌO Ѩ_»∞`«∞<åfl~Ú. D q^èŒOQÍ K«=Ú~°∞
ã¨OѨ#fl"≥∞ÿ# =∞^茺„áêK«ºOÃÑ· ѨÓiÎ PkèѨ`«ºO K«ÖÏ~ÚOKåÅx
J"≥∞iHÍ K«∂™ÈÎOk. ã≤iÜ«∂Ö’ =∂#=`å"å^Œ *’HõºO
¿Ñ~°∞`À P ^Õâ◊ =º=Ǩ ~åÖ’¡ *’HõºO KÕã¨∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ
„Ѩܫ∞`åflÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. QÆ`« H˘kÌ ~ÀAÅ∞QÍ „ѨÉèí∞`«fiO
~°™êÜ«∞xHõ PÜ«Ú^è•Å#∞ „ѨÜ≥∂y™ÈÎO^Œ<Õ „ѨKå~°O
qã¨Î $`«OQÍ [~°∞QÆ∞`ÀOk. Jk ~°™êÜ«∞xHõ PÜ«Ú^è•Å#∞ xÅfi
LOz# „áêO`åÖ’¡ J™ê^è•~°} HÍ~°ºHõÖÏáêÅ∞ KÀ@∞
KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl@∞¡ ѨtÛ=∞ ^ÕâßÅ g∞_çÜ«∂ ^Œ∞„+¨ÊKå~°O
„áê~°OaèOzOk. nxx ™ê‰õΩQÍ fã¨∞‰õΩx f„= Ѩi}Ï=∂Å#∞
Z^Œ∞~À¯=eû =ã¨∞ÎO^Œx ѨtÛ=∞ ^ÕâßÅ∞ ÃÇÏK«ÛiOK«_»O
„áê~°OaèOKå~Ú. ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fiO ZO`«QÍ YO_çã¨∞Î#flѨʘH©
<å’ *’Hͺxfl ã¨=∞i÷OKÕO^Œ∞‰õΩ, „Ѩ[Å Jaè„áêÜ«∂xfl
=∞ÖKÕO^Œ∞‰õΩ J#∞"≥·# "å`å=~°}Ïxfl ã¨$+≤ìã¨∞Î<åfl~°∞. XÉÏ=∂
Ü«∞`åflʼnõΩ, PÖ’K«#ʼnõΩ „a˜+π „Ѩ^è•x _Õq_£ ÔH=∞~å<£,
„á¶ê<£û J^茺‰õ∆Ω_»∞ „áêOH˘~Úãπ Ǩ ÅO_Õ `«=∞ =∞^ŒÌ`«∞ `≥eáê~°∞.
ã≤iÜ«∂ ã¨OH∆ÀÉèíOÖ’ J<ÕHõ ^ÕâßÅ „Ѩ"Õ∞Ü«∞=ÚOk.
PÜ«Ú^èŒ ã¨~°Ñ¶¨~å^•~°∞Å∞, ~å[H©Ü«∞ HÍ~°ºHõÖÏáêÅ∞
x~°fiÇ≤ÏOKÕ"åi áê„`« WѨʘˆH ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿOk. @s¯ q∞ug∞i
^Œ∂‰õΩ_»∞QÍ =º=ǨÏi™ÈÎOk. ã≤iÜ«∂ *ÏfÜ«∞ =∞O_»e (nxfl
W™êÎO|∞Öò H“xûÖòQÍ Ñ≤Å∞™êÎ~°∞), „Ñ‘ ã≤iÜ«∞<£ Ps‡H˜
PÜ«Ú^è•Å∞ JOkOzOk. @s¯ ^ŒH˜∆} ã¨iǨÏ^Œ∞Ì „áêO`«O,
=ÚYºOQÍ Ç¨Ï`åÜü∞ ~å„+¨ìO q^Õj L„QÆ"å^Œ∞Å J„Hõ=∞
„Ѩ"ÕâßxH˜ ~°Ç¨Ï^•iQÍ =∂iOk. @s¯ Ãã·#ºO ZѶπZãπZ‰õΩ
tHõ∆} WzÛ PÜ«Ú^è•Å#∞ JOkOzOk. JÖˇáÈÊ`À ã¨Ç¨ L`«Î~°
ã≤iÜ«∂Ö’x ã≤iÜ«∂ Ѩ@ì}ÏÅÃÑ· ^•_»∞Å∞ [i¿ÑO^Œ∞‰õΩ |Ѷ¨~ü
*’<£û#∞ U~åÊ@∞ KÕã≤Ok. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞ʼnõΩ @s¯
|Ç≤Ï~°OQÆOQÍ ã¨Ç¨ Ü«∞O JOkOK«_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_®
=º=™êÎQÆ`«"≥∞ÿ# ™ê÷=~åxfl HõeÊ™ÈÎOk. ã≤iÜ«∂ÃÑ· ^•_ç KÕ™êÎ#x
ѨÅ∞=∂~°∞¡ ÃÇÏK«ÛiOzOk ‰õÄ_®. ã≤iÜ«∂Ö’ Ü«Ú^ŒúO
KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ @s¯ „ѨÉèí∞`åfixH˜ áê~°¡"≥∞O@∞ J#∞=∞u ‰õÄ_®
WzÛOk. @s¯ KÕã¨∞Î#fl q[˝Ñ¨ÙÎʼnõΩ „Ѩuã¨ÊOkã¨∂Î ã≤iÜ«∂
ã¨iǨÏ^Œ∞Ì "≥O|_ç ¿Ñ„˜Ü«∂ò H˜∆Ѩ}∞Å#∞ "≥∂ǨÏiOKÕO^Œ∞‰õΩ
<å’ ã¨<åflǨ Å∞ KÕ™ÈÎOk. J"≥∞iHÍ JkèHÍ~° Ü«∞O„`åOQÆO
~å„ëêìÅ q∞e@s H“xûÖòû#∞ U~åÊ@∞ KÕÜ«∞º_»OÖ’ ã¨Ç¨ Ü«∞O
JOkOK«_»O`Àáê@∞ "å˜ ^•fi~å PÜ«Ú^è•Å∞ ã¨~°Ñ¶¨~å
KÕã¨∞Î#fl@∞¡ ѨtÛ=∞ ^ÕâßÅ g∞_çÜ«∂Ö’ "å~°ÎÅ∞ =KåÛ~Ú. „Ñ‘
ã≤iÜ«∞<£ Ps‡H˜ J"≥∞iHÍ #∞Oz „ã≤ìOQÆ~ü H˜∆Ѩ}∞Å∞ @s¯ ^•fi~å
JOk#@∞¡ Z<£aã≤ #∂ºãπ ¿Ñ~˘¯Ok.
=∞^茺 „áêK«ºO, Ѩi¬Ü«∞<£ QÆÖòÊù qã¨Î $`« „áêO`«OÖ’ `«=∞
„ѨÉèÏ"åxfl áê^Œ∞H˘ÖËÊO^Œ∞‰õΩ, =ӺǨ `«‡Hõ „ѨÜ≥∂[<åÅ HÀã¨O
™ê„=∂[º"å^Œ â◊‰õΩÎÅ =∞^茺 QÆÅ „‰õÄ~°"≥∞ÿ# áÈ© L„kHõÎ`«Å#∞
ÃÑOK«∞`ÀOk. D „áêO`«OÖ’ Ü«Ú^Œú "å`å=~°} Ѩiã≤÷`«∞Å#∞
ã¨$+≤ì™ÈÎOk. ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fi =ºuˆ~‰õΩʼnõΩ PÜ«Ú^è•Å∞,
L„QÆ"å^Œ∞Å∞, H˜~å~Ú =¸HõÅ#∞ ã¨~°Ñ¶¨~å KÕã¨∞Î#fl ^ÕâßÖË
^˘OˆQ.. ^˘OQÆ Jx J~°z# K«O^ŒOQÍ ™êÜ«Ú^èŒ ã¨OѶ¨∞~°¬}Å#∞
x"åiOKåÅ<Õ J*ˇO_® H˜O^Œ SHõº~å[º ã¨q∞uÖ’ áêâßÛ`«º
^ÕâßÅ∞ =∞~À f~å‡<åxfl „ѨuáêkOKå~Ú. ™ê^è•~°}OQÍ
W@∞=O˜ ã¨O^Œ~åƒùÅÖ’ ã¨OѶ¨∞~°¬}‰õΩ ÉÏ^èŒ∞ºÖˇ·# ѨH∆ÍÅ∞, "å˜
K«~°ºÅxflO˜h YO_ç¿ãÎ J^˘Hõ f~°∞. J^Õg∞ ÖËHõáÈQÍ
UHõѨHõ∆OQÍ „ѨÉèí∞`åfixfl `«Ñ¨C Ѩ@ì_»"Õ∞ QÍHõ S~åã¨
x|O^èŒ#ʼnõΩ q~°∞^ŒúOQÍ ^Õâß^茺‰õ∆Ω_»∞ ~år<å=∂
KÕÜ«∂Å#@O, ã≤iÜ«∂ÃÑ· K«~°ºÅ∞ fã¨∞HÀ#O^Œ∞‰õΩ Éèí„^Œ`å
=∞O_»ex `«Ñ¨C Ѩ@ì_»O, ã≤iÜ«∂`À ^Ò`«º ã¨O|O^è•Å∞ ~°^Œ∞Ì
KÕã¨∞HÀ"åÅx f~å‡#OÖ’ KÕ~°Û_»O J<åºÜ«∞O, J„Hõ=∞O,
J#∞z`«O. JO^Œ∞ˆH Ѩ<≥flO_»∞ ^ÕâßÅ∞ f~å‡<åxfl =ºuˆ~H˜OK«QÍ
33 ^ÕâßÅ∞ F˜OQ∑#∞ |Ç≤Ï+¨¯iOKå~Ú. F˜OQ∑‰õΩ ^Œ∂~°OQÍ
ÉèÏ~°`ü LO_»_»O qâı+¨O. W©=Å >ˇ„Ǩ <£Ö’ [iy#
Jb<À^Œº=∞ tY~å„QÆ ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ ã≤iÜ«∂ Ѷ¨∞~°¬}Å∞ f„=
qÉèË^•Å‰õΩ ^•ifâß~Ú. ã≤iÜ«∂#∞ P„Hõq∞™êÎ=∞x @s¯
„ѨHõ˜¿ãÎ, K«∂ã¨∂Î T~°∞HÀ=∞x W~å<£ ÃÇÏK«ÛiOzOk. ÉèÏ~°`ü
=∂„`«O JO`«~°æ`« ã¨=∞㨺֒ q^Õj *’HõºO `«QÆ^Œx Ç≤Ï`«=Ù
ѨeH˜Ok. z=~°QÍ ã≤iÜ«∂ ã¨OH∆ÀÉèÏxfl Ѩi+¨¯iOKåÅx
Jb<À^Œº=∞ ã¨^Œã¨∞û Ñ≤Å∞ѨÙx=fi_»O H˘ã¨"≥∞~°∞ѨÙ.
J"≥∞iHÍ, „á¶ê<£û, <å’ q∞„`«Ñ¨H∆ÍÅ∞, W™ê¡q∞ãπì
L„QÆ"å^Œ∞Å∞ XHõ [@∞ìQÍ Ñ¨xKÕã¨∞ÎO_»@O Pã¨H˜Î ˆ~ÔHuΙÈÎOk.
JÖòMˇ·^• J#∞|O^èŒ ã¨Oã¨÷ J~Ú# [ÉèÏ`ü – JÖò – #∂„™ê
WO^Œ∞Ö’ J`«ºO`« „‰õÄ~°"≥∞ÿOkQÍ ¿Ñ~°∞QÍOzOk. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
^ŒàÏÖ’¡ Jk |Å"≥∞ÿ# â◊H˜ÎQÍ Pq~°ƒùqOzOk. P ã¨Oã¨÷‰õΩ

32. 32#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
K≥Ok# P`å‡Ç¨ïu ÉÏO|~ü ^ŒàÏÅ∞ _»=∂㨯ãπÖ’ |ã¨∞ûÅ#∞,
HÍ~°¡#∞ z=iH˜ áê~î°âßÅÖ’¡x ta~åÅ#∞ ¿ÑeÛ"Õâß~Ú, 29
=∞Ok q^•º~°∞÷Å`À ã¨Ç¨ =O^ŒÖÏk =∞Ok áœ~°∞Å∞
=∞~°}˜OKå~°∞.
*ÏÉèÏ`ü JÖò–#∂~å `«# áÈ~å@ ^ŒàÏÅ#∞ q^ÕâßÅ #∞Oz
xÜ«∞q∞™ÈÎOk. eaÜ«∂, áêH˜™êÎ<£, W~åH±, Öˇ|<å<£, ™œn
Jˆ~aÜ«∂, `«∞~°∞¯"≥∞x™êÎ<£, K≥K≥<åºÖ’¡x H˜~å~Ú Ãã·x‰õΩÅ
#∞Oz gix ZOÑ≤Hõ KÕ™ÈÎOk. JO^Œ∞=Å¡<Õ Jk f„= ™ê÷~ÚÖ’¡
Ç≤ÏO™êHÍO_»‰õΩ áêÅÊ_»QÆÅ∞QÆ∞`ÀOk. „ѨÉèí∞`åfixfl =∂~°Û_»O
=∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® ^Õâ◊OÖ’ Ö∫H˜Hõ"å^Œ ~å[H©Ü«∞ =º=ã¨÷#∞
=∂~°Û_»O ^•fi~å W™ê¡q∞ãπì „Ñ¨Éèí∞`åfixfl U~åÊ@∞ K≥Ü«∞º_»O
`«=∞ ÅHõ∆ ºOQÍ Jk „ѨHõ˜OzOk. eaÜ«∂Ö’ J"≥∞iHÍ
Lã≤Q˘eÊ# L„QÆ"å^Œ∞ÖË ã≤iÜ«∂Ö’ <Õ_»∞ „H˜Ü«∂jÅHõOQÍ
=º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~°∞.
=ÚyOѨ٠: ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fi ^ŒàÏÅ KÕuÖ’ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞
^•~°∞Å∞ Kå=Ù^≥|ƒÅ∞ u#@O`À áê@∞ qq^èŒ H˜~å~Ú |$O^•Å∞
ã¨Oã¨÷Å =∞^茺 qÉèË^•Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞O_»@O`À ѨtÛ=∞
^ÕâßÅ∞ Jã¨Ç¨Ï#O`À L<åfl~Ú. ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`«fiO
TÇ≤ÏOz# ^•x Hõ<åfl |ÅOQÍ Hõ#|_»∞`«∞#flk. W^Õ Ñ¨iã≤÷u
H˘#™êy`Õ eaÜ«∂Ö’ =∂kiQÍ ã¨fiÜ«∞OQÍ ^•_»∞Å∞
[~°∞áêÅx J"≥∞iHÍ ÉèÏqã¨∞Î#flk. ã≤iÜ«∂Ö’ |+¨~ü J™êû^£
„ѨÉèí∞`«fiO Ѩ@¡ „Ѩ[Ö’¡ =ºuˆ~Hõ`« ÖË^Œx HÍ^Œ∞. J~Ú`Õ PÜ«∂
^ÕâßÅÖ’ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ „ѨÉèí∞`åfiÅ#∞ U~åÊ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<Õ
J=HÍâ◊O JHõ¯_ç „Ñ¨[ňH LO_®Å<Õk JO`«~å˚fÜ«∞
<åºÜ«∞ã¨∂„`«O. XHõ^Õâ◊ JO`«~°æ`« q+¨Ü«∂Ö’¡ =∞~À^Õâ◊O
*’HõºO KÕã¨∞HÀ=_»O „Ѩ=∂^ŒHõ~°=∞x *ˇx"å XѨÊO^ŒO
¿Ñ~˘¯Ok. J"≥∞iHÍ ‰õÄ@q∞ J~°|∞ƒ ^ÕâßÅÖ’ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO
¿Ñi@ *’HõºO KÕã¨∞H˘x „ѨÉèí∞`åfiÅ#∞ ‰õÄÅQ˘˜ì# |∂zx
K«∂Ñ≤Oz |+¨~ü J™êû^£ =O˜ xÜ«∞O`«Å∞ `«=∞ ™ê÷<åÅ#∞
ѨkŠѨ~°K«∞‰õΩO@∞<åfl~°#flk ‰õÄ_® x["Õ∞. Uk U"≥∞ÿ<å
^Õâ◊ ™ê~°fiÉè∫=∞`åfixfl HÍáê_»∞HÀ"åeûOk PÜ«∂ ^ÕâßÅ „Ѩ[ÖË.
ã≤iÜ«∂Ö’ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ ^•~°∞ʼnõΩ q^Õj *’HͺxH˜ ã≤iÜ«∞#¡
=∞^ŒÌ`«∞ ÖË^Œ#flk ã¨∞+¨Ê+¨ìO. u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞^•~°∞Å#∞ Z^Œ∞~˘¯x
xÜ«∞O`« É+¨~ü J™êû^£#∞ Ѩ^Œq #∞Oz `˘ÅyOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯
ã≤iÜ«∞<£ „Ѩ[Å ™⁄O`«O.
J"≥∞iHÍ, <å’ q∞„`«∞Å ‰õÄ@q∞ 2003Ö’ W~å‰õΩÃÑ·
^•_ç KÕÜ«∞QÍ<Õ ã≤iÜ«∞ JkiáÈ~ÚOk. P "≥O@<Õ J"≥∞iH͉õΩ
™ê#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# q^è•<åÅ∞ J=∞Å∞ KÕÜ«∞_»O "≥Ú^ŒÅ∞ ÃјìOk.
J~Ú`Õ Zxfl KÕã≤<å J"≥∞iHÍ ã≤iÜ«∂ „ѨÉèí∞`åfixfl =ke
ÃÑ@ì_»O ÖË^Œ∞. JO`ÕHÍ^Œ∞, "≥Ú`«ÎO J~°|∞ƒ „áêO`«OÖ’x
~å[H©Ü«∞ ˆH∆„`åxfl =∂iÛ"ÕÜ«∞_»=∞<Õ n~°…HÍeHõ Z*ˇO_®
J"≥∞iH͉õΩ L#flk. D Ü«Ú^ŒúO n~°…HÍeHõ"≥∞ÿ#k. ã≤iÜ«∂`À
P~°OÉèíO HÍÖË^Œ∞. ã≤iÜ«∂`À JO`«O HÍ^Œ∞. |+¨~ü „ѨÉèí∞`«fiO
‰õÄeáÈ`Õ ÉÏ^èŒÑ¨_»=eûO^Õq∞ÖË^Œ∞. HÍx W~åH±, PѨ…x™ê÷<£,
DlѨÙì, eaÜ«∂ ^ÕâßÅ J#∞Éèí"åÅ#∞ K«∂ã≤# `«~åfi`« ã≤iÜ«∂
Ѩi}Ï=∂Å∞ ZÏ¡ LOÏÜ≥∂ J<Õ^Õ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞Å#∞,
âßOu HÍ=Ú‰õΩÅ#∞ Hõez"Õã¨∞Î#fl PO^Àà◊#.
