5/21/2013

Informatika e Biznesit
Besart Hashani

1
5/21/2013

Përsëritje për kollokfiumin e dytë

2
5/21/2013

Microsoft Access

3
5/21/2013

Elementet kryesore
•
•
•
•
•
•

Tabelat (Tables)
Dritarja per krijimin e nderlidhjeve
Pyetesoret (Queries)
Format (Froms)
Raportet (Reports)
Makrot (Macros)

4
5/21/2013

Tabelat
• Design View perdoret per te dizajnuar tabelat
• Datasheet View perdoret per te futur te
dhenat
• Te dhenat mund te importohen nga programe
tjera (psh MS-Excel)
• Secila kolone paraqet fushe (field)
• Secili rresht paraqet rekorde (records)

5
5/21/2013

Tabela e videove (rikujto shembullin e videotekes)

•
•
•
•
•

ID e videos (celesi primar)
Titulli
Cmimi
Sasia
Kategoria

6
5/21/2013

7
5/21/2013

8
5/21/2013

Tabela e videove (rikujto shembullin e
videotekes)
ID e Videos

Titulli

Cmimi

Sasia

Kategoria

3445

Rumble in the Bronx

€1

20

Aksion

6246

Halloween

€3

10

Horror

1245

The Matrix

€4

6

Aksion

6546

Toy Story

€4

4

Drame

3420

The Holy Grail

€2

9

Komedi

1201

My Best Friends Wedding

€3

15

Drame

9
5/21/2013

Pyetesoret (Queries)
• Pyetesoret perdoren per te manipulu ose
zgjedhe te dhena nga nje ose me shume
tabela
– Grupimi i te dhenave te caktuara
– Filtrimi i te dhenave te caktuara
– Rifreskimi automatik i fushave te caktuara
– Fshirja e rekordeve te caktuara
–…

10
5/21/2013

11
5/21/2013

Format (Forms)
• Paraqesin nje Interface per perdorim me te
lehte dhe me efikas.
• Nderlidhe disa tabela te ndryshme
• Mund te paraqitet si forme me fusha te
ndryshme
• Mund te paraqitet me butona me komande

12
5/21/2013

13
5/21/2013

Raportet

14
5/21/2013

Makrot (Macros)

• Veprim ose grupe te veprimesh qe mund te
kryhen me nje komande te caktuar
• Makrot mund te perfshijne disa makro tjera
• Mund te kushtezohen

15
5/21/2013

• Vlera
• Rrjedhja e vleres
• Marreveshjet per nivel te sherbimeve

16
5/21/2013

Marreveshjet per nivel te sherbimeve
• Service Level Agreements (SLA) – jane
marreveshjet qe behen ndermjet klientit dhe
kompanise qe ofron sherbimin.
• Psh. Kompanite providere te internetit i
ofrojne klientit SLA.
• Ne shume raste vlera e sherbimeve matet me:
– kohen e reagimit (response time) ose
– sasine e transmetimit (throughput)

• Shpesh keto madhesi jane te kufizuara nga SLA

17
5/21/2013

• Ekzistojne biznese te orientuara ne
– Kohen e reagimit
– Throughput

• Koha e reagimit eshte e dhene sipas formules
se mesiperme

18
5/21/2013

Telekomunikacioni

19
5/21/2013

•
•
•
•

ITU = International Telecommunication Union
Definicione te ndryshme gjate historise
Tani ITU definon telekomunikacionin:
‘‘çfaredo transmetimi, emetimi, apo pranimi”
te shenjave, sinjaleve, shkrimeve, imazheve apo
zerave; ose informatave te cfaredo natyre me
ane telave, sistemeve radiodifuzive, vizuale
ose cfaredo sistemi tjeter elektromagnetik’’

• A dallon koncepti transmetim me emetim
emetim?

20
5/21/2013

• Sistemet telekomunikuese – koleksion i:
– Hardverit dhe
– Softverit

• Pjeset kryesore te sistemeve telekomunikuese:
– Kompjuteret (perpunues te informatave)
– Terminalet (pikat fundore)
– Kanalet komunikuese
– Softveret
– Funksione tjera ndihmese (psh modemi)

21
5/21/2013

Trendet me te reja…

22
5/21/2013

Mediumet e transmetimit te te
dhenave
• Transmetimi i drejtuar i te dhenave (me tela)
• Transmetimi i te dhenave pa tela (wireless)
• A ka dallim ndermjet konceptit wireless dhe
konceptit mobil?

