1. HISTORIA DE ESPAÑA: ANTIGO RÉXIME E A MONARQUÍA BORBÓNICA (S.XVIII)

2. 1. CARACTERÍSTICAS DO ANTIGO RÉXIME ECONOMÍA: - Agricultura = actividade fundamental. - Artesanía e comercio secundarios. - 2 tipos de actividades: a) Agrícolas e gandeiras = principal fonte de riqueza de case toda a poboación. Trazos:  Subsistencia: destinadas só a necesidades básicas dos campesiños (alimentación e rendas).  Excedentes agrarios  propietarios das terras. Nos aproveitados para innovacións.  Técnicas e apeiros rudimentarios (rotacións bienais e trienais e barbeito)  rendementos baixos  subsistencia  baixo nivel de vida dos campesiños.

3.  Propiedade da terra : a gran maioría dos privilexiados (nobres e clero) ou dos concellos (comunais e mans mortas = inalienables, non se podían vender). Os propietarios arréndanas a cultivadores mediante contratos: a) Curta duración (sur). b) Longa duración (ex: Galicia) = foros = contrato de longa duración polo que se cede 1 ben a cambio de obrigas (renda, coidala…)  sistema complexo (subforos).

4. Para qué? Consumo local de Produtos básicos Ou luxo para privilexiados Caso especial: Galicia  Domestic System =Campesiños no lecer como actividade complementaria Cómo? Escaso desenvolvemento tecnolóxico agás Cataluña co textil de algodón Qué? Talleres gremiais Reglamentación Prezos, salarios, produción B) Artesanía.

5. c) Comercio Interior: Escaso e pouco articulado por malas comunicacións e autosuficiencia dos campesiños Exterior: Intercambios con colonias americanas en monopolio  España = intermediaria entre Indias e extranxeiro = Único mercado para produtos españois  fonte principal de ingresos do Estado  prosperidade de burguesía das cidades costeiras

6. ANTIGUO RÉGIMEN Economía REVOLUCIÓN INDUSTRIAL AGRICULTURA SUBSISTENCIA REVOLUCIÓN AGRÍCOLA INDUSTRIA COMERCIO Débil productividad Sin innovación Autosuficiencia Gremios Sin Competencia No progreso técnico Mercantilismo Sin innovación Proteccionista INDUSTRIA COMERCIO Agricultura intensiva Nuevas técnicas especialización Cambios propiedad de la tierra Máquina de vapor Fuentes de energía Cambios tecnológicos Algodón – Siderurgia - Máquinas Transportes Ferrocarril Barco de vapor LIBERALISMO ECONÓMICO SISTEMA DOMÉSTICO

7. B) DEMOGRAFÍA: - Réxime demográfico antigo = altas taxas de natalidade (40 ‰ mortalidade (35 ‰)  crecimento escaso con crises de mortalidade por guerras, crises alimentarias (subsistencias) por malas colleitas e epidemias (peste, viruela, gripe…). A nosa familia non cesaba de aumentar e o berce estaba constantemente ocupada, aínda que, ¡ai¡, a man estranguladora da morte arrincounos dela a algún dos seus pequenos ocupantes. Houbo tempos, teño que confesalo, en que me parecía cruel levar fillos no ventre para perdelos logo e ter que enterrar amor e esperanzas nas súas pequenas tumbas (...). A maior das miñas fillas, Cristina Sofía, non viviu mais que ata a idade de tres anos, e tamén o meu segundo fillo, Christian Gottlieb, morreu á máis tenra idade. Ernesto Andrés non viviu máis que uns poucos días máis, e a nena que lle seguiu, Regina Juana, tampouco chegara ao seu quinto aniversario cando deixou este mundo. Cristina Benedicta, que viu a luz un día despois que o do Neno de Belén, non puido resistir o cru inverno e deixounos antes de que o novo ano chegase ao seu cuarto día (...) Cristina Dorotea non viviu máis que un ano e un verán, e Juan Augusto non viu a luz máis que durante tres días. Así perdemos sete dos nosos trece fillos, (...) bondadosas mulleres da vecindad trataban de consolarme diciendome que o destino de todas as nais é traer fillos a este mundo para perdelos logo, e que podía considerarme feliz se chegaba a criar a metade dos que dese a luz. A pequena crónica de Ana Magdalena Bach