ã≤iÜ«∂Ö’ ã¨"≥∞ÿHõº`«#∞ ÉèíQÆflO KÕã≤ ^•xx ^≥|ƒf¿ãO^Œ∞‰õΩ
™ê„=∂[º"å^Œ â◊‰õΩÎÅ∞ x~°O`«~°O "Õ~åÊ@∞"å^Œ PO^Àà◊#Å#∞,
ã¨O‰õΩz`«"≥∞ÿ# L^Œº=∂Å#∞ Ô~K«ÛQ˘_»∞`«∞<åfl~Ú. W~åH±`À
ã¨Ç¨ Wk „ѨѨOK«OÖ’x J<ÕHõ „áêO`åÖ’¡ [iyOk. =∞^茺
„áêK«º „áêO`«OÖ’ =∞`«Ñ¨~°OQÍ, *Ï`«∞Å QÆ∞iÎOѨÙѨ~°OQÍ
ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ã≤^ŒúOQÍ JqÉèíHõÎOQÍ L#fl ã≤iÜ«∂Ö’ „Ѩã¨∞Î`«O
W^Õ [~°∞QÆ∞`ÀOk. ã≤iÜ«∂Ö’ „Ѩã¨∞Î`«O [~°∞QÆ∞`«∞#fl ^•_»∞Ö’¡
ÉÏkè`«∞Å∞ +≤Ü«∂Å∞, JÖÏfi~¸Å∞. ã¨∞hfl, ã¨ÖÏѶ‘ `≥QÆʼnõΩ
K≥Ok# W™ê¡q∞ã¨∞ìÅ ^•_»∞ʼnõΩ g~°∞ QÆ∞~°=Ù`«∞<åfl~°∞. ã≤iÜ«∂
u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ ^ŒàÏÅ∞ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# ã≤iÜ«∂ „ÔH·ã¨Î=ÙÅÃÑ· ^•_»∞Å∞
[~°∞ѨÙ`«∞<åfl~Ú. *Ï`«∞ÅѨ~°OQÍ [~°∞QÆ∞`«∞#fl D ^•_»∞Å∞,
ã¨$+≤ìã¨∞Î#fl peHõÅ∞ U L^Œº=∞ „Ѩ*Ï™êfi=∞º ã¨∂ÊùiÎ<≥·<å
^≥|ƒf™êÎ~Ú.
=∞^茺 „áêKåºxfl `«# Jnè#OÖ’ LOK«∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ
[~°∞QÆ∞`«∞#fl áÈ~å@O K«=Ú~°∞ xÅfiÅÃÑ· ÃÑ`«Î#O
K≥ÖÏ~ÚOKÕO^Œ∞‰õΩ [~°∞QÆ∞`«∞#fl áÈ~å@OQÍ ÉèÏqOK«=K«∞Û.
W~åH±, eaÜ«∂Ö’¡ ‰õÄ_® W^Õ [iyOk. ã¨O‰õ∆Ωaè`«"≥∞ÿ#
JO`«~å˚fÜ«∞ ÃѶ·<å<£û ÃÑ@∞ì|_ç „Ñ¨Ñ¨OK«"åºÑ¨ÎOQÍ ã¨Ç¨Ï[
=#~°∞Å#∞ ^ÀÑ≤_ô KÕ¿ã `«# q+¨Ñ¨Ói`« HÍ~°º„Hõ=∂xfl L^èŒ$`«O
KÕ™ÈÎOk. D "Õ@#∞ J"≥∞iHÍ, ^•x q∞„`« ^ÕâßÅ ~å[H©Ü«∞,
Ãã·xHõ ^Œ∞™êûǨϙêÅ #∞Oz "Õ~°∞ KÕã≤ K«∂_»‰õÄ_»^Œ∞. ã≤iÜ«∂
„Ѩ[ʼnõΩ ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O `≥e¿Ñ áÈ~å@O ^Œ∞O^Œ∞_»∞‰õΩ ÃѶ·<å<£û
ÃÑ@∞ì|_çH˜, ™ê„=∂[º"å^Œ =ӺǨ `«‡Hõ ‰õΩ`«O„`åʼnõΩ
=ºuˆ~HõOQÍ [iˆQ áÈ~å@OÖ’ JO`«~åƒùQÆ"Õ∞. JO^Œ∞=Å#
™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ â◊‰õΩÎÅ∞, „ѨѨOK« âßOu L^Œº=∞HÍ~°∞Å∞
ã≤iÜ«∂ q+¨Ü«∞OÖ’ =∞iO`« K«∞~°∞ÔH·# áê„`« x~°fiÇ≤ÏOKåe.
™ê„=∂[º"å^Œ ^Œ∞+¨ìѨ<åflQÍÅ#∞ ZO_»QÆÏìe. ^Œ∞~å„Hõ=∞}#∞
„ѨuѶ¨∞˜OKåe. ã≤iÜ«∂ÃÑ· ™ê„=∂[º"å^Œ *’Hͺxfl, ^•_çx
ã¨∂„`«|^ŒÌOQÍ =ºuˆ~H˜OKåe.
T

33. 33 Ѷ≤„|=i, 2013
HÍi‡‰õΩxr(q)`«O–ÃѶ·<å<£ûʼnõΩ^Œ∞=|_»¤k
–_»Ñ¨C ã¨=∞‡Ü«∞º
ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩ_»∞ Hõ+≤ìOz <≥ÅO`å Ѩx*Ë¿ãÎ =KÕÛ r`«O
ÃÑ·ã¨Å#∞ H˘O`« "≥Ú`«ÎO Ñ≤Å¡Å ÃÑo¡à◊¡‰õΩ, Éèíq+¨º`ü J=ã¨~åʼnõΩ
LѨÜ≥∂QÆѨ_ÕÖÏ #=∞‡Hõã¨∞ÎÅ ^ŒQÆæ~° z©ìÅ ~°∂ѨOÖ’
^•K«∞‰õΩ<Õk. JÖÏ HÍÅ„Hõ"Õ∞}Ï H˘O`«=∞Ok z©ìF#~°∞¡
ѨÙ@∞ìH˘KåÛ~°∞. WѨC_≥·`Õ N~å"£∞ zòû ÖÏO˜ H˘xfl zòû
=zÛ#~ÚQÆh, =Ú#∞Ѩ٠il+¨ì~ü zòѶ¨O_£Å∞ ã≤OQƈ~}˜Å
ÖˉõΩO_Õ.
`À˜ HÍi‡‰õΩÅ ^ŒQÆæ~° H˘O`« =∞Ok, F=~ü"≥∞<£, ã¨~åú~üÅ
^ŒQÆæ~° =∞iH˘O`« =∞Ok <≥ʼnõΩ Ô~O_»∞ "ÕÅ ~°∂áêÜ«∞Å =~°‰õΩ
p© "Õ¿ãk. JÖÏ ^•K«∞‰õΩ#fl _»|∞ƒ`À ÉÏ~ÚѨx KÕ¿ãk.
ÃãÜ«∞ºOQÆ<Õ KÕ`«∞Å g∞^Œ Ñ≤Å¡Å ÃÑo¡à◊√¡, K«^Œ∞=ÙÅ∞ ѨÓ~°ÎÜÕ∞º˜k.
Z=i ^ŒQÆæ~° K≥~Úº ™êѨ‰õΩO@ Ñ≤Å¡QÆO_»¡Hõ∞ =∞Oz ã¨O|O^è•Å∞
K«∂ã≤ `«#HõO>Ë L#fl`«"≥∞ÿ# ‰õΩ@∞OÉÏʼnõΩ WzÛ ÃÑO_ç¡
*ËÜ«∂Å<Õk HÍi‡‰õΩx L^Õúâ◊ºO. ZO^Œ∞HõO>Ë J`«<Õ kQÆ∞=
=∞^茺`«~°QÆu(¿Ñ^Œ) ‰õΩ@∞O|O #∞O_ç =zÛO_»∞ QÆ#∞Hõ `«#
Ñ≤Å¡Å#∞ L#fl`«OQÍ K«∂_®Åx J#∞‰õΩ<Õk. JÖÏ J`«x Pâ◊Å∞
‰õÄ_® <≥~°"Õˆ~k. D q^èŒOQÍ 1990 ã¨O=`«û~°O =~°‰õΩ
HÍi‡‰õΩÅ∞ á⁄^Œ∞Ѩ٠KÕã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. `«~°∞"å`« H˘O`«=∞Ok
HÍi‡‰õΩÅ Hõëêìxfl HÍ*ËÜ«∂Å<Õ L^Õúâ◊ºO`À ^˘OQÆ z©ìÅ∞
U~åÊ@∞KÕâß~°∞. H˘O`«=∞Ok K«^Œ∞=Ù‰õΩ#fl =¸~°∞öÅ∞ DrQÍ
ÃÑ·ã¨Å∞ ã¨OáêkOKåÅ<Õ ÅHõ∆ ºO`À HÍi‡‰õΩÅÖ’ H˘OK≥O Ѩ@∞ì#fl
ÃÑ^ŒÌ=∞#∞+¨µÅx [=∞KÕã≤ D zòѶ¨O_£ =∞#^Õ Jx H˘O`«=∞Ok
HÍi‡‰õΩÅ#∞ g∞~°∞ WO^Œ∞Ö’ KÕiÛ`Õ g∞‰õΩ WO`« Hõg∞+¨<£
W™êÎ#x "åiH˜ =Å"Õ™ê~°∞. JO^Œ∞Ö’ #∞O_ç H˘xfl
"≥∂ã¨Ñ¨Ói`«"≥∞ÿ# zòѶ¨O_£ÅÖ’ HÍi‡‰õΩÅ∞ _»|∞ƒÅ∞
^•K«∞HÀ=_»O "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑÏì~°∞. zòû, =∂ºˆ~*òÖ’<£û Jx g˜H˜
¿Ñ~°∞¡ ÃÑÏì~°∞. =∂ºˆ~*òÖ’<£û J#QÍ<Õ Z‰õΩ¯= "≥Ú`«ÎOÖ’
HÍi‡‰õΩÅ∞ D zòѶ¨O_£û#∞ #=∂‡~°∞. H˘O`« "≥Ú`«ÎO =∞#O
[=∞KÕ¿ãÎ ^•xH˜ WOH˘O`« HõeÑ≤ =∞# a_»¤Å ÃÑO_ç¡Å¡ =~°‰õΩ
W™êÎ~°∞ Jx D ÃÑ^ŒÌ=∞#∞+¨µÅ∞(„É’Hõ~°∞¡) #K«ÛK≥Ñ≤Ê ã¨Éèí∞ºÅ∞QÍ
ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩÅ#∞ "ÕÅ ã¨OYºÖ’ KÕiÊOKå~°∞. nxH˜
J_®¤Å∞QÍ =∞Oz~åºÅ, QÀ^•=iYx Ѩ@ì}ÏÅ#∞ ZOK«∞H˘x
ÃÑ^ŒÌ"≥Ú`«ÎOÖ’ HÍi‡‰õΩʼnõΩ ‰õΩK«∞Û’Ñ‘Å∞ ÃÑÏì~Ú. KåÖÏ=∞Ok
x~°Hõ∆ º~åã¨∞ºÖˇ·# HÍi‡‰õΩÅ∞, =∞Ç≤ÏàÏ HÍi‡‰õΩÅ∞ ‰õÄ_®
"≥∂ã¨áÈÜ«∂~°∞. zòûÖ’ KÕiÊOz# "åix Jxfl˜H˜ ÉÏ^茺`«
=∂^Õ Jx JO˜i QÆ^• JO>Ë...! "å_≥=_À =∂ˆH"≥∞~°∞HÍ
Jx `«Ñ≤ÊOK«∞‰õΩ#fl~°∞. nxfl Pã¨~åQÍ KÕã¨∞‰õΩ#fl H˘O`«=∞Ok
il¢¿ãì+¨<£ ÖËx z©ìF#~°∞¡ HÍi‡‰õΩÅ ÃÑ·ã¨Å∞ gi J=ã¨~åʼnõΩ
"å_»∞H˘x aKå<å Z`ÕΙê~°∞. WÏ¡ J<ÕHõ~°HÍÅ∞QÍ HÍi‡‰õΩÅ∞
1995 =~°‰õΩ Pi÷HõOQÍ zuH˜áÈÜ«∂~°∞. H˘O^Œi Ñ≤Å¡Å
ÃÑO_ç¡Å∞ PyáÈ~Ú#~Ú. =∞iH˘O^Œiq "å~Ú^•Ñ¨_»¤~Ú.
H˘O`«=∞O^≥·`Õ Pi÷HõOQÍ J^èÀáê`åàÏxH˜ `˘Hõ¯|_ç ''W[˚`üH˜
ã¨"åÖò—— Jx P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ∞ ‰õÄ_® KÕã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. "≥∂™êxH˜
QÆ∞Ô~·# "åiÖ’ N~åOѨÓ~ü‰õΩ K≥Ok# =∞Ç≤ÏàÏ HÍi‡‰õΩ~åÅ∞
'QÆ@ì=∞‡— Ѩiã≤÷u ^•~°∞}O. `«#∞ "≥∂™êxH˜ QÆ∞Ô~·# ã¨OQÆu
`≥ÅfiOQÆ<Õ ã‘^• áÈbã¨∞¿ãì+¨<£‰õΩ "≥o¡ ˆHã¨∞ÃÑ_»^•=∞x J#∞‰õΩx
~îå<å‰õΩ áÈ`Õ JѨʘ ã≤S ˆHã¨∞ ÖË^Œ∞ UOÖË^Œ∞ áÈ Jx |Ü«∞˜H˜
ÔQO>Ë¿ãÎ qÖËY~°∞Å`À `«# ÉÏ^èŒ#∞ K≥ѨC‰õΩO>Ë ¿ÑѨ~°¡ ^•fi~å
D "å~°Î#∞ qÖËHõ~°∞Å∞ |Ü«∞˜ „ѨѨOKåxH˜ `≥eÜ«∞*Ëã≤<å
ѨÓiÎ <åºÜ«∞O =∂„`«O QÆ@ì=∞‡‰õΩ [~°∞QÆÖË^Œ∞. WÖÏO˜
|Ü«∞˜H˜ ~åx, |Ü«∞@Ѩ_»x QÆ@ì=∞‡Å∞, QÆ@ìÜ«∞ºÅ∞ HÀÖòɡÖòìÖ’
J<ÕHõOQÍ "≥∂ã¨áÈÜ«∂~°∞. WÖÏ "≥∂ã¨O KÕã≤# zòѶ¨O_£
"åºáê~°∞Å∞ =∂„`«O ÅHõ∆ÅÖ’ ã¨OáêkOz Ѩ~å~°~ÚO„_»∞.
HÍi‡‰õΩÅ∞ =∂„`«O D q^èŒOQÍ PiúHõOQÍ J<ÕHõ ÉÏ^èŒÅ∞
J#∞ÉèíqOKå~°∞.
HÍi‡‰õΩÅ#∞ "≥∂ã¨yOz ã¨OáêkOz# ÃÑ·ã¨Å`À "å~°∞
1998 #∞O_ç a<åq∞ ¿Ñ~°¡ g∞^Œ W^Õ ã≤OQƈ~}˜Ö’ ÃѶ·<å<£ûÅ∞
„áê~°OaèOKå~°∞. D ÃѶ·<å<£ûÅÖ’ #∂˜H˜ 5 #∞O_ç 7
~°∂áêÜ«∞Å =_ô¤H˜ ÃÑ·ã¨Å∞ Wã¨Î~°∞. `≥eã≤# HÍi‡‰õΩÅq W^ŒÌi
Qͺ~°O© ã¨O`«HÍÅ∞ fã¨∞HÀx P`«~°∞"å`« HÀxfl ~ÀAʼnõΩ
HõOÃÑh HÍi‡‰õΩxH˜ ÉϺO‰õΩ r`«OW=fi_»O "≥Ú^ŒÅ∞ÃјìOk.
ÉϺO‰õΩMÏ`å ѨÙã¨ÎHõO Z˜ZO HÍ~°∞¤ ‰õΩ^Œ∞=ɡ_ç`≥ Zxfl ÃÑ·ã¨Öˇ·<å
ã¨∞=∂~°∞ 5 ÅHõ∆Å =~°‰õΩ D ÃѶ·<å<£ûÅ∞ Wã¨Î~Ú. ÃÑ·ã¨Å‰õΩ
HÍi‡‰õΩx J=ã¨~°O =_ô¤ ÃѶ·<å<£û "åiH˜ J=ã¨~°O W`«x
J=ã¨~åxfl Pã¨~åQÍ KÕã¨∞H˘x JkèHõ "≥∞`«ÎOQÍ =_ô¤Å∞ =ã¨∂Å∞
KÕã≤ Z<ÕflO_»∞¡ Hõ˜ì# "˘_»∞=x ÉÏH© HÍi‡‰õΩxH˜ `«Ü«∂~“
`«∞#flk. J`«xH˜ ÖˇHõ¯Å∞ Ѩ„`åÅ∞ ~å=Ù, W^Õ ÃѶ·<å<£û "åxH˜
ÖÏÉèíO. ZO`« ÖˇHõ¯Å∞ ~å‰õΩO>Ë JO`« =∞Ozk. J_»¤QÀÅ∞QÍ
HÍi‡‰õΩxfl xÅ∞=Ù ^˘Ñ≤_ô KÕÜ«∞=K«∞Û. H˘O`«=∞Ok HÍi‡‰õΩÅ
Ñ≤Å¡Å∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ÖÏO˜ Ѩ@ì}ÏÅÖ’ K«^Œ∞=Ù`«∞<åfl~°∞. "åiH˜
ã≤OQƈ~}˜ ã¨OQÆ`«∞Å∞

34. 34#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ÅHõ∆Å ~°∂áêÜ«∞Å∞ Ѷ‘AÅ∞ K≥e¡OKåe. WQÆ "≥∞ãπ aÖò <≥Å
<≥ÖÏ LO_»<Õ LO_Õ. H˘_»∞‰õΩ "≥∞ãπ aÖò ã¨OQÆu ^Õ=Ù_≥~°∞QÆ∞
=ÚO^Œ∞QÍÅ Z˜ZOÅ ÔHe¡ ÃѶ·<å<£û"å_»∞ J`«#∞ WzÛ# ÃÑ·ã¨Å
=_ô¤ H˘O`« Jã¨Å∞ nxx ÃѶ·<å<£û ÉèÏ+¨Å(H˜ã‘Î) Jx JO@~°@.
H˜ã‘Î ÃÑ·ã¨Å∞ áÈ#∞ q∞ye# r`«O J`«x KÕuÅ ÃÑ_»∞`«_»∞. D
ÃÑ·ã¨Å`Àx <≥ÅO`å |`«∞HÍÖË. Ñ≤ÅQÆO_»¡ Ѷ‘AÅ∞, "≥∞ãπaÅ∞¡Å∞
ÉÏ~Ú g∞^Œ `«Ïì K≥=∞‡ãπ, Ãã·H˜Öò ™êìO_£Å JO^ŒiH˜ ÃÑ·ã¨ÖË
J=ã¨~°=∂ÜÕ∞... XH˘¯Hõ¯ <≥Å =∞ã¨ì~°∞¡ `«‰õΩ¯=QÍ LO>Ë
ÃѶ·<å<£ûÅÔHo¡ XHõ¯ ~°∂áê~Ú ‰õÄ_® KÕuH˜ ~å^Œ∞..? <≥ÅO`å
Hõ+¨ìѨ_ç Ѩx*Ëã≤# KÕuH˜ XHõ¯ÃÑ·™ê ~åHõáÈÜÕ∞ Jx =¸QÆQÍ
~Àkèã¨∞ÎO@_»∞. WO˜H˜ áÈ~Ú |∞ÔH¯_»O`« |∞=fiux _»∂º©H˜
áÈ^•=∞#∞‰õΩO>Ë WO@¡ *Á„~°OQÆ<Õ Ñ≤ÅQÍxH˜ ÃÑ·ã¨Å∞ ѨOÑ≤#"å
Jx J_»∞QÆ∞`Õ UO *ˇáêÊÖË Jx Z=~À ZO@Ѩ_ç QÆ∞`«∞Ѩ
JO^Œ∞H˘x `«~°∞=Ú`«∞#fl@∞¡ PÖ’K«#Å∞ =ã¨Î~Ú. ÃѶ·<å<Àûxfl
ZO`« |uq∞ÖÏ_ç# Ñ≤ÅQÍx J#flO aÅ∞¡ =∞O^Œ=∞~Ú# ÃÑ·ã¨Å∞
WÜ«∞ºHõáêÜÕ∞ hÜ«∞=fi rq`«O ZO`« r`«"≥ÚzÛ<å
™êÅHõáêÜÕ∞. Ѷ‘AÅ∞ E¿ãÎ HõO_»¡Å¡ hà◊√¡ u~°∞QÆ=>Ëì. H˜~å}O
^Œ∞HÍ}áÈ_Õ"≥∂ FÜü∞ ~å[Ü«∞º Jx ã¨Ñ¨Ê@∞¡ Q˘˜ì Ñ≤Å∞ã¨Î_»∞.