23
5/21/2013

24
5/21/2013

Transmetimi i drejtuar i te dhenave
(me tela)
•
•
•
•

Kablloja me çiftore të përdredhur
Kablloja koaksiale
Linjat e fuqise
Kablloja optike

25
5/21/2013

Transmetimet pa tela
•
•
•
•
•
•
•

Transmetimet radio difuzive
Komunikimet satelitore
Komunikimet mobile
Komunikimet mikrovalore
Komunikimet laserike
Komunikimet me drite infrared
…

26
5/21/2013

Pasqyra e tregut te telekomunikacionit
ne Republiken e Kosoves

27
5/21/2013

• Operatorët kombëtar të internetit
• Operatorët kombëtar të telefonisë mobile
• Operatorët kombëtar të telefonisë fikse

28
5/21/2013

Rrjetat kompjuterike

29
5/21/2013

• Çka nënkuptojmë me rrjeta kompjuterike?
kompjuterike?

• Lidhjet e dy apo më shumë kompjuterëve për
të mundësuar komunikimin dhe shkëmbimin e
të dhënave ndërmjet sistemeve, aplikacioneve
softverike, dhe përdoruesve.

30
5/21/2013

Çfarë të mira ka ndërlidhja e
kompjuterëve në rrjeta kompjuterike?
kompjuterike?
• Lidhje ndërmjet kompjuterëve në lokacione të
ndryshme
• Komunikim më i lehtë dhe shpërndarje më e
lehtë e informacioneve
• Përdorim i përbashkët i pajisjeve hardverike
• Përdorim i përbashkët i aplikacioneve softverike
• Rritja e sigurisë së të dhënave

31
5/21/2013

Fazat e zhvillimit te rrjeteve
kompjuterike
• Faza e zhvillimit të përpunimit të kufizuar të të
dhënave në distancë
• Faza e zvhillimit të përpunimit jo të kufizuar të
të dhënave në distancë
• Fazat e rrjetave të multimediave

32
5/21/2013

Rrjetat e multimediave
• Çka është multimedia?
• Multimedia, është lloj i medias që përdorë
forma të shumëta të informimit dhe
procesimit të informatave, si tekst, zë, grafikë,
video, animacion, interaktivitet, për të
informuar ose kënaqur shfrytëzuesin,
audiencën.

33
5/21/2013

Konfiguracionet e rrjetave
kompjuterike
• Në kuptim të gjerë ekzistojnë dy lloje të
konfiguracioneve të rrjeteve kompjuterike:
– Rrjetet peer-to-peer
– Rrjetet klient/server

34
5/21/2013

Topologjitë e rrjetave kompjuterike
• Rrjetat kompjuterike magjistrale (bus)
• Rrjetat kompjuterike yll
• Rrjetat kompjuterike hierarkike (pemë) – yll i
zgjeruar
• Rrjetat kompjuterike unazore
• Rrjetat kompjuterike të lidhura plotësisht
• Rrjetat kompjuterike të përziera

35
5/21/2013

Klasifikimi i rrjetave kompjuterike sipas
hapësirës gjeografike

36
5/21/2013

Shërbimet e Internetit
• Cilat janë disa nga shërbimet kryesore të
Internetit?
Internetit?
•
•
•
•
•

WWW = World Wide Web
Email
Video konferencat
Video and audio streaming
VoIP

37
5/21/2013

Intraneti
• Intranet – rrjete kompjuterike që përdorin
protokolet të internetit për të shpërndarë
informacionet, sistemet softverike ose hardverike
mbrenda kompanisë.
• Protokolet si HTTP, SMTP, FTP mund të gjenden në
intranet
• Shumë organizata e bëjnë ndalimin e kyçjes së paautorizuar në rrjetet e tyre të intranetit
– Përdorin Firewalls

• Intranetet private që lejojnë qasje të shfrytëzuesve
të jashtëm quhen extranete

38
5/21/2013

39
5/21/2013

Zyra e Informatizuar

40
5/21/2013

Fabrika e informatizuar
• CAD (Computer Aided Design) – Dizajn i mbështetur në
kompjuter
• CAM (Computer Aided Manufacturing) – Prodhim i
mbështetur në kompjuter
• CAE (Computer Aided Engineering) – Inxhiniering i mbështetur
në kompjuter
• CAP (Computer Aided Planning) – Planifikim i mbështetur në
kompjuter
• CAQ (Computer Aided Quality Control/Assurance) –
Kontrol/Siguri i qualitetit i mbështetur në kompjuter
• CIM (Computer Integrated Manufacturing) – Prodhim i
integruar kompjuterik

41
5/21/2013

Përparësitë e përdorimit të CIM

• Zvogëlon shpenzimet e prodhimit të produktit
• Shkurtohet koha e daljes në treg
• Mundësia për të intervenuar më shpejtë në
dizajn në rast se nevojitet një gjë e tillë

42
5/21/2013

Robotika

43
5/21/2013

Biznesi Elektronik
• E-Biznesi – përdorimi i ICT-së për të mbështetur
të gjitha aktivitetet biznesore.
• Termi e-business ka origjinën nga IBM (1996)
• E-biznesi përfshinë:
–
–
–
–
–
–
–
–

Tregun elektronik
Marketingun elektronik
Bursat elektronike
Transaksionet elektronike bankare
Distribuimin elektronik të njohurive dhe shërbimeve
Industrinë elektronike
Rezervimet elektronike
E-rekrutimin

44
5/21/2013

• Aplikacione kryesore që mundësojnë biznesin
elektronik janë:
– Posta elektronike (e-mail)
– Posta me zë (Voice mail)
– Faksi (Fax)
– VoIP
– Telekonferencat
– Shkëmbim elektronik i të dhënave (EDI =
Electronic Data Interchange) – kompanitë e
mëdha përdorin kompjuterë për të bërë
transmetmin e dokumenteve të formatuara
– Rrjetet sociale
• Facebook, Twitter, LinkedIn, Solaborate…

45
5/21/2013

Fazat e zhvillimit të e-biznesit

46
5/21/2013

47

Informatika e bzinesit java 13

  • 1.
  • 2.
  • 3.
  • 4.
    5/21/2013 Elementet kryesore • • • • • • Tabelat (Tables) Dritarjaper krijimin e nderlidhjeve Pyetesoret (Queries) Format (Froms) Raportet (Reports) Makrot (Macros) 4
  • 5.
    5/21/2013 Tabelat • Design Viewperdoret per te dizajnuar tabelat • Datasheet View perdoret per te futur te dhenat • Te dhenat mund te importohen nga programe tjera (psh MS-Excel) • Secila kolone paraqet fushe (field) • Secili rresht paraqet rekorde (records) 5
  • 6.
    5/21/2013 Tabela e videove(rikujto shembullin e videotekes) • • • • • ID e videos (celesi primar) Titulli Cmimi Sasia Kategoria 6
  • 7.
  • 8.
  • 9.
    5/21/2013 Tabela e videove(rikujto shembullin e videotekes) ID e Videos Titulli Cmimi Sasia Kategoria 3445 Rumble in the Bronx €1 20 Aksion 6246 Halloween €3 10 Horror 1245 The Matrix €4 6 Aksion 6546 Toy Story €4 4 Drame 3420 The Holy Grail €2 9 Komedi 1201 My Best Friends Wedding €3 15 Drame 9
  • 10.
    5/21/2013 Pyetesoret (Queries) • Pyetesoretperdoren per te manipulu ose zgjedhe te dhena nga nje ose me shume tabela – Grupimi i te dhenave te caktuara – Filtrimi i te dhenave te caktuara – Rifreskimi automatik i fushave te caktuara – Fshirja e rekordeve te caktuara –… 10
  • 11.
  • 12.
    5/21/2013 Format (Forms) • Paraqesinnje Interface per perdorim me te lehte dhe me efikas. • Nderlidhe disa tabela te ndryshme • Mund te paraqitet si forme me fusha te ndryshme • Mund te paraqitet me butona me komande 12
  • 13.
  • 14.
  • 15.
    5/21/2013 Makrot (Macros) • Veprimose grupe te veprimesh qe mund te kryhen me nje komande te caktuar • Makrot mund te perfshijne disa makro tjera • Mund te kushtezohen 15
  • 16.
    5/21/2013 • Vlera • Rrjedhjae vleres • Marreveshjet per nivel te sherbimeve 16
  • 17.
    5/21/2013 Marreveshjet per nivelte sherbimeve • Service Level Agreements (SLA) – jane marreveshjet qe behen ndermjet klientit dhe kompanise qe ofron sherbimin. • Psh. Kompanite providere te internetit i ofrojne klientit SLA. • Ne shume raste vlera e sherbimeve matet me: – kohen e reagimit (response time) ose – sasine e transmetimit (throughput) • Shpesh keto madhesi jane te kufizuara nga SLA 17
  • 18.
    5/21/2013 • Ekzistojne biznesete orientuara ne – Kohen e reagimit – Throughput • Koha e reagimit eshte e dhene sipas formules se mesiperme 18
  • 19.
  • 20.
    5/21/2013 • • • • ITU = InternationalTelecommunication Union Definicione te ndryshme gjate historise Tani ITU definon telekomunikacionin: ‘‘çfaredo transmetimi, emetimi, apo pranimi” te shenjave, sinjaleve, shkrimeve, imazheve apo zerave; ose informatave te cfaredo natyre me ane telave, sistemeve radiodifuzive, vizuale ose cfaredo sistemi tjeter elektromagnetik’’ • A dallon koncepti transmetim me emetim emetim? 20
  • 21.
    5/21/2013 • Sistemet telekomunikuese– koleksion i: – Hardverit dhe – Softverit • Pjeset kryesore te sistemeve telekomunikuese: – Kompjuteret (perpunues te informatave) – Terminalet (pikat fundore) – Kanalet komunikuese – Softveret – Funksione tjera ndihmese (psh modemi) 21
  • 22.
  • 23.
    5/21/2013 Mediumet e transmetimitte te dhenave • Transmetimi i drejtuar i te dhenave (me tela) • Transmetimi i te dhenave pa tela (wireless) • A ka dallim ndermjet konceptit wireless dhe konceptit mobil? 23
  • 24.
  • 25.
    5/21/2013 Transmetimi i drejtuari te dhenave (me tela) • • • • Kablloja me çiftore të përdredhur Kablloja koaksiale Linjat e fuqise Kablloja optike 25
  • 26.
    5/21/2013 Transmetimet pa tela • • • • • • • Transmetimetradio difuzive Komunikimet satelitore Komunikimet mobile Komunikimet mikrovalore Komunikimet laserike Komunikimet me drite infrared … 26
  • 27.
    5/21/2013 Pasqyra e tregutte telekomunikacionit ne Republiken e Kosoves 27
  • 28.
    5/21/2013 • Operatorët kombëtartë internetit • Operatorët kombëtar të telefonisë mobile • Operatorët kombëtar të telefonisë fikse 28
  • 29.
  • 30.
    5/21/2013 • Çka nënkuptojmëme rrjeta kompjuterike? kompjuterike? • Lidhjet e dy apo më shumë kompjuterëve për të mundësuar komunikimin dhe shkëmbimin e të dhënave ndërmjet sistemeve, aplikacioneve softverike, dhe përdoruesve. 30
  • 31.
    5/21/2013 Çfarë të miraka ndërlidhja e kompjuterëve në rrjeta kompjuterike? kompjuterike? • Lidhje ndërmjet kompjuterëve në lokacione të ndryshme • Komunikim më i lehtë dhe shpërndarje më e lehtë e informacioneve • Përdorim i përbashkët i pajisjeve hardverike • Përdorim i përbashkët i aplikacioneve softverike • Rritja e sigurisë së të dhënave 31
  • 32.
    5/21/2013 Fazat e zhvillimitte rrjeteve kompjuterike • Faza e zhvillimit të përpunimit të kufizuar të të dhënave në distancë • Faza e zvhillimit të përpunimit jo të kufizuar të të dhënave në distancë • Fazat e rrjetave të multimediave 32
  • 33.
    5/21/2013 Rrjetat e multimediave •Çka është multimedia? • Multimedia, është lloj i medias që përdorë forma të shumëta të informimit dhe procesimit të informatave, si tekst, zë, grafikë, video, animacion, interaktivitet, për të informuar ose kënaqur shfrytëzuesin, audiencën. 33
  • 34.
    5/21/2013 Konfiguracionet e rrjetave kompjuterike •Në kuptim të gjerë ekzistojnë dy lloje të konfiguracioneve të rrjeteve kompjuterike: – Rrjetet peer-to-peer – Rrjetet klient/server 34
  • 35.
    5/21/2013 Topologjitë e rrjetavekompjuterike • Rrjetat kompjuterike magjistrale (bus) • Rrjetat kompjuterike yll • Rrjetat kompjuterike hierarkike (pemë) – yll i zgjeruar • Rrjetat kompjuterike unazore • Rrjetat kompjuterike të lidhura plotësisht • Rrjetat kompjuterike të përziera 35
  • 36.
    5/21/2013 Klasifikimi i rrjetavekompjuterike sipas hapësirës gjeografike 36
  • 37.
    5/21/2013 Shërbimet e Internetit •Cilat janë disa nga shërbimet kryesore të Internetit? Internetit? • • • • • WWW = World Wide Web Email Video konferencat Video and audio streaming VoIP 37
  • 38.
    5/21/2013 Intraneti • Intranet –rrjete kompjuterike që përdorin protokolet të internetit për të shpërndarë informacionet, sistemet softverike ose hardverike mbrenda kompanisë. • Protokolet si HTTP, SMTP, FTP mund të gjenden në intranet • Shumë organizata e bëjnë ndalimin e kyçjes së paautorizuar në rrjetet e tyre të intranetit – Përdorin Firewalls • Intranetet private që lejojnë qasje të shfrytëzuesve të jashtëm quhen extranete 38
  • 39.
  • 40.
  • 41.
    5/21/2013 Fabrika e informatizuar •CAD (Computer Aided Design) – Dizajn i mbështetur në kompjuter • CAM (Computer Aided Manufacturing) – Prodhim i mbështetur në kompjuter • CAE (Computer Aided Engineering) – Inxhiniering i mbështetur në kompjuter • CAP (Computer Aided Planning) – Planifikim i mbështetur në kompjuter • CAQ (Computer Aided Quality Control/Assurance) – Kontrol/Siguri i qualitetit i mbështetur në kompjuter • CIM (Computer Integrated Manufacturing) – Prodhim i integruar kompjuterik 41
  • 42.
    5/21/2013 Përparësitë e përdorimittë CIM • Zvogëlon shpenzimet e prodhimit të produktit • Shkurtohet koha e daljes në treg • Mundësia për të intervenuar më shpejtë në dizajn në rast se nevojitet një gjë e tillë 42
  • 43.
  • 44.
    5/21/2013 Biznesi Elektronik • E-Biznesi– përdorimi i ICT-së për të mbështetur të gjitha aktivitetet biznesore. • Termi e-business ka origjinën nga IBM (1996) • E-biznesi përfshinë: – – – – – – – – Tregun elektronik Marketingun elektronik Bursat elektronike Transaksionet elektronike bankare Distribuimin elektronik të njohurive dhe shërbimeve Industrinë elektronike Rezervimet elektronike E-rekrutimin 44
  • 45.
    5/21/2013 • Aplikacione kryesoreqë mundësojnë biznesin elektronik janë: – Posta elektronike (e-mail) – Posta me zë (Voice mail) – Faksi (Fax) – VoIP – Telekonferencat – Shkëmbim elektronik i të dhënave (EDI = Electronic Data Interchange) – kompanitë e mëdha përdorin kompjuterë për të bërë transmetmin e dokumenteve të formatuara – Rrjetet sociale • Facebook, Twitter, LinkedIn, Solaborate… 45
  • 46.
  • 47.