8. Encendiose tanto en Barcelona a peste que non houbo rúa curta e pequena que fose na cal aquela non penetrase. E apenas houbo casa secular habitada na que non enfermase alguén. Poucas veces viuse pestilencia de contaxio, que fixese tanto dano a unha cidade como esta fixo a Barcelona. Ao principio, os médicos, non acertaban na curación porque sangraban e facían gardar dieta, e non remediaban nin o gran nin a vértula. Despois, a costa de moitos que morreron, comezaron acertar o tratamento non sangrando e dándolles caldo de galiña ou pollo cada dúas ou tres horas, alternando con cordial ou tríaca con auga escozonera. Os cirujanos aplicaban aos grans medicamentos para matalos e ás vértulas aplicábanlles ventosas para facelas saír ao exterior e logo as maduraban con emplastes e se non se abrían por si mesmas, abríanas con lanceta ou cauterio de lume. Aplicaban tamén aceites á cabeza dos pacientes para evitar que estes volvésense frenéticos e pítimas ao corazón e outros medicamentos, así, con bo concerto e orde, curaron a moitos e era tan fácil curar que moitos homes e mulleres que serviran aos apestados sabían moi ben curar. Durou a peste en Barcelona case por espazo de oito meses , isto é desde xuño ata principios de marzo (?). O número de mortos de peste en Barcelona , conforme ao catálogo que eu vin, que foi remitido ao rei don Felipe que estaba en Madrid de parte do señor bispo e dos conselleres de Barcelona, ascendeu a 10.723 . E así aínda que dos meses de xuño, xullo e agosto enviouse relación á súa Majestad, non foi tan segura nin rigorosa como a dos meses seguintes. Polo cal pódese calcular que o número total de mortos de pestilencia en Barcelona sería de 12.000 a 13.000 persoas máis ou menos. Esta é a verdadeira e fiel relación da predicha pestilencia de Barcelona, a cal eu puiden escribir como testemuño de vista por estar presente e ver todo o seu discurso. Relato de Père Gil sobre a epidemia de peste sufrida en Barcelona en 1589.

9. C) SOCIEDADE: - Estamental  en estamentos (categorías según a súa función social)  privilexiados (nobreza e clero) e non privilexiados (terceiro estado = campesiños, burgueses, pobres…). Dentro de cada un diferencias en función da riqueza. - Privilexiados viven das rendas e excedentes agrarios. Son escasamente investidores  vida comoda e ociosa. - Igrexa goza de gran riqueza (terras, rentas, dezmos), honores e privilexios  gran atractivo para clases acomodadas. - Polo tanto sociedade pouco dinámica  moi difícil cambiar de estamento, aunque ás veces nobreza e clero estableceron alianzas mediante matrimonios  beneficios mútuos.

10. ANTIGUO RÉGIMEN Sociedad estamental LIBERALISMO Sociedad de clases Desigualdad ESTAMENTOS Diferente situación legal Nacimiento (no mérito) Privilegiados No privilegiados CLERO NOBLEZA BURGUESÍA PUEBLO LLANO IGUALDAD JURÍDICA DESIGUALDAD ECONÓMICA CLASE SOCIAL Diferente grado de riqueza Riqueza (mérito) RICOS POBRES Nobleza clero Burguesía Obreros Campesinos

11. D) ANALFABETISMO E RELIXIOSIDADE. Maior parte da poboación analfabeta, débido a que educación estaba reservada a grupos acomodados  só unha pequena maioría chegaba á universidade. Sociedade analfabeta e profundamente relixiosa e supersticiosa. Intolerancia relixiosa moi acusada  Inquisición controla dogma e persigue desviacións do dogma (herexes, xudaizantes…) ou da moral (homosexualidade, bigamia, bestialismo, bruxería…) directamente ou mediante control cultural ( Índice de libros prohibidos ).

12. E) RÉXIME SEÑORIAL: - Orixe no medievo  todas as terras e persoas sometidas a un señor (rei, nobres ou clérigos e mosteiros). No señorío, o señor:  Imparte xustiza e aplica penas.  Nomea a cargos.  Cobra impostos (rentas) e corveas (traballos gratuitos).  Privilexios (caza, forno,…). F) MONARQUÍA ABSOLUTA. Soberanía real = poder reside no rei. A exerce sen limitacións por lexitimación divina (á recibe de Deus). A pesar deste poder absoluto subsistiu en España certa diversidade  con privilexios de territorios (= fueros  Coroa de Aragón, provincias vascas, Navarra) como de persoas (poder señorial  nobres e clero).