Px ^Œ∞HÍ}O =ÚO^Œ˜ #∞Oz <åÅ∞ÔQ·^Œ∞ ~ÀAÅ∞ #_»∞=,
ã¨O^Œ∞ÅÔHo¡ _»∂º©H˜ áÈ`å...! W^ŒO`« 㨈~ QÍh Ñ≤ÅQÍ_»∞
<≥ÅO`å Ug∞ ux |`«∞Hõ`«_»∞. WO`« |`«∞‰õΩ |uH˜ Ñ≤ÅQÍxH˜
uO_ç ÃÑ@ì<À#fl~Ú`Õ Jx HÍi‡‰õΩ_»∞ ÉÏ^èŒÑ¨_»∞`«∞O>Ë... Z=_»∞
U_»áÈ`Õ <åˆHOk <å q∞uÎ ÃÑ·ã¨Å∞ <å‰õΩ =zÛ#~Ú Jx
ÃѶ·<å<£ûÖ’_»∞ ã¨O|∞~° Ѩ_»∞`«_»∞. WOHÀ HÍi‡‰õΩ_»∞ H˘_»∞‰õΩ
áÈãπì„QÍ_»∂ºÜÕ∞+¨<£ K«kq WO˜HÍ<Õfl LO@∞O_»∞. <å Z`«∞Î
H˘_»∞‰õΩ UO Ѩx*Ëã¨ÎÖË_»x XHõ P’iHõ∆ ÃѶ·<å<£ûÅ H˘x¿ãÎ
"å_»∞ á⁄^Œ∞Ì"≥Ú`«ÎO P’ `Àe ÃÑ·ã¨Åxfl ÃѶ·<å<ÀûxH˜ Hõ@ì|>Ëì.
Px ÃÑO_»¡O, áÈ~°QÍO_»∞¡ JO^Œ~°∂ <å ã¨Oáê^Œ#`À>Ë
|`«∞Hõ=>Ëì. "åx |`«∞‰õΩ "å_»∞ |`«∞‰õΩ`«_»x P’H˘x¿ãÎ
ÃѶ·<å<£û"å_»∞ |`«∞Hõ=>ˇì "Õ*òÉ’~ü¤H˘Hõ™êi r`«O ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞Ok.
J>¡<Õ Y~°∞ÛÅ∞, Ñ≤Å¡Å∞ ‰õÄ_® ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞<åfl~°∞. |`«∞‰õΩÅÅ¡
ÃÑ~°∞QÆ∞^ŒÅ Hõ#Ѩ_»`«ÖË^Œ∞ HõOÃÑh HÍi‡‰õΩ_»∞ KÕã≤# Hõ+¨ìO
`À˜ `«# ÖÏÉèÏÅ∞ ÃÑOK«∞‰õΩO@∂ áÈ`«∞#flk. J^Õ HõOÃÑhÖ’
Ѩx*Ëã¨∞Î#fl HÍi‡‰õΩx r=# q^è•#O =∂„`«O W@¡ ‰õΩO@∞Ѩ_ç
áÈ=_®x_®xH˜ HÍ~°}O Z=~°∞?
D HõëêìxH˜ ^ŒQÆæ r`«O =ã¨∞Î#fl^Œx J#∞‰õΩ#∞_®–ÖË^•
PѶ‘ã¨~°¡ r`åÖË"≥∞ ÅHõ∆ÅÅ¡ LO>Ë HÍi‡‰õΩx r`«O "ÕÅÅ¡LO@k.
D HÍÖË~°∞ g∞^Œ Y~°∞ÛÅ∞ ‰õÄ_® J@¡<Õ LO@~Ú. ã≤OQƈ~}˜
áêi„âßq∞Hõ „áêO`«OÖ’ ÃѶ·<å<£ûÅ∞ ÖËx HÍÅhÅ∞ ÖË=Ù.
=∞Oz~åºÅÖ’ ^•^•Ñ¨Ù =O^Œ‰õΩ ÃÑ·QÍ il+¨ì~ü¤ ÃѶ·<å<£ûÅ∞ LO>Ë
WHõ QÆ∞iÎOѨÙÅ∞ ÖËxq J<ÕHõO L#fl~Ú. ZѨC_≥·`Õ ÉϺO‰õΩ
r`åÖÁzÛ#Ü≥∂ JѨʘ #∞O_ç ^•^•Ñ¨Ù Ѩk ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ
ã≤OQƈ~}˜Ö’ D ÃѶ·<å<£ûÅ ^ŒO^• H˘#™êQÆ∞`«∞#flk. ¿ÑѨ~ü
Kå~ü˚ ¿Ñi@ ^•^•Ñ¨Ù 3% ѨÔ~ûOò =~°‰õΩ =ÚO^Œ∞QÍÖË WKÕÛ
ÃÑ·ã¨Å #∞O_ç fã¨∞H˘x q∞ye# "å˜x Wã¨Î~°∞. r`åÅ∞
Ѩ_»¤Ü«∞O>Ë ÉϺO‰õΩ‰õΩ áÈHõ@ÖË^Œ∞. HÍi‡‰õΩ_»∞ ÃѶ·<å<£û PѶ‘ã¨∞‰õΩ
áÈ"åÖË. r`«O ZO`˘zÛO^À "å_»∞ K«∂ã≤ "åxH˜ gÅ~Ú
#ѨC_»∞ ÉϺO‰õΩ‰õΩ áÈ~Ú Z˜ZO ^•fi~å ÃÑ·ã¨Å∞ „_® KÕã¨∞H˘x
=ã¨Î_»∞. =∂=¸Å∞QÍ ã≤OQƈ~}˜Ö’ „Ѩu <≥Å 3 `åsY∞ #∞O_ç
r`åÅ∞ ÉϺO‰õΩÅÅ¡ [=∞ J~Ú`«~Ú. HÍh XH˘¯Hõ¯
ÃѶ·<å<£û"å_»∞ 15 `åsY∞ ^•HÍ ‰õÄ_® WOHõ r`«O „_® HÍÖË^Œ∞
Jx JO@_»∞. ZO^Œ∞HõO>Ë =¸_»∞ `åsY∞<å_»∞ ÃÑ·ã¨Å∞ „_®
KÕã¨∞‰õΩO>Ë 15 `åsY∞ =~°‰õΩ ã¨∞=∂~°∞ 13 ~ÀAÅ∞
J~Ú`«~Ú. P HÍi‡‰õΩx ÃÑ·ã¨ÖË WOH˘HõiH˜ ã‘_ô ã≤ã¨ìO ^•fi~å
JѨC Wã¨Î~°∞. ^•x ^•fi~å ÃѶ·<å<£û"å_»∞ =_ô¤H˜ =_ô¤
fã¨∞‰õΩO@_»∞. JO>Ë ™⁄=Ú‡ XHõxH˜ =_ô¤ u<Õ^˘Hõ_»∞. WÏ¡
ÃѶ·<å<£ûÅ K«∞@∂ì uiy uiy `«# r`«O "≥∞Öˇ¡QÍ fã¨∞‰õΩO@_»∞.
„Ѩ^è•#OQÍ ã≤OQƈ~}˜ HÍi‡‰õΩxH˜ ã¨Oã¨÷ H˘O`«, H˘O`« "≥Ú`«ÎO
J`«x Pi÷Hõ J=ã¨~åʼnõΩ ~°∞}O ~°∂¿Ñ<å W¿ãÎ WÖÏO˜
ÃѶ·<å<£ûÅ#∞ H˘O`« =~°‰õΩ JiHõ@ì=K«∞Û. ã≤ZOÑ≤ZѶπ(HÀ`«"≥∞ÿ<£û
„áêq_≥Oò Ѷ¨O_£) ÃÑ·ã¨Å #∞O_ç ~°∞}O fã¨∞‰õΩ<Õ J=HÍâ◊O
HÍi‡‰õΩxH˜ L#flk. HÍh _≥·Ô~H±ìQÍ HÍi‡‰õΩxH˜ D ~°∞}O
=∞OE~°ÜÕ∞º J=HÍâ◊O ÖË^Œ∞. nxH˜ ‰õÄ_® JkèHÍ~°∞ÖË
„É’Hõ~°∞¡QÍ =º=ǨÏiOz 20 "ÕÅ ~°∂áêÜ«∞Å #∞O_ç 50 "ÕÅ
~°∂áêÜ«∞Å =~°‰õΩ ÅOKåÅ∞ fã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. =KÕÛ P
Ö’#∞Ö’ Wxfl ÃÑ·ã¨Å∞ „É’Hõ~°¡ˆH W¿ãÎ HÍi‡‰õΩxH˜ Uq∞ q∞QÆ∞ÅÎ~Ú.
Wk ã≤OQƈ~}˜Ü«ÚÅO =∞#=∞O`å XˆH ‰õΩ@∞O|O J#fl
Ü«∂[=∂#º ^Œ∞~°∞ƒùkú. HÍi‡‰õΩxH˜ <Õ~°∞QÍ Ö’#∞ ™œHõ~°ºO
HõeÊ¿ãÎ `«#‰õΩ WO`« uѨÊÅ∞ LO_Õ˜q HÍ^Œ∞. ÅOKåÅ∞ WzÛ
=∞# „áêq_≥Oò Ѷ¨O_£ fã¨∞HÀ=_»O ZO^Œ∞Hõx HÍi‡‰õΩÅ∞
ÃѶ·<å<£ûÅÖ’ ÃÑ·ã¨Å∞ fã¨∞H˘x JѨCÅáêÖˇ·`«∞#fl_»∞. ã¨Oã¨÷
ÖÏÉèÏÅ ÉÏ@Ö’ Ѩܫ∞xã¨∞Î#flѨC_»∞ HÍi‡‰õΩ_»∞ JѨCÅ TaÖ’
ZO^Œ∞‰õΩ ‰õÄ~°∞‰õΩáÈ`«∞#fl_»∞. `«# <≥Å r`åxfl `«# Ѩi‡+¨<£
ÖˉõΩO_® '„_®— KÕã¨∞‰õΩ<Õ Ç¨Ï‰õΩ¯ ÃѶ·<å<£û "åxH˜ Z=_»∞
HõeÊOzO_»∞. ã¨Oã¨÷ UiÜ«∂ "åsQÍ H“xûeOQ∑ ÃãO@~°∞¡ `≥iz
HÍi‡‰õΩxH˜ ÃѶ·<å<£ûÅ∞, ã≤ZOÑ≤ZѶπ Ö’#¡ÃÑ· J=QÍǨÏ#
HõeÊOKåeû# ÉÏ^茺`« ã≤OQƈ~}˜ÃÑ· L#flk. ÖˉõΩO>Ë Éèíq+¨º`ü
`«~åÅ∞ ‰õÄ_® D ÃѶ·<å<£ûÅ<Õ ‰õΩ^Œ∞=|_»Hõ `«Ñ¨Ê^Œ∞. T

35. 35 Ѷ≤„|=i, 2013
x[x~åú~°} x"ÕkHõ
P„`«O ÅH˜∆ ‡ ÉÏ~Ú PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡, Hõ_≥O =∞O_»ÅO, ÃÑ^Œ∂Ì~ü „QÍ=∞ ѨOKå~Úu, H˘ÖÏOQÆ∂_»‰õΩ K≥Ok# H˘ÖÏO
Pk"åã≤ =∞Ç≤Ïà◊. Éèí~°Î 4ã¨O=`«û~åÅ „H˜`«O áÈ+¨HÍǨ ~° ֒ѨO =Å¡ f„= J<å~ÀQƺO`À =∞~°}˜OKå_»∞. =∞QÆ∞æ~°∞ =∞QÆ Ñ≤Å¡Å∞.
XHõ¯ P_» Ñ≤Å¡.. JO^Œ~°∂ "≥∞ÿ<åi˜ f~°x "åˆ~. P „QÍ=∞ ã¨~°ÊOKü „ÏHõì~ü g∞^Œ ‰õÄbÅ∞QÍ `«e¡, "≥∞ÿ#~ü H˘_»∞‰õΩ, ‰õÄ`«∞~°∞
ѨxKÕ™êÎ~°∞. W^ŒÌ~°∞ =∞QÆ Ñ≤Å¡Å∞ K«^Œ∞=Ù ‰õΩOÏ~°∞. 2012 _çÃãO|~ü 16#, JHõ¯`À Hõeã≤ Hõ_≥O "å~° ã¨O`«‰õΩ áÈ~ÚOk
P„`«O ÅH˜∆ ‡. ã¨~°‰õΩÅ∞ H˘#∞H˘¯Ok. W^ŒÌ~°∂ Hõeã≤ WO˜H˜ |Ü«∞Å∞ ^ÕiO„_»∞. ã¨g∞ѨOÖ’ =Ù#fl `åO_®Ö’ W^ŒÌ~°∞ Hõeã≤
QÆ∞_»∞OÉÏ `åyO„_»∞. JѨʘˆH =∞`«∞ÎÖ’, UO [~°∞QÆ∞`«∞O^À `≥eÜ«∞‰õΩO_® =Ù#fl ÅH˜∆ ‡x, =∞iO`« `åy™êÎ#x "≥∂Ï~ü ɡÿH±
g∞^Œ =zÛ# „ÏHõì~ü „_≥ÿ=~ü #ˆ~+π "≥#∞Hõ ‰õÄ~ÀÛɡ@∞ìH˘x J_»q Ö’H˜ fã¨∞H˘x "≥ÖÏ¡_»∞. (_çÃãO|~ü 16#)P<å_»∞ J^Œ$â◊º"≥∞ÿ#
P„`«O ÅH˜∆ ‡ _çÃãO|~ü 24#, 8~ÀAÅ `«~åfi`« ã¨g∞Ѩ J_»qÖ’ â◊="≥∞ÿ HõxÑ≤OzOk. P„`«O ÅH˜∆ ‡ J^Œ$â◊º"≥∞ÿO^Œx Ѷ≤~åº^Œ∞
WKÕÛ "åÔ~=fi~°∂ ÖË~°∞. â◊="≥∞ÿ HõxÑ≤OKÕ <å˜H˜, 8~ÀAÖˇÿ<å áÈbã¨∞ʼnõΩ Ѷ≤~åº^Œ∞ KÕÜ«∂Å<Õ q+¨Ü«∞O `≥eÜ«∞#O`«QÍ LOk
P Pk"åã‘ x~°∞¿Ñ^ŒÅ J=∂Ü«∞Hõ`«fiO
P„`«O ÅH˜∆ ‡H˜ =∞`«∞ΠѨ^•~åÌÅ∞ WKåÛ~°∞. fã¨∞‰õΩ "≥o¡# ã¨=∞Ü«∞OÖ’ UO KÕã¨∞Î<åfl~À `≥eÜ«∞#O`« JKÕ`«#OQÍ =ÙOk.
"≥∂Ï~°∞ ɡÿH± #∞Oz Ѩ_çáÈ=K«Ûx ɡÿH±ÃÑ· J’HÍÅ∞ W’HÍÅ∞ "Õã≤ fã¨∞‰õΩ "≥ÖÏ¡~°∞. P^Œâ◊Ö’ `«##∞ `å#∞ Jxfl q^è•Å
~°H˜∆OK«∞H˘<ÕO`« ã¨KÕ`«#OQÍ ÅH˜∆ ‡ ÖË^Œ∞. `«##∞ fã¨∞H˘x áÈ=_®xH˜ ѨÓiÎ ã¨=∞‡u `≥e¿Ñ =∂#ã≤Hõ ã≤÷uÖ’#∂ ÅH˜∆ù‡ Jã¨ÖË
ÖË^Œ∞.
Ǩ ã¨ìÖòÖ’ =Ù#fl Ô~O_»= H˘_»∞‰õΩ‰õΩ, J=fi ÖË^Œx z#fl=∞‡ K≥ѨÙÊ`Õ, "å~°O ~ÀAÅ `«~åfi`« =zÛ J_»qÖ’ "≥uH˜`Õ `«e¡ ÅH˜∆ ‡
â◊="≥∞ÿ HõxÑ≤OzOk. â◊s~°OÃÑ· XHõ¯ #∂Å∞ áÈQÆ∞ ‰õÄ_® ÖË^Œ∞.. P"≥∞#∞ [#O u~°∞QÍ_»x J_»qÖ’ ~å„u ˆ~Ñπ KÕ™ê~°∞.
^•~°∞}OQÍ Ç¨Ï`«ºKÕ™ê~°∞.
D J`åºKå~°O, ǨÏ`«º ˆHã¨∞Ö’ „ÏHõì~ü „_≥ÿ=~ü #ˆ~âò#∂, #~°ûÜ«∞ºÅ#∞ =Ú^•Ì~ÚÅ∞QÍ K«∂Ñ≤OK«_»O ã¨=∞O[ã¨"Õ∞. HÍh
"≥∞ÿ<åi© f~°x H˘_»∞‰õΩ =∂~°∞u(16)x ‰õÄ_® ÃÑ@ì_»O J`«ºO`« J<åºÜ«∞O. =∂~°∞uH˜ #~åÅ |ÅÇ‘Ï#`«, f„="≥∞ÿ# Ѷ≤òû
~ÀQÆO =ÙOk. ǨÏ`«º [iy# ã¨=∞Ü«∞OÖ’ =∂~°∞u "åà◊§ z#fl=∞‡ WO˜ ™êÜ«∞=∂#∞Ö’ <ÕÅÃÑ· ÖË=ÖËx ã≤÷uÖ’ Ѩ_ç=Ù<åfl_»∞.
Pk"å~°O QÆ∞_»∞OÉÏ Hõà◊√§ „`åy Ѩ_çáÈÜ«∂_»∞.
™È=∞"å~°O L^ŒÜ«∞O ™êÜ«∞O„`«O Ô~O_»∞ ™ê~°∞¡ K«zÛáÈÜÕ∞@@∞¡ =¸~°ÛÅ∞ =KåÛ~Ú. =∞OQÆà◊"å~°O #∞Oz =¸_»∞
~ÀAÅ áê@∞ <ÕÅÃÑ· #∞O_ç ~ÀQÆO`À Hõ^ŒÅ ÖË^Œ∞. =∞i Hõ#fl`«e¡ ǨÏ`«ºÖ’ `å<≥ÖÏ <Õ~°ã¨∞÷_»Ü«∂º_»∞? =∂~°∞ux ˆHã¨∞Ö’
WiH˜OK«_»O JO>Ë . ˆHã¨∞#∞ `«Ñ¨ÙÊ`À= Ѩ˜ìOK«_»"Õ∞. Jã¨Å∞ <Õ~°ã¨∞ÎÅ∞ ˆHã¨∞#∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_»_®xH˜ =∞Oz J=HÍâ◊O
HõeyOK«_»"Õ∞. . Ju ¿Ñ^Œ Pk"åã≤ ‰õΩ@∞OÉÏxH˜ f~°x „^ÀǨÏO KÕÜ«∞_»"Õ∞. . S.Ñ≤.ã≤.302 ǨÏ`åº <Õ~°O, JѨǨÏ~°}, ˆ~Ñπ
ÖÏO˜ <Õ~åÅ f„=`«#∞ `«yæOK«_®xH˜ WÖÏO˜ ^Œ~åºÑ¨ÙÎ ^ÀǨÏ^ŒO KÕã¨∞ÎOk. J^Õ `≥QƉõΩ K≥Ok# Hõ#fl H˘_»∞‰õΩ, `«e¡ ǨÏ`«ºÖ’
áêÖÁæ<åfl_»x ˆHã¨∞ #_çÑ≤`Õ Zãπ. ã≤. Zãπ.˜. J`åºKå~° x~À^èŒHõ K«@ìO =iÎOK«‰õΩO_® áÈ`«∞Ok..
