Informatika e Biznesit
Besart Hashani
Pyetje nga java paraprake?
Biznesi Elektronik
• E-Biznesi – përdorimi i ICT-së për të mbështetur
të gjitha aktivitetet biznesore.
• Termi e-business ka origjinën nga IBM (1996)
• E-biznesi përfshinë:
–
–
–
–
–
–
–
–

Tregun elektronik
Marketingun elektronik
Bursat elektronike
Transaksionet elektronike bankare
Distribuimin elektronik të njohurive dhe shërbimeve
Industrinë elektronike
Rezervimet elektronike
E-rekrutimin
• Aplikacione kryesore që mundësojnë biznesin
elektronik janë:
– Posta elektronike (e-mail)
– Posta me zë (Voice mail)
– Faksi (Fax)
– VoIP
– Telekonferencat
– Shkëmbim elektronik i të dhënave (EDI =
Electronic Data Interchange) – kompanitë e
mëdha përdorin kompjuterë për të bërë
transmetmin e dokumenteve të formatuara
– Rrjetet sociale
• Facebook, Twitter, LinkedIn, Solaborate…
Marketingu elektronik
• Përdorim i internetit dhe ICT-së për aktivitetet
e marketingut
– Informimi lidhur me tregun (Market Intelligence)
– Hulumtimi i tregut (Market Research)
– Zhvillimi i politikës së produktit ose shërbimeve
(Product/Service Development Policy)
– Politika e shitjes (Sales Policy)
– Promocioni dhe reklamat (Promotion and
Advertising)

• Market Intelligence ≠ Market Research
Transaksionet elektronike bankare
Shërbimet e e-banking
• Çka ofron e-bankingu?
– Përcjellja e bilancit të llogarisë
– Përcjellja e transaksioneve
– Ruajtja e pasqyrave bankare si PDF
– Transaksionet e ndryshme financiare
– Blerjet online
– Rezervimet e ndryshme
–…
Problemet me e-banking
Fjalekalimet me te dobeta
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

password
123456
12345678
abc123
qwerty
monkey
letmein
dragon
111111
baseball

• http://www.password-find.com/
Sulmet kryesore

•
•
•
•
•
•

Sulmi ndaj serverit të bankës
Vjedhja e informatave
Phishing (social engineering)
Pharming
Në përgjithësi – Sulmet me viruset Trojan
Sulmet përmes kanaleve tjera
ISO/IEC 27001 – Standardi Ndërkombëtar për
siguri të informatave
•
•
•
•
•
•

Vlerësimi i rrezikut
Politika e sigurisë
Menaxhimi i sigurisë së informacionit
Menaxhimi i aseteve
Siguria e resurseve humane
Siguria fizike e hapësirave kompjuterike
Bursat elektronike

• Bursat e mallrave
• Bursat e parave
• Bursat e gjërave të
çmueshme
Rezervimet elektronike
Shpërndarja elektronike e diturisë dhe shërbimeve
• Përfshinë:
– E-edukimin
– Shpërndarjen e librave
– Shpërndarjen e punimeve shkencore
– Bibliotekat elektronike
– Gazetat (revistat) elektronike
– Shpërndarjen e softverëve
– Telekonferencat

• http://www.ted.com/talks/sugata_mitra_build
_a_school_in_the_cloud.html?utm_source=fa
cebook&source=facebook&utm_medium=soci
al&utm_campaign=ios-share
Strategjia digjitale
• Çfarë varësie ka kompania ndaj zhvillimit
teknologjik?
• Cila është më e kushtueshme?
– Mos pasja e një strategjie apo ndërtimi i një strategjie
zhvillimore?

• Çfarë pozicionimi ka kompania ndaj ICT-së
• Cikli PDCA (Plan-Do-Check-Act)
Globalizimi i biznesit
E-Qeverisja
• Qeverisja elektronike është ofrimi i shërbimeve
të institucioneve qeveritare përmes ICT-së ndaj
qytetarëve, bizneseve dhe kategorive të tjera.
– G2C
– G2B
– G2G

• Pse është e rëndësishme e-qeverisja?
•

http://map.rksgov.net/userfiles/file/Strategjit%C3%AB%20dhe%20Planet/e_Qeverisja_p
er_Buletin_te_MAP_it.pdf
Votimi elektronik
• Rritë besueshmërinë në sistemin e votimit
• Pamundëson votimin e personave më shumë se
një herë.
• Krahasimet e shenjave të gishtërinjëve në mënyrë
digjitale
• Mundëson votë anonime
• http://www.youtube.com/watch?v=5KAOlxq0UF
w
• http://www.universitypress.org.uk/journals/cc/1
7-858.pdf
ICT-ja ka ndikime globale edhe në ngjarjet
politike globale
STRATEGJIA E QEVERISJES ELEKTRONIKE
2009-2015

• http://www.kryeministriks.net/repository/docs/STRATEGJIA_E_QEVERI
SJES_ELEKTRONIKE_2009_2015.pdf
Rasti: Dell
•
•
•
•

Rasti më tipik i shfrytëzimit të e-biznesit
15 % e biznesit të Dell është B2C
Pjesa tjetër është B2B
Dizajne sipas porosisë
Informatika e biznesit   java12(1)
Informatika e biznesit   java12(1)
Informatika e biznesit   java12(1)

Informatika e biznesit java12(1)

  • 1.
  • 2.
    Pyetje nga javaparaprake?
  • 3.
    Biznesi Elektronik • E-Biznesi– përdorimi i ICT-së për të mbështetur të gjitha aktivitetet biznesore. • Termi e-business ka origjinën nga IBM (1996) • E-biznesi përfshinë: – – – – – – – – Tregun elektronik Marketingun elektronik Bursat elektronike Transaksionet elektronike bankare Distribuimin elektronik të njohurive dhe shërbimeve Industrinë elektronike Rezervimet elektronike E-rekrutimin
  • 4.
    • Aplikacione kryesoreqë mundësojnë biznesin elektronik janë: – Posta elektronike (e-mail) – Posta me zë (Voice mail) – Faksi (Fax) – VoIP – Telekonferencat – Shkëmbim elektronik i të dhënave (EDI = Electronic Data Interchange) – kompanitë e mëdha përdorin kompjuterë për të bërë transmetmin e dokumenteve të formatuara – Rrjetet sociale • Facebook, Twitter, LinkedIn, Solaborate…
  • 5.
    Marketingu elektronik • Përdorimi internetit dhe ICT-së për aktivitetet e marketingut – Informimi lidhur me tregun (Market Intelligence) – Hulumtimi i tregut (Market Research) – Zhvillimi i politikës së produktit ose shërbimeve (Product/Service Development Policy) – Politika e shitjes (Sales Policy) – Promocioni dhe reklamat (Promotion and Advertising) • Market Intelligence ≠ Market Research
  • 6.
  • 7.
    Shërbimet e e-banking •Çka ofron e-bankingu? – Përcjellja e bilancit të llogarisë – Përcjellja e transaksioneve – Ruajtja e pasqyrave bankare si PDF – Transaksionet e ndryshme financiare – Blerjet online – Rezervimet e ndryshme –…
  • 8.
  • 9.
    Fjalekalimet me tedobeta • • • • • • • • • • password 123456 12345678 abc123 qwerty monkey letmein dragon 111111 baseball • http://www.password-find.com/
  • 10.
    Sulmet kryesore • • • • • • Sulmi ndajserverit të bankës Vjedhja e informatave Phishing (social engineering) Pharming Në përgjithësi – Sulmet me viruset Trojan Sulmet përmes kanaleve tjera
  • 11.
    ISO/IEC 27001 –Standardi Ndërkombëtar për siguri të informatave • • • • • • Vlerësimi i rrezikut Politika e sigurisë Menaxhimi i sigurisë së informacionit Menaxhimi i aseteve Siguria e resurseve humane Siguria fizike e hapësirave kompjuterike
  • 12.
    Bursat elektronike • Bursate mallrave • Bursat e parave • Bursat e gjërave të çmueshme
  • 13.
  • 14.
    Shpërndarja elektronike editurisë dhe shërbimeve • Përfshinë: – E-edukimin – Shpërndarjen e librave – Shpërndarjen e punimeve shkencore – Bibliotekat elektronike – Gazetat (revistat) elektronike – Shpërndarjen e softverëve – Telekonferencat • http://www.ted.com/talks/sugata_mitra_build _a_school_in_the_cloud.html?utm_source=fa cebook&source=facebook&utm_medium=soci al&utm_campaign=ios-share
  • 15.
    Strategjia digjitale • Çfarëvarësie ka kompania ndaj zhvillimit teknologjik? • Cila është më e kushtueshme? – Mos pasja e një strategjie apo ndërtimi i një strategjie zhvillimore? • Çfarë pozicionimi ka kompania ndaj ICT-së • Cikli PDCA (Plan-Do-Check-Act)
  • 18.
  • 19.
    E-Qeverisja • Qeverisja elektronikeështë ofrimi i shërbimeve të institucioneve qeveritare përmes ICT-së ndaj qytetarëve, bizneseve dhe kategorive të tjera. – G2C – G2B – G2G • Pse është e rëndësishme e-qeverisja?
  • 20.
  • 23.
    Votimi elektronik • Rritëbesueshmërinë në sistemin e votimit • Pamundëson votimin e personave më shumë se një herë. • Krahasimet e shenjave të gishtërinjëve në mënyrë digjitale • Mundëson votë anonime • http://www.youtube.com/watch?v=5KAOlxq0UF w • http://www.universitypress.org.uk/journals/cc/1 7-858.pdf
  • 26.
    ICT-ja ka ndikimeglobale edhe në ngjarjet politike globale
  • 27.
    STRATEGJIA E QEVERISJESELEKTRONIKE 2009-2015 • http://www.kryeministriks.net/repository/docs/STRATEGJIA_E_QEVERI SJES_ELEKTRONIKE_2009_2015.pdf
  • 28.
    Rasti: Dell • • • • Rasti mëtipik i shfrytëzimit të e-biznesit 15 % e biznesit të Dell është B2C Pjesa tjetër është B2B Dizajne sipas porosisë