15. "É só na miña persoa onde reside o poder soberano, cuxo carácter propio é o espírito de consello, de xustiza e de razón; é a min a quen deben os meus cortesáns a súa existencia e a súa autoridade; a plenitude da súa autoridade que eles non exercen máis que no meu nome reside sempre en min e non pode volverse nunca contra min; só a min pertence o poder legislativo sen dependencia e sen división; é pola miña autoridade que os oficiais do meu Corte proceden non á formación, senón ao rexistro, á publicación e á ejecución da lei; a orde pública emana de min, e os dereitos e os intereses da Nación, dos que se adoita facer un corpo separado do Monarca, están unidos necesariamente ao meu e non descansan máis que nas miñas mans." Discurso de Luís XV ao Parlamento de Parides o 3 de marzo de 1766.

16. 2. OS BORBÓNS NO S.XVIII Morte sen descendencia do último Habsburgo  Guerra de Sucesión ao trono de España  victoria Filipe de Borbón  inicio nova dinastía = Borbóns  representantes no S. XVIII:  Filipe V (1701-1746)  Luis I (1724)  Fernando VI (1746-1759)  Carlos III (1759-1788)  Carlos IV (1788-1808)

17. I. FELIPE V (1701-1746) - Testamento Carlos II  nomeamento de Filipe de Borbón como rei da Monarquía Hispánica  non aceptado polos Habsburgo de Austria  Guerra de Sucesión (1701-13) entre 2 candidatos:  Filipe de Borbón: apoiado pola Francia de Luis XIV (potencia hexemónica de Europa).  Carlos de Austria: apoiado por coalición antifrancesa (Austria, Inglaterra, Holanda, Prusia, Portugal, príncipes alemáns e italianos) temerosos de unón Francia-España. - A división chegou tamén ao interior da Monarquía Hispánica:  Coroa de Castela, provincias vascas e Navarra: apoio a Filipe.  Coroa de Aragón (Aragón, Cat, Val, Mall): apoio a Carlos de Austria, debido ás ansias centralizadoras dos Borbóns. - Enfrontamentos se desenvolveron tanto en Europa coma no interior da Península Ibérica  guerra internacional e civil ao mesmo tempo.

18. Tras unha década de combates, ningún candidato consegue unha victoria clara  negociación de paz  Tratado de Utrech (1713) e Rastad (1714)  división da monarquía hispánica entre os distintos contendentes  principais medidas:  Filipe V é recoñecido coma rei de España (Coroas de Aragón e Castela e as Indias), renuncia á unión de Coroas entre Francia e España.  Carlos de Austria obtén Paises Baixos e territorios italianos baixo soberanía hispánica (Nápoles, Milán e Sardeña). Sicilia pasa ao Reino de Piemonte.  Gran Bretaña consigue Xibraltar e Menorca (ocupadas durante o conflito) e 1 navío anual para comerciar con América (navío de permiso)  ruptura do monopolio español.

19. A pesar da paz internacional, a guerra continuo dentro de España  a Coroa de Aragón resistiu 2 anos máis  entrada das tropas de Filipe V en Barcelona (1714) e en Mallorca (1715).

20. Política interior: Tras chegada ao trono  reformas de Felipe V  buscando maior grado de centralización e absolutismo, medidas: ♂ Lei Sálica: Desprazamento das mulleres do trono, reservandoo só aos herdeiros varóns. ♠ Reorganización administrativa: Filipe V busca incrementar o poder real e centralizar o Estado Medidas o nº de Consellos, Funcións e importancia Consello Castela Creación das Secretarías (antecende Ministros): Diversos asunto: Guerra, Facenda, Xustiza… Eliminación vicerreis na Península e  capitáns xerais e intendentes (representantes) Poder real en cada territorio Papel Cortes  funcións  Xurar lealtade aos herdeiros á Coroa

21. ∞ Reforma colonial: - Mantemento vicerreinatos de Perú e Nova España (México) e creación de 1 novo en 1717 (Nova Granada: Colombia, Venezuela Ecuador e Panamá). -Abandono sistema de frotas  sistema de navíos soltos ou navíos de rexistro. - Redución monopolio comercial  creación compañías privadas privilexiadas para comerciar cunha determinada rexión americana (Ex: Real Compañía Guipuscoana con Venezuela)

22. Abolición privilexios forais da Coroa de Aragón : - Apoio a Carlos de Austria na guerra de sucesión pola Coroa de Aragón  abolición dos fueros por Felipe V (Aragón e Valencia en 1707, Mallorca en 1715 e Cataluña en 1716)  supresión institucións políticas particulares (Cortes, Deputacións, Generalitat) e imposición de leis de Castela. - Decretos de Nova Planta  conversión dos reinos en provincias  eliminación de aduanas e fronteiras interiores, sustitución do catalán polo castelán como lingua da administración  Estado centralizado e unificado  España. - Só permanecen fueros de Navarra e provincias vascas (aliados de Felipe na Guerra de Sucesión).

23. Por decreto do 9 de outubro próximo fun servido dicir que habendo coa asistencia divina e xustiza da miña causa, pacificado enteramente as miñas armas o Principado de Cataluña, tocaba á miña soberanía establecer goberno a el e dar providencias para que os seus moradores vivan con paz, quietud e abundancia; por cuxo ben, habendo precedido madura deliberación e consulta de ministros da miña maior confianza, resolvín que no referido Principado fórmese unha Audiencia, na cal presida o Capitán Xeral das miñas armas de maneira que os despachos, logo de empezar co meu dictado, prosigan no seu nome. . . . . . A Audiencia hase de xuntar nas casas que antes estaban destinadas para a Diputación e hase de compoñer dun regente e dez ministros para o civil e cinco para o criminal, dous fiscais e un alguacil maior. . . . As causas na Real Audiencia se sustanciarán en lingua castelá e para que pola maior satisfacción das partes os incidentes das causas trátense coa maior deliberación, mando que todas as peticións, presentación de instrumentos e o demais que se ofrecer, fágase nas salas. . . . . . Na cidade de Barcelona ha de haber 24 regidores e en las demais oito, cuxa nominación resérvome e nos demais lugares nomearanse pola Audiencia no momento que parecer e darálleme conta. . . ( Fragmentos do Decreto de Nova Planta, 1.716 )

24. Política exterior: - Intentos de recuperar os territorios perdidos no Tratado de Utrecht, sobre todo os italianos. - Búsqueda de alianza con Francia para contrarrestar a Austria e GB  Pactos de Familia (1734 e 43)  enfrontamentos con Austria e GB  conquista de Nápoles , Sicilia e Parma por España  Felipe V coloca aos seus fillos coma prínscipes italianos independentes (Carlos e Filipe).

25. II. FERNANDO VI (1746-1759) División de España en intendencias Fernando VI Pol. exterior Pacifismo  os pactos con Francia non foron renovados  neutralidade contexto internacional Pol. Interior Aproveitamento da paz para fomentar o crecemento ec. Para  recursos da Facenda 2 medidas: a) Xeneralización de intendentes, Capitáns xerais e provincias por todo o territorio e b) Elaboración de censo para coñecer a riqueza existente (Catastro de Ensenada)

26. III. CARLOS III (1759-1788) Fillo de Felipe V e rei de Nápoles tivo que renunciar a este para ser proclamado rei de España. Política exterior:  Continuos pactos de familia cos Borbóns franceses en 2 guerras:  Guerra dos sete anos (1756-1763): enfrontamento de Francia e Austria vs GB e Prusia  victoria destes últimos .  Guerra de Independencia das colonias inglesas en Norteamérica (1776-1783): colonos norteamericanos proclamaron a súa independencia (EEUU)  guerra vs GB  Francia e España apoian aos colonos  derrota de GB  consecuencia para España = recuperación de Menorca

27. Política interior:  Desenvolvemento do despotismo ilustrado = o rei emprega o seu poder absoluto, xunto coa razón para conseguir incrementar o desenvolvemento e benestar dos seus súbditos pero sen contar con eles ( Todo para o pobo pero sen o pobo ). Reformas (Gobernos de Conde de Aranda e Floridablanca): A) Fortalecemento do Estado : por medio de medidas como modificación das provincias,  funcionarios administracións e tribunais, creación bandeira real… B) Mellora da agricultura : - introdución de melloras técnicas (regadío) e novos cultivos   produción. - ilustrados criticaron o exceso de terras en mans da nobreza e de mans mortas  propostas de reparto de terras (= reforma agraria), fracasadas por oposición de privilexiados

28. C) Fomento da produción artesanal e industrial : para superar atraso ec e dependencia exterior  medidas: $ Axudas a talleres e fábricas. $ Proteccionismo. $ Creación novas manufacturas (=talleres) reais (tapices, porcelanas…). $ Potenciación construción naval. $ Fomento industria doméstica (“Domestic System”). $ Desenvolvemento do comercio - interior : mellora rede viaria  mellora circulación de produtos. - exterior : eliminación do monopolio comercial de Sevilla- Cádiz coas Indias  extensión a outros portos peninsulares. D) Renovación da educación : útil e práctica baseada no coñecemento das novidades técnicas e científicas   creación de escolas populares para aprender un oficio.  reforma da universidade.  Creación de academias e outras institucións culturais (observatorios, museos, bibliotecas…)