`«e¡ ™ê=¸Ç≤ÏHõ ˆ~Ñπ H˘_»∞‰õΩ =∂~°∞u Hõà◊¡ =ÚO^Õ [iyO^•? W^ŒÌ~°∞ =º‰õΩÎÅ∞ `«e¡x ˆ~Ñπ KÕã¨∞ÎO>Ë K«∂ã¨∂Î ÉèíiOK« QÆeˆQ
Hõ#flH˘_»∞‰õΩ „ѨѨOK«OÖ’ =Ù<åfl_®? (<å‰õΩ ‰õÄ_® W^Õ |Å"≥∞ÿ# J#∞=∂#O =ã¨∞ÎO^Œx ã≤.S. x[x~åú~°} Hõq∞©`À
JOÏ_»∞). =∂~°∞u J_»qÖ’ =Ù#fl `«e¡ =^ŒÌ‰õΩ Zxfl QÆO@ʼnõΩ =KåÛ_»∞? =∂~°∞ux WO˜ =^ŒÌ #∞O_ç J_»qÖ’H˜ Z=~°∞
fã¨∞‰õΩ "åKåÛ~°∞? ZÖÏ fã¨∞‰õΩ =KåÛ~°∞? "åǨÏ#O, ã¨=∞Ü«∞O Uq∞˜? =∂~°∞ux fã¨∞‰õΩ áÈ`«∞#flѨÙ_»∞ Z=~°∞ K«∂™ê~°∞?
D q+¨Ü«∂Å∞, ™êH∆ͺÅ∞ HÀ~°∞ì =ÚO^Œ∞ LOKå~å? Wq ["å|∞Å∞ ÖËx „Ѩâ◊flÅ∞. ã≤.S. MÏ<åѨÓ~ü QÍ~°∞ K≥Ñ≤Ê#@∞¡(J#∞‰õΩ<åfl),
ˆ~Ñπ [iy, Q˘O`«∞ HÀã≤# `«~åfi`« J~°ú~å„u J_»qH˜ =zÛ# =∂~°∞u `«# `«e¡ `«ÅÃÑ· |O_» Z`ÕοãÎ, JѨʘˆH K«zÛ# â◊=OÃÑ·
|O_»~å~Ú "Õã≤#>Ëì Hõ^•? =∞i =∂~°∞u `«e¡ ǨÏ`«ºÖ’ ZÖÏ ÉèÏQÆ™êfiq∞ J=Ù`å_»∞? ã≤.S. "å^Œ# „ѨHÍ~°O H˘_»∞‰õΩ =∂~°∞u
`«e¡ `«ÅÃÑ· |O_» Z`ÕÎã≤# `«~åfi`«, J`«xfl ǨÏ`åº ã¨÷ÅO #∞O_ç WO˜ =^ŒÌ Z=~°∞ ZÖÏ kQÆɡÏì~°∞? Pã¨=∞Ü«∞OÖ’ "≥∞ÿ#~ü
Pk"åã≤ ÅH˜∆‡Ç¨Ï`«ºDã¨=∂*ÏxH˜Ñ¨@ì^•?

36. 36#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
q^•ºi÷ ã¨O^Õâ◊O!–_®OQ∑ q∞<£ÖË
HõëêìÖË Z^Œ∞Ô~·<å
X_ç^Œ∞_»∞‰õΩÖË <Õ<≥^Œ∞~°∞¯<åfl
<Õ™êyáÈ`å
qѨ¡="Õ∞ <å =∂~°æO
qѨ¡="Õ∞ <å ^èպܫ∞O
„Ѩà◊Ü«∂ÖË <å J_»∞QÆ∞‰õΩ
P@OHõ"≥∞ÿ`Õ, Hõ_»QÆO_Õ¡ <å K«∂ѨىõΩ
J_»¤OH˜ S`Õ
`«∞áêH© <å [|ƒ‰õΩ
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«
`«yeOK«HÀx
=∂"À#∞ =∞kÖ’#
<ÕxÅ∞ѨÙHÀx Ѩܫ∞x™êÎ,
U˜H˜ Z^Œ∞s^Œ∞`å#∞
H˘O_»Å#∞, QÆ∞@ìÅ#∞ <Õ `˘eyã¨∂Î
QÀ^•=s #kx <Õh^Œ∞‰õΩO@∂
^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’H˜ <Õ™êyáÈ`å
qѨ¡="Õ∞ <å =∂~°æO,
qѨ¡="Õ∞ <å ^èպܫ∞O!
=∂~°∞u =∞^ŒºO ¿ãqOz =Ù<åfl_® ÖË^•? Wg ["å|∞ ^˘~°Hõx „Ѩâ◊flÖË. . ze¡QÆ=fi Pã≤÷ÖËHõ, WÅ∞¡ÖËHõ, `«O„_çÖËHõ, áÈ+¨HÍǨ ~°O
HÍ^Œ∞ Hõh㨠PǨ ~°O ÖËHõ, Hõhflà◊√§ ÃÑ>Ëì ^•~°∞} HõëêìÅ∞ J#∞ÉèíqOzOk P Pk"åã≤ ‰õΩ@∞O| =∞O`å. `«e¡ H˘_»∞‰õΩÅ =∞^Œº
ZÖÏO˜ Q˘_»=Å∞ ÖË=x, `«O„_ç K«xáÈ~Ú# `«~åfi`« ‰õÄ_® ‰õΩ@∞O|=∞O`å J<Àº#OQÍ Hõeã≤ =ÙO_Õ"å~°x, H˘ÖÏOQÆ∂_≥O
JO`å HÀ_≥ÿ‰õÄ™⁄ÎOk. J#flO ÃÑ>Ëì J=∞‡#∞ =∂~°∞u ZO^Œ∞‰õΩ ǨÏ`«º KÕ™êÎ_»∞?ǨÏ`«º KÕ¿ãÎ, Éèíq+¨º`ü QÆu Uq∞˜? (ã≤.S.x
Hõq∞© J_çyOk. ã¨=∂^è•#O ÖË^Œ∞, <åˆH HÍ^Œ∞ Z=iH˜ ‰õÄ_® #=∞‡|∞kÌ HÍ=_»O ÖË^Œ∞ J<åfl~°∞) ǨÏ`«ºÖ’ H˘_»∞‰õΩ L<åfl_»O@∞#fl
ã≤.S.D „Ѩâ◊flʼnõΩ ["å|∞ K≥áêÊe.
P„`«O ÅH˜∆ ‡ ˆHã¨∞Ö’ <Õ~°O KÕã≤# "åiÃÑ· „Ѩ`åѨO K«∂áêe HÍx, J=∂Ü«∞‰õΩÖˇÿ# Uk‰õΩ¯ÖËx, SHõº~å[º ã¨q∞u
JO`«iOz áÈ`«∞#fl@∞ì „Ñ¨Hõ˜Oz#, =∞#O HÍáê_» =Åã≤#, Pk"åã≤ x~°∞¿Ñ^Œ ÉÏkè`«∞Å#∞ z„`«Ç≤ÏOã¨Å∞ ÃÑ@ì_»O Uq∞˜?
ǨÏ`«∞~åe JHõ¯#∞ #_»= ÖË#O`« f„= z„`«Ç≤ÏOã¨Å‰õΩ QÆ∞iKÕ™ê~°∞. ǨÏ`«∞~åe "≥∞ÿ#~°∞ ‰õÄ`«∞~°∞(15) HÍà◊¡ÃÑ· Hõ„~°Å`À f„=OQÍ
H˘Ïì~°∞. ‰õΩ=∂~°∞_çfl H˘˜ì KÕÜ«∞x `«e¡ ǨÏ`åº <Õ~°O XÑ≤ÊOz JO^Œix ÉèíÜ«∞HõOÑ≤`«∞Å#∞ KÕ™ê~°∞.<Õ~°ã¨∞ÎÅ`Àáê@∞ DPk"åã≤
‰õΩ@∞OÉÏxfl ~å„uÅ∞¡ áÈbã¨∞ ¿ãì+¨<£Ö’ =ÙOKå~°∞. áÈbã¨∞Å =ÚO^Œ∞ XѨÙÊHÀÅ∞ ¿ãì@∞"≥∞O@∞ WKåÛ_»<Õq∞+¨`À =∂~°∞ux
xOk`«∞}˜‚ KÕ™ê~°∞. HÍh Pk"åã‘Å ÉÏ+¨, Ü«∂㨠=∂Ï¡_Õ [#O Hõeã≤#ѨÙÊ_»∞ <Õ~°O`À `«#‰õΩ ã¨O|O^èŒO ÖË^Œx x[O
K≥|∞`«∞<åfl_»∞. ǨÏ`«º‰õΩ LѨÜ≥∂yOz# HõuÎx K«∂Ñ≤OK«=∞x áÈbã¨∞Å∞ =∂~°∞ux `«# WO˜H˜ fã¨∞‰õΩ áÈ`Õ "åà◊§ =∂=∞#∞,
WO’¡ HõuÎ =ÙO>Ë K«∂ã≤ W=Ùfi =∂=∂ Jx, áÈbã¨∞Å =ÚO^Õ J_çy<å_»O>Ë Jk <Õ~°OÖ’ áêÖÁæ#x J`«x J=∂Ü«∞Hõ`åfixfl
K«∂Ñ≤ã¨∞ÎOk. Jã¨Å∞ <Õ~°ã¨∞ÎÅÃÑ· ^Œ~åºÑ¨ÙΠѨHõ_»ƒOnQÍ KÕÜ«∞‰õΩO_®, KÕÜ«∞x <Õ~åʼnõΩ J=∞Ü«∂Hõ Pk"åã¨∞Å#∞ QÀ㨠ÃÑ_»∞`«∞O„_»∞.
‰õΩO^ÕÅ∞ ~ÀQÆO =ÙOk QÍ_»∞ `«e¡x K«OѨÙ`å_®? Jx ÃÑ^•Ì, z<åfl QÆ∂_≥=∞O`å "≥Ú`«∞ΉõΩO’Ok.
1) H˘_»∞‰õΩ =∂~°∞uÃÑ· "≥∂Ñ≤# `«Ñ¨ÙÊ_»∞ ǨÏ`åº ˆHã¨∞#∞ LѨã¨OǨÏiOKåe.
2) xëêÊH˜∆HõOQÍ x*Ï~Úf Ѩ~°∞Öˇÿ# JkèHÍ~°∞Å`À ˆHã¨∞ =∞m§ ^•~åºÑ¨ÙÎ KÕ~ÚOKåe.
3) k‰õΩ¯ÖËx P "≥∞ÿ#~ü Ñ≤Å¡Å ‰õΩ@∞OÉÏxfl Jxfl q^è•Å „ѨÉèí∞`«fiO P^Œ∞HÀ"åe.
4) J`åºKå~°, ǨÏ`åº ÉÏkè`« ‰õΩ@∞OÉÏxH˜ „ѨÉèí∞`«fiO 2 ÅHõ∆Å ZH±û„ˆQ+≤Ü«∂ JOkOKåe.
5) Ѩã¨∞Î`« ^Œ~åºÑ¨ÙÎ JkèHÍix qKå~°} #∞Oz `«Ñ≤ÊOKåe.
–=∂#= ǨωõΩ¯Å "ÕkHõ, „ѨQÆujÅ =∞Ç≤ÏàÏ ã¨OѶ¨∞O,
K≥·`«#º =∞Ç≤ÏàÏ ã¨OѶ¨∞O, Pk"åã≤ ã¨OѶ¨∂Å∞

37. 37 Ѷ≤„|=i, 2013
<≥·*ÏO „ѨÉèí∞`«fiO HÍÅOÖ’ g∞~ü=∞ǨÏ|∂Éò JbMÏ<£ XHõ
c^Œ q^•ºi÷x WOQÆ¡O_£ ѨOÑ≤ WO[hiOQ∑ K«kqOKå_»∞. J`«_»∞
LfÎ~°∞‚_≥ÿ ~åQÍ<Õ pèѶπ WO[h~üQÍ Ñ≤_»|∂¡º_ôSa HÍ~°º^Œi≈QÍ
Jáê~ÚOò KÕã≤ J`«xH˜ d_»‡`ü [<åÉò =∞Ǩχ^£J|∞ÌÖò JeÜ«∂
"å~ü[OQ∑ J<Õ a~°∞^Œ∞#∞ WzÛ L#fl`« Ñ‘~î°OÃÑ· ‰õÄ~ÀÛɡÏì~°∞.
P Ѩ^Œqx KÕѨ>Ëì =ÚO^Œ∞ WÖÏ „Ѩ=∂}O KÕ™ê_»∞. ''<Õ#∞
KåÖÏ c^Œ"å_»#∞, ##∞fl g∞~ü=∞ǨÏ|∂Éò JbMÏ<£
|ǨÏ^Œ∂~ü<≥ÿ*ÏO „ѨÉèí∞=Ù K«kqOz WO`« ÃÑ^ŒÌ ÉèÏ^茺`«
JѨÊyOz#O^Œ∞‰õΩ "åiH˜ L=∞~ü|~ü QÆ∞ÖÏO HõÔ~Î~°Ç¨˙OQÍ
(rq`åO`«O ¿ã= KÕã¨∞ÎO_»QÆÅ#∞)—— Jx ѨeH˜ D ~å¢+¨ìOÖ’
=~°¬O h~°∞ XHõ¯ K«∞Hõ¯#∞ ѨHõ¯ ~å„ëêìxH˜ QÍx, ã¨=Ú„^ŒOÖ’xH˜
QÍx áÈx=fi#x „Ѩ=∂}O KÕã≤ L^ÀºQÆOÖ’ KÕ~å~°∞.
PÜ«∞# Ѩ^Œq KÕѨ˜ì# `«~°∞"å`« 6 <≥ÅʼnõΩ ~å„+¨ì =∞O`«Ï
J#QÍ `≥ÅOQÍ}ÏÖ’ Ѩ~°º˜Oz Hõ$+¨‚, QÀ^•=i #^Œ∞Å "≥O@,
"åQÆ∞Å "≥O@ Ѩ~°º˜Oz H˘xfl „áê*ˇ‰õΩìÅ#∞ xi‡OKåÅ#∞
‰õΩ<åfl~°∞. JxflO˜Hõ#fl "≥Ú^ŒÅ∞ =∞ǨÏ|∂Éò #QÆ~ü lÖÏ¡ Hõ~°∞=Ù
„áêO`«O HÍ=Ù# Hõ$+¨‚ #kÃÑ· 㨈~fi KÕÜ«∞@O =ÚYº=∞x
J_»=ÙÅÖ’ uiy JѨÊ~ü Hõ$+¨‚, Ö’Ü«∞~ü Hõ$+¨‚, c=∂ Ѩ^äŒHÍÅ∞
`«ÅÃÑÏì~°∞. QÀ^•=i #kÃÑ· ^Õ=Å∂~°∞, HõsO#QÆ~ü „áêO`«OÖ’
=∞iH˘xfl „áê*ˇ‰õΩìÅ∞ `«ÅÃÑÏì~°∞. `≥ÅOQÍ} ~å„+¨ìOÖ’x ÃÑ^ŒÌ
K≥~°∞=ÙÅ∞ x*ÏO™êQÆ~ü, ^Õ=~°H˘O_», _ç~_ç ÖÏO˜ „áê*ˇ‰õΩìÅ∞
xi‡OKåÅ#∞‰õΩ<åfl~°∞. JxflO˜HõO>Ë =ÚYº"≥∞ÿ#k
=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ cè=∂ „áê*ˇ‰õΩì, JѨÊ~ü Hõ$+¨‚ „áê*ˇ‰õΩì.
PÜ«∞# 㨈~fiÅ∞ KÕã¨∞Î#flѨÙÊ_»∞ QÆ∞„~åÅÃÑ· hà◊√¡ `≥Ñ≤ÊOK«∞‰õΩx
"å˜`À J_»qÖ’ =O@Å∞ KÕ~ÚOK«∞‰õΩO@∂ 10,20 ~ÀAÅ∞
J_»qÖ’<Õ u~°∞QÆ∞`«∞O_Õ"å_»∞. JѨÙÊ_»∞ Hõ$+¨‚‰õΩ J=`«e "≥·Ñ¨Ù#
„a˜+π ѨiáêÅ# LO_Õk. Hõ#∞Hõ PO„^èŒ, ~åÜ«∞Åã‘=∞Ö’
LO_Õ Hõ~°∂flÖò lÖÏ¡ Ô~·`«∞Å∞ Hõ$ëê‚ #k h˜x "≥Ú`«ÎO <≥ÿ*ÏO
„ѨÉèí∞=ÙÅ∞ fã¨∞HõáÈ`«∞<åfl~°x "åà◊¡ „ѨÉèí∞`åfixH˜ K≥ѨÙʉõΩ<åfl~°∞.
JѨÙÊ_»∞ ˆHO„^Œ áêe`«∞Öˇÿ# „a˜+π „ѨÉèí∞`«fiO ~å[^è•x _èçb¡
#∞O_ç <≥ÿ*ÏO „ѨÉèí∞`åfixH˜ <À˜ãπ ѨOáê~°∞. "≥O@<Õ <≥ÿ*ÏO
„ѨÉèí∞=Ù pèѶπ WO[h~ü 'eÜ«∂"å~ü[OQ∑— QÍix Ñ≤eÑ≤Oz
qKåiOK«QÍ Jxfl q+¨Ü«∂Å∞ PÜ«∞#‰õΩ K≥áêÊ_»∞. ^•xH˜
x*ÏO „ѨÉèí∞=Ù J`«xH˜ ã¨~°fi JkèHÍ~åÅ∞ WzÛ _èçb¡H˜ ѨOáê_»∞.
PÜ«∞# _èçb¡ ^Œ~åƒ~ü‰õΩ "≥o¡ JHõ¯_» Hõ$+¨‚#k <≥ÿ*ÏO ~å„+¨ìOÖ’
372 H˜.g∞ =~°^Œ h~°∞ P „áêO`åxfl `å‰õΩ`«∂ "≥à◊√Î#flk.
~å~ÚK«∂~ü, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡Å =~°¬Ñ¨Ù h~°∞ Hõ$+¨‚Ö’H˜
=ã¨∞ÎOk. „a˜+π „ѨÉèí∞`«fi áêÅ#Ö’x Hõ~°∂flÖò lÖÏ¡Ö’ ˆH=ÅO
50 H˜.g∞ ^Œ∂~°O =∂„`«"Õ∞ P#∞H˘x „Ѩ=Ç≤Ïã¨∞ÎOk. Hõ$+¨‚#kÖ’
LO_Õ "≥Ú`«ÎO [Å ã¨OѨ^Œ 840 ©ZOã‘Å∞ P h˜Ö’ =∂‰õΩ
ZO`« ÉèÏQÆO =¿ãÎ JO`« =∂„`«"Õ∞ fã¨∞‰õΩOÏ=∞x
eÜ«∂"å~ü[OQ∑ „a˜+π „ѨÉèí∞`«fi JkèHÍ~°∞Å∞ K≥áêÊ_»∞.
