1. Аюулгүй байдал Õè÷ýýë ¹15

2. Êîìïüþòåðûí íóóöëàëò Õàêåðóóäûí äîâòîëãîîíîîñ õàìãààëàõ õýðýãñë¿¿ä Êîìïüþòåð ¿¿ññýíýýð øààðäëàãàòàé áîëñîí Àâòîìàòæóóëñàí õýðýãñë¿¿äèéã àøèãëàäàã

3. Ñ¿ëæýýíèé íóóöëàëò ªãºãäëèéã äàìæóóëàõ ¿åä íü õàìãààëàõ LAN áîëîí óòàñíû øóãàì àøèãëàí äàìæóóëàõ

4. Íóóöëàëòàíä òàâèõ øààðäëàãà Íóóö áàéõ øààðäëàãà Ǻâõºí ýðõ á¿õèé òàëóóä ë ìýäýýëýëä õàíäàëò õèéäýã áàéõ Á¿ðýí á¿òýí áàéõ øààðäëàãà Ǻâõºí ýðõ á¿õèé òàëóóä ë ìýäýýëýëä ººð÷ëºëò õèéäýã áàéõ Õàíäàõ áîëîìæòîé áàéõ øààðäëàãà Ǻâõºí ýðõ á¿õèé òàëóóä ë ìýäýýëýëä õàíäàõ ýðõòýé áàéõ

5. Àþóë çàíàë Òàñëàëò Ñèñòåì äýõ ìýäýýëýë óñòãàãäàõ áóþó àøèãëàõ áîëîìæã¿é áîëîõ Òåõíèê õàíãàìæèéã ãýìòýýõ Õîëáîîíû øóãàìûã ãýìòýýõ Ôàéëûí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã òàñàëäóóëàõ

6. Àþóë çàíàë Áóëààí àâàõ Ýðõã¿é ýòãýýä ºãºãäºëä õàíäàõ ýðõ îëæ àâàõ Ñ¿ëæýýãýýð äàìæèæ áóé ìýäýýëëèéã çàìààñ íü îëæ àâàõ Ñ¿ëæýýãýýð äàìæèæ áóé ìýäýýëëèéã îëæ àâàõ Ôàéë áóþó ïðîãðàìûã øóóä õóóëæ àâàõ

7. Àþóë çàíàë ªºð÷ëºõ Ýðõã¿é ýòãýýä ìýäýýëëèéã îëæ àâààä çîãñîõã¿é, àãóóëãûã íü ººð÷ëºõ ªãºãäëèéí ôàéëûí àãóóëãûã ººð÷ëºõ Ïðîãðàìûã êîäîíä ººð÷ëºëò õèéõ Ñ¿ëæýýãýýð äàìæèæ áóé ìýäýýëëèéí àãóóëãûã ººð÷ëºõ

8. Àþóë çàíàë Хуурах Ýðõã¿é ýòãýýä õóóðàì÷ ìýäýýëýë èëãýýõ Ñ¿ëæýýãýýð õóóðàì÷ ìýäýýëýë èëãýýõ Ôàéëä øèíý áè÷ëýã íýìýõ

9. Êîìïüþòåðûí ñèñòåìèéí á¿ðäýë õýñýã Òåõíèê õàíãàìæ Ñàíàìñàðã¿é áóþó ñàíààòàéãààð ãýìòýýõ àþóëòàé Ïðîãðàì õàíãàìæ Óñòãàõ, ººð÷ëºõ, ãýìòýýõ àþóëòàé Õàìãèéí ñ¿¿ëèéí õóâèëáàðûã íººöëºí àâàõ

10. Êîìïüþòåðûí ñèñòåìèéí á¿ðäýë õýñýã ªãºãäºë Ôàéë ªãºãäëèéã çºâøººðºëã¿éãýýð óíøèõ àþóëòàé Ñòàòèñòèê çàãâàð÷ëàëûí àðãààð øèíæèëãýý õèéñíýýð ÿã àëü ºãºãäºëä õàëäàõ ìàãàäëàë õàìãèéí èõèéã òîäîðõîéëæ áîëíî

11. Êîìïüþòåðûí ñèñòåìèéí á¿ðäýë õýñýã Õîëáîîíû øóãàì Õÿíàëò òàâèõ àþóëòàé Sniffer Ýëåêòðîí øóóäàí, óòàñíû ÿðèà, ôàéë çýðãèéã õÿíàæ áîëíî Íóóöëàëò (encryption) àøèãëàí ºãºãäëèéí àãóóëãûã íóóäàã

12. Êîìïüþòåðûí ñèñòåìèéí á¿ðäýë õýñýã Õîëáîîíû øóãàì ªãºãäëèéã íóóöàëñíààð ÿã ÿìàð ºãºãäºë áîëîõûã òàíèõ áîëîìæã¿é ªãºãäëèéí óðñãàëûí àãóóëãûã ººð÷ëºõ áîëîìæòîé DOS (denial of service) íü ñ¿ëæýýã àøèãëàõ áîëîìæã¿é áîëãîäîã Ñ¿ëæýýíèé à÷ààëëûã õýò èõ áîëãîõ

13. Õàìãààëàëò Õàìãààëàëò áàéõã¿é Òóñãààðëàëò Ïðîöåññ á¿ð íü áóñäààñ ¿ë õàìààðàí, ìýäýýëýë ñîëèëöîëã¿é àæèëëàäàã

14. Õàìãààëàëò Á¿ãä íýýëòòýé ýñâýë á¿ãä õààëòòàé Ǻâõºí public, private õàíäàëò ë áàéíà ãýæ îéëãîæ áîëíî Ýðõèéí çîõèöóóëàëòòàéãààð íýýõ ¯Ñ íü õýðýãëýã÷ á¿ð óã ºãºãäºëä õàíäàõ ýðõèéã çîõèöóóëæ ºãíº ¯Ñ íü õàìãààëàã÷èéí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý

15. Õàìãààëàëò Ýðõèéí äèíàìèê çîõèöóóëàëò Îáüåêò á¿ðèéí õàíäàëòûí ýðõèéã äèíàìèêààð çîõèöóóëíà Îáüåêòûí õýðýãëýýã õÿçãààðëàõ Õàíäàëò òºäèéã¿é àøèãëàëòûã (þóíä àøèãëàõûã) çîõèöóóëàõ Æèøýý : Õýðýãëýã÷ ñòàòèñòèê òàðõàëòûã õàðæ áîëîõ áîëîâ÷ òîäîðõîé ñòàòèñòèê õýìæèãäýõ¿¿íèé óòãûã õàðæ áîëîõã¿é áàéõ

16. Õàìãààëàëò Аливаа ҮС –д файлын системийн хамгаалалтын механизмад хамгаалалт хийх боломжийг дээд зэргээр бүрдүүлсэн байхыг шаардлаг Access List Файл бүрд Access Matrix Үйлдлийн системд

17. Õàìãààëàëò Windows ҮС –д Access Control List (ACL) хэмээх өгөгдлийн бүтцийг тойруулан бүх хамгаалалтыг байгуулдаг. ACL -ийг Access Control Entry (ACE) –үүд бүрдүүлнэ Нэмэлт материалыг MSDN сангаас уншиж болно.

18. Ñàíàõ îéí õàìãààëàëò Íóóöëàëò Ïðîöåññ á¿ð çºâõºí ººðèéí ñàíàõ îéí ìóæèä ë àæèëëàõ ¸ñòîé

19. Õýðýãëýã÷èéí ýðõèéí çîõèöóóëàëò Log on Õýðýãëýã÷èéí íýð áà íóóö ¿ã øààðäàíà Õýðýãëýã÷èéí íýð áà íóóö ¿ã íü òààð÷ áàéâàë ë ýðõ íýýæ ºãíº Íóóö ¿ãýý ñàíààòàé áóþó ñàíàìñàðã¿éãýýð áóñäàä ìýäýãäýæ áîëíî Õàêåðóóä íóóö ¿ã òàéëàõ ìàø èõ òóðøëàãàòàé Õýðýãëýã÷èéí íýð áà íóóö ¿ãèéã õóëãàéëæ áîëíî

20. ªãºãäºëä ýðõèéí çîõèöóóëàëò õèéõ Õýðýãëýã÷ á¿ðèéí õóâüä ºãºãäºë á¿ðä (ôàéë á¿ðä) õàíäàõ ýðõèéã çààæ ºãíº ¯Ñ ýíý á¿õíèéã çîõèöóóëíà ªãºãäºë á¿ðèéí õóâüä òóõàéí ºãºãäºëä õàíäàõ ýðõ á¿õèé õýðýãëýã÷èéí æàãñààëò áàéíà Õàíäàëòûí ýðõèéí æàãñààëò

21. Äîâòîëãîî õèéõ Áîäèòòîéãîîð òàâèãäàæ áóé àñóóäàë Äàÿàð÷ëàë Êëèåíò/Ñåðâåð àðõèòåêòóð Íóóö ºãºãäëèéã òóñàä íü õàìãààëàõàä õÿëáàð êîìïüþòåðò õàäãàëäàã Õàêåðóóä ÷ ç¿ãýýð ñóóõã¿é áàéíà Õàêåðóóä áèå áèåýñýý ñóðàëöäàã

22. Íóóö ¿ã òàéëàõ àðãà÷ëàëààñ... ¯íäñýí íóóö ¿ãèéã òóðøèæ ¿çýõ default password Á¿õ áîëîìæîîð øàëãàõ Òîëü áè÷èã àøèãëàõ dictionary attack Äîâòîëãîî õèéõ îáüåêòûí òàëààð ñóäàëãàà õèéõ

23. Íóóö ¿ã òàéëàõ àðãà÷ëàëààñ... Õýðýãëýã÷èéí óòàñíû äóãààð, SSN, ºðººíèé äóãààðûã òóðøèæ ¿çýõ password ¿ãèéã òóðøèæ ¿çýõ Ìàøèíû äóãààðûã òóðøèæ ¿çýõ Àëñûí õýðýãëýã÷ (remote user) áà ñèñòåìèéí õîîðîíäûí øóãàìûã õÿíàõ sniffer

24. Õýðýãëýã÷èéí íýð Õýðýãëýã÷ ñèñòåìä îðîõ ýðõòýé ýñýõèéã çààíà Õýðýãëýã÷èéí ýðõèéã òîäîðõîéëíî guest, anonymous, admin ãýõ ìýò ªãºãäëèéí õàíäàëòûí æàãñààëòàíä õýðýãëýã÷èéí íýð áàéäàã Õýðýãëýã÷ áóñäûí íýðýýð íü ýðõ òîãòîîäîã

25. Íóóö ¿ã ñîíãîõ Êîìïüþòåðààñ ºãñºí íóóö ¿ã Òîãòîîõîä õ¿íä Áè÷èõ øààðäëàãàòàé áîëäîã Òààõàä õ¿íä áàéäàã Ñàíàõàä õÿëáàð áîëîâ÷ òààõàä õ¿íä íóóö ¿ã ñîíãîõ õýðýãòýé

26. Íóóö ¿ã ñîíãîõ Ñèñòåìèéí øàëãàëò Ñèñòåì ººðò áàéãàà á¿õ íóóö ¿ãýýñ õÿëáàð òààõ íóóö ¿ã áàéãàà ýñýõèéã øàëãàäàã Òààñàí, òàéëñàí íóóö ¿ãèéã óñòãàæ õýðýãëýã÷èä ìýäýãääýã ͺºö èõýýð øààðäàíà Õàêåð íóóö ¿ãèéã àãóóëñàí ôàéëûã îëæ àâààä ò¿¿íèéãýý êîìïüþòåðààð øàëãóóëæ áîëíî

27. Íóóö ¿ã ñîíãîõ Ñîíãîëòûí ¿åèéí øàëãàëò Ñèñòåìä íóóö ¿ã ¿¿ñýõýä ë, òóõàéí íóóö ¿ã áàéæ áîëîõ ýñýõèéã øàëãàíà Ñèñòåìèéí çààâðûã äàãàí, õýðýãëýã÷èä íü íóóö ¿ã ñîíãîí àâ÷ áîëíî

28. Äîâòîëãîîã èëð¿¿ëýõ Õóóëü ¸ñíû õýðýãëýã÷èéí õèéõã¿é ¿éëäëèéã äîâòëîã÷ õèéíý ãýæ ¿çäýã Ñòàòèñòèê øèíæ¿¿ð Õýðýãëýã÷ á¿ðýýð ñòàòèñòèê ìýäýýëýë öóãëóóëíà Ñòàòèñòèê øàëãóóðààð õóóëü ¸ñíû õýðýãëýã÷ ìºí ýñýõèéã òîãòîîíî Ǻ⠿éëäëèéã òîãòîîõûã îðîëäîíî

29. Äîâòîëãîîã èëð¿¿ëýõ Ä¿ðýì àøèãëàí èëð¿¿ëýõ Òîäîðõîé “çºâ ¿éëäëèéí” ä¿ðýì çààæ ºãíº Ýêñïåðò ñèñòåì ä¿ðìýýñ ãàæèæ áóé ýñýõèéã øàëãàíà Ǻ⠿éëäëèéã òîãòîîõûã îðîëäîíî

30. Äîâòîëãîîã èëð¿¿ëýõ Á¿ðòãýë õèéõ Èäýâõèã¿é á¿ðòãýë Èõýíõ ¯Ñ-ä õýðýãëýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààã á¿ðòãýäýã ìîäóëü áàéäàã Èäýâõèòýé á¿ðòãýë Ǻâõºí øààðäëàãàòàé ¿åä ë á¿ðòãýë õèéäýã ìîäóëü áàéíà

31. Âèðóñ áîëîí áóñàä àþóë Òýýã÷ ïðîãðàì õýðýãòýé Ǻºõ òýýã÷ õýðýãòýé áàéäàã Áèåý äààí îðøèæ ÷àääàãã¿é Áèåý äààñàí Áèåý äààí îðøèõ ÷àäâàðòàé ïðîãðàìóóä Öàã õóãàöààíû òîäîðõîé àãøèíä àæèëëàõ ïðîãðàìóóä

32. Àþóëòàé ïðîãðàìóóä Íóóö õààëãà Ëîãèê áºìáºã Òðîÿí Òýýã÷ õýðýãòýé Âèðóñ Áàêòåðè ªò Áèåý äààñàí Àþóëòàé ïðîãðàìóóä ¯ðæäýã

33. Íóóö õààëãà Íóóö õààëãàíû òóõàé ìýäýýëýëòýé õ¿í ïðîãðàìûã ººðèéí çîðèëãîîð àøèãëàõ áîëîìæ îëãîäîã Ïðîãðàì çîõèîã÷èä õèéæ ºãäºã Ýðõèéí çîõèöóóëàëòûã õ¿÷èíã¿é áîëãîäîã Ýðõèéí çîõèöóóëàëò áóðóó õèéãäýæ áàéâàë ò¿¿íèéã òîéðîí ãàðàõ

34. Ëîãèê áºìáºã Òîäîðõîé íºõöºë áàéäàëä “äýëáýðýõ” áºìáºãèéã ïðîãðàìûí êîäîíä íýìäýã Òîäîðõîé ôàéë áàéõ/áàéõã¿é áàéõ Òîäîðõîé ºäºð Òîäîðõîé õýðýãëýã÷èéí õóâüä ë

35. Òðîÿí Ïðîãðàìûí ýõ êîäîíä äóóäàãäñàí ¿åäýý õîõèðîë ó÷ðóóëàõ íýìýëò áàéäàã Øóóä áóñààð õîõèðîë ó÷ðóóëàõ áîëîìæòîé Õýðýãëýã÷èéí òîäîðõîé ºãºãäëèéí ýðõèéã á¿ãäýä ýçýìøèã÷ ýðõ îëãîõ áîëãîæ áîëíî

36. Âèðóñ Ïðîãðàìûí êîäîíä ººð÷ëºëò õèéæ, áóñàä ïðîãðàìä “õàëääàã” ïðîãðàì Âèðóñûí ýõ êîäûã õóóëäàã Õàëäâàð àâñàí ïðîãðàì íü áóñàä ïðîãðàìûã õàëäâàðëóóëíà

37. ªò Ñ¿ëæýýãýýð íýã ñèñòåìýýñ ººð ñèñòåì ð¿¿ äàìæèí õàëäàíà Ýëåêòðîí øóóäàí àøèãëàæ áîëíî ªòòýé øóóäàí íü ººðèé㺺 îëîí õóóëàí èëãýýäýã Àëñààñ áèåëýëòèéí êîìàíä ºãºõ áîëîìæòîé Àëñààñ log-in õèéõ áîëîìæòîé ªºð ñèñòåì ð¿¿ õýðýãëýã÷ ìýò îðîîä óã ñèñòåìèéã ººðèé㺺 õóâèëàí îëøðóóëàõàä àøèãëàíà

38. Áàêòåðè ªºðèé㺺 îëøðóóëàõ çîðèëãîòîé Ýêñïîíåíöèàëü õóóëèàð ºñíº Íººöèéã ýçýìøèíý ͺºö ýçýìøèõ õ¿ñýëòèéã íÿöààíà Вирусээс ялгарах онцлог нь бактери нь биеэ даан оршдог байна

39. Âèðóñûí ¿å øàòóóä Íóóãäìàë ¿å øàò Âèðóñ õ¿ëýýëãýíä áàéíà “è÷íý” ¯ðæèõ ¿å øàò ªºðèé㺺 áóñàä ïðîãðàì, ñèñòåì ð¿¿ õóóëàõ

40. Âèðóñûí ¿å øàòóóä Èäýâõèæèõ ¿å øàò Âèðóñ íü ººðèéí çîðèëãûã áèåë¿¿ëýõýýð èäýâõèæíý Òîäîðõîé ¿éë ÿâäëààñ õàìààðíà Áèåëýõ ¿å øàò Á¿õ ¿éëäëýý ã¿éöýòãýíý

41. Âèðóñûí òºðë¿¿ä Ïàðàçèò Áèåëýõ ôàéëä ººðèé㺺 çàëãàí îëøèðíî Õàëäâàðëàãäñàí ôàéëä õàíäàõàä áèåëýõýä âèðóñ áóñàä ôàéëä ººðèé㺺 õóóëíà Ñàíàõ îéí Ñàíàõ îéã ïðîãðàìûí àäèë ýçýìøèíý Resident Ñàíàõ îéä îðìîãöîî áèåëýæ áóé á¿õ ôàéëä õàëäâàðëàíà

42. Âèðóñûí òºðë¿¿ä Boot ñåêòîðûí Boot ñåêòîðò õàëäâàðëàíà (à÷ààëàõ ñåêòîðò) Õàëäâàðòàé äèñêíýýñ à÷ààëàõàä öààøèä õàëäâàðëàíà ¯ë ¿çýãäýã÷ Âèðóñûí ýñðýã ïðîãðàì èëð¿¿ëýõã¿é áàéõààð çîõèîäîã Øàõàëò àøèãëàæ áîëíî

43. Âèðóñûí òºðë¿¿ä Ïîëèìîðô Õàëäâàðëàõ áîëãîíäîî ìóòàöèä îðæ ººðèéã íü òàíèõ àæëûã õ¿íäð¿¿äýã ¯éëäëèéí õóâüä èæèë áîëîâ÷ áèòèéí äàðààëàë íü áàãà çýðýã ÿëãààòàé áàéõàà𠺺ðèé㺺 õóâèëäàã

44. Âèðóñûí ýñðýã ïðîãðàìóóä Íýãä¿ãýýð ò¿âøèí Êîäîîð íü âèðóñûã òàíüäàã Ïîëèìîðô âèðóñûã òàíüæ ÷àäàõã¿é Ïðîãðàì á¿ðèéí óðòûí òóõàé ìýäýýëýëòýé áàéõ áà óðòûí ººð÷ëºëòèéã õÿíàíà

45. Âèðóñûí ýñðýã ïðîãðàìóóä Õî¸ðäóãààð ò¿âøèí Ýâèðèñòèê øàëãàëòààð âèðóñ õàéíà Âèðóñûí êîäûí çºâõºí òîäîðõîé õýñãýýð íü ë âèðóñûã õàéíà

46. Âèðóñûí ýñðýã ïðîãðàìóóä Ãóðàâäóãààð ò¿âøèí Ñàíàõ îéä áàéðëàí âèðóñûã áèòèéí äàðààëëààð áóñ õèéæ áóé ¿éëäëýýð íü òàíèõûã îðîëäîíî Àþóëòàé ¿éëäýë õèéõ ¿åä õîðèãëîõ, ìýäýýëýõ, á¿ðòãýõ àðãà õýìæýý àâíà

47. Âèðóñûí ýñðýã ïðîãðàìóóä ĺðºâä¿ãýýð ò¿âøèí Äýýðõè á¿õ àðãûã àøèãëàíà Õèéìýë îþóíû ýëåìåíò àøèãëàíà

48. Нэмэлт Хэрэв шаардлагатай бол багшаас компьютерын нууцлалт, хамгаалалтын тухай материал авч болно. Санал болгож буй ном – Computer security : The art & science