Download to read offline
![« Dous anos longos hai que cingo a Coroa de España, e España vive en constante
loita, vendo cada día máis lonxana a era da paz e a ventura que tan ardentemente
desexo.
Se fosen estranxeiros os inimigos da súa dicha, entón, á fronte destes soldados, tan
valentes como sofridos, sería o primeiro en combatelos; pero todos os que coa espada,
coa pluma, coa palabra, agravan e perpetúan os males da Nación son españois; todos
invocan ao doce nome da patria, todos pelexan e axítanse polo seu ben; e entre o fragor
do combate, entre o confuso, atroador e contraditorio clamor dos partidos, entre tantas e
tan opostas manifestacións da opinión pública, é imposible atinar cal é a verdadeira, e
máis imposible aínda achar remedio para tamaños males.
Busqueino ávidamente dentro da lei e non o atopei. Fóra da lei non ha de buscalo
quen prometeu observala. […]
Estas son, señores deputados, as razóns que me moven a devolver á Nación e no
seu nome a vós, a Coroa que me ofreceu o voto nacional, facendo dela renuncia por min,
polos meus fillos e sucesores. »
Pazo de Madrid, 2 de febreiro de 1873
Abdicación de Amadeo I
“Io non capisco niente.
Siamo una gabbia di
pazzi”
Non entendo nada. Somos unha
gaiola de tolos](https://image.slidesharecdn.com/sculoxix2parte2-180102222431/85/SeculoXIX-2-parte-9-320.jpg)
SéculoXIX 2ª parte
- 1. O SEXENIOO SEXENIO REVOLUCIONARIOREVOLUCIONARIO (1868-1874)(1868-1874) ETAPAS: GOBERNOPROVISIONALGOBERNO PROVISIONAL REXENCIA DE SERRANOREXENCIA DE SERRANO ( setembro1868-( setembro1868- decembro 1870 )decembro 1870 ) REINADO DEREINADO DE AMADEO IAMADEO I ( xaneiro 1871-( xaneiro 1871- febreiro 1873 )febreiro 1873 ) I REPÚBLICAI REPÚBLICA ( 11/II/1873- 29/XII/1874 ) Constitución de 1869 Constitución federal de 1873
- 2. O pronunciamento de1868, “A Gloriosa” Levantamento en Cádiz de Prim, Serrano e Topete Xorden nas cidades xuntas revolucionarias: abolición dos consumos e do sistema de quintas Triunfo do pronunciamento: a raíña ao exilio e formación dun goberno provisional de unionistas, progresistas e demócratas CONTEXTOCONTEXTO Crise económica Crise política Malas colleitas 1867 e 1868: crise de subsistencia Efectos da crise financeira de 1866: diminuci n dosó investimentos estranxeiros, ca da da bolsa, quebra deí bancos e empresas. Crise da Mortes de O'Donnell e Narváez Esgotamento do réxime moderado Corrupción Liberdade de reunión, expresión e de culto Supresión ordes relixiosas, nova desamortización. Medidas librecambistas na economía: supresión de aranceis e imposición da peseta. Elección popular e directa de alcaldes. Convocatoria cortes constituíntes (por sufraxio universal masculino). e+
- 3.
- 4.
- 5.
- 6. EN BRANCO, 19 ENFERMOS,4 AUSENCIAS 29 ALFONSO de BORBÓN 2 ESPARTERO 8 DUQUE DE MONTPERSIER 27 REPÚBLICA 60 AMADEO DE SABOIA 191 Candidatos ao trono: ✗“Carlos VII”, o candidato carlista ✗Alfonso, fillo de Isabel II, o seu gran valedor será Cánovas del Castillo ✗Fernando de Saxonia-Coburgo, ex rei de Portugal e o seu fillo Luis ✗Leopoldo de Hohenzollern (candidato de Prusia)
- 7. Monarquía de Amadeode Saboia (1871-1873) Representante dunha dinastía histórica, católico e constitucionalista Asasinato de Prim, tres días antes de que chegue o rei.Era o seu principal valedor. Diferenzas entre os grupos políticos que formaban o goberno (unionistas, progresistas e demócratas): tres elecciones e seis gobernos. Oposición dos republicanos. Oposición da Igrexa (o seu pai disolvera os Estados Pontificios, culminando a unificación italiana). Oposición do partido alfonsino liderado por Cánovas.
- 8. Monarquía de Amadeode Saboia (1871-1873) Representante dunha dinastía histórica, católico e constitucionalista Agás o Vaticano, a monarquía conta co recoñecemento das nacións europeas Estoupido da III guerra carlista (abril do 72). O rei non ten apoio social (estranxeiro: Don Melone I, Don Macarrone I...).
- 9. « Dous anos longos hai que cingo a Coroa de España, e España vive en constante loita, vendo cada día máis lonxana a era da paz e a ventura que tan ardentemente desexo. Se fosen estranxeiros os inimigos da súa dicha, entón, á fronte destes soldados, tan valentes como sofridos, sería o primeiro en combatelos; pero todos os que coa espada, coa pluma, coa palabra, agravan e perpetúan os males da Nación son españois; todos invocan ao doce nome da patria, todos pelexan e axítanse polo seu ben; e entre o fragor do combate, entre o confuso, atroador e contraditorio clamor dos partidos, entre tantas e tan opostas manifestacións da opinión pública, é imposible atinar cal é a verdadeira, e máis imposible aínda achar remedio para tamaños males. Busqueino ávidamente dentro da lei e non o atopei. Fóra da lei non ha de buscalo quen prometeu observala. […] Estas son, señores deputados, as razóns que me moven a devolver á Nación e no seu nome a vós, a Coroa que me ofreceu o voto nacional, facendo dela renuncia por min, polos meus fillos e sucesores. » Pazo de Madrid,2 de febreiro de 1873 Abdicación de Amadeo I “Io non capisco niente. Siamo una gabbia di pazzi” Non entendo nada. Somos unha gaiola de tolos
- 10. I REPÚBLICA (1873-1874) “ConFernando VII morreu a monarquía tradicional; coa fuxida de Isabel II, a monarquía parlamentaria; coa renuncia de Amadeo I, a monarquía democrática. Ninguén, ninguén acabou con ela. Morreu por se mesma” Emilio Castelar Apoios: pequena burguesía, clases populares urbanas e algo de movemento obreiro e campesiño Identifican República con cambio social (condicións laborais, salarios, reparto de terras) Levantamentos republicáns ao longo de 1868 e 1869. Prim recorre ao exército para sofocalos, continuarán pese a isto.
- 11. I REPÚBLICA (1873-1874) DIFERENZAS NA FORMA DA REPÚBLICA República unitaria: posturas máis conservadoras no político e o social. A república non pode ser federal. República federal Gradualistas Intransixentes ou Cantonalistas Unitario INESTABILIDAD E= Sistemabaseado en pactos entre distintos pobos e rexións que serán os que artellen o Estado. Separación Igrexa-Estado e laicismo deste. Non á intervención do exército na política Líder: Pi y Margall. Respectar á legalidade. Federalismo “de arriba a abaixo”, é dicir, dirixido polo goberno. Non defenden a insurrección armada como método político. Federalismo “de abaixo a arriba”, os territorios poden proclamarse independentes e despois pactar a unión nunha república federal. Defenden a insurrección popular como método político.
- 12. I REPÚBLICA (1873-1874) Pavía disolve as Cortes e Serrano asume o poderVolta de Afonso XII A guerra en Cuba e a Terceira Guerra Carlista continúan. Revoltas cantonais (destaca Cartaxena) Proclámansecantónsindependentes, coasúalexislación propiaegobernos autónomos. É aaplicación deformaradical daestruturafederal desdeabaixo (Cádiz, Granada, Bailén, Tarifa, Salamanca, Alxeciras...). Protagonistas: pequenoscomerciantes, asalariados..., dirixidospolos intransixentes. ●Figueras convoca eleccións a cortes constituíntes, de onde sae unha ampla maioría de republicanos federalistas, e dimite. ●Pi y Margall dimite ao non querer usar a forza contra os cantóns e Salmerón faino para non ter que firmar sentencias de morte. ●Folgas obreiras e ocupación de terras. ● Castelar asume poderes extraordinarios, oposición dos federalistas «Señores, xa non aturo máis. Voulles ser franco: estou ata os collóns de todos nós!»
- 14.
- 15. En forma deresumo... O réxime liberal de Isabel II era restrinxido e pouco representativo o que levou a críticas que animaron a elites políticas, militares e económicas a ensaiar o LIBERALISMO DEMOCRÁTICO, pero, e por primeira vez, o cambio vén acompañado das capas populares, sobre todo urbanas. O marco creado establece unhas liberdades sen parangón en experimentos anteriores, cunha visión sen cortapisas da soberanía nacional e de PRIMACÍA da sociedade civil. En termos políticos, o sistema non funcionou pola imposibilidade de artellar un sistema coherente de partidos políticos e polos movementos insurreccionais carlistas e republicanos. En termos sociais, o sistema non funcionou por frustrar as aspiracións de campesiñado e proletariado en canto a propiedade da terra, a cuestión das quintas ou as relacións capital-traballo.
- 16. En forma deresumo... A I República non atopou bases sociais e políticas fortes, en parte polas súas tensións internas. Mais as circunstancias políticas conxunturais, lembrade que o Sexenio deixou un sedimento permanente no desenvolvemento do liberalismo: ✔ Formas de organización da sociedade civil, de participación e de liberdades sen antecedentes na historia de España, e que ao liberalismo non lle quedará máis remedio que ir asumindo na Restauración. ✔ Un réxime representativo distinto, unha extensión do debate intelectual e unas modernización do Estado e do sistema xudicial.
- 17. Debate sobre oSexenio Revolucionario O sistema de Isabel II non servía, por que? Enorme crise, cunha situación financiera precaria, a raíña era xa impopular pola súa vida privada pero foi decisivo para o cambio pensar que ela xa era incapaz de resolver a crise (incluso pola xente de “orde”) O sufraxio universal masculino era algo excepcional para o momento, despois de Francia é España, pero non conta cun apoio maioritario (os progresistas necesitan o apoio dos demócratas -das clases populares- e por iso apoian o sufraxio universal). Democracia non é só aumentar o voto, hai outros dereitos. A Constitución de 1869 pon as bases dun sistema democrático. Outra cousa é que se deran as condicións para que iso funcionara. Hai varias revolucións á vez: foi para ampliar o marco liberal pero, cal era o modelo liberal a utilizar, que debe participar? Monarquía democrática, proxecto republicano? Non calla ningunha solución pola inestabilidade política e a falta de experiencia política: os partidos eran de notables que non necesitaban captar os votos, isto afecta a todos os partidos.Os partidos non dispoñían dunha tradición democrática (pronunciamentos, caciquismo) a maioría da poboación era analfabeta sen conciencia de que o voto é un dereito. A monarquía fracasa entre outras cousas polo asasinato de Prim. A República chega cando xa hai un distanciamento da política (altas taxas de abstención) e ademais os republicanos eran minoritarios.
- 18. Caricatura na RevistaLa Flaca (1869). O ministro da Gobernación, Olózaga, busca pretendentes ao trono de España, entre os que se distinguen Isabel II, o pequeno Alfonso XII, o pretendente carlista Carlos VII e o duque de Montpensier. O mono anima a Portugal, pois a dinastía deste país era a preferida polo ministro. OO SS EE XX II NN II OO EE NN VV II ÑÑ EE TT AA SS
- 19.
- 20. Caricatura na revistaLa Flaca (1870). Representación dos carlistas como ovellas guiadas por un clero fanático, que ten a Carlos V II nun altar. OO SS EE XX II NN II OO EE NN VV II ÑÑ EE TT AA SS
- 21. Caricatura na revistaLa Flaca (1873) sobre a I República. Pi i Margall vese desbordado polo federalismo, representado con pequenas figuras infantís ataviadas cos distintos traxes rexionais, mentres Castelar tenta poñer orde instruíndo aos alumnos.
- 22. Mencer da RevoluciónGloriosa, con Topete alzando a bandeira, flanqueado por Prim desde a fragata « Zaragoza », e por Serrano, vencedor en Alcolea Amadeo I de Saboia, monarca democrático Rexencia de Serrano Figueras levanta a bandeira da República federal Castelar fai alarde, « por lo fino » da súa elocuencia, precipitándose cara ao abismo Pavía, como un Pavo real, Aparece no Congreso e os Deputados abandoan o hemiciclo polos teitos, mentres Sagasta se escapa... Martínez Campos restaura o escudo da monarquía borbónica Pi i Margall contempla a escena desde a súa República « PI-ROTÉCNICA » Salmerón esgrime a filosofía do krausismo desde a súa « República filosófica »
- 23. RESTAURACIÓN RESTAURACIÓNRESTAURACIÓN BORBÓNICABORBÓNICA 1874-1931 REINADO DE ALFONSOXIIREINADO DE ALFONSO XII ( 1875- 1885 )( 1875- 1885 ) REXENCIA DE Mª CRISTINAREXENCIA DE Mª CRISTINA ( 1885-1902 )( 1885-1902 ) REINADO DE ALFONSO XIIIREINADO DE ALFONSO XIII ( 1902-1931)( 1902-1931)
- 24. Factores do cambio en1874 Medo das clases altas á inestabilidade e á revolución. Sentimento monárquico no exército A labor de Cánovas del Castillo, unindo aos monárquicos (Manifesto de Sandhurst de Alfonso de Borbón) Pronunciamento de Martínez Campos en Sagunto (decembro 1874). Proclamación de Alfonso XII como rei. «…nin deixarei de ser bo español nin, como todos os meus antergos, bo católico, nin, como home do século, verdadeiramente liberal»
- 25. IDEAS DE CÁNOVAS DEL CASTILLO Éxitos do réximeliberal: ✔Implantar un estado unitario e centralista (fomento da conciencia nacional) ✔Establecer as bases dunha economía capitalista e dunha sociedade baseada nas clases sociais. Fracasos do réxime liberal: ✔A convivencia pacífica entre as correntes liberais e o achádego dunha fórmula eficaz de gobernabilidade. CIVILIZAR a política, excluíndo aos militares, mediante a ALTERNANCIA no poder dos partidos que apoien o OBXECTIVO Non baseada na vontade dos electores senón na do rei. Para Cánovas, o sufraxio universal non era importante, En España a maioría non tiña formación nin era independente para ter criterio propio, “A lexitimidade dun goberno estaba na súa dedicación ao ben común e non na forma na que chegara ao goberno”
- 26. … Por virtudeda espontánea e solemne abdicación da miña augusta nai, tan xenerosa como infortunada, son o único representante eu do dereito monárquico en España. Arrinca este dunha lexislación secular, confirmada por todos os precedentes históricos, e está indubidablemente unida ás institucións representativas, que nunca deixaron de funcionar legalmente durante os trinta e cinco anos transcorridos desde que comezou o reinado da miña nai ata que, aínda neno, pisei eu con todos os meus chan estranxeiro. Orfa a nación agora de todo dereito público e indefinidamente privada das súas liberdades, natural é que volva os ollos ó seu habitual dereito constitucional e a aquelas libres institucións que nin en 1812 impediron que defendese a súa independencia nin rematar en 1840 outra empeñada guerra civil. (…) Por todo isto, sen dúbida, o único que inspira xa confianza en España é unha monarquía hereditaria e representativa, mirándoa como insubstituíble garantía dos seus dereitos e intereses desde as clases obreiras ata as mais elevadas. (…) Afortunadamente, a Monarquía hereditaria e constitucional posúe nos seus principios a necesaria flexibilidade e cantas condicións de acerto fan falta para que todos os problemas que se produzan co restablecemento sexan resoltos de conformidade cos votos e a conveniencia da nación. Non hai que esperar que decida eu nada en firme e arbitrariamente; sen Cortes non resolveron os asuntos complicados os Príncipes españois alá nos antigos tempos da Monarquía, e esta xustísima regra de conduta non hei esquecela eu na miña condición presente, e cando todos os españois están xa afeitos aos procedementos parlamentarios. (…). Sexa a que queira a miña propia sorte, non deixarei de ser un bo español, nin como todos os meus devanceiros bo católico, nin como home do século verdadeiramente liberal. Manifesto de Sandhurts de 1 de Decembro de 1874
- 27. Longa vixencia, amaior ata o momento Síntese das constitucións de 1845 e 1869 Visión unitaria e centralista do Estado coa clásica división de poderes. IDEAS DE CÁNOVAS DEL CASTILLO Na política debe predominar o pragmatismo e a transacción. Non se renuncia as ideas propias pero as leis teñen que ser flexibles para permitir o turnismo. (“na natureza non hai brancos ou negros, predominan os grises”) A Constitución é a que articula os diversos ámbitos da vida da nación (constitución externa) Dúas cousas permanentes, intocables e inherentes a España: AS CORTES e A MONARQUÍA (constitución INTERNA da nación) Constitución de 1876 Constitución de 1876
- 28. «Don Alfonso XII,pola graza de Deus, rei constitucional de España a todos os que as presentes viren e entendan, sabede: que en unión e de acordo coas Cortes do reino, actualmente reunidas, vimos en decretar e sancionar a seguinte Constitución da Monarquía española (…) Art. 19. As Cortes están formadas por dous corpos colexisladores iguais en facultades: o Senado e o Congreso dos Deputados. Art. 20. O Senado está formado de senadores por dereito propio, de senadores vitalicios nomeados pola Coroa, de senadores elexidos polas Corporacións do Estado e maiores contribuíntes na forma que determine a lei Art. 27. O Congreso dos Deputados está formado polos que nomeen as xuntas electorais na forma que determine a lei Art. 18. A potestade de facer as leis reside nas Cortes co rei. Art. 50. A potestade de facer executar as leis reside no Rei. Art. 11. A relixión católica é a do Estado. A nación obrígase a manter o culto e os seus ministros. Ninguén será molestado no territorio español polas súas opinións relixiosas nin polo exercicio do seu propio culto, salvo o respecto debido á moral cristiá. Non se permitirán, nembargantes, outras manifestacións públicas que as da relixión do Estado Art. 17. Non poderá deterse nin abrir pola autoridade gubernativa a correspondencia confiada ao correo. Art. 13. Todo español ten dereito a emitir libremente as súas ideas e opinións, xa de palabra, xa por escrito, de reunirse pacíficamente, de asociarse para fins da vida humana, de dirixir peticións individual ou colectivamente ao Rei, ás Cortes (…) Soberanía compartida Sistema bicameral. Dous tipos de senadores: vitalicios e electos Elección censataria (lei de 1878) e sufraxio universal masculino desde 1890 Confesionalidade do Estado e tolerancia das outras relixións División de poderes. Amplos poderes do rei Declaración ampla de dereitos desenvoltas por leis posteriores que tenderon a restrinxilos cos gobermos conservadores CONSTITUCIÓN DE 1876CONSTITUCIÓN DE 1876
- 29. PACIFICACIÓN DO REINO. Naguerra carlista Triunfo das tropas gubernamentais en febreiro de 1876. Na guerra de Cuba Éxitos militares do xeneral Martínez Campos e negociacións cos rebeldes: Paz de Zanjón (1878) ➢ - Amnistía dos rebeldes ➢ - Reformas políticas e administrativas ➢ - Abolición progresiva da escravitude entre 1880 e 1886.
- 30. Ademais das campañas militares, Cánovas impuxo un modelo de estado centralista (completa a visión así recollida na Constitución) Medidas:Medidas: – Abolición dosforos do Pais Vasco coa derrota do carlismo en 1876: Sometemento ao sistema común de impostos e recrutamento militar. Sen embargo, en 1878, iníciase o sistema de concertos económicos (= cuota para a recadación de impostos por parte das deputacións provinciais). – Control gubernamental dos concellos: Nova lei municipal supresión da elección popular dos alcaldes nomeamento polo goberno dos alcaldes das capitais de provincia e polos gobernadores provinciais do resto. Ademais das campañas militares, Cánovas impuxo un modelo de estado centralista (completa a visión así recollida na Constitución) Medidas:Medidas: – Abolición dos foros do Pais Vasco coa derrota do carlismo en 1876: Sometemento ao sistema común de impostos e recrutamento militar. Sen embargo, en 1878, iníciase o sistema de concertos económicos (= cuota para a recadación de impostos por parte das deputacións provinciais). – Control gubernamental dos concellos: Nova lei municipal supresión da elección popular dos alcaldes nomeamento polo goberno dos alcaldes das capitais de provincia e polos gobernadores provinciais do resto.
- 31. ALTERNACIA NO PODER(TURNISMO) - Base do sistema canovista: bipartidismo = existencia de dous grandes partidos monárquicos e dinásticos (aceptan a monarquía e os Borbóns) que se alternan pacíficamente no poder: Partido Conservador: antigos moderados e unionistas. Líder: Cánovas del Castillo. Partido Liberal: antigos progresistas, demócratas e republicanos moderados. Líder: Sagasta. - Dous principios compartidos: Poder non exclusivo dun partido alternancia. Esta alternancia non depende únicamente das eleccións.
- 32. QUENDA PACÍFICA DOSPARTIDOS CONSERVADOR E LIBERAL
- 33. ALTERNANCIA: Cando o gobernotiña dificultades para gobernar Designación polo rei do xefe da oposición como presidente do goberno e disolución das Cortes Novo goberno convoca eleccións que gañaba por maioría grazas á manipulación electoral.
- 34. FRAUDE ELECTORAL ECACIQUISMO. - Fraude electoral e rede de relacións e influencias de arriba a abaixo: - No cumio: minoría política dirixente (goberno, senadores, deputados, …) conectados cos grupos dominantes locais (donos de negocios, fábricas e terras…). No medio: gobernador civil, mandado polo ministro de Gobernación, coa colaboración de alcaldes e garda civil, encargados do desenvolvemento do proceso electoral. Na base: o cacique local = personaxe con gran influencia nunha comarca, sobre todo rural. A manipulación inicíabase nas circunscripcións electorais, xa que estaban repartidas de tal maneira que os votantes rurais superaban aos das cidades, fácilmente manipulables polos caciques métodos: manipulación do censo. falsificación de identidades e voto de difuntos. ameazas e compras de votos. “pucherazos”: substitución masiva de votos por cambio de urna
- 35. Cada DISTRITO ruralelexía un deputado, representan o 83% do electorado Máis fáciles de controlar Cada CIRCUNSCRIPCIÓN elexía entre 3 e 8 deputados, representan o 17% do electorado, son as grandes cidades e capitais de provincia. Aquí era onde había as verdadeiras contendas electorais (republicanos ou socialistas) pero non influía no resultado global. Reforma de Maura en 1907 Cando non se presentasen máis candidatos que postos a cubrir, estes quedan automaticamente elexidos. (artigo 29 )
- 36.
- 37. Caricatura de LaFlaca (1872) sobre os sistemas de fraude no voto: desde os resucitados («lázaros») ás partidas de porra
- 38. O sistema funcionoudende 1881 e se mantivo sen problemas ata 1895, xa durante a Rexencia: - O partido conservador amplía a súa base con católicos (pontificado de León XIII que defende a aceptación do estado liberal) e busca unha postura máis social, cunha tímida intervención na economía ( Disraeli en Inglaterra ou Bismark en Alemaña). -O partido liberal inclúe a demócratas e recupera a lexislación do 68 pero cun maior pragmatismo. -Non hai problemas de gobernabilidade e os militares están tranquilos. Dous periodos no reinado de Alfonso XII Gobernos iniciais de Cánovas (1875-1881) ✔ Restrición de dereitos e liberdades ✔ Sufraxio censatario (4,5% da poboación). Inicio da quenda (1881-1885): Sagasta como xefe de goberno. ✔ Apertura (liberdade de imprenta e na Universidade) ✔ Divisións internas no partido liberal pola postura excesivamente conservadora de Sagasta. ✔ Cambio de goberno en 1884: goberno conservador (Cánovas).
- 39. Morte do monarca (1885). Os líderes políticos dinásticos acordaron a permanencia do réxime e da alternacia á espera da proclamación do herdeiro por embarazo de Mª Cristina de Habsburgo (Pacto do Pardo). Rexencia de MªCristina con dous periodos: Reformas de Sagasta no chamado “Parlamento largo” (18851890) : ● Lei de Asociacións, implica a legalización das asociacións obreiras. ● Lei de xuízos, introduce xurado. ● Novo código civil. ● Sufraxio universal masculino para maiores de 25 anos. Tensións: ● A aceptación da soberanía compartida resta credibilidade ideolóxica ao partido. ● Hai enfrontamentos entre librecambistas (postura tradicional liberal) e proteccionistas. ● Dimisión de Sagasta por un asunto de corrupción nos ferrocarrís de Cuba.
- 40. María Mercedes deOrleans María Cristina de Habsburgo
- 41. Continuidade da quenda (18901902): Trazos: Importancia dosmovementos rexionalistas e nacionalistas (Cataluña, País Vasco, Galicia). Folgas e protestas obreiras e de xornaleiros (Xerez, 1892). Inicio da celebración do 1º maio polas asociacións obreiras. Atentados anarquistas (propaganda pola acción): Martínez Campos, Liceo de Barcelona, Corpus e, sobre todo, asasinato de Cánovas (1897) Rexencia
- 42. O DESASTRE DE1898 Antecedentes APaz de Zanjón de 1878 impulsou o nacionalismo cubano e aumentou a presenza de capital americano (industrias do azucre). Por exemplo, antes da guerra, España comercializaba só o 3,7% da produción cubana, EE.UU. o 90% En España, buscouse o apoio dos negros (medidas contra a discriminación racial, aínda que se mantén a escravitude ata 1886) e hispanización baseada nunha forte inmigración. Nada de reformas políticas nin de autonomía. Cuba é unha provincia máis con dous partidos: o moderado (peninsulares e algún crioulo, a favor de manter a situación presente) e o liberal que pasou a chamarse autonomista (formado por crioulos fundamentalmente) “Pormoitos camiños pódeseiráseparaciónperopolocamiñodaautonomíaas ensinanzas dahistoriadínmequesevaienferrocarril” Víctor Balaguer, exministro liberal de Ultramar. (pensaba cos intereses españois e cubanos eran contrapostos)
- 43. – En 1895-96 2 revoltas simultáneas nas colonias españolas: Cuba, Berro de Baire (1895): reinicio do movemento separatista cubano contra España (dirixente: José Martí) Filipinas: inicio da insurrección filipina en Luzón (1896). O DESASTRE DE1898Perda de Cuba, Porto Rico, Guam e Filipinas Principal causa de crise da rexencia de María Cristina. O goberno non pode conceder a independencia: Cuestión de “honor e gloria” pois Cuba é unha parte do territorio nacional, estamos ademais na época da expansión imperialista das potencias europeas. Presión dos terratenentes de Cuba con influencias no goberno de Madrid. Para acabar con elas prodúcese o envío de tropas ás colonias. Exército mal preparado e equipado, formado polas clases máis pobres. Politica exterior de Cánovas: aspiracións limitadas polas escasas forzas. Non complicarse no exterior e procurar só manter o que se ten. Política liberal (Monet, 1897): buscar acordos coa Tripla Alianza (Alemaña, Austria- Hungría e Italia)
- 45. Apoio de EEUUaos rebeldes alongamento da guerra polo interese imperialista americano no Caribe e Pacífico. Explosión do Maine (Cruceiro norteamericano) no porto da Habana e ultimátum do goberno EEUU a España para retirarse de Cuba Patriotismo en España (opinión pública) e declaración de guerra a EEUU. Guerra rápida e desigual por superioridade manifesta norteamericana destrución da mariña española e derrota en poucos días. Solicitude de armisticio polo goberno español Tratado de París. Apoio de EEUU aos rebeldes alongamento da guerra polo interese imperialista americano no Caribe e Pacífico. Explosión do Maine (Cruceiro norteamericano) no porto da Habana e ultimátum do goberno EEUU a España para retirarse de Cuba Patriotismo en España (opinión pública) e declaración de guerra a EEUU. Guerra rápida e desigual por superioridade manifesta norteamericana destrución da mariña española e derrota en poucos días. Solicitude de armisticio polo goberno español Tratado de París.
- 47. Cánovas, e despoisSagasta, eran conscientes das limitacións de España. Por que decidiron ir á guerra?: 1. Conceder a independencia era imposible sen provocar un golpe de Estado en España. 2- Unha guerra con EE.UU. levaba a unha derrota segura pero se non a había, a revolución era tamén segura e a caída do réxime da Restauración. 3- Prolongar o conflito era poñer en risco outros territorios como Canarias.
- 49.
- 50. Tratado ParísTratado París -España cede a EEUU Porto Rico, Filipinas e a illa de Guam (Pacífico) e concede a independencia a Cuba. EEUU entregaría a España compensacións económicas. Venta do resto de posesións españolas no Pacífico a Alemaña (illas Marianas e Carolinas). Desaparición imperio colonial español Consecuencias: Crise política e económica (por perda mercado colonial). Demostración incapacidade da oligarquía dirixente para modernizar España. Frustración no exército, que responsabiliza do fracaso aos políticos. Reflexión crítica dos intelectuais pesimismo e idea de decadencia de España que levan á necesidade de rexeneración do país Movementos intelectuais: Rexeneracionismo de J. Costa Xeración de 1898 (Azorín, Valle-Inclán, Unamuno, Baroja…).
- 51. Rexeneracionismo Críticas ao sistemada Restauración “O Estado é ineficaz e a clase política é corrupta” Desexos de RENOVAR política e economicamente a España “Escola e despensa” lema de Joaquín Costa I N F L U E N C I A S O carácter crítico e renovador foi recollido por socialistas e republicanos Os gobernos da Restauración (Maura, Canalejas) asumirán propostas económicas como a extensión dos regadíos ou ampliación da rede de estradas A necesidade dun gobernante forte que solucionase os problemas foi usado como argumento polos partidarios de Primo de Rivera en 1923
- 52. Los doctores dela política y los facultativos de cabecera estudiarán, sin duda, el mal, discutirán sobre sus orígenes, su clasificación y sus remedios, pero el más ajeno a la ciencia que preste alguna atención a asuntos públicos observa este singular estado de España: donde quiera que se ponga el tacto, no se encuentra el pulso (...) Monárquicos, republicanos, conservadores, liberales, todos los que tengan algún interés en que este cuerpo nacional viva, es fuerza se alarmen y preocupen con tal suceso (...) La guerra con los ingratos hijos de Cuba no movió una sola fibra del sentimiento popular. Hablaban con elocuencia los oradores en las Cámaras de sacrificar la última peseta y derramar la postrer gota de sangre... de los demás; obsequiaban los ayuntamientos a los soldados, que saludaban y marchaban sumisos trayendo a la memoria el Ave Cesar de los gladiadores romanos; sonaba la marcha de Cádiz; aplaudía la prensa, y el país inerte, dejaba hacer (...) Se descubre más tarde nuestro verdadero enemigo: lanza un reto brutal; vamos a la guerra extranjera; se acumulan en pocos días, en breves horas; las excitaciones más vivas de la esperanza, de la ilusión, de la victoria, de las decepciones crueles de los desencantos más amargos (...). Se hace la paz, la razón la aconseja, los hombres de sereno juicio no la discuten; pero ella significa nuestro vencimiento, la expulsión de nuestra bandera de las tierra que descubrimos y conquistamos (...). Todos esperaban o temían un estremecimiento de la conciencia popular; sólo se advierte una nube general de silenciosa tristeza que presta como un fondo gris al cuadro, pero sin alterar vidas pero, ni costumbres, ni diversiones, ni sumisión al que, sin saber por qué ni para qué, le toque ocupar el gobierno (...) FRANCISCO SILVELA, España sin pulso, El tiempo, 16 de agosto de 1898