„a˜+π "å~°∞ P<å_»∞ ~å~åAÅ∞. <≥·*ÏO „ѨÉèí∞`«fiO "å~°∞
™ê=∂O`«∞Å∞. „a˜+π "å~°∞ 'JeÜ«∂"å~ü[OQ∑— ã¨=∂^è•#O
qx #k W^ŒÌi =∞^茺 áê~°∞`«∞#flk HÍ|˜ì W^ŒÌ~°∞ ã¨=∂#OQÍ
LѨÜ≥∂yOK«O_ç Jx ^Œ∞Ѩʘ ѨOKåÜ«∞f K≥Ñ≤Ê P^ÕâßÅ∞
*Ïs KÕâß~°∞. <≥ÿ*ÏO "å~°∞ ã¨=∂O`«∞Å∞ Hõ#∞Hõ "åi f~°∞Ê
P"≥∂kOK«Hõ `«Ñ¨Ê ÖË^Œ∞. "åi f~°∞Ê „ѨHÍ~°O `≥ÅOQÍ}‰õΩ
~å"åeûOk 420 ©ZOã‘Å h~°∞. Jã¨Å∞ Hõ$+¨‚Ö’ 90âß`«O
h~°∞ `≥ÅOQÍ} „áêO`åxH˜ K≥O^•e. Hõ$+¨‚#k 375 H©.g∞
"Õ∞~° `≥ÅOQÍ} „áêO`åxfl HõÅ∞ѨÙH˘x "åQÆ∞ =OHõÅ`À
„Ѩ=Ç≤Ïã¨∞Î#flk. ã‘=∂ „áêO`«O ˆH=ÅO 50 H˜.g∞ "Õ∞~°
„Ѩ=Ç≤Ïã¨∞ÎOk. J~Ú# "åi f~°∞Ê „ѨHÍ~°"≥∞ÿ# =∞# `≥ÅOQÍ}‰õΩ
Hõ$+¨‚Ö’ 420 ©ZOã‘Å h~°∞ ~å"åe. _èçb¡ #∞Oz =zÛ#
`«~°∞"å`« 'JeÜ«∂"å~ü[OQ∑— 420 ©ZOã‘Å #∞O_ç 65
©ZOã‘Å h˜`À cè=∂ Ѩ^äŒHõO ã≤^ŒÌO KÕÜ«∞QÆ 1946Ö’ Jk
Jxfl ™êOˆHuHõ=ÚÅ`À P"≥∂kOK«|_ç HÀ@¡ =ºÜ«∞O`À Pi÷Hõ
P"≥∂^ŒO á⁄Ok Ѩ#∞Å∞ P~°OaèOKÕ <å˜H˜ ^Õâ◊ ™êfi`«O„`«º
L^Œº=∞O L^èŒ$`«O J~ÚOk. JO^Œ∞=Å¡ <≥·*ÏO „ѨÉèí∞=Ù _»|∞ƒ
Y~°∞Û ÃÑ@ì‰õÄ_»^Œx ÉèÏqOz P Ѩxx P~°OaèOK«ÖË^Œ∞.
™êfi`«O„`«ºO =zÛ# `«~°∞"å`« 1952 <å˜ ™ê^è•~°}
ZxflHõÅÖ’ ëê^£#QÆ~ü #∞Oz É∂~°∞æÅ ~å=∞Hõ$ëê‚~å=ÙQÍ~°∞
ÔQÅ∞=QÍ<Õ áêÅ=¸~°∞ „Ѩ[Å∞ ZO`À ã¨O`À+≤Oz<å~°∞.
"åi`À cè=∂ Ѩ^äŒHõO „áê~°OaèOKåÅx áêÅ=¸~°∞ „Ѩ[Å∞,
<åÜ«∞‰õΩÅ∞ "Õ_»∞‰õΩ<åfl~°∞. HÍx ™êfi`«O„`«ºO =zÛ# `«~°∞"å`«
ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£ ~å„+¨ìO"å~°∞ Pi÷Hõ W|ƒO^Œ∞Å =Å¡ P Ѩx KÕÜ«∞ÖËHõ
áÈ~Ú<å~°∞. P Ѩx KÕÜ«∞ÖËHõáÈ=_®xH˜ HÍ~°}O WHõ¯_ç
<åÜ«∞‰õΩÅ Jã¨=∞~°ú`« ‰õÄ_® L#flk. W֒ѨŠPO„^èŒ∞Å∞
1954 #∞Oz `≥ÅOQÍ}#∞ Hõ|eOKåÅx qâßÖÏO„^èŒ
L^Œº=∞O P~°OaèOz ZO`À =∞Ok „áê}ÏÅ∞ ǨÏiOz Ô~·à◊¡#∞
Ѩ_»Q˘˜ì, ÉϺO‰õΩÅ#∞ Å∂© KÕã≤ ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiOÃÑ· XuÎ_ç
`≥zÛ qâßÖÏO„^èŒ ¿Ñ~°∞`À ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£ ~å„ëêìxfl ™êfinè#
Ѩ~°∞K«∞‰õΩ<åfl~°∞. ÉèÏëê „Ñ¨Ü«ÚHõÎ ~å„ëêìÅ∞QÍ U~°Ê_»_»O =Å¡
JѨÙÊ_»∞ ÃÇ·Ï„^•ÉÏ^£ ~å„+¨ìOÖ’ ~å~ÚK«∂~ü, QÆ∞Öσ~°æ, c^Œ~ü
J<Õ =¸_»∞ lÖÏ¡Å∞ Hõ~åfl@Hõ ~å„+¨ìOÖ’ Hõeã≤<å~Ú. cè=∂
„áê*ˇ‰õΩì x~å‡} „áêO`«O WOHõ#∞ 2 H˜.g∞ Éèí∂q∞ ~å~ÚK«∂~ü
Hõ$ëê‚hà◊√¡–áêÅ=¸~°∞
–P=ÙÅ ™ê~ÚÉÏ|
hà◊√¡–x*ÏÅ∞

38. 38#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
lÖÏ¡Ö’H˜ áÈ=_»O ™êfi~°ú ~å[H©Ü«∂Å =Å¡ „áê*ˇ‰õΩì x~å‡}O
PyáÈ~ÚOk. nxx =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ ~å[H©Ü«∂
<åÜ«∞‰õΩÅ∞ U=fi~°∞ qKåiOz# áêáê# áÈÖË^Œ∞. <å˜
=ÚYº=∞O„u hÅO ã¨Or=Ô~_ç¤ =ÚO^Œ∞‰õΩ áÈ~Ú Ñ¨xKÕÜ«∞ÖËHõ
áÈ~Ú<å~°∞.
1970–80 ã¨O=`«û~°O #∞O_ç áêQÆ Ñ¨ÙÖÏ¡Ô~_ç¤ ™êfi`«O„`«º
ã¨=∞~°Ü≥∂^èŒ∞_»∞ Hõ$+¨‚ [ÖÏÅÖ’x `≥ÅOQÍ} "åÏ #∞O_ç
E~åÅ „áê*ˇ‰õΩì xi‡OK«∞@‰õΩ „Ѩܫ∞`åflÅ∞ ™êyOz<å~°∞.
JѨÙÊ_»∞ [ÅQÆO "≥OQÆà◊~å=Ù(=ÚYº=∞O„u) HÍÅOÖ’ „j=∞u
WOk~åQÍOnè „Ñ¨^è•#=∞O„uH˜ ã¨=∞iÊOz# q*Ï˝Ñ¨# Ѩ„`«OÖ’
WOk~° „Ñ≤Ü«∞^Œi¬x, E~åÅ „áê*ˇ‰õΩì 18.75 ©ZOã‘Å
h˜`À =∞OE~°∞ KÕÜ«∞|_ç~k. J~Ú`Õ D „áê*ˇ‰õΩì Ѩ#∞Å∞
ѨÓiÎ HÍHõ=ÚO^Õ ~å~ÚK«∂~ü lÖÏ¡Ö’ <åÅ∞QÆ∞ „QÍ=∂Å∞
=ÚxˆQ Ѩiã≤÷u U~°Ê_ç H˘O`« PÅ㨺O J~ÚOk. z=iH˜
"åiH˜KÕÛ #+¨ìѨiǨ ~°O#‰õΩ "åà◊√¡ JOwHõiOz<å~°∞. HÍx
WHõ¯_ç PO„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ ÃÑ`«Î#O =Å¡ "åiH˜ #+¨ìѨiǨ ~°O
~å„+¨ì |_≥˚ò #∞Oz W=fi=Åã≤ =ã¨∞ÎO^Œx `≥ÅOQÍ}‰õΩ h~°∞
Z‰õΩ¯= áê~°∞`«∞O^Œx PO„^èŒ "åiH˜ h˜ #+¨ìO [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx
^Œ$+≤ìÖ’ ÃÑ@∞ì‰õΩx „áê*ˇ‰õΩì h˜ =∞Ïìxfl 11 ©ZOã‘Å ÖË=Öò‰õΩ
`«yæOKå~°∞. `≥ÅOQÍ} ~å[H©Ü«∂ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ PO„^èŒ
<åÜ«∞‰õΩÅ#∞ Z^Œ∞iOz =∂Ï¡_Õ ^Œ=Ú‡ÖË^Œ∞. JѨʘˆH
ÅOK«Q˘O_ç <åÜ«∞‰õΩÅ∞, D q^èŒOQÍ `≥ÅOQÍ} "åi ã¨~°fi
ǨωõΩ¯Å#∞ x~°¡Hõ∆ ºO KÕã¨∂Î Éèí∂q∞ L#fl "åix ‰õÄ_® aèHõ∆O
Z`«∞ΉõΩx „|uˆHÖÏ KÕã≤O„_»∞. ¿ã^ŒºO KÕ¿ã Ô~·`«∞Å#∞
á⁄@ìKÕ`«Ñ¨@∞ì‰õΩx, `«@ì<≥uÎ# ÃÑ@∞ì‰õΩx ^Õâ◊^ÕâßʼnõΩ =Åã¨
"≥àı¡ Ѩiã≤÷u HõeÊOKå~°∞. P<å_»∞ E~åÅ „áê*ˇ‰õΩì Z‰õΩ¯=
h˜ ™Èìˆ~*ò ™ê=∂~°÷ºO QÆÅ ÃÑ^ŒÌ „áê*ˇ‰õΩì KÕã≤ `≥ÅOQÍ}
cà◊¡‰õΩ hà◊√¡ áêiOz LO>Ë áêÅ=¸~°∞ lÖÏ¡ =Å㨠áÈÜÕ∞k
HÍ^Œ∞. E~åÅ ÉϺH± "å@~ü =ÚOѨ٠ÉÏkè`«∞ʼnõΩ #+¨ìO K≥e¡Oz
`≥ÅOQÍ} Hõ~°∞=Ù#∞ áê~°„^ÀÅÖËHõáÈ~ÚO„_»∞. „jâ‹ÿÅO–
<åQÍ~°∞˚# ™êQÆ~ü ÉϺH± "å@~ü`À `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞
#+¨ìáÈ~ÚO„_»∞. =∞#‰õΩ #+¨ìO HõeyOz HÀ™êÎO„^èŒ∞ʼnõΩ <åºÜ«∞O
KÕã≤O„_»∞.
`≥ÅOQÍ} "åã¨∞Å∞ hà◊√¡ ÖËHõ ~å#∞~å#∞ Hõ~°∞=Ù ÉÏ^èŒÅ∞
PO„^èŒ „ѨÉèí∞`«fiO =uÎà◊√¡, J<åºÜ«∂Å#∞ `«@∞ìHÀÖËHõ 1969Ö’
`≥ÅOQÍ} L^Œº=∞O ÖË=nÜ«∞QÍ ÃÑ· „ѨÉèí∞`«fiO u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞#∞
J}˜z"ÕÜ«∞@O KÕ`« 350 =∞Ok [<åxfl, q^•º~°∞÷Å#∞
HÍeÛK«OÑ≤# ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fiO ‰õÄ_® WѨÙÊ_»∞ |ÅÇ‘Ï#∞Öˇÿ#
`≥ÅOQÍ} "åix J}QÆ^˘‰õΩ¯`«∞Ok. PO„^茄Ѩ^Õâò#∞ Ѩi
áêeOK«∞"å~°∞ =ÚO^Œ∞=ÚO^Œ∞ HÀ™êÎO„^èŒ#∞ =∂„`«"Õ∞ Jaè=$kú
Ѩiz `≥ÅOQÍ}ωõΩ U"≥·# ǨωõΩ¯Å∞ LO>Ë Jq‰õÄ_®
ǨÏiOKÕÜ«∞QÆÅ~°∞. 1984Ö’ `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O áêsìx ™ê÷Ñ≤Oz
<åÜ«∞Hõ`«fiO KÕ`«|˜ì# Zhì~å=∂~å=Ù`À [Å™ê^èŒ# ã¨=∞#fiÜ«∞
áêsì "å~°∞ Z<Àfl Ѩ~åºÜ«∂Å∞ ã¨O„ѨkOz [iy# J<åºÜ«∂Å∞
K≥ѨÊQÍ z=~°‰õΩ cè=∂, ã¨OÔQO |O_», HõÅfi‰õΩiÎ ZuÎáÈ`«Å
Ѩ^äŒHõOʼnõΩ J#∞=∞`«∞Å∞ ÅaèOz# Jq D<å˜ =~°‰õΩ
Jaè=$kúH˜ <ÀK«∞HÀÖËHõáÈÜ«∂~Ú. cè=∂‰õΩ 20 ©ZOã‘Å =~°^Œ
h~°∞, HõÅfi‰õΩiÎ ZuÎáÈ^äŒÅ Ѩ^äŒHÍxH˜ 25 ©ZOã‘Å∞, ã¨OÔQO
|O_» ZuÎáÈ`«Å Ѩ^äŒHÍxH˜ 20 ©ZOã‘Å∞ =~°^Œ h~°∞
WK«∞Û@‰õΩ P"≥∂kOz<å~°∞. HÍx WOHÍ =∞#‰õΩ ~å"åeû#
350 xHõ~° [ÖÏÅ QÆ∞iOz ZHõ¯_», ZѨÙÊ_»∞, U <åÜ«∞‰õΩÅ∞
J_çy# áêáê# áÈÖË^Œ∞. P<å_»∞ <≥ÿ*ÏO ѨiáêÅ# HÍÅOÖ’
P ~åAʼnõΩ HõO^Œ∂~°∞¡, É’QÆ qÖÏ™êňH fiHõ ÖËHõ
`≥ÅOQÍ}Ï#∞ ZO_»"≥˜ìO„_»∞. ~å„+¨ìO HÀ™êÎO„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ
KÕ`«∞Ö’¡H˜ áÈ~Ú<åHõ HÀ™êÎO„^èŒ lÖϡʼnõΩ #+¨ìO "å˜Å∞¡`«∞O^Œx
`≥ÅOQÍ}Ï#∞ cà◊√¡QÍ =∂iÛO„_»∞. <≥ÿ*ÏO „ѨÉèí∞`«fiOÖ’ K≥~°∞=ÙÅ
#∞Oz J~Ú# HÍÅO ã¨O=∞$kúQÍ LO_ç ѨO@Å∞ ѨO_Õq.
~å#∞~å#∞ HÍÅO JO`«iOz HÀ™êÎO„^èŒ <åÜ«∞‰õΩÅ xÅ∞=Ù
^ÀÑ≤_çH˜ QÆ∞Ô~· `≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ ã¨~°fiǨωõΩ¯Å∞ HÀÖ’Ê~Ú 10
ZHõ~åÅ∞ L#fl Éèí∂™êfiq∞ ‰õÄ_® á⁄@ìKÕ`« Ѩ@∞ìH˘x
=Åã¨áÈÜÕ∞ Ѩiã≤÷u =zÛOk. =∞# hà◊√¡^Àz, =∞# x^èŒ∞Å∞
^Àz,=∞# L^ÀºQÍÅ∞ ^Àz PO„^èŒ∞Å∞ `≥ÅOQÍ}Ï#∞
"≥∂ã¨yOKå~°∞. HÀ™êÎO„^èŒÖ’ XHõ ZHõ~°O Éèí∂q∞ L#fl Ô~·`«∞
‰õÄ_® hà◊√¡ L#flO^Œ∞# Jaè=$kú K≥O^•~°∞. <å˜ #∞O_ç <Õ˜
=~°‰õΩ [~°∞QÆ∞`«∞#fl `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ q=ÚH˜Î ^ÀiˆHk
ZѨÙÊ_À =∞#O ÉÏQÆ∞ Ѩ_Õk ZѨÙÊ_À. J<å_»∞ ^Õâ◊O „a˜+π
ѨiáêÅ# KÕuÖ’ #eyáÈ`Õ WѨÙÊ_»∞ D `≥ÅOQÍ}Ï HÀ™êÎO„^èŒ
<åÜ«∞‰õΩÅ KÕuÖ’ #eyáÈ`«∞Ok. ˆHO„^•xfl KÕuÖ’ ÃÑ@∞ì‰õΩx
x~°O‰õΩâ◊ ѨiáêÅ#ÖÏQÍ `≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[Å =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞
^≥|ƒfã¨∞Î „ѨÉèí∞`åfixfl #_çÑ≤ã¨∞Î<åfl~°∞. `≥ÅOQÍ} K«∂@∂ì
XHõ"≥·Ñ¨Ù# Hõ$+¨‚#k WOH˘Hõ "≥·Ñ¨Ù# QÀ^•=i LáÈÊOy
„Ѩ=Ç≤Ïã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}Ï Éèí∂=ÚÅ∞ ZO^Œ∞‰õΩ ZO_»∞`«∞<åfl~Ú.
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å Q˘O`«∞Å∞ ZO^Œ∞‰õΩ ZO_»∞`«∞<åfl~Ú.
`≥ÅOQÍ} Éèí∂=ÚÅ∞ D #^Œ∞Å [ÖÏÅ`À UXHõ¯ ZHõ~°O
‰õÄ_® c_»∞ ÖˉõΩO_® áêiOKÕ Ñ¨iã≤÷u L<åfl Hõhã¨O `åQÆ_®xH˜
‰õÄ_® h~°∞ ÖËHõ `≥ÅOQÍ}Ï „Ѩ[Å∞ W|ƒOk Ѩ_»∞`«∞<åfl~°O>Ë
D ^Œ∞ã≤÷u ZO^Œ∞‰õΩ =zÛOk. `≥ÅOQÍ}Ï ~å[H©Ü«∞
<åÜ«∞‰õΩʼnõΩ |∞kú|ÅO ÖËHõ HÀ™êÎO„^èŒ <åÜ«∞‰õΩʼnõΩ ÉÏxã¨Öˇÿ
ѨiáêÅ# ™êyã¨∂Î "åà◊¡ ZOye "≥∞`«∞‰õΩÅ∞ uO@∂ "åà◊√¡
K≥Ñ≤ÊOk KÕã¨∞ÎO„_»∞ `«Ñ¨Ê `≥ÅOQÍ}Ï ~å„+¨ìOÃÑ·, `≥ÅOQÍ}
„Ѩ[ÅÃÑ· U =∂„`«O „¿Ñ=∞ÖË^Œ∞. WHõ<≥ÿ<å K«i„`«#∞ `≥Å∞ã¨∞‰õΩx
"åà◊¡ J<åºÜ«∂Å∞ QÆ=∞xOz `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’ „Ѩ[Å`À
Hõeã≤ `≥ÅOQÍ}Ï#∞ ™êkèOK«∞HÀ=_®xH˜ áÈ~å_®e. T

39. 39 Ѷ≤„|=i, 2013
^èŒfiOã¨"≥∞ÿ#`≥ÅOQÍ}ã¨OѨ^ŒÅHõhfl˜QÍ^䌖PHÍOHõ∆
–_®IIl.ÅK«ÛÜ«∞º
`≥ÅOQÍ}"å^Œ∞ÅO^ŒiH© `≥ÅOQÍ} "≥`«Å∞ J~°÷"≥∞ÿ LO>Ë,
1969Ö’<Õ `≥ÅOQÍ} ™êHÍ~°O [iˆQk. ~å[H©Ü«∞ =Úã¨∞QÆ∞
`˘_»∞HÀ¯x, J=HÍâ◊"å^Œ L^Œº=∂efl =ÚO^Õã¨∞‰õΩ#fl `≥ÅOQÍ}
~å[H©Ü«∞"å^Œ∞ÖË x[OQÍ `≥ÅOQÍ}‰õΩ |^Œúâ◊`«$=ÙÅ∞! giH˜
`≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞Hõ<åfl, `≥ÅOQÍ} g∞^Œ ~å[H©Ü«∂Å∞
KÕã¨∞HÀ=_»"Õ∞ F „Ѩ=$uÎQÍ =∂iOk. QÆ`« S^Œ∞ ^ŒâßÉÏúÅ
L^Œº=∞HÍÅOÖ’<Õ `≥ÅOQÍ} Pã¨∞ÎÅ∞ Ǩ ~°u Hõ~°∂Ê~°OÖÏ
HõiyáÈÜ«∂~Ú. H˘=fiuÎÖÏ „^ŒqOKå~Ú. Pã≤Ü«∂Ö’<Õ
JuÃÑ^ŒÌk, ^ÕâßxˆH QÆ~°fiHÍ~°}"≥∞ÿ# x*ÏO +¨µQÆ~ü á¶êºHõìsx
(â◊Hõ¯~ü#QÆ~ü) JOQÆ’¡ Ãјì Jq∞‡"Õ™ê~°∞. HõÅÊ`«~°∞"≥·# x*ÏO
™êQÆ~ü#∞ =Å¡HÍ_»∞ KÕ™ê~°∞. ™êQÆ∞ Éèí∂=Úefl =˜ìáÈQ˘Ïì~°∞.
Ô~·`«∞efl =Åã¨ÉÏ@ Ѩ˜ìOKå~°∞. ‰õÄbÅ∞QÍ =∂~åÛ~°∞.
P`«‡Ç¨Ï`«ºÅ‰õΩ ѨÙiH˘ÖÏÊ~°∞. D HÀ=Ö’<Õ P*ÏO*ÏÇ≤Ï, _çaP~ü
|@ìÅ q∞Å∞¡Å∞, „áêQÍ@∂Öòû WÖÏ ~åã¨∞‰õΩO@∂ áÈ`Õ QÆ∞O_≥
z„^èŒ"≥∞ÿ`«∞Ok. D z„^èŒ"≥∞ÿ# ÉÏ^èŒÅ‰õΩ JHõ∆~° ~°∂O HõeÊOKå_»∞
QÆ∞O_≥É’~Ú# Nx"åãπ.
Hõ#∞=∞~°∞ÔQ·# P*ÏO*ÏÇ≤Ï q∞Å∞¡‰õΩ x"åo#iÊã¨∂Î "≥Ú^ŒÖˇ·#
Nx"åãπ P"Õ^Œ# `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞ <ÕѨ^䌺OÖ’ U~åÊ>ˇÿ#
*ˇZã≤ʼnõΩ '*ˇ·— J<Õ =ºOQƺ ~°K«# ^•HÍ H˘#™êyOk. WÖÏ
=ÚÃÑÂÊ JOâßÅÃÑ· '"å~åÎ "åYºefl— `«# PHÍOHõ∆QÍ JK«∞Û
ÔHH˜¯OKå_»∞. "庙êxH˜ `«‰õΩ¯=QÍ, "å~åÎ Hõ^äŒ<åxH˜ Z‰õΩ¯=QÍ
L#fl x_çq`À D "åºMϺ<åÅ∞ H˘`«Î X~°=_çx ѨÙxH˜
ѨÙK«∞Û‰õΩ<åfl~Ú. "åºã¨OÖÏ "≥Ú^ŒÖˇ·, "åºMϺ#OQÍ ™êQÆ∞`«∂,
=ºOQƺO`À =ÚyÜ«∞_»O 'JÜ≥∂º— Hõ^äŒ#O J~ÚáÈ~ÚO^•
JxÑ≤OKÕ F |Ü≥∂™È¯ÑπÖÏ ™êyOn PHÍOHõ∆.
''#QÆ~åxˆH JO^Œ"≥∞ÿ# #QÆÖÏO˜ q∞Å∞¡ÃÑ· =QÆÅ „¿Ñ=∞Å∞
XÅHõÉ’ã≤ =º^èŒtÅ g∞kH˜ KÕiÛOk XHõ¯~å? W^ŒÌ~å?—— Jx
U XHõ¯ ~å[H©Ü«∞ ^ŒQÆ∞Öσùrx =^ŒÅ‰õΩO_® „ѨtflOz# f~°∞
P*ÏO*ÏÇ‘Ï Hõhfl˜ QÍ^äŒ<Õ HÍ^Œ∞, ^èŒfiOã¨"≥∞ÿ# `≥ÅOQÍ}
ã¨OѨ^ŒÅ#∞ Hõà◊¡ =ÚO^Œ∞ Pq+¨¯iOzOk. `≥~å㨠QÆ∂iÛ,
ÔHã≤P~ü QÆ∂iÛ „Ѩ™êÎqã¨∂Î, '^Õ=`« ™ÈxÜ«∂— Jx H©iÎOz#
<À˜`À<Õ u@¡ ^ŒO_»HÍxfl JO^Œ∞‰õΩOÏ~å? Jx „Ѩtflã¨∂Î,
XHõ¯ q[Ü«∞O =O^Œ `«Ñ¨Cefl HõÑ≤Ê Ñ¨ÙK«∞Û`«∞O^Œx, ZxflHõÅ
q[Ü«∞O =Úã¨∞QÆ∞Ö’x `≥~å㨠`«Ñ≤Ê^•xfl K«Hõ¯QÍ ZuÎK«∂áê~°∞
Nx"åãπ. `≥Å∞QÆ∞^Õâ◊O QÆ∂iÛ, a*ˇÑ≤ QÆ∂iÛ „Ѩ™êÎqã¨∂Î,
~å[H©Ü«∂Ö’¡ ǨÏ`«ºÅ∞O_»=Ù, P`«‡Ç¨Ï`«ºÖË LOÏÜ«∞<Õ =∂@
<åÜ«∞‰õΩňH HÍ^Œ∞, ~å[H©Ü«∞ áêsìʼnõΩ ‰õÄ_® =iÎã¨∞ÎO^Œx,
WѨʘÔH·<å „Ñ¨[Å PHÍOHõ∆Å∞ <≥~°"Õˆ~ q^èŒOQÍ „Ѩ=iÎOKåÅx
F ÃÇÏK«ÛiHõ#∞ *ÏsKÕ™ê_»∞. <åÜ«∞‰õΩÅ KÕuÖ’ „Ѩ[Å∞
H˘xfl™ê~°∞¡ "≥∂ã¨áÈ~Ú<å, F_çáÈ=_»O =∂„`«O [~°QÆ^Œ<Õ F
Kåi„`«Hõ ã¨`åºxfl ~å[H©Ü«∞ áêsìʼnõΩ <˘ã¨@ ÉÁ|ƒHõ˜ìOKÕÖÏ
ÃÇÏK«ÛiOKå_»∞. JkèHÍ~°OÖ’ L#flѨC_»∞ q„~°gˆQ áêsìÅ∞,
JkèHÍ~°O HÀÖ’Ê~Ú# `«~åfi`« „Ѩ[ÖË ^Õ=Ùà◊√¡QÍ =∂~°∞`å~°<Õk
JHõ∆~°ã¨`«ºO. J~Ú`Õ JkèHÍ~°O ZO`«QÍ K≥_»Q˘_»∞`«∞O^À,
`≥^Õáê‰õΩ, a*ˇÑ≤H˜ `≥eã≤#O`«QÍ =∞ˆ~ ~å[H©Ü«∞ áêsìH˜ `≥eã≤
LO_»^Œ∞. JO^Œ∞ˆH 'ã¨OѨÓ~å‚kèHÍ~°O— zHõ¯Hõ=ÚO^Õ a*ˇÑ≤
ã¨OѨÓ~°‚OQÍ K≥_çáÈ~ÚO^Œx F ~å[H©Ü«∞ ã¨∂„fHõ~°}
QÍqOKå_»∞. ÉÏ|∞ QÆ∂iÛ „Ѩ™êÎqã¨∂Î ~å„ëêìxfl ã¨fi~å‚O„^èŒQÍ
HÍ^Œ∞ QÆ^•, ^Œ∞OѨ<åâ◊#O KÕ™ê_»x UH˜áêˆ~™ê_»∞.
„Ѩ[Å∞ ^ŒQÆæ~° HÍ"åÅO>Ë J_»¤^•~°∞Å∞(ëê~üìHõò)
ѨxH˜~å=x, x*Ï~Úf`À ‰õÄ_ç# n~°…HÍeHõ =º=Ǩ ~åÖË
â◊~°}º=∞x Jxfl ~å[H©Ü«∞ áêsìʼnõΩ L^Àƒù^Œ KÕ™ê_»∞.
ZO^Œ∞HõO>Ë „Ѩ[Å∞ HõŇ+¨O ÖˉõΩO_® ZѨC_»∂ XˆH q^èŒOQÍ
PÖ’z™êÎ~°x, ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# f~°∞Ê<Õ „ѨHõ˜™êÎ~°<Õ „Ѩ[Å
=∞<ÀÉèÏ"åefl qkèQÍ ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ J=QÆ`«O KÕã¨∞HÀ"åÅx
ÃÇÏK«ÛiOKå~°∞.
J=ã¨~åxfl |˜ì ~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ Z*ˇO_®efl
=∂~°∞Û‰õΩO@∞<åflÜ«∞x, x#fl˜^•HÍ ~å=Ú_Õ UÔH·Hõ Z*ˇO_®QÍ
ÉèÏqOz#"å~°∞, JkèHÍ~°O HÀÖ’Ê`ÕQÍx Ô~·`«∞ Z*ˇO_® *Ï˝Ñ¨HõO
~åÖË^Œx ~å[H©Ü«∞ ^ŒfiO^Œfihux ZO_»QÆÏì~°∞.
~å[H©Ü«∞ áêsìÅ∞ "å˜ =∞#∞QÆ_»ˆH „áê^è•#ºO Wã¨∂Î, ˆ~Ѩ˜
`«~åÅ QÆ∂iÛ HÍHõ, ˆ~Ѩ˜ á⁄`«∞ÎÅ QÆ∂iÛ „Ѩ}ÏoHõÅ∞ "Õã¨∂Î,
ëê~üìHõò ^•~°∞ÅÖ’ „Ѩ[Å =^ŒÌ‰õΩ ~å"åÅO>Ë ZѨC_»∞
ѨxH˜~å^Œ<Õ F Kåi„`«Hõ "åã¨Î"åxfl `«# PHÍOHõ∆Ö’ Nx"åãπ
„Ѩ™êÎqã¨∂Î, J=ã¨~°"≥∞ÿ`Õ U ~å[H©Ü«∞ áêsì<≥·<å Éèí∂™ê÷Ñ≤`«O
KÕ¿ã â◊H˜Î „Ѩ[ʼnõΩO^Œx, x#fl˜ K«i„`« ѨÙ@Ö’¡x ~å[hux,
=∂i¯ã¨∞ì ã¨∂„fHõ~°}#∞ „Ѩu ¿ÑrÖ’ Hõ#Ѩ_Õ PHÍOHõ∆ F
~å[H©Ü«∞ _≥·sQÍ JO^ŒiH˜ ѨxKÕã¨∞ÎOk. T
™êÇ≤Ï`«ºO
ѨÙã¨ÎHõ ã¨g∞Hõ∆
ѨÙã¨ÎHõO ¿Ñ~°∞: PHÍOHõ∆
~°K«~Ú`« :QÆ∞O_≥É’~Ú# Nx"åãπ
^èŒ~° : 70/–
Jxfl „Ѩ=ÚY ѨÙã¨ÎHõ
ˆHO„^•ÅÖ’ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok.

40. 40#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«
<å `≥ÅOQÍ}
<Õ#∞
"≥∂^Œ∞QÆ∞ ѨÙ=Ùfi Hõ_»∞ѨÙÖ’
Hõà◊√¡ Ãјì K«∂™êÎ#∞
"≥Å∞`«∞~°∞#∞ `åy# ã¨∂~°∞ºxÖÏ
`≥ÅOQÍ} ѨÙ+≤Êã¨∞ÎOk
<Õ#∞
`«∂~°∞Ê "åH˜˜Ö’ xÅ|_ç
QÀ^èŒ∂o`À ã¨OÉèÏ+≤ã¨∞ÎOÏ#∞
pHõ˜x q∞Oy# ã¨O^≥á⁄^Œ∞ÌÖÏ
`≥ÅOQÍ} <≥Å=OHõ#∞ "åQÍú#O KÕã¨∞ÎOk
<Õ#∞
pHõ˜ ‰õΩiã≤# =∞OK«∞Ö’
QÆ∞=fiÑ≤@ìÖÏ =Ú_»∞K«∞H˘x =ÙOÏ#∞
"≥Å∞`«∞~°∞ Ñ≤@ìÖÏ
`≥ÅOQÍ} Jyflt~°ã¨∞û#∞ ~å*Ëã¨∞ÎOk
<Õ#∞
‰õÄeáÈ~Ú# ~åuã¨ÎOÉèÏÅ h_»Ö’
tkäÖ â◊HõÖÏÅ#∞ `«=Ùfi`«∞OÏ#∞
Hõ$+¨‚ JÅÅÃÑ· Ѩ^•ºxfl Je¡# HõqÖÏ
`≥ÅOQÍ} QÀ^•=i ÔH~°ÏʼnõΩ Q˘O`«∞xã¨∞ÎOk
<å `≥ÅOQÍ}
ѨÖË¡~°∞QÍÜ«∞ÅÃÑ· #_çK˘zÛ# áê@Å`À@
ã‘`åHÀHõ zÅ∞Hõ Ô~Hõ¯ÅÃÑ·
â◊„`«∞=Ù‰õΩ L`«Î~°O ~åã≤
=ã¨O`«O xO_® HÀH˜Å#∞
ѨÓ~ÚOz H˘=∞~°OcèO ¿Ñ~°∞#∞
PHÍâßxH˜ K≥H˜¯# <åQÆe `≥ÅOQÍ}
qHõã≤Oz# Ѩ^Œ‡O
„^ŒqOz# <Õ„`«O
¿Ñe# ^˘~°Å QÆ_ôÅ∞
Z~°∞ÃÑH˜¯# #Hõ∆„`« QÀà◊O
#=*Ï`« tâ◊√=Ù x^Œ∞~°Ö’
ÉèíQÆfl"≥∞ÿ# ã¨fiѨflOÖÏ
[y`åºÅ Ñ¨Öˇ¡ <å `≥ÅOQÍ}
QÍÜ«∞Ѩ_ç# áêÑ≤H˘O_»ÅÖ’
^ŒQÆú"≥∞ÿ# 'H˜<≥fl~°™êx áê@—
QÆ~°ƒùQÆ∞_çÖ’ `«ÅH˜O^Œ∞Å∞QÍ
"ÕÖÏ_»∞`«∞#fl ~å=Ú_»∞
>ˉõΩ =<åÅ g∞^Œ
"≥<≥flÅ#∞ ™êÜ«Ú^èŒO KÕã¨∞Î#fl =∞x+≤ <å `≥ÅOQÍ}
`«∞áêH˜ xѨCÅ#∞
Hõhflà◊¡`À K«ÖÏ¡iÛ
ÖË`«ã¨∂~°∞ºxfl
ÃÑ^•Å`À `å‰õΩ`«∞#fl
'#Å¡—tY~°O <å `≥ÅOQÍ}
Ô~ѨÊÅ#∞
"Õ∞Ѷ¨∂ʼnõΩ "ÕÖÏ_»nã≤<å
xO_»x 'áÈK«Oáê_»∞—
ZO_ç# ã¨Î#ºO Z_»=∞HÍÅfi <å `≥ÅOQÍ}
ˆ~ÅѨÓ`«ÃÑ· "åe# áê=Ù~°O
Hõ#∞H˘Å∞‰õΩÖ’¡
ÖË`«aO^Œ∞"˘Hõ˜ Ѩ٘ìOk
Wã¨∞Hõ u<≥flÅ g∞^Œ
"≥Úez# ^Œ∞O^Œ∞aè <å `≥ÅOQÍ}
HÍÅO t~°ã¨∞û `≥y
=∞Or~° #kÃÑ·
"ÕÖÏ_»∞`«∞#fl ǨÏ$^ŒÜ«∂Å∞
=Úà◊¡ÃÑ· ze¡# ~°HõÎO
Hõq`«fi"≥∞ÿ áê~°∞`«∞#fl
'K«#∞ÉÏÅ^è•~°— <å `≥ÅOQÍ}
QÆ_ç¤"≥∞ÿ^•<åÅ g∞^Œ
`«e¡ H˘OQÆ∞Ö’ <Õ„`åÅ∞ qzÛ
â◊„`«∞=Ù t~°ã¨∞û#∞ =Ù`«ÎiOz
"Õ~Úã¨ÎOÉèÏÅ "≥Å∞QÆ∞Ö’
XHõ Hõq`å `À@#∞ zÅ∞HõiOz#
Hõ_ç"≥O_ç *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞ <å `≥ÅOQÍ}
„w+¨‡OÖ’ `«QÆÅ|_»∞`«∞#fl #QÆ~°OÃÑ·
'=¸ã≤— ǨÏ$^ŒÜ«∂xfl `≥iz
„¿Ñ=∞HÍ=ºO K«e¡#
=ã¨O`«HÀH˜Å <å `≥ÅOQÍ}
ÉÁO_»∞=∞Öˇ¡Å `À@Ö’
ѨO_»∞"≥<≥flÅ `≥ÅOQÍ}
–ã≤.HÍjO

41. 41 Ѷ≤„|=i, 2013
...=ÙOÏ!
–[#*ÏfiÅ
Ñ≤Å¡Å∞ =∞O@Ö’¡ |∂_ç^≥·# ^Œ$â◊ºO
ri‚OK«∞HÀÖËHõ áÈ`«∞<åfl#∞
WOHÍ WkQÀ... JkQÀ... JÅ¡kQÀ...
ѨÙe=K≥Û Hõ^äŒÅ∞
q#^ŒÅ∞ÛHÀÖË^Œ∞
Zxfl <å@HÍÅ∞, ZO`« ^ŒQÍ, Zxfl J|^•úÅ∞
<å =Ü«∞ã¨ûO`å =Ü«∞ã¨∞û =ÙOk J|^•úxH˜
<å JÜ«∞º [##=∞O`« [##O =ÙOk
"åà◊¡ ^ŒQÍHÀ~°∞ <å@Hõ `«<åxH˜
<å J=fiO`« =∞~°}O ‰õÄ_® =ÙOk....D
=∞˜ì `åºQÍÅ H˘O_»‰õΩ
K«∂ã¨∂Î =ÙO_»QÍ<Õ D <ÕÅ <ÕÅO`å
"å_ç z„`«Ñ¨@OÖ’ W~°∞‰õΩ¯áÈ~ÚOk
JѨC_»∞, WѨC_»∞, ZѨC_»∞
‰õΩ„@Å W@∞HõÅ QÀ_»Å`À Hõ˜ì# _èçb¡ HÀ@ K«∞@∂ì
^˘~°Å P@Å∞, áê@Å∞
`≥Ö’¡_≥·`Õ<Õg∞ `≥eqQÆÅ"å_»∞
áêʼnõΩ_»∞ Z=_≥·`Õ<Õq∞
~å[ºO, ~å[ºÇ≤ÏO㨠XHõ¯>Ë
WHõ q#^ŒÅ∞ÛHÀÖË^Œ∞, K≥ѨÊ^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl
K≥ѨC qã≤i, =∞s K≥ѨÊ^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl
Ѩ^ŒºOÖ’ ÉÏO|∞Ãјì K≥ѨÊ^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl
... ....
lOHõÅ =∞O^Œ... Ñ≤@ìÅ QÆ∞OѨÙ
p=∞Å∞ ‰õÄ_® ÉÏ~°∞¡ Hõ˜ì#q
Ñ≤Å¡#„QÀq =Ó^Õ Ñ≤Å¡"å_»∞
=O˜ g∞^Œ ã¨∂~°∞ºx ѨK«Û á⁄_çÑ≤OK«∞‰õΩO@∞<åfl_»∞
WHõ pHõ@¡Ö’<Õ Éèí∂ˆ~Y =ÚQÆ∞æ áÈã¨∞H˘x á⁄O_ç
=∞~À Ü«Ú^ŒúO HÀã¨O... ˆ~Ѩ˜ "≥Å∞QÆ∞Hõ#fl =ÚO^Õ
ã≤^ŒúOQÍ, Ü«Ú^Œú Éèí∂q∞Ö’<Õ =ÙOÏ...!
™êÇ≤Ï`«ºO
Hõq`«

42. 42#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
Ѩ~åº=~°}Ïxfl ~°H˜∆OK«_»"Õ∞ „Ѩ^è•#=∞x ~åR ~å[^è•xÖ’ 194 „ѨѨOK«^ÕâßÅ „Ѩux^èŒ∞Å 11= r="≥·q^茺 ã¨^Œã¨∞û
[iyOk. 2012 JHÀì|~ü <≥ÅÖ’ [iy# D ã¨^Œã¨∞ûÖ’ ~°™êÜ«∞xHõ Ѩi„â◊=∞Å∞ HÍÅ∞+¨º =º~°÷ [ÖÏÅ#∞ qK«ÛÅq_çQÍ
q_»∞^ŒÅ KÕÜ«∞_»O =Å# Ѩ~åº=~°}O HõÅ∞+≤`«"≥∞ÿ Éèíq+¨º`ü `«~åÅ =∞#∞QÆ_» ^Œ∞~°ƒ~°OQÍ =∂i r=HÀ˜, „áê}∞Å∞ Hõ#∞=∞~°∞QÆÜÕ∞º
Ѩiã≤÷u L#flO^Œ∞# Ѩ~åº=~°}Ïxfl ~°H˜∆OK«_»O HÀã¨O „ѨѨOK«^ÕâßÅ∞ Ѩ~åº=~°}ÏxH˜ ã¨O|OkèOz# Jxfl K«ÏìÅ#∞ Hõiî#OQÍ
J=∞Å∞KÕã≤ r="≥·q^蕺xfl HÍáê_»_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOKåÅx f~å‡#O KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ^•xH˜ =∞# ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ "ÕkHõ ‰õÄ_®
J~ÚºOk. HÍx ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£‰õΩ 25 H˜.g∞ ^Œ∂~°OÖ’ L#fl ÉÁO`«Ñ¨e¡, ^À=∞_»∞QÆ∞, QÆ_»¤áÈ`å~°O, MÏlѨe¡ „QÍ=∞ „Ѩ[ʼnõΩHÍx,
JHõ¯_ç Ѩâ◊√=ÙʼnõΩ HÍx, ''rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯—— ÖË^Œx QÆ`« Ѩ^Õà◊√§QÍ x~°∂Ñ≤OK«|_»∞`«∞#fl ã¨`«ºO. ÃÇϘ~À á¶ê~å‡ HÍÅ∞+¨ºO`À
=∞#∞+¨µÅ∞, Ѩâ◊√=ÙÅ∞ Ñ≤ìÖÏ¡ ~åeáÈ`«∞<åfl~°∞.
l<åfl~°O =∞O_»ÅO ^À=∞_»∞QÆ∞ „áêO`« Ѩi„â◊=∞Å Ü«∞[=∂#∞Å∞ `«=∞ HõOÃÑhÅ#∞O_ç q_»∞^ŒÅ~Ú# Jxfl ~°™êÜ«∞xHõ
=º~°÷ Ѩ^•~å÷Å#∞, Ǩ xHõ~°O H͉õΩO_® =∂iÛ, „ѨÉèí∞`«fiO xˆ~Ì+≤Oz# ã¨÷ÖÏÖ’¡ "å˜x q_»∞^ŒÅ KÕÜ«∂eû =ÙO@∞Ok. HÍx
J@∞=O˜ Ѩ^Œúux áê˜OK«‰õΩO_® =~å¬Å HÀã¨O "ÕzK«∂ã≤ =~°¬O Ѩ_»QÍ<Õ P h˜`À áê@∞ `«=∞HõOÃÑh =º~°÷[ÖÏÅ#∞
|Ü«∞@‰õΩ q_»∞^ŒÅKÕÜ«∞_»O =Å# P Ѩi„â◊=∞ ^ŒQÆæ~À¡x „QÍ=∂Å K≥~°∞=ÙÖ’¡H˜ Éèí∂QÆ~°ƒù[ÖÏÖ’¡H˜ P h~°∞ "≥o¡ HÍÅ∞+¨º Éèíi`«OQÍ
JHõ¯_ç h˜x =∂iÛ"Õ™êÎ~Ú. J^Õ WHõ¯_ç ÃÇϘ~ÀÖϺÉòû, Ãã·=∞O_£ ÖϺÉò, P~ü.ZO.Zãπ. #∂ºÖÏO_£ Ѩi„â◊=∞Å HÍÅ∞+¨º =º~°÷
*ÖÏÅ`À ^À=∞_»∞QÆ∞ „QÍ=∞OÖ’x #Å¡‰õΩO@ K≥~°∞=Ù, ~å[<åÅ K≥~°∞=Ù xO_çáÈÜ«∂~Ú. nx=Å¡ WѨʘH˜ [iy# „áê}#+¨ìO,
Ѩâ◊√#+¨ìO ÖˇHõ¯"ÕÜ«∞#O`«QÍ =ÙOk. XHõ"≥·Ñ¨Ù HÍÅ∞+¨º HÍ~°Hõ Ѩi„â◊=∞Å#∞ =¸ã≤"ÕÜ«∂Åx ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì f~°∞ÊÅ∞ L#flѨʘH˜
P f~°∞ÊÅ#∞ J=∞Å∞ KÕÜ«∞_»OÖ’ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ qѶ¨ÅO J=Ù`«∞<åfl~Ú. HÍÅ∞+¨º Ѩi„â◊=∞Å =Å# [#rq`«O ^Œ∞~°ƒù~°O
HÍ=_»"Õ∞ H͉õΩO_®, „QÍ=∂ÅÖ’x K≥@∞¡, K≥~°∞=ÙÅ∞, Ѩâ◊√ѨH∆ÍÅ∞, ѨO@á⁄ÖÏÅ∞ ã¨~°fiO HõÅ∞+≤`«"≥∞ÿ "≥Ú`«ÎO „QÍ=∞r=#O
^èŒfiOã¨=∞=Ù`ÀOk.
_èçb¡ #QÆ~°O „|`«Hõ_»O HÀã¨O HÍÅ∞+¨º HÍ~°Hõ Ѩi„â◊=∞Å∞ `«~°eOK«|_»`å~Ú. HÍx „QÍ=∂Ö’¡ Ѩi„â◊=∞Å HÀã¨O „Ѩ[Å
rq`åÅ∞ HÍÅ∞+¨º=∞Ü«∞O J=Ù`«∞<åfl~Ú J#_®xH˜ x^Œ~°≈#OQÍ "≥∞^ŒH±lÖÏ¡ l<åfl~°O =∞O_»ÅO ^À=∞_»∞QÆ∞ „QÍ=∞ã¨∞ÎÅP"Õ^Œ#
"åi =∂@Ö’¡<Õ qO^•O.
K≥~°∞=Ù H˜O^Œ =¸_≥Hõ~åÅ Éèí∂q∞ XHõѨÙÊ_»∞ ѨK«ÛQÍ HõÅHõÅÖÏ_ç# <åÉèí∂q∞ <Õ_»∞ c_»∞ÉÏiOk† K≥~°∞=Ù„H˜O^Œ Éèí∂q∞
c_»∞Ѩ_»_®xH˜ hà◊√¡ÖËHõ HÍ^Œ∞ q+¨O hà◊√§QÍ =∂~°_»O`À, c_»∞Ѩ_»¤ Éèí∂q∞`À ZÖÏ „|`«HÍe JO@∂ q+¨Ñ¨Ù hà◊¡ÃÑ· HÀѨO`À
ѨO@#∞ ZÖÏ Ñ¨O_çOK«QÆÅ#∞ Jx ~Àkã¨∞Î#flk =∞kÌã¨`≥Î=∞‡† „|`«Hõ_®xH˜ Éèí∂q∞ÖËHõáÈ~Ú<å |„Ô~ KåÅ∞##∞‰õΩx 40 "ÕÅ`À
|„Ô~#∞ H˘O>Ë K≥~°∞=Ù q+¨Ñ¨Ù hà◊√¡ „`åy K≥~°∞=Ö’ â◊="≥∞ÿ `Õe# |„Ô~#∞ K«∂ã≤, |„Ô~HÀã¨O `≥zÛ# JѨÙÊ, „|`«∞‰õΩ ÉèíÜ«∞O`À
ZÖÏ rqOKåÖ’ Jx PO^Àà◊# K≥O^Œ∞`«∞#fl P=Ù⋘ì ã¨`≥ÎÜ«∞º† Ѩ٘ì# Ñ≤šʼnõΩ QÍ~°O`À ÖÏeOKåeû# KÕ`«∞Å∞, "åiH˜ ¿ãflǨÏ
(4), KÕ`«#ʼnõΩ (2) ѨÙ@∞ìHõ`À =zÛ# ^Œ∞~°^ŒÅ‰õΩ, ѨÙO_»¡‰õΩ WOÔHO`« HÍÅO WÖÏ =∞O^Œ∞~åã¨∞ÎO_®e. Jx J"Õ^èŒ# K≥O^Œ∞`«∞#fl
`«O„_ç P=Ù⋘ì Hõ$+¨‚† HõOÃÑh W_çã≤# hà◊√§„`åy XˆH~ÀA U_»∞ "Õ∞HõÅ∞ K«xáÈ~Ú, HÍÅ∞+¨º hà◊¡`À ѨO@Å∞ ѨO_»Hõ, Hõhã¨O
‰õÄ~°QÍÜ«∞Å∞ ‰õÄ_® ѨO_»Hõ =Å㨉õÄbÜ≥ÿ∞ ѨHõ∆"å`«O =zÛ =∞OK«OѨ_ç`Õ, P WO’¡<Õ `«# =∞#∞=∞~åÅ∞ ~°=∂^Õq (14)
<À@=∂@ ~å‰õΩO_® áÈ`Õ Z=ifl xOkOKåÖ’ `≥eÜ«∞Hõ `«#ÃÑ· `å<Õ Jã¨Ç¨Ï<åxfl „Ѩ^Œi≈OK«∞‰õΩO@∞#fl Ô~O_≥Hõ~åÅ P™êq∞
ÃÑã¨_» H˜+¨ìÜ«∞º, `«#ˆH"≥∂ Ô~O_»∞™ê~°∞¡ QÆ~°ƒù„™ê=O J~Ú, Éèí~°ÎˆH"≥∂ =∞uã≤÷q∞`«O `«Ñ≤Ê ‰õΩ@∞O| ÉèÏ~°=∞O`« Éèí∞*Ï<≥`«∞ÎH˘x
‰õÄbKÕã¨∞‰õΩO@∂ ÉèÏ~°OQÍ |`«∞H©_»∞ã¨∞Î#fl P=Ù⋘ì ã¨~°o† ÃÇϘ~À HÍÅ∞+¨ºO ÖËHõ=ÚO^Œ∞ =¸_≥Hõ~åÅ ™êQÆ∞Éèí∂q∞, =∞Oz
ѨO@Å∞ ѨO_ç# Éèí∂q∞, ѨO@ÖˇÅ¡@OÖË^Œx W@∞Hõ|˜ì ÃÑ_ç`Õ W@∞HõÅ∞ ‰õÄ_® ѨQÆ∞Å∞¡fã≤ D |`«∞‰õΩ ‰õÄ_® |`«Hõ‰õΩO_®
KÕã¨∞Î<åflÜ«∞x ~Àkèã¨∞Î#fl 60 ÜÕ∞O_»¡ ‰õΩ@∞O|ÃÑ^ŒÌ =∞kÌ ÅH˜∆ ‡, 2012 ÃãÃÑìO|~ü <≥ÅÖ’ JHõ™ê‡`«∞ÎQÍ ÃÑ^ŒÌH˘_»∞‰õΩ Hõ$+¨‚ (25)
K«xáÈ`Õ, "≥#∞fl<˘Ñ≤Ê`À z#flH˘_»∞‰õΩ =∞OK«O Ѩ_ç`Õ Hõ_»∞ѨÙHÀ`« ÉÏ^èŒ#∞ kQÆq∞OQÆ∞H˘x |`«∞‰õΩ`«∞#fl `«e¡ K«O„^Œ=∞‡ (60),
ÃÇϘ~Àá¶ê~å‡#∞=¸~ÚOz^À=∞_»∞QÆ∞„QÍ=∞ã¨∞ÎÅ rqOKÕ
ǨωõΩ¯#∞HÍáê_»∞^•O!
Hõ~°Ñ¨„`« ™êÇ≤Ï`«ºO

43. 43 Ѷ≤„|=i, 2013
<å =Ü«∞ã¨∞û 26 JѨÙÊ_Õ +¨µQÆ~ü [|∞ƒ, =ÚO^Œ∞ rq`åxfl ZÖÏ H˘#™êy™êÎ#<Õ |`«∞‰õΩ |Ü«∞O`À Ü«Ú=‰õΩ_»∞ `≥QÆ_»~åA† Éèí~°Î
K«xáÈ~Ú<å ^è≥·~°ºOQÍ |uˆH „Ѩܫ∞`«flOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ 70 "ÕÅ ~°∂áêÜ«∂Å`À `≥zÛ# |„Ô~ <åÅ∞QÆ∞ ~ÀAňH K≥~°∞=Ù hà◊√¡ `åy
K«xáÈ`Õ U ^è≥·~°ºO`À |`«HÍe Jx Hõhfl~°∞ HÍ~°∞ã¨∞Î#fl QÆ∞O_≥ ã¨∞Ö’K«# (45)† HõOÃÑh HÍÅ∞+¨ºO`À Ô~O_Õà◊√¡QÍ `«#‰õΩ =zÛ#
^Œ=Ú‡~ÀQÆO`À |`«∞‰õΩ#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ ZQÆÉ’ã¨∞Î#fl =∂~°∞=¸Å áÈK«=∞‡ (43)† HõOÃÑh ÔHq∞HõÖò hà◊√¡ K≥~°∞=Ùhà◊¡`À Hõeã≤,
`åˆQhà◊¡Ö’ Hõeã≤ MÏ~°˚O‰õΩ ѨÙO_»∞KÕã≤ 18-12-12 <å_»∞ K«xáÈ~Ú# `«# Éèí~°Î ^Õâ◊ÉèÏQÆ ÉÏÅÜ«∞º (43), L#fl XHõ a_»¤`À
ZÏ¡ |`«HÍÖ’ `≥eÜ«∞Hõ QÆ∞O_≥Åq¿ãÖÏ ~Àkã¨∞Î#fl ^Õâ◊ÉÏQÆ ÖH˜∆ ‡† Ñ≤Å¡Å Z^Œ∞QÆ∞^ŒÅ‰õΩ HÍÅ∞+¨º"Õ∞ J_»¤OH˜ Jx _®Hõì~ü K≥a`Õ
Ñ≤Å¡Å Éèíq+¨º`ü HÀã¨O UO KÕÜ«∂Ö’ J~°÷OHÍx JÜ≥∂=∞Ü«∞ã≤÷uÖ’ `«Å∞ѨÙÅ „Ѩ™ê^£ (36)† =¸_≥Hõ~åÅ Éèí∂q∞ L<åfl rqHõ
™êQÆ_»OÖË^Œx JѨÙÊKÕã≤ P~°∞ |„Ô~Å∞ H˘O>Ë D U_®k (2012) #=O|~ü <≥ÅÖ’<Õ <åÅ∞QÆ∞ |„Ô~Å∞ K≥~°∞=Ù hà◊√¡ `åy
K≥~°∞=ÙÖ’<Õ K«xáÈ`Õ WHõ |`«Hõ_®xH˜ U P^è•~°=ÚO^Œx ~Àkã¨∞Î#fl z~°`«~° ã¨`«º<å~åÜ«∞} (69)† „QÍ=∞ K≥~°∞=ÙÖ’H˜ ÃÇϘ~À
HõOÃÑh =ke# h~°∞ ~åHõ=ÚO^Œ∞ L#fl Ô~O_≥Hõ~åÅ Éèí∂q∞Ö’ 50 #∞O_ç 60 H˜fiOÏÅ ^è•#ºO =ã¨∞ÎO_Õk, <Õ_»∞ 18 H˜fiOÏÅ
=~°ˆH ѨO@ =ã¨∞ÎOk. JO^Œ∞Ö’ ‰õÄ_® ã¨QÆO `åà◊√§ (<å}º`«ÖËx =_»∞¡) ã¨O™ê~åxfl ZÖÏ #_çÑ≤Ü«∂ºÖ’ ÉÏ^èŒÑ¨_»∞`«∞#fl
HõOkH˘O_» "åºã¨yi (34)† =¸_Õà◊§ Ñ≤OH˜ ÃÑÜ«∞ºO`« ^Œ∞~°^ŒÅ∞, P~°∞<≥ÅÅH˜O^Œ PÔ~flà◊¡ a_»¤ K«xáÈ~ÚOk, Ô~O_Õà◊¡ H˜O^Œ
U_Õà◊§ ÉÏ|∞ K«xáÈÜ«∂_»∞, Ñ≤Å¡Å#∞ á⁄@ì#ɡ@∞ì‰õΩ#fl ÃÇϘ~À HõOÃÑhÃÑ· Hõ_»∞ѨÙ=∞O@#∞ "≥à◊§QƉõΩ¯`«∞#fl Jaè⋘ì â◊OHõ~ü
(28)† Ô~O_»∞ |~°∞¡ K≥~°∞=Ùhà◊√¡ `åy Kå=OQÍ<Õ, q∞ye# 30 |~°¡#∞ ѨHõ¯„QÍ=∞"≥∞ÿ# ÉÁO`«Ñ¨e¡H˜ `«~°eOz |uH˜Oz‰õΩO@∞#fl
zO`«Å z#ÃÑO@Ü«∞º (50)† Pˆ~à◊§ =Ü«∞ã¨∞Ö’<Õ Ö’HõOK«∂_»‰õΩO_® K«∂ѨÙ#∞ HÀÖ’Ê`«∞#fl Ö’ˆHâ◊fii, a_»¤#∞ =ÚO^Œ∞ =ÚO^Œ∞
Ö’HõO K«∂_»‰õΩO_® HõOÃÑh KÕã¨∞Î#fl^Œx =∞^Œ#Ѩ_»∞`«∞#fl `«O„_ç Jaè⋘ì #ˆ~+π (35)† =¸_≥Hõ~åÅ ™êQÆ∞Éèí∂q∞Ö’ ZÖÏQÆ∞
ѨO@Å∞ ѨO_»_»OÖË^Œx, H˘#fl Ѩk|~°¡Ö’ P~°∞ |~°∞¡ K«xáÈ`Õ L#fl <åÅ∞QÆ∞ |~°¡ HÀã¨=∞x QÆ_ç¤ÃÑOz`Õ P QÆ_ç¤x ‰õÄ_® |~°∞¡
u#_»OÖË^Œ∞, Éèí∂q∞ LO_ç |~°∞¡ =ÙO_ç "å˜x ZÖÏ ™êHÍÖ’ `≥eÜ«∞x Ѩiã≤÷uÖ’ |`«∞‰õΩ ÉèÏ~°OQÍ =∂Ï¡_»∞`«∞#fl Ô~·`«∞
<åQÆÜ«∞º (60)† =∂Oã¨O "åºáê~°O`À „|`«∞‰õΩh_»∞ã¨∞Î#fl Nx"åãπ `«#‰õΩ#fl 23 "Õ∞HõÅ#∞ *Ï„QÆ`«ÎQÍ K«∂ã¨∞‰õΩO@∞#fl 7
"Õ∞HõÅ∞ 7-12-12 <å_»∞ K≥~°∞=Ù hà◊√¡ `åy JHõ¯_çHõHõ¯_Õ K«xáÈÜ«∂~Ú. WO`«˜ #+¨ìOÖ’ "åºáê~åxfl ZÖÏ H˘#™êyOKåÅx
PO^Àà◊# Nx"åãπ =∂@Ö’¡ HõxÑ≤OzOk. ѨÙ@∞ìHõ`À Z@∞=O˜ J<å~ÀQƺO Hõ#Ѩ_»x Jaè#Ü«∞, <Õ_»∞ =¸~°Û"åºkè`À
ÉÏ^èŒÑ¨_»∞`«∞#fl^Œx `«O„_ç Ѩ~°"Õ∞âò, a_»¤ Ѩ_»∞`«∞#fl ÉÏ^èŒ#∞ =∂@Ö’¡ K≥ѨÙÊH˘zÛ HõOÃÑh HÍÅ∞+¨ºOÃÑ· Q˘O`≥`«∞Î`«∞<åfl_»∞† 22
Uà◊¡ H˘_»∞‰õΩ ÉèÏ㨯~ü HõOÃÑh HÍÅ∞+¨ºO`À A@∂ì_çáÈ~Ú 35 ÜÕ∞O_»¡ =ºH˜ÎÖÏ HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl_»x JO`ÕHÍHõ =∞Or~° hà◊√¡
ZÖÏQÆ∂ ÖË=x Éèí∂QÆ~°ƒùhà◊¡#∞ Ѷ≤Åì~üKÕã≤ `åQÆ∞^•=∞O>Ë á⁄^Œ∞Ì# Ãјì# aO^≥hà◊¡Ö’ ™êÜ«∞O„`åxH˜ ~°™êÜ«∞<åÅ∞
¿Ñ~°∞‰õΩO@∞<åflÜ«∞x Wq hàϧ? q+¨=∂? Jx „Ѩtflã¨∞Î#fl `«O„_ç ~åOÔ~_ç¤ (44), L_çH˜# J#flO Ѩã¨∞ѨÙѨK«ÛQÍ =∂~°∞`«∞O^Œx,
=O_»∞‰õΩ<Õ ~å`≥O_çy<≥flÅ∞ zÅ∞¡Å∞ Ѩ_»∞`«∞<åflÜ«∞x WO’¡ QÆK«∞Û‰õÄ_® ~°OQÆ∞=∂~°∞`«∞O^Œx HÍÔ~ÊO@~ü =$uÎÖ’ r=#O
™êyã¨∞Î#fl "≥OHõ>Ëâ◊O, ZÖÏ uO_ç u<åe J<Õ ÉÏ^èŒ#∞ =ºHõÎO KÕã¨∞Î<åfl_»∞. Pˆ~O_»¡ „H˜O^Œ@ „áê}O ÉÏQÆÖËHõ L#fl ѨkQÆ∞O@Å
Éèí∂q∞ J=Ú‡‰õΩx ‰õÄeѨx KÕã¨∞‰õΩO^•=∞x HõOÃÑhÅHÍ_çH˜áÈ`Õ `≥ÅOQÍ} P_Àà◊§‰õΩ ѨxÜ«∞º=∞x "≥à◊§Q˘_»∞`«∞O>Ë, ^˘iH˜#
z<åfl z`«HõѨxKÕã¨∞H˘x |`«∞‰õΩ^•=∞#∞‰õΩO>Ë =zÛ# ÃÑ·ã¨Å∞ K«~°‡~ÀQÆ =∞O^Œ∞ňH ã¨iáÈ`Õ UOu<åÖ’, Z@¡ |`«HÍÖ’ Jx
Ѩ^Œ= `«~°QÆu K«kq |`«∞‰õΩ áÈ~å@O KÕã¨∞Î#fl `«Å∞ѨÙÅ w`« (33) „Ѩtflã¨∞ÎOk.
