MIKROKONTROLER
  Organisasi Memori
      PERTEMUAN 3
Materi Kuliah

 Ke                  Pokok Bahasan
  1   Pendahuluan
      1.1 Penjelasan Kontrak Pembelajaran
      1.2 Pengenalan Mikrokontroler
      1.3 Mikroprosesor Vs Mikrokontoler
      1.4 Penggunaan Mikrokontroler       RINGKASAN

  2   Arsitektur Mikrokontroler AT89S51
      2.1 Diagram Blok
      2.2 Deskripsi Pin
      2.3 Port I/O Mikrokontroler AT89S51
                                  Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                  Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                  Pokok Bahasan
  3   Organisasi Memori AT89S51
      3.1 Memori Data
      3.2 Memori Program
      3.3 SFR (Special Function Register)
         UJIAN TDK TERJADWAL (QUIS)




                                   Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                   Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                   Pokok Bahasan
 4-5   Pemrograman Assembly MCS51
       4.1 Instruksi-instruksi MCS51
       4.2 Operasi Assembler
       4.3 Struktur pemrograman Assembly MCS51
       4.4 Perangkat lunak yang digunakan untuk
           MCS51
       4.5 Ekspresi-Ekspresi Assembler
       4.6 Pengarah Assembler


                                  Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                  Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                        Pokok Bahasan

  6   Sistem Interupsi
      5.1 Struktur Interupsi
      5.2 Mengaktifkan dan menonaktifkan interupsi
      5.3 Tingkat prioritas interupsi
      5.4 Teknik Polling
      5.5 Pemrosesan interupsi
      5.6 Vektor-vektor interupsi
      5.7 Perancangan program interupsi
      5.8 Pewaktuan interupsi
      5.9 Latihan aplikasi menggunakan interupsi

                                          Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                          Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                    Pokok Bahasan
  7   Penggunaan Port Pararel
      6.1 Fungsi-fungsi kaki pin
      6.2 Struktur port dan cara kerja
          6.2.1 Konfigurasi port I/O
          6.2.2 Spesifikasi port (port 0, port 1, port 2,
         port 3)
  8   Latihan Aplikasi Penggunaan Port Pararel



                                      Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                      Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                 Pokok Bahasan
  9   Timer dan Counter
      8.1 Timer/Counter AT89S51
          8.1.1 Mode kerja Timer 0 dan Timer
          8.1.2 Register pengatur timer
      8.2 Mengatur timer
 10   Latihan Aplikasi Penggunaan Timer / Counter




                                Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Materi Kuliah

 Ke                     Pokok Bahasan
 11     Port Serial
        10.1 Antarmuka Serial
        10.2 Register Kontrol Port Serial
        10.3 Baudrate
        10.4 Mode Kerja Port Serial

 12     Latihan Aplikasi Penggunaan Port Serial

13-14   Studi Kasus

                                      Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                      Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Ringkasan Arsitektur Mikrokontroler




     SAP                  Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                          Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Memori AT89S51

                           ROM / Read Only Memory
                           (Memori Program)
          MEMORI AT89S51
                           RAM / Read Access Memory
                           (Memori Data)




                                 Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                 Dosen : Gembong Edhi Setyawan
ROM (Memori Program) AT89S51

• ROM (Read Only Memory) : Tempat
  menyimpan program / source code
• Sifat ROM : Non Volatile (data/program tidak
  akan hilang walaupun tegangan supply tidak
  ada)
• Kapasitas ROM AT89S51 : 4 KByte
• Alamat : 0000 H – 0FFF H
• Diakses Bila pin EA/VPP berlogika High


                                  Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                  Dosen : Gembong Edhi Setyawan
RAM (Memori Data) / AT89S51

• RAM (Read Access Memory) : Tempat menyimpan data
• Sifat RAM : Volatile (data akan hilang jika tegangan
  supply tidak ada)
• RAM AT89S51, ada 3 blok:
   – Lower 128 byte (00 H – 7F H) : Dpt diakses dengan
     pengalamatan langsung maupun tidak langsung
   – Upper 128 byte (80 H – FF H) : Dpt diakses dengan
     pengalamatan tak langsung saja
   – SFR/Special Function Register (80 H – FFH) : Register
     yg mempunyai fungsi tertentu. Walaupun pny alamat
     sama dengan upper 128 byte tp secara fisik berbeda

                                       Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                       Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Peta Memori Data Internal




                            Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                            Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Peta Memori Internal AT89S51
                        Catatan:
                        Gambar disamping adalah
                        peta memori internal
                        89S51 yang terdiri dari
                        RAM, SFR dan ROM.
                        Tampak bahwa ada
                        kesamaan address antara
                        RAM, SFR dan ROM yaitu
                        pada address 00 s/d FF.
                        Atas pertimbangan inilah
                        maka biasanya source
                        code ditulis setelah
                        address 00FF yaitu 0100
                        pada ROM
                        Hal ini dimaksudkan agar
                        data RAM dan SFR tidak
                        terisi oleh byte source
                        code.
                          Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                          Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Organisasi RAM Internal
(Lower Byte)




                          Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                          Dosen : Gembong Edhi Setyawan
SFR (Special Function Register)




                           Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                           Dosen : Gembong Edhi Setyawan
SFR




      Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
      Dosen : Gembong Edhi Setyawan
SFR




      Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
      Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Immediate Adressing Mode




                           Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                           Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Akses Memori Program (ROM) Eksternal




                        Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                        Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Membaca Program Dari ROM Eksternal
                                   2. 74373 latches the
       PSEN    1. Send address to  address and send to
                                                        OE
                     ROM                  ROM
       ALE                                              OC
                                  G 74LS373
       P0.0                                             A0
                                  D
       P0.7                                              A7
                                  Address
                                                         D0
                                                         D7
  EA


        P2.0                                             A8
        P2.7                                            A12

   8051                                                   ROM
                                                Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                                Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Membaca Program Dari ROM Eksternal

        PSEN                                 OE
        ALE              74LS373             OC
                 G
        P0.0                                  A0
                     D
        P0.7                                  A7


                                              D0
                                              D7
   EA


         P2.0                                 A8
         P2.7                                A12

    8051                                       ROM
                                   Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                                   Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Akses RAM/ROM Eksternal Lebih Dari 1




                         Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                         Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Akses Memori Data (RAM) Eksternal




                         Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                         Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Immediate Adressing Mode




                           Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                           Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Register Addressing Mode




                           Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                           Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Direct Addressing Mode




                         Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                         Dosen : Gembong Edhi Setyawan
Indirect Addressing Mode




                           Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar
                           Dosen : Gembong Edhi Setyawan

Mikrokontroler pertemuan 3

  • 1.
    MIKROKONTROLER OrganisasiMemori PERTEMUAN 3
  • 2.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 1 Pendahuluan 1.1 Penjelasan Kontrak Pembelajaran 1.2 Pengenalan Mikrokontroler 1.3 Mikroprosesor Vs Mikrokontoler 1.4 Penggunaan Mikrokontroler RINGKASAN 2 Arsitektur Mikrokontroler AT89S51 2.1 Diagram Blok 2.2 Deskripsi Pin 2.3 Port I/O Mikrokontroler AT89S51 Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 3.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 3 Organisasi Memori AT89S51 3.1 Memori Data 3.2 Memori Program 3.3 SFR (Special Function Register) UJIAN TDK TERJADWAL (QUIS) Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 4.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 4-5 Pemrograman Assembly MCS51 4.1 Instruksi-instruksi MCS51 4.2 Operasi Assembler 4.3 Struktur pemrograman Assembly MCS51 4.4 Perangkat lunak yang digunakan untuk MCS51 4.5 Ekspresi-Ekspresi Assembler 4.6 Pengarah Assembler Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 5.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 6 Sistem Interupsi 5.1 Struktur Interupsi 5.2 Mengaktifkan dan menonaktifkan interupsi 5.3 Tingkat prioritas interupsi 5.4 Teknik Polling 5.5 Pemrosesan interupsi 5.6 Vektor-vektor interupsi 5.7 Perancangan program interupsi 5.8 Pewaktuan interupsi 5.9 Latihan aplikasi menggunakan interupsi Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 6.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 7 Penggunaan Port Pararel 6.1 Fungsi-fungsi kaki pin 6.2 Struktur port dan cara kerja 6.2.1 Konfigurasi port I/O 6.2.2 Spesifikasi port (port 0, port 1, port 2, port 3) 8 Latihan Aplikasi Penggunaan Port Pararel Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 7.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 9 Timer dan Counter 8.1 Timer/Counter AT89S51 8.1.1 Mode kerja Timer 0 dan Timer 8.1.2 Register pengatur timer 8.2 Mengatur timer 10 Latihan Aplikasi Penggunaan Timer / Counter Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 8.
    Materi Kuliah Ke Pokok Bahasan 11 Port Serial 10.1 Antarmuka Serial 10.2 Register Kontrol Port Serial 10.3 Baudrate 10.4 Mode Kerja Port Serial 12 Latihan Aplikasi Penggunaan Port Serial 13-14 Studi Kasus Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 9.
    Ringkasan Arsitektur Mikrokontroler SAP Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 10.
    Memori AT89S51 ROM / Read Only Memory (Memori Program) MEMORI AT89S51 RAM / Read Access Memory (Memori Data) Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 11.
    ROM (Memori Program)AT89S51 • ROM (Read Only Memory) : Tempat menyimpan program / source code • Sifat ROM : Non Volatile (data/program tidak akan hilang walaupun tegangan supply tidak ada) • Kapasitas ROM AT89S51 : 4 KByte • Alamat : 0000 H – 0FFF H • Diakses Bila pin EA/VPP berlogika High Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 12.
    RAM (Memori Data)/ AT89S51 • RAM (Read Access Memory) : Tempat menyimpan data • Sifat RAM : Volatile (data akan hilang jika tegangan supply tidak ada) • RAM AT89S51, ada 3 blok: – Lower 128 byte (00 H – 7F H) : Dpt diakses dengan pengalamatan langsung maupun tidak langsung – Upper 128 byte (80 H – FF H) : Dpt diakses dengan pengalamatan tak langsung saja – SFR/Special Function Register (80 H – FFH) : Register yg mempunyai fungsi tertentu. Walaupun pny alamat sama dengan upper 128 byte tp secara fisik berbeda Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 13.
    Peta Memori DataInternal Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 14.
    Peta Memori InternalAT89S51 Catatan: Gambar disamping adalah peta memori internal 89S51 yang terdiri dari RAM, SFR dan ROM. Tampak bahwa ada kesamaan address antara RAM, SFR dan ROM yaitu pada address 00 s/d FF. Atas pertimbangan inilah maka biasanya source code ditulis setelah address 00FF yaitu 0100 pada ROM Hal ini dimaksudkan agar data RAM dan SFR tidak terisi oleh byte source code. Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 15.
    Organisasi RAM Internal (LowerByte) Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 16.
    SFR (Special FunctionRegister) Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 17.
    SFR Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 18.
    SFR Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 19.
    Immediate Adressing Mode Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 20.
    Akses Memori Program(ROM) Eksternal Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 21.
    Membaca Program DariROM Eksternal 2. 74373 latches the PSEN 1. Send address to address and send to OE ROM ROM ALE OC G 74LS373 P0.0 A0 D P0.7 A7 Address D0 D7 EA P2.0 A8 P2.7 A12 8051 ROM Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 22.
    Membaca Program DariROM Eksternal PSEN OE ALE 74LS373 OC G P0.0 A0 D P0.7 A7 D0 D7 EA P2.0 A8 P2.7 A12 8051 ROM Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 23.
    Akses RAM/ROM EksternalLebih Dari 1 Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 24.
    Akses Memori Data(RAM) Eksternal Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 25.
    Immediate Adressing Mode Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 26.
    Register Addressing Mode Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 27.
    Direct Addressing Mode Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan
  • 28.
    Indirect Addressing Mode Mikrokontroler - Fasilkom - Unnar Dosen : Gembong Edhi Setyawan