29. - Dificultades para establecer estas reformas ilustradas debido a oposición privilexiados e ignorancia das masas:  Motín de Esquilache e expulsión dos xesuítas : Marqués de Esquilache (Ministro de Carlos III)  decreto en 1766 (prohibición levar capa larga e sombreiro ancho)  revolta popular en Madrid (Motín de Esquilache): * Orixe : malas colleitas, especulación e subida de prezos do gran  oposición popular aos ministros de Carlos III. * Fin: represión da revolta  destitución de Esquilache e decreto de expulsión da orde dos xesuítas (sospeitosos de instigar a revolta).

30.  Inquisición: vixila as ideas ilustradas procedentes do estranxeiro (Francia e GB)  censura libros e vixilancia de condutas e pensamento  freo ás reformas + avanzadas. Destaca o proceso a P. Olavide (intendente de Andalucía) responsable de fundacións de colonias de campesiños en Serra Morena  denunciado por nobreza e clero polas súas ideas.  Oposición ás reformas : reformas ilustradas  descontento e oposición de 2 tipos:  Por ser moderadas : para algúns colectivos intelectuais que defenden ideas avanzadas (limitación poder real, separación de poderes, abolición privilexios…).  Por ser moi avanzadas : para nobreza e clero por medo á perda dos seus privilexios  pensamiento reaccionario e conservador.

32. IV. CARLOS IV (1788-1808). Reinado de Carlos IV  crise da monarquía española. - Política exterior Inicio da Rev francesa (1789)  temor en España do contaxio das ideas revolucionarias  control das fronteiras e da propaganda revolucionaria (Inquisición)  ineficacia  chegada de propaganda clandestina (libros, tratados, panfletos…)  extensión das ideas rev en España. Ante a Rev.  división da sociedade española:  Para ilustrados e reformistas radicais a Francia revolucionaria = modelo a imitar  eliminación despotismo monárquico e promulgación Constitución.  Para privilexiados (clero e nobreza), ideas rev poñen en perigo os valores tradicionais (monarquía e relixión).

33. As ideas rev tamén chegaron a América  toma de conciencia dos crioulos (descendentes colonizadores españois sen mestizaxe) fronte a dominación española. Os acontecementos en Francia (proclamación da República e detención do rei Luis XVI)  reacción das monarquías absolutistas europeas (Austria, Prusia, Rusia)  ataque a Francia. En España o valido Manuel Godoy (protexido da raiña) negocia con Francia a liberación de Luis XVI. A súa execución  España decláralle a guerra a Francia  derrota española  Paz de Basilea (1795)  alianza forzosa entre España e Francia (Tratado de San Ildefonso, 1796).

34. Medo á rev en España  limitación do reformismo  reformas lentas e dacordo cos intereses da Coroa. Algúns ilustrados foron tanto apoiados coma perseguidos  Ex: Jovenallos: “Informe sobre a lei agraria”  proposta = transformacións mans mortas e comunais en propiedades particulares, desvinculación morgados, liberdade comercial...  ataque á Igrexa e a nobreza  Jovellanos foi finalmente cesado e xulgado por Inquisición. Guerras contra Francia revolucionaria e posteriores   gastos do Estado  necesidade reformas ec para  gastos da Coroa: € Aumentar impostos. € Obrigar a cotizar aos privilexiados (donativos forzosos). € 1ª Desamortización (Godoy)  venda de terras de mans mortas (institucións benéficas da Igrexa), pero non beneficiou aos campesiños.

35. Godoy foi acumulando moito poder. Emprentado coa familia real (casado coa prima do rei)  máximo responsable da política da coroa  críticas e oposición de case toda a sociedade: do príncipe Fernando, da Igrexa, da nobreza, pobo… molestos polo seu ascenso, honores e riqueza. En política exterior as guerras como auxiliar de Francia contra GB foron continuas  derrota naval de San Vicente (1797) e Trafalgar (1805) contra ingleses  quebra do comercio colonial por perda de barcos, ruina estatal e sumisión á Francia napoleónica  os ingleses conseguiron o control absoluto do mar. Privado de frota e incapaz de invadir GB  Napoleón decretou un bloqueo continental a GB  incumprimento de Portugal (aliado ingleses)  Francia invade Portugal co permiso e apoio español (Tratado de Fointanebleau, 1807). A cambio de autorizar o paso das tropas francesas, Godoy recibiría unha parte da Portugal conquistada en propiedade (o sur)  Principado dos Algarves .