Éè’áêÖò Qͺãπ ã¨OѶ¨∞@# XHõ¯ ™êiQÍ Ti<Õ ÉÁO^ŒÅ QÆ_»¤QÍ =∂iÛOk. "≥∞Å¡"≥∞Å¡QÍ qëêxfl Éèí∂q∞Ö’H˜ â◊s~°OÖ’H˜
ѨOÑ≤ã¨∞Î =∞~°}Ïxfl KÕ~°∞=Ö’H˜ `≥KÕÛ „Ѩܫ∞`«flO ÃÇϘ~À á¶ê~å‡ KÕã¨∞Î#flk. „Ѩ*Ï Ñ¨iáêÅ<å, qÉèÏQÆO, HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«}
=∞O_»e, ~°Hõ∆} qÉèÏQÆO Jhfl ‰õÄ_® HõOÃÑhH˜ ^ŒO_»∞QÍ xÅ|_ç ^À=∞_»∞QÆ∞ HÍx K«∞@∞ìѨHõ¯Å „QÍ=∞ „Ѩ[Å rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯#∞
"åi ~°H˜∆`« h˜ ǨωõΩ¯#∞ HÍÅ~åz "Õã¨∞Î<åflÜ«∞#flk "åã¨Î=O. "Õ∞=Ú WѨʘˆH S^Œ∞ ™ê~°∞¡ P „QÍ=∂xfl ã¨O^Œi≈Oz x[x~åú~°}Å∞
KÕã≤ „Ѩ[Å`À =∂Ï¡_ç ѨÓiÎ q=~åÅ∞ ¿ãHõiOK«_»O [iyOk. nxH˜ ã¨O|OkèOz *Ë.Z<£.˜.Ü«¸, "≥∞ÿ„HÀ|Ü«∂Ål q^•º~°∞÷Å∞,
K≥·<å, <åˆ~fi, P„¿ãìeÜ«∂ âß„ã¨Î"Õ`«ÎÅ∞ ‰õÄ_® áêÖÁæx JHõ¯_ç h˜x, K≥~°∞=Ù =∞˜ìx ѨsHõ∆ HÀã¨O ¿ãHõiOK«_»O [iyOk.
"≥Ú`«ÎOQÍ Éèí∂q∞, h~°∞, QÍe ѨÓiÎQÍ HõÅ∞+≤`«"≥∞ÿ JHõ¯_» =∞#∞+¨µÅ∞HÍx, [O`«∞=ÙÅ∞HÍx P~ÀQƺOQÍ rqOK«ÖËx Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’
L<åflÜ«∞x WѨʘˆH h˜ ѨsHõ∆Ö’ Jã¨ÖË LO_»‰õÄ_»x Ѷ≤<åÖòû 400 Ñ≤.Ñ≤.ZO. =~°‰õΩ L<åflÜ«∞x `≥eÑ≤Ok. PO„^茄Ѩ^Õâò
HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«} É’~°∞¤ WHõ¯_» [~°∞QÆ∞`«∞#fl L^Œº=∂ʼnõΩ ã¨ÊOkOz x[x~åú~°} KÕã≤ q∞H˜¯e HÍÅ∞ëêºxfl "≥^Œ[Å∞¡`«∞#fl
ÉÁO`«Ñ¨e¡ „QÍ=∞ K«∞@∞ì„ѨHõ¯Å =Ù#fl Ѩk¿ÇÏ#∞ á¶ê~å‡ HõOÃÑhÅ#∞ =¸ã≤"ÕÜ«∂Åx P^ÕâßÅ∞ WzÛOk. D P^ÕâßÅ#∞

44. 44#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ}
ã¨"åÅ∞ KÕã¨∂Î á¶ê~å‡ HõOÃÑhÅhfl `«=∞ ™êOˆHuHõ ™ê=∞~å÷ºxfl ÃÑOK«∞‰õΩ<åflO HÍ|˜ì HÍÅ∞ëêºxfl Ǩ xHõ~°OQÍ q_»∞^ŒÅ KÕ¿ã
™ê÷~ÚÖ’ ÖË=<Õ `«Ñ¨ÙÊ_»∞ iáÈ~°∞ìÅ∞ 'ã¨=∞iÊOz— JÑ≤ÖËò J^è•i© #∞O_ç ¿ãì `≥K«∞Û‰õΩ<åfl~°∞. QÆ`« JHÀì|~ü 20# JÑ‘ÊÖËò
J^ä•i© ‰õÄ_® =¸_»∞ <≥ÅÖ’ ~åR „ѨÉèí∞`åfixfl x~°‚Ü«∞O fã¨∞H˘=∞‡x Ѩi„â◊=∞Å Ü«∂[=∂<åºxH˜ ''`«y#—— P^ÕâßÅ∞ `«∞k
f~°∞ÊQÍ WzÛ „Ѩ[ʼnõΩ J<åºÜ«∞O KÕã≤Ok. D „ѨÉèí∞`åfiÅ, HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«} =∞O_»à◊§ JO_»^ŒO_»Å`À<Õ D HÍÅ∞+¨ºO
WO`« HÍÅO H˘#™êyOk. nx`À <åºÜ«∞O ^˘~°Hõx „Ѩ[Å∞ ~À_»∞¤ ZHõ¯Hõ `«Ñ¨Ê_»OÖË^Œ∞. ~°∂~°Öò "å~ü ã¨ÃÑ·¡ ™êx>Ë+¨<£
WO@~ü#Öò "å@~ü HÍfibì =∂#@iOQ∑ ÖË|Ô~@s ã¨^•t=¿Ñ@"å~°∞ 19-11-12 <å_»∞ KÕѨ˜ì# h˜ ѨsHõ∆Ö’ _ç™êûÖòfi_£
™êe_£û, <≥·„>ˇÿòû LO_®eû ^•xHõ#fl Z‰õΩ¯=QÍ L<åflÜ«∞x x~åúiOzOk. WOHÍ D h~°∞ `åQÆ_®xH˜ U=∂„`«O J#∞"≥·Ok
HÍ^Œx ã¨Ê+¨ìOKÕâß~°∞. `åQÆ∞`«∞Ok q+¨Ñ¨Ù h~°x ѨsHõ∆Å∞ `ÕeÛ<å =∞Ozh~°∞ JOkOK«_»OÖ’ „ѨÉèí∞`åfiÅ x~°¡Hõ∆ º "≥·Yix
YO_çOKåeûO^Õ.
ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ WѨʘˆH h˜ ^•fi~å =ã¨∞Î#fl "åº^èŒ∞Å =Å# „ѨuÜÕ∞@ 5 ÅHõ∆Å =∞Ok Ñ≤šʼnõΩ K«xáÈ`«∞<åfl~°∞. ã¨∞=∂~°∞
37 ~°HÍʼnõΩÃÑ·QÍ "åº^èŒ∞Å∞ `åQÆ∞h˜^•fi~å<Õ ã¨O„Hõq∞ã¨∞Î<åfl~Ú. 2002Ö’ SHõº~å[ºã¨u Pi÷Hõ, ~å[H©Ü«∞, ™êO㨯 $uHõ
ǨωõΩ¯ÅÖ’ ~°H˜∆`« „`åQÆ∞h˜x á⁄O^Œ_»O XHõ „áê^äŒq∞Hõ ǨωõΩ¯QÍ ÉèÏqOz „Ѩ[ʼnõΩ P ǨωõΩ¯#∞ HõeÊOK«_®xH˜ „ѨÉèí∞`åfiʼnõΩ
P "Õ∞~°‰õΩ J<ÕHõ ÉÏ^茺`«Å#∞ ã¨∂zOzOk. „Ѩ[ʼnõΩ rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯#∞ HõeÊOz# ÉèÏ~°`«~å*ϺOQÆO 21 JkèHõ~°}OÖ’
ã¨∞~°H˜∆`« `åQÆ∞h~°∞ ™œHõ~°ºO HõeÊOKåÅx `≥eÜ«∞*Ëã≤Ok. WÖÏO˜ ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ì f~°∞ÊÅ∞ ‰õÄ_® ~åR ~å[^è•x ^ŒQÆæ~°Ö’ L#fl
D „QÍ=∞OÖ’ PK«~°}Ö’H˜ ~å=_»OÖË^Œ∞. rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯ HÀã¨O QÆ`« Ѩ^Õà◊√§QÍ ^À=∞_»∞QÆ∞ „Ѩ[Å∞ Z<Àfl q^è•Å∞QÍ áÈ~åÏÅ∞
KÕã¨∂Î<Õ ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~°O HÀã¨O „ѨÉèí∞`åfixH˜ ã¨O|OkèOz# Jxfl qÉèÏQÍÅ∞ HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«} =∞O_»eH˜, =∂#=
ǨωõΩ¯Å ã¨OѶ¨∂xH˜ q#u Ѩ„`åÅ∞ JO^Œ*Ëã≤#ѨʘH˜ D ã¨=∞㨺‰õΩ Ѩiëê¯~° kâ◊QÍ XHõ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# Ǩ g∞ „Ѩ[ʼnõΩ JO^Œ_»OÖË^Œ∞.
„Ѩ[ʼnõΩ rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯Ñ¨@¡ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ WO`« L^•ã‘#OQÍ =º=ǨÏiOK«_®xfl „Ѩ[Å∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ "å^Œ∞Å∞ f„=OQÍ
QÆi›OKåeûOkQÍ q[˝Ñ≤Î KÕã¨∞Î<åfl=Ú. WѨʘˆH ѨÏ<£K≥~°∞, r_ç"≥∞@¡, <åKå~°O, HÍ>Ë^•<£ áêi„âß=∞H˜ "å_»Ö’ HÍÅ∞+¨ºO
Z‰õΩ¯=QÍ LO^Œx =∞x+≤ =∞#∞QÆ_»HÀã¨O L#fl Jxfl „áê^äŒq∞Hõ ǨωõΩ¯Å∞ qѶ¨Å=∞=Ù`«∞<åflÜ«∞x Ѩ~åº=~°} "Õ`«ÎÅ #∞O_ç
=ã¨∞Î#fl „áê^äŒq∞Hõ ã¨=∂Kå~°O. ^À=∞_»∞QÆ∞ „QÍ=∞OÖ’ ã¨Ê+¨ìOQÍ rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯‰õΩ qѶ¨∂`«O HõÅ∞æ`«∞O^Œ<Õ XHõ "≥·Ñ¨Ù „ѨÉèí∞`«fiO
`«#∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl ѨsHõ∆Å ^•fi~å XѨÙʉõΩO@∂<Õ ÃÇϘ~À HõOÃÑh =¸ã≤"Õ`«‰õΩ z`«Îâ◊√kú`À „Ѩܫ∞`«flOKÕÜ«∞_»OÖ’
qѶ¨Å=∞=Ù`«∞<åfl~Ú. WѨʘˆH ^À=∞_»∞QÆ∞ „Ѩ[Å r=<åxH˜, „Ѩ[Å∞ #+¨ìáÈ~Ú# =º=™êÜ«∞ ѨO@‰õΩ HÀÖ’Ê~Ú# Ѩâ◊√ã¨OѨ^Œ‰õΩ
#+¨ìѨiǨ ~°O W"åfie. D HÍÅ∞+¨ºO =Å# =∞#∞+¨µÅ∞ K«xáÈ`Õ ^•xH˜ ÃÇϘ~À HõOÃÑh HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«} =∞O_»e
JkèHÍ~°∞Å#∞ ^À+¨µÅ#∞ KÕã¨∂Î "åiÃÑ· Ѩ~åº=~°} K«ÏìÅ „ѨHÍ~°O Hõiî#OQÍ tH˜∆OKåÅx "Õ∞=Ú _ç=∂O_£ KÕã¨∞Î<åfl=Ú.
HÍÅ∞+¨º xÜ«∞O„`«} =∞O_»e JkèHÍ~°∞Å∞ ã¨∞^Œ~°≈<£, =Ú‰õΩO^Œ~å=ÙÅ∞ ^èŒ~åfl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ „Ѩ[Å =^ŒÌ‰õΩ =zÛ Ñ¨i„â◊=∞ #∞O_ç
"≥Å∞¡=_Õ =º~°÷[ÖÏÅ#∞ Ǩ xHÍiHõ =º~°÷ *ÖÏÅ∞ Jx `Õe`Õ K«~°ºÅ∞ fã¨∞‰õΩOÏ=∞x Ǩ g∞ WKåÛ~°∞. HÍh WѨʘH© Hõhã¨O
70 |„Ô~Å∞ 20 =~°‰õΩ "Õ∞‰õÅ∞, Q˘„Ô~Å∞ K≥~°∞=Ù h~°∞ `åy JHõ¯_çHõHõ¯_Õ K«xáÈÜ«∂~Ú. Ñ≤ã≤a JkèHÍ~°∞ʼnõΩ JHõ¯_ç h~°∞
`åy¿ãÎ<Õ P h~°∞ Ǩ xHõ~°"≥∂ HÍ^À `≥Å∞ã¨∞ÎO^•? „Ѩ[Å∞ Ѩ^Õà◊√§QÍ ~å[ºOQÆO HõeÊOz# Jxfl „áê^äŒq∞Hõ ǨωõΩ¯efl
HÀÖ’Ê`«∞#flѨʘH˜ KåÖÏ ã¨Ç¨Ï#OQÍ =º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~°∞. Ñ≤ã≤a JkèHÍ~°∞Å∞, "≥∞^ŒH± lÖÏ¡ HõÖˇHõì~°∞ "≥O@<Õ ã¨ÊOkOK«HõáÈ`Õ
„Ѩ[Å∞ Z@∞=O˜ áÈ~å@ ~°∂áê#fl~Ú# x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ<Õ Ç¨Ï‰õΩ¯ „Ѩ[ʼnõΩ LOkHÍ|˜ì P áÈ~åÏÅ#∞ |ÅѨ~°K«ÏxH˜
„Ѩ[Å∞, „Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂Å∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ "å^Œ∞Å∞ Hõeã≤ ~å=eûOkQÍ q[˝Ñ≤Î.
o ^À=∞_»∞QÆ∞ „QÍ=∞ „Ѩ[Å 'rqOKÕ Ç¨Ï‰õΩ¯—#∞ ǨÏiã¨∞Î#fl ÃÇϘ~À HõOÃÑhx "≥O@<Õ =¸ã≤"ÕÜ«∂eûOkQÍ
_ç=∂O_£ KÕã¨∞Î<åflO.
o ÃÇϘ~À HõOÃÑh =Å# QÆ`« Ѩk¿ÇÏ<Õà◊√§QÍ [~°∞QÆ∞`«∞#fl Éèí∂,[Å,"åÜ«Ú HÍÅ∞+¨ºO‰õΩ #+¨ìѨiǨ ~°O W"åfieûOkQÍ
_ç=∂O_£ KÕã¨∞Î<åflO.
o ã¨∞~°H˜∆`« =∞Ozh~°∞ „áê^äŒq∞Hõ ǨωõΩ¯QÍ QÆ∞iÎOz ^À=∞_»∞QÆ∞ „Ѩ[ʼnõΩ JO^Œ*ËÜ«∂e.
PO„^茄Ѩ^Õâò áœ~°Ç¨Ï‰õΩ¯Å ã¨OѶ¨∞O (APCLC)