1. Хүүхдийн сувилахуй
М .Оюун
АУ -ны доктор ,
дэд /
профессор

2. Хүүхдийн сувилахуйн онцлог
Хүүхэд гэж хэн бэ?

3. Хүүхдийн сувилахуйн онцлог
•
•
•
•
•
•
Хүүхэд нь
Эрхтэн тогтолцоо гүйцэд хөгжөөгүй
Нас бага - өөрийгөө удирдах чадамжгүй
Сэтгэхүйн хөгжил
Амархан өвчлөмтхий
Дархлаа тогтолцоо сул

4. Хүүхдийн сувилагчийн үүрэг
• Гэр бүл төвтэй
• Эхтэй, асран хамгаалагчтай хамт
тэдэнд ойлгомжтой байлгах
• Эрүүл мэндийн боловсрол олгох
• Эхэд зааж сургах
• Мэдээлэл тогтмол өгөх
• Нээлттэй харилцах

5. Хүүхэд
насны үе шатууд

6. Хүүхдийн насны ангилал
1. Нярай / 28 õîíîã /
2. Хөхүүл / 29 õîíîã - 1íàñ
3. Сүүн шүдний
Балчир буюу яслийн нас /1-3
Бага буюу цэцэрлэгийн нас /3-7
4. Өсөх буюу сургуулийн бага нас /7-11
5. Өсвөр- бэлгийн бойжилтын нас / 11-18

7. Нярай үе
Õүй тасалснаас 28 õîíîã
• эхний 7 хоногийг нярайн эрт ¿å
• 8- 28 хоногийг нярайн хожуу үе
гэ íý.

8. • Нярайн эрт үе бол шинэ
орчинд дасан зохицох хамгийн
эгзэгтэй үе юм .
• Нярайн эрт үед физиологийн
ººð÷ëºëò¿¿ä ÿâàãääàã.
¯
¿íä: улайлт , шарлалт , биеийн
цулын хорогдол , халууралт ,
хөх хавда õ çýðýã шинжүү ä
илэрнэ .

9. Хөхүүл үе
• Áиеийн өсөлт мàш эрчимтэй явагддаг .
• Хөхүүл насанд биеийн цул 3 дахин, урт
нь 50% нэмэгддэг. Энэ үед бие даан
ñóóõ, ìºëõºõ, явах, тоглох хүртэл
хөдөлгөөн сэтгэцийн хөгжил сайжирна.
• Хөхүүл насанд àìüñãàëûн çàìûí ºâ÷èí,
дунд чихний үрэвсэл, ñóóëãàëò ºâ÷èí
элбэг.

10. Балчир насны үе
• Ýíý ¿åä сүүн шүд гарч дуусна .
• Балчир насанд бусадтай
харьцах , хамт байх нь ихсэх
тул амьсгалын замын цочмог
халдвараар өвчлөх нь их .
• Бас улаан бурхан , улаан
эсэргэнэ , салхин цэцэг , зэрэг
õàëäâàðò өвчинд өртөмтгий.

11. Балчир насанд хэл яриа сайн
хөгжи íº.
• Энэ үед айх ичих , гомдох , гайхах ,
зэрэг сэтгэл хөдлөлийн
илрэлүүдээс илэрнэ .
Бага нас
• Бага насанд биеийн цулын өсөлт
харьцангуй удааширч харин өндөр
болдог . Сүүн шүд байнгын шүдээр
солигдож эхэлнэ . Энэ үеийн
онцлог нь оюун ухааны хөгжил

12. Сургуулийн бага нас
• Сургуулийн бага насанд гадаа
тоглох нь хязгаарлагдаж , оюуны
ачаалал ихэсдэг
• мэдрэлийн ядаргаа áîëîõ, í¿äíèé
хараа муудаж болно .
• Энэ насны хүүхдэд осол гэмтэл
элбэг .

13. ªñâºð áóþó ñóðãóóëèéí
àõëàõ íàñ
»Áýëãèéí äààâðóóä èäýâõæèíý
»Áýëýã áîéæèëòûí 2 äîã÷ øèíæ¿¿ä
îõèäîä 12-13 íàñàíä ýð÷èìòýé
»Õºâã¿¿äýä 15-16 íàñàíä ýð÷èìòýé
õºãæèæ ýõëýíý.
»Ñýòãýöèéí õºãæëèéí ýãçýãòýé ¿å

14. Õ¿¿õäèéí áèå áÿëäðûí
ºñºëò хөгжил

15. Хүүхдийн бие бялдрын үзүүлэлт
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Биеийн цул -жин
Биеийн өндөр
Толгойн тойрог
Цээжний тойрог
Гуяа шилбэний бүслүүрийн хэмжээ
Биеийн харьцаа мариа

16. Хүүхдийн бие бялдрын үзүүлэлт ийг
т огт оохын ач холбогдол
Тайлбарлана

17. Биеийн жин тодорхойлох
Төрөх үедээ эрүүл гүйцэд нярай 2600-3600гр жинтэй байна
Төрсний дараахи 3-4 дэхь хоногт биеийн
жингийн 6-8% хорогдоод 7-10 хоногт
нөхөгддөг (физиологийн жингийн
бууралт)

18. Õ¿¿õäèéí ºñºëòºíä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñ:
1. ýõèéí õýâëèé äýõ õºãæèë
2. õîîëëîëò
3. àñàðãàà ñóâèëãàà
4. àõóé õàíãàìæ
5. ºâ÷ëºë,гажиг

19. Биеийн жин тодорхойлох

20. Биеийн жин тодорхойлох

21. Биеийн жин тодорхойлох
•
•
•
•
Р1 = Р+700 х Н
Р2 = 10000 – 700 х(12-Н)
Р3 = Р2+ 2 х (Н-1)
Р4 = 53 – 4 х (17 -Н)
Р – төрөх үеийн биеийн жин
Р1 – 6 сар хүртлэх насны
Р2 – 6 – 12 сартай
Р3 – 1-11 настай
Р4 – 12-17 настай
Ннас (сар, жилээр )
1 настайдаа дунджаар 10 кг байдаг

22. Биеийн өндрийг т одорхойлох
•
•
•
•
Ө1 = Ө+2,5 х Н
Ө2 = 74 – 1,5 х (12-Н)
Ө3 = Ө2+ 6 х (Н-1)
Ө4 = 160 – 4,5 х (17 -Н)
Ө – төрөх үеийн биеийн жин
Ө1 – 6 сар хүртлэх насны
Ө2 – 6 – 12 сартай
Ө3 – 1- 8 настай
Ө4 – 8 -17 настай
Н- нас (сар, жилээр )
• 1 настай хүүхэд дунджаар 74 см

23. Биеийн өндрийг т одорхойлох

24. Толгой, цээжний тойрог тодорхойлох

25. Толгойн тойрог тодорхойлох
•
•
•
•
ТТ1 = 43-1,5 х (6-Н)
ТТ2 = 43 + 0,5 х (Н - 6)
ТТ3 = 50 -1 х (5 -Н)
ТТ4 = 50 + 0,6 х (Н -5)
ТТ1 - 6 сар хүртлэхи
ТТ2 – 6 сараас -1 нас
ТТ3 – 1 - 5 нас
ТТ4 – 5 -12 нас
Н – нас (жил, сараар )
• Эрүүл нярайн толгойн тойрог 34-36 см

26. цээжний бүслүүр тодорхойлох
•
•
•
•
ЦБТ1 = 45- 2 х (6-Н)
ЦБТ2 = 45 + 0,5 х (Н - 6)
ЦБТ3 = 63 -1,5 х (10 -Н)
ЦБТ4 = 63 + 3 х (Н -10)
ЦБТ1 - 6 сар хүртлэхи
ЦБТ2 – 6 сараас -1 нас
ЦБТ3 – 1-10 нас
ЦБТ4 – 10-15нас
Н – нас (жил, сараар )
• Эрүүл нярайн цээжний бүслүүр 32-34 см

27. мариа тодорхойлох Чулецкийн индекс
ЧИ = 3 х БТ +ГТ +ШТ -Ө
БТ-бугалганы тойрог
ГТ- гуяны тойрог
ШТ-шилбэний тойрог
Ө- өндөр
Эрүүл хүүхдэд (3 хүртэл насны)
20-25
Тураалын 1-рзэрэг
20-10
Тураалын 2-р зэрэг
10-0
Тураалын 3-р зэрэг
0-оос бага

28. биеийн харьцаа тодорхойлохЧулецкийн индекс
3 х БТ = ЦБТ = ГТ +ШТ
БТ-бугалганы тойрог
ГТ- гуяны тойрог
ШТ-шилбэний тойрог
ЦБТ- цээжний бүслүүр тойрог
Эрүүл хүүхдэд (3 хүртэл насны)
20-25
Тураалын 1-рзэрэг
20-10
Тураалын 2-р зэрэг
10-0
Тураалын 3-р зэрэг
0-оос бага

29. биеийн харьцаа

30. биеийн харьцаа
• Наснаас хамаараад биеийн харьцаа
харилцан адилгүй байдаг
• Биеийн гол цэг 1 настайд хүйсэндээр
байдаг бол нас ахих тутам доошилсоор 25
настайд умдаг дээр байрладаг
• Бага насандаа хүүхэд богинохон мөчтэй,
их бие нь харьцангуй урт, том толгойтой
байдаг бол томрох тутам мөч уртасч
толгой нь биеийн бусад хэсэгтэй
харьцуулахад бага болдог

31. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа

32. Õ¿¿õäèéí õºäºë㺺í ñýòãýöèéí îíöëîã

33. Õ¿¿õäèéí õºäºë㺺í ñýòãýöèéí îíöëîã
•
•
•
•
•
•
•
Õ¿¿õэд толгойгоо даах
Инээх
Анхны авиа гаргах
Суух
Мөлхөх
Явах
Үг хэлэх гэх мэт хөдөлгөөн сэтгэцийн
онцлогуудыг үзнэ

36. Хүүхдийн яс булчингийн онцлог
• үзэж шинжлэх,
илрэх шинж
тэмдэг, зонхилон
тохиолдох эмгэг

37. булчингийн тогтолцоог шинжлэх
• Булчингийн хөгжил, цул, хүчдэл, хөдөлгөөний
цар хүрээ
Эмгэг шинж :
- Булчингийн хүч сулрах- гүн дутуу нярай
- Булчин чангарах-менингит, перитонит,гиперкалиемия
- Булчин таталдах- тархинд цус харвах, тархины хаван
- Хөдөлгөөний цар хүрээ багасах-тархины саа, үе мөч
гэмтэх, булчингийн чангарал
Хөдөлгөөн ихсэх- хорея- гиперкинези
- Хөдөлгөөний зохицол алдагдах-бага тархи, дотор
чихний гэмтэл, булчингийн гэмтэл - атакси

38. ясны тогтолцоог шинжлэх
• харах- дөрвөлжин толгой, майга хөл, шүдлэлт гм
• тэмтрэх – крайнотабес, бугуйвчийн шинж, өвдөлт
• рентгенд:- ясны бүрэн бүтэн байдал
Эмгэг шинжүүд
• Хугарал
• Мултрал, нурууны эмгэг хотойлтууд
• Дөрвөлжин толгой, шувуун цээж, гариссоны ховил, сампингийн
эрхи, бугуйвчны шинж, сувдан хэлхээний шинж, О,Х, сэлэм
маягийн муруйлт,
• Түнхний төрөлхийн мултрал
• Майга тавхай
• Яс зөөлрөх ( остиомаляци)
• Яс сийрэгжих(остеопорез)
• Яс төст эдийн эмгэг ургалт (остойд гиперплази)

39. проф. С.Сэдэддулам, Сувилахуйн
тэнхим. УБДС

40. Лордоз, кифоз

41. Сэргийлэх ба засах
• Хүүхдийн үйлдлийг физиологийн
онцлогт тохируулах /суух, явах/
• Ширээ сандлыг биеийн өндөрт
тохируулах
• Зөв суулгах
• Мөрөвч зүүлгэх

42. Хүүхдийн арьсны онцлог, үзэж шинжлэх,
илрэх шинж тэмдэг.
Зонхилон тохиолддог
эмгэгүүд

43. Хүүхдийн арьсны онцлог
Бага насны хүүхдийн арьс нь хэд хэдэн
онцлогтой
• судсаар баялаг учир амьсгалах,
шингээх үйл сайн
• нимгэн, харьцангуй хуурай
• Тосны булчирхай дутмаг хөгжилтэй
• Арьсны ус их

44. Үзэж шинжлэх
•
•
•
•
•
•
Харах:
арьсны өнгө – тайлбар хийнэ
судасны өргөсөлт- тайлбар хийнэ
Тууралт- тайлбар хийнэ
шарх , шалбархай
Сорви
арьсны зураглал тайлбар хийнэ

45. Үзэж шинжлэх
• Тэмтрэх
Тайлбар хийнэ

46. Арьсны тууралт

47. Арьсны зураглал

48. Хоол боловсруулах эрхтний онцлог, үзэж
шинжлэх арга, эмгэг шинжүүд

49. Хоол боловсруулах эрхтний онцлог
Нярайн нүүрний ясны хөгжил дутмаг,
хэл том учир амны хөндий жиижиг
байдаг
• 3 сар хүртэл амны хөндий хуурай,
гэмтэхдээ амархан. Шүлсний булчирхай
3-4 сараас сайжирна.
• Хүүхдийн ходоод амсар хэсгийн булчин
сул хөгжилтэй, байрлал нь ташуу учир
амархан гулгина
•

50. Хоол боловсруулах эрхтний онцлог
• Хүүхдийн элэг 3нас хүртэл хавирганы
нумаас доош 2-3 см –т, 7 нас хүртэлээ
тэмтрэгдэнэ

51. Хоол боловсруулах эрхтнийг үзэж
шинжлэх
Харах , тэмтрэх , тогших , чагнах
Тайлбар хийнэ

52. Хоол боловсруулах эрхтнийг үзэж шинжлэх
Тэмтрэх : байрлал, өнгөцөөс гүн
Өнгөц: булчин чангарал, өөхөн , өнгөц
хаван хавдар
Хэвлийн эрхтнүүдийн байрлал хэмжээ:
• элэг, дэлүү, S гэдэс, мухар гэдэс
Тогших: хэвлий дэх сул шингэн болон
гэдэс дүүрэлт, элэг ба дэлүүний хэмжээ
Чагнах : гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөний
чимээ

53. Эмгэг шинж
• Хоолонд
дургүй болох
–

54. Эмгэг шинж
• Ховдог
болох • Ам цангах • Залгих хямрал –
(дисфаги)-

55. Эмгэг шинж
Хэвлийгээр өвдөх•Хэхрэх , гулигах –

56. Эмгэг шинж
Бөөлжих
• тайлбар хийнэ

57. Эмгэг шинж
Суулгах• Баас хатах -

58. Эмгэг хам шинжүүд
1. Диспепсийн (биж) хам шинж
2. Ходоодны үрэвсэл (гастрит)

59. Эмгэг хам шинжүүд
3. Нарийн гэдэсний үрэвсэл (энтерит):

60. Эмгэг хам шинжүүд
4. Бүдүүн гэдэсний үрэвсэл (колит):

61. Эмгэг хам шинжүүд
5. Ходоод, нарийн ба бүдүүн гэдэсний
үрэвсэл (гастроэнтероколит):

62. Эмгэг хам шинжүүд
6. Шингэн алдалтын хам шинж:

63. Эмгэг хам шинжүүд
7. Хэвлийн цочролын хам шинж

64. Амьсгалын эрхтэн тогтолцооны онцлог
Проф.С.Сэдэддулам. Сувилахуйн тэнхим.
УБДС

65. Амьсгалын эрхтэн тогтолцооны онцлог
• