Download to read offline
Uploaded byJeroen Clemens
UvA Gastcollega 12-22 .pptx Digitale geletterdheid bij Nederlands/ Talenonderwijs
Gastcollege over Digitale geletterdheid binnen het vak Nederlands voor studenten van de lerarenopleiding aan de UvA
UvA Gastcollega 12-22 .pptx Digitale geletterdheid bij Nederlands/ Talenonderwijs
- 1. 01-12-2022 Digitale geletterdheid (enNederlands) Een uitdaging. Jeroen Clemens jeroenclemens.nl
- 2. Waar zullen wehet over hebben? Wat is digitale geletterdheid? Wat zijn de uitdagingen? Meer dan ‘gewone’ geletterdheid Het onderwijs Inspiratie & Voorbeelden
- 3.
- 4.
- 6. Definitie & Focus Geletterdheid Lezenen schrijven, communiceren Digitaal In digitale omgeving met digitale middelen Gekopppeld aan taalonderwijs & kijken en luisteren?
- 7.
- 9. Internet is ingewikkeld •Overweldigende hoeveelheid (bruikbaarheid) • Rijp en groen: niet gecureerd (betrouwbaarheid) • Steeds veranderend / Geen duidelijke structuur (zoeken en navigeren) • Nieuwe media/ Multimodaal Wat betekent dit voor Nederlands?
- 10. Nieuwe tekstssoorten Print • Lineaire teksten •Enkelvoudige tekst • Letters Plaatjes • Statisch: vaststaand • Eenzijdig: Zender >> ontvanger • Editors: vaak betrouwbaar Digitaal • Non-Lineaire hyperteksten • Tekst = Cluster teksten • Nieuwe Tekstsoorten: blogs, websites, podcasts, infographics, vlogs • Multimediaal: tekst, video, audio. • Dynamisch: veranderend • Interactief, in samenwerking • Geen Editors / vaak niet betrouwbaar Wat betekent dit voor Nederlands?
- 11. Onderzoekend lezen online • Leertakenzijn (bij alle vakken) vaak research- opdrachten. Informatie selecteren vooral online • Leesproces meer dan begrijpen en reproduceren • Maar kennis construeren door kritisch zoeken, beoordelen, begrijpen en gebruiken van teksten • Complexer process dan begrijpend lezen van enkelvoudige, papieren teksten Wat betekent dit voor Nederlands?
- 12.
- 13. Stelling: ‘digital natives’ zijn digitaalgeletterd Ja, want Gedeeltelijk, want Nee, want Presky, M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. Part I. On the Horizon, 9(5), 1–6.
- 14. Mythe van deDigital Native Prensky, M. (2001) Digital Natives, Digital Immigrants Kirschner, P. A., & De Bruyckere, P. (2017) Mening • Geboren in tijdperk van digitale media • Kunnen vanzelf goed gebruik maken van netwerktechnologieën • Hebben kennis en informatievaardigheden vanwege de webcultuur waarin zij leven. Feiten • Veel Natives kunnen niet goed met digitale informatieomgevingen en - technologieën omgaan • Hen wordt tekort gedaan als het onderwijs uitgaat van deze vermeende capaciteiten
- 15.
- 16. Stelling Leerling die goedis in tekstbegrip is ook goed in online lezen Leerlingen die alleen geoefend hebben in traditioneel tekstbegrip kunnen ernstig in de problemen komen bij leestaken waarbij zij online informatie moeten lezen (Kanniainen e.a., 2019; Coiro, 2011). Traditioneel tekstbegrip is belangrijk, maar niet voldoende om vaardig te zijn in het onlinelezen (Leu et al., 2013).
- 17. Kernvaardigheden onlinelezen • Navigatievaardigheden gericht lezenin digitale omgeving • Zoekvaardigheden zoeken & Kiezen informatie met zoekmachine • Kritisch lezen/ evalueren bevragen en beoordelen van online informatie op deugdelijkheid en bruikbaarheid • Multi Document Literacy & Synthesevaardigheden doelgericht informatie uit verschillende bronnen beoordelen en integreren
- 18. Nieuwe taalkennis • Nieuwe tekstsoorten(website, blog, vlog, ..) • Multimediale teksten • Nieuwe tekstopbouw (hypertekst, cluster teksten, multimediagebruik) • Structuur internet (open en diep) • Betrouwbare bronnen (per discipline)
- 19.
- 20. Wat kunnen wedoen? Aanvullen: Nieuwe leerdoelen/ Leerdoelen aanpassen Integreren nieuwe vaardigheden (binnen Nederlands en schoolbreed) Motiveren/ Contextualiseren/ Functioneel maken Verbeteren en/of uitbreiden instructiemethoden Opdracht: Bedenk een of twee praktische invullingen. Wat en hoe?
- 21. Leerdoelen uitbreiden • Tekstsoorten:..kan online tekstsoorten begrijpen en actief gebruiken ... • Stategieeën: .. kan effectief zoeken met zoekmachine • Kan gericht informatie halen uit verschillende bronnen en die synthetiseren • Kritisch lezen: .. kan online informatie beoordelen • Taalbeschouwing: Waarheid/ Feiten en Fake nieuws Motiveren/ betekenisvol maken • functioneel / authentieke taken bijv. werkstukken/ profielwerkstuk • Helpend: aansluiten bij problemen, bv goede bronnen vinden • Leuk: niet alleen saaie verslagen. Gebruik hun creativiteit (blogs, vlogs, website • Externe motivatie: opnemen in correctiemodel; bij alle vakken toepassen Integreren/ Koppelen • Kritisch lezen van offline en online informatie • Kritisch lezen & Argumentatie • Zakelijk en literair lezen • Leesstrategieën offline en online • Papieren teksten vs online (multimodale) teksten • Taalvaardigheid in alle vakken/ schoolbreed • Waarheid/ feiten/ fake nieuws in meerdere vakken bv Geschiedenis, Filosofie
- 22. Didactiek • Alle dingenhiervoor: motiveren, integreren en nieuwe leerdoelen • Lezer veel actievere rol geven: Lezen is een doelgerichte activiteit waarmee de lezer tot betekenis komt: lezer veel actievere rol geven • Strategieonderwijs functioneel en begrijpelijk maken: bv Laten zien dat strategisch lezen er toe doet online. En modellen: Voordoen strategieën door docent en leerlingen • Leren van en met elkaar • In kleine groep/ duo: Taak uitvoeren, hardop denken, discussieren, kiezen • Klasbreed: DDU, bv. maak samen beste criteria-lijst voor beoordelen of welke zoektermen werken het best
- 23.
- 24. Curriculumontwikkeling van vrees naarhoop 2016 2019 2022
- 25. Digitale geletterdheid vraagtvan leerlingen dat ze bewust digitale vormen van informatieverwerving en - verstrekking leren gebruiken, zoals non-lineaire teksten (hypertekst) en multimodale teksten (een combinatie van geschreven tekst, afbeeldingen en/of gesproken tekst). We hebben het dan over informatie zoeken, deze kritisch beoordelen, selecteren, hoofd - en bijzaken kunnen onderscheiden, informatie gebruiken en zelf nieuwe (online) teksten produceren (Carretero et al., 2017 Pleumeekers, J., & Prenger, J. (2022). Startnotitie kerndoelen Nederlands. SLO Startnotitie kerndoelen Nederlands 4.1.3 Digitale geletterdheid p.16
- 26. Dat we totleesonderwijs komen dat leerlingen aanzet tot lezen met diep begrip, zodat ze kritisch met informatie kunnen omgaan. in staat zijn vanuit een specifiek doel teksten te lezen, de informatie uit die verschillende bronnen kritisch op hun kwaliteit, bruikbaarheid en betrouwbaarheid te onderzoeken, te vergelijken en te verwerken en dat ze dat kunnen met literaire en zakelijke teksten in al hun verschijningvormen, dus ook digitale bronnen, hyperteksten en multimodale teksten. Vraagt om uitbreiding van de lees-en schrijfvaardigheid in relatie tot digitale geletterdheid, waarbij ook begrijpend kijken en luisteren belangrijker worden Pleumeekers, J., & Prenger, J. (2022). Startnotitie kerndoelen Nederlands. SLO Startnotitie kerndoelen Nederlands 5.4 Diep begrip en kritische houding p20
- 27.
- 28. Voorbeeld Integreren en Herontwerpen Geschiedenis- Nederlands Geschiedenis: Creatieve onderzoeksopdracht: Laat zien hoe het is in de 17e eeuw Nederlands: Geen motivatie losse lessen zoekvaardigheden en kritisch lezen • Eerste Ontwerp: Geschiedenis-opdracht was gedetailleerd uitgewerkt en alle bronnen waren opgenomen. • Herontwerp: Meeste bronnen weggehaald. Opdracht: bronnen zoeken, kritisch beoordelen, lijstje maken en keuze verantwoorden. Begeleiding vaardigheden bij Nederlands. Criteria bronnen bij Geschiedenis. • Resultaat: • Leerresulaten: verbetering zoekstrategieen, kritisch lezen en kennis van goede geschiedenisbronnen • Motivatie: Studenten en docenten vonden dit motiverende opdracht. Vaardigheden zijn betekenisvol. • Integratie: Dit herontwerp gaat meer gebruikt worden. Dit was/ wordt opgenomen als opdracht & deelcijfer bij Nederlands en Geschiedenis.
- 29. Herman is ooknog werkzaam geweest bij de perserij van Philips in de periode 1929-1942. Bovendien leidde Herman de rookwa- ren bij groothan- del Bemelmans en was hij controleur bij de Nederlandse Kruideniers Bond. Herman Wilting is verschenen in verschillende krantenartikelen vanwege zijn opmerkelijk hoge leeftijd. Herman bespeelde hier lange tijd met veel plezier de Keizerbas. Ze waren een veelgevraagd orkest voor gelegenheden als carnaval, bruilof- ten en partijen. Hun thuisbasis was café de Vlierhof. Ook speelde Herman graag mondharmo- nica in zijn vrije tijd. Muziek was dus zijn grote passie. Herman en zijn vrouw Anna Maria Catharina Maas. Zij trouwden op 27 april 1934. Op deze foto zijn Herman en zijn vrouw Anna te zien in hun kruidenierswinkel in de Kreugelstraat te Eindhoven. Zij kregen hier een bloemenhulde ter ere van hun 25-jarige bruiloft. Ferdi Schrooten Schrijver/journalist .................................. Vincent van Wanrooy Teamleider VWO .................................. Jeroen Clemens Docent Nederlands .................................. ‘W e ke e nove rle de nfam ilie lidwe e r tot le ve n’ ........................................................, leerling van Helen Parkhurst, heeft de lesmodule Verborgen Familieverleden met goed resultaat voltooid. C e rtific aat Ve rb o rg e n Fam ilie ve rle de n Alm e re , 11 ap ril 2017 Voorbeeld 2 Project Verborgen Falilieverleden https://www.verborgenfamilieverleden.nl
- 30. Literatuur en Materiaal Zie mijnpublicatielijst op website http://jeroenclemens.nl/ Zie hier http://bit.ly/3irqlJ4 Inspiratie voor lesmateriaal, vooral gericht op Kritisch lezen, zie hier: http://bit.ly/3XXAU7l Zie (vooral in de artikelen in het Handboek Didactiek Nederlands veel verwijzingen naar andere literatuur
- 31. Jeroen Clemens Website https://jeroenclemens.nl E-mailcontact@jeroenclemens.nl Social @jeroenclemens@mastodon.social
Editor's Notes
- #5 Literacy has changed a lot, from Print Literacy to mostly Digital Literacy. From offline to online reading, writing, communication and learning. It's a big challenge for everyone and especially for us, working in the field of Literacy.
- #7 There are many definitions and frameworks for Digital Literacy. We will focus on the relationship with the traditional literacy and the ways we can update the definition and the language curriculum.
- #9 But there is a downside too: It's complex, Unknown and Scary CLICK Huge unstructured ocean of information CLICK: Problem of quality of information: Fake of Fact: No Editors CLICK: Many new texts and other ways to communicate CLICK: No time to think or for Deep Reading . Always new information popping up. How do we relate to this and what can we do?
- #10 (1) The Context: information and Communication environment is complex and has changed a lot. Not the reliable chapter of the book anymore.
- #11 Literacy uses texts, but texts are more complex and we have new text types. 1. When than had linear texts, you had a single text with beginning and end, Only letters and some pictures, One sided communication and Often with professional editors which made it more reliable Now: Digital
- #12 (2) Changing Learning Tasks A lot of learning tasks typically takes place within a problem-solving task online. This happens often at school in all subjects, but also in society were you have to find something, look for tickets, arrange your insurance etc.
- #15 The article of Prensky in 2001 has had a lot of impact. We, the older teachers, were afraid to teach them something they probably already were capable of. CLICK The persistent Idea is that CLICK But: Research shows So let's teach them properly Another Myth is
- #18 Research show we need Additional Skills and Strategies. Kiili and colleagues did a meta-research and looked at the core qualities of digital literacy. They came with 6 core factors 1. new search strategies and tools 2. critical reading Plus 3. Especially difficult in hypertexts 4. new information, categorize, save and sythesize
- #19 Research show we need Additional Skills and Strategies. Kiili and colleagues did a meta-research and looked at the core qualities of digital literacy. They came with 6 core factors 1. new search strategies and tools 2. critical reading Plus 3. Especially difficult in hypertexts 4. new information, categorize, save and sythesize
- #23 Digital Literacy you cannot learn through a text book. You have to use new ways. 1. Example Redesign: Worked togehter with history teacher. The assignment was research on the world in the 17th century. The teacher had done most of the work beforehand, e.g. all the resourses were given. Redesign: take out almost all the resources, students has to locate useful resources, searching online and explain why these resources were useful and of good quality. Learning: search strategies, evaluation/ critical reading and learn about good history resources. Student were motivated. Co-learn: Research Kiili Learning together, looking at using of strategies of peers and discussing was more instructional then working wit working sheets, of explaining by teacher. Collaborative: Vb. Think about criteria for evaluation. Share, Make a list. When you think yourself, it stays.