UGent, 22 maart 2017
receptieve vaardigheden
www.dagvandepoezie.be
Peter.vandamme@katholiekonderwijs.vlaanderen
Enkele begrippen?
• Tekstsoorten
• Gatentekst
• Onderwijsvorm
• Meten
• Lezen voor de lijst
• Mesten
• Leesstrategieën
• Husseltekst
• Kilometers maken
• Woordenschatstrategieën
• Toetsvorm
Lezen
Gatentekst
Husseltaak
Vragen bedenken
…
Sorteertaak
Leerlingen laten
ontwerpen
Schrijfcarrousel
Beantwoord onderstaande vraag in een
zin/zinnen!
1. Wanneer is, volgens jou, angst voor
technologie ontstaan? Wie heeft er
vooral angst voor technologie?
2. Wat is een digibeet?
3. Wat is een ‘digital native’?
4. Ben je het eens met de volgende
stelling? Waarom (niet)? ‘Wie
tegenwoordig geen toegang tot internet
heeft, kan niet meer mee en heeft
minder kansen in de maatschappij.’
Schrijfcarrousel
 Denken stimuleren
 Betrokkenheid
 Taal smokkelen
 Activeren voorkennis
 Overzichtelijk
groepswerk
 PRE-TEACHING!
Sorteertaken
Hieronder staan woorden die uit de tekst
komen. In de tekst zijn ze onderstreept.
Sorteer alle begrippen in categorieën.
De hoeveelheid categorieën en het aantal
begrippen per categorie mag je zelf bepalen.
Licht bij elk begrip toe (mondeling) waarom je
dat begrip bij de categorie hebt geplaatst. De
categorieën moeten gebaseerd zijn op de tekst.
computers Engelse arbeiders
de Industriële Revolutie armoede
Luddieten doodstraf
weefgetouw bejaarden
Jos De Haan verslaafd
hoog inkomen sociale uitsluiting
voor 1960 geboren mechanische apparaat
stuk gaan digital natives
computerland proces (dat zich herhaalt)
Sorteertaken
 Onderwijsvorm vs.
Toetsvorm
 Structurerend vs.
Zoekend lezen
 In stilte lezen – luidop
praten over het lezen
Bang voor bytes – doordringen tot de
tekst
Odd one out
 Welk woord hoort niet in het rijtje thuis? De eerste drie
woorden komen telkens uit de tekst (in de tekst staan
de woorden in fluo gemarkeerd).
 Geef argumenten en gebruik informatie uit de tekst.
digibeet – technofoob – digital immigrant – analfabeet
cyborg – Frankenstein – robot – androïde
(werkwoorden!) slopen – mollen – slijten – afbreken
‘Bang voor bytes’ – doordringen tot de
tekst
Pas Rogers’ theorie toe op de introductie
van Facebook. Bespreek hoe (en
wanneer) jij, jouw vrienden, familie
(broers, zussen, ouders, tantes, ooms,
grootouders ...) en kennissen de stap
naar Facebook maakten. Plaats hen (en
jezelf) in de tabel van Rogers.
Doe hetzelfde met
Twitter/… .
‘Op de meeste scholen zijn de lessen
leesvaardigheid gericht op het juist
kunnen beantwoorden van vragen bij
teksten. De toetsvorm is inmiddels de
onderwijsvorm geworden’
(Levende Talen, december 2012)
Harde feiten
• 1 op 7 volwassen Vlamingen leest te slecht om
te kunnen functioneren in een
(kennis)maatschappij als de onze (Bohnenn,
2004)
• Grote verschillen op basis
van SES
(socio-economische status)
Harde feiten
Vlaamse jongeren:
+ lokaliseren van specifieke informatie in een
tekst
- minder goed in het structurerend en
beoordelend lezen van informatieve teksten (cf.
academische geletterdheid)
- minder goed in het reflecteren over teksten en
interpreteren van globale inhoud van tekst
(PISA 2009; Periodieke Peiling Nederlands,
2010).
Harde feiten
- Leerlingen zijn te weinig kritisch ingesteld
t.o.v. activerende en persuasieve teksten
(Periodieke peiling Nederlands 2010)
- Pisa-index plezier in lezen voor Vlaanderen
Leesonderwijs: praktijk
• Vragen beantwoorden
• Eén tekst
• Identificeren en reproduceren van lokale
elementen
• Kwaliteit
leesmethoden
daalt naargelang
de ‚onderwijsstroom’
Bestuderen uitgewerkt voorbeeld
1 Goede praktijk afleiden + formuleren
2 Eigen bedenking formuleren
Blog
 Tweede graad – derde
graad
 Structurerend
 Beoordelend lezen
Alledaagse mysteries – Meer weten?
Lezen?
• http://tijdschriftfons.be
• https://petervandamme2608.wordpress.com
• http://petervandamme.blogspot.be
www.duurzaamonderwijs.com
Alledaagse mysteries & Duurzaam
onderwijs?
• Laat leerlingen in een informatierijke omgeving
werken.
• Laat toe dat leerlingen eigen informatiebronnen
inbrengen en toevoegen.
• Vraag leerlingen om te presenteren wat ze
gevonden hebben en ook te reflecteren op het
proces ...
• Vat samen wat de leerlingen leerden
• Alle vakken
Alledaagse mysteries & Duurzaam
onderwijs?
• Laat leerlingen in een informatierijke omgeving
werken.
• Laat toe dat leerlingen eigen informatiebronnen
inbrengen en toevoegen.
• Vraag leerlingen om te presenteren wat ze
gevonden hebben en ook te reflecteren op het
proces ...
• Vat samen wat de leerlingen leerden
• Alle vakken
1 Opdracht uitgevoerd?
2 Beoordelend lezen?
Bronnen?
3 Taalgebruik?
4 Duidelijkheid?
5 Aantrekkelijkheid
• Peerevaluatie op de blog + persoonlijke feedback
door de leerkracht + afsluitende evaluatie plenair
INTEGRATIE!
Uitbreiding?
• Andere boeken/artikels
• National geographic
• Eos
• Waarom cola duurder is dan melk
• Ruben Mersch?
Leesmotivatie &
didactiek?
• ABC! (Decy &
Ryan)
• Beloon inspanning
en prestatie• Lees in stilte, discussieer
met medeleerlingen over
het lezen (=actief en
interactief lezen)
• Verhoog de intrinsieke
motivatie (=tekstkeuze,
opdrachten, ...)
Lezen?
• Verbanden tussen onderdelen in de tekst
leggen
• Link met kennis van de wereld tot stand
brengen
• Bedoeling van de schrijver van een tekst
achterhalen en opvolgen = tekstsoort
• Strategisch lezen: leesstijl en strategieën
aanpassen aan een bepaalde taak
Goede lezers
• Verwerken informatie uit verschillende
tekstsoorten op een verschillende manier.
• Kunnen informatie verwerken uit
verschillende tekstsoorten.
• Lezen actief
– voorspellen
– betekenis bevragen
– reflecteren (voor, tijdens en na)
Krachtige didactiek
• Toetsvorm vs. Onderwijsvorm!
• Grote variatie aan boeiende teksten
• Verschillende manieren van lezen
• Zinvolle taken die passen bij de teksten
• Leesdoel/uitdaging voor het lezen
• Lezen legt verbanden met eigen kennis van de
wereld en andere informatie
• Aandacht voor interactie en reflectie
Even terugblikken – didactiek?
• 1, 2 share
• ‘Iedereen schrijft’
• Activeren voorkennis
• In stilte lezen, luidop praten over het lezen
• Rode draad/teasers
• Doelstellingen aan het begin
• Aandacht voor reflectie achteraf – koppeling
doelstellingen
evaluatie
=
observatie
Vrij lezen
• Dvm htb aalst
• http://www.dvmhtbaalst.be/index.php/school
leven/video-s.html
Bronnen – mesten?
Bronnen –
mesten?
Bronnen –
meten?
www.dagvandepoezie.be
Peter.vandamme@katholiekonderwijs.vlaanderen

Leesvaardigheid - UGent - 22 maart 2017

  • 3.
    UGent, 22 maart2017 receptieve vaardigheden
  • 5.
  • 7.
    Enkele begrippen? • Tekstsoorten •Gatentekst • Onderwijsvorm • Meten • Lezen voor de lijst • Mesten • Leesstrategieën • Husseltekst • Kilometers maken • Woordenschatstrategieën • Toetsvorm
  • 8.
  • 9.
  • 10.
    Beantwoord onderstaande vraagin een zin/zinnen! 1. Wanneer is, volgens jou, angst voor technologie ontstaan? Wie heeft er vooral angst voor technologie? 2. Wat is een digibeet? 3. Wat is een ‘digital native’? 4. Ben je het eens met de volgende stelling? Waarom (niet)? ‘Wie tegenwoordig geen toegang tot internet heeft, kan niet meer mee en heeft minder kansen in de maatschappij.’
  • 11.
    Schrijfcarrousel  Denken stimuleren Betrokkenheid  Taal smokkelen  Activeren voorkennis  Overzichtelijk groepswerk  PRE-TEACHING!
  • 12.
  • 13.
    Hieronder staan woordendie uit de tekst komen. In de tekst zijn ze onderstreept. Sorteer alle begrippen in categorieën. De hoeveelheid categorieën en het aantal begrippen per categorie mag je zelf bepalen. Licht bij elk begrip toe (mondeling) waarom je dat begrip bij de categorie hebt geplaatst. De categorieën moeten gebaseerd zijn op de tekst.
  • 14.
    computers Engelse arbeiders deIndustriële Revolutie armoede Luddieten doodstraf weefgetouw bejaarden Jos De Haan verslaafd hoog inkomen sociale uitsluiting voor 1960 geboren mechanische apparaat stuk gaan digital natives computerland proces (dat zich herhaalt)
  • 15.
    Sorteertaken  Onderwijsvorm vs. Toetsvorm Structurerend vs. Zoekend lezen  In stilte lezen – luidop praten over het lezen
  • 17.
    Bang voor bytes– doordringen tot de tekst Odd one out  Welk woord hoort niet in het rijtje thuis? De eerste drie woorden komen telkens uit de tekst (in de tekst staan de woorden in fluo gemarkeerd).  Geef argumenten en gebruik informatie uit de tekst. digibeet – technofoob – digital immigrant – analfabeet cyborg – Frankenstein – robot – androïde (werkwoorden!) slopen – mollen – slijten – afbreken
  • 18.
    ‘Bang voor bytes’– doordringen tot de tekst Pas Rogers’ theorie toe op de introductie van Facebook. Bespreek hoe (en wanneer) jij, jouw vrienden, familie (broers, zussen, ouders, tantes, ooms, grootouders ...) en kennissen de stap naar Facebook maakten. Plaats hen (en jezelf) in de tabel van Rogers. Doe hetzelfde met Twitter/… .
  • 19.
    ‘Op de meestescholen zijn de lessen leesvaardigheid gericht op het juist kunnen beantwoorden van vragen bij teksten. De toetsvorm is inmiddels de onderwijsvorm geworden’ (Levende Talen, december 2012)
  • 20.
    Harde feiten • 1op 7 volwassen Vlamingen leest te slecht om te kunnen functioneren in een (kennis)maatschappij als de onze (Bohnenn, 2004) • Grote verschillen op basis van SES (socio-economische status)
  • 21.
    Harde feiten Vlaamse jongeren: +lokaliseren van specifieke informatie in een tekst - minder goed in het structurerend en beoordelend lezen van informatieve teksten (cf. academische geletterdheid) - minder goed in het reflecteren over teksten en interpreteren van globale inhoud van tekst (PISA 2009; Periodieke Peiling Nederlands, 2010).
  • 22.
    Harde feiten - Leerlingenzijn te weinig kritisch ingesteld t.o.v. activerende en persuasieve teksten (Periodieke peiling Nederlands 2010) - Pisa-index plezier in lezen voor Vlaanderen
  • 23.
    Leesonderwijs: praktijk • Vragenbeantwoorden • Eén tekst • Identificeren en reproduceren van lokale elementen • Kwaliteit leesmethoden daalt naargelang de ‚onderwijsstroom’
  • 26.
    Bestuderen uitgewerkt voorbeeld 1Goede praktijk afleiden + formuleren 2 Eigen bedenking formuleren
  • 29.
    Blog  Tweede graad– derde graad  Structurerend  Beoordelend lezen
  • 32.
    Alledaagse mysteries –Meer weten? Lezen? • http://tijdschriftfons.be • https://petervandamme2608.wordpress.com • http://petervandamme.blogspot.be
  • 33.
  • 35.
    Alledaagse mysteries &Duurzaam onderwijs? • Laat leerlingen in een informatierijke omgeving werken. • Laat toe dat leerlingen eigen informatiebronnen inbrengen en toevoegen. • Vraag leerlingen om te presenteren wat ze gevonden hebben en ook te reflecteren op het proces ... • Vat samen wat de leerlingen leerden • Alle vakken
  • 36.
    Alledaagse mysteries &Duurzaam onderwijs? • Laat leerlingen in een informatierijke omgeving werken. • Laat toe dat leerlingen eigen informatiebronnen inbrengen en toevoegen. • Vraag leerlingen om te presenteren wat ze gevonden hebben en ook te reflecteren op het proces ... • Vat samen wat de leerlingen leerden • Alle vakken
  • 38.
    1 Opdracht uitgevoerd? 2Beoordelend lezen? Bronnen? 3 Taalgebruik? 4 Duidelijkheid? 5 Aantrekkelijkheid • Peerevaluatie op de blog + persoonlijke feedback door de leerkracht + afsluitende evaluatie plenair INTEGRATIE!
  • 41.
    Uitbreiding? • Andere boeken/artikels •National geographic • Eos • Waarom cola duurder is dan melk • Ruben Mersch?
  • 42.
    Leesmotivatie & didactiek? • ABC!(Decy & Ryan) • Beloon inspanning en prestatie• Lees in stilte, discussieer met medeleerlingen over het lezen (=actief en interactief lezen) • Verhoog de intrinsieke motivatie (=tekstkeuze, opdrachten, ...)
  • 44.
    Lezen? • Verbanden tussenonderdelen in de tekst leggen • Link met kennis van de wereld tot stand brengen • Bedoeling van de schrijver van een tekst achterhalen en opvolgen = tekstsoort • Strategisch lezen: leesstijl en strategieën aanpassen aan een bepaalde taak
  • 45.
    Goede lezers • Verwerkeninformatie uit verschillende tekstsoorten op een verschillende manier. • Kunnen informatie verwerken uit verschillende tekstsoorten. • Lezen actief – voorspellen – betekenis bevragen – reflecteren (voor, tijdens en na)
  • 46.
    Krachtige didactiek • Toetsvormvs. Onderwijsvorm! • Grote variatie aan boeiende teksten • Verschillende manieren van lezen • Zinvolle taken die passen bij de teksten • Leesdoel/uitdaging voor het lezen • Lezen legt verbanden met eigen kennis van de wereld en andere informatie • Aandacht voor interactie en reflectie
  • 49.
    Even terugblikken –didactiek? • 1, 2 share • ‘Iedereen schrijft’ • Activeren voorkennis • In stilte lezen, luidop praten over het lezen • Rode draad/teasers • Doelstellingen aan het begin • Aandacht voor reflectie achteraf – koppeling doelstellingen
  • 50.
  • 51.
    Vrij lezen • Dvmhtb aalst • http://www.dvmhtbaalst.be/index.php/school leven/video-s.html
  • 52.
  • 53.
  • 54.
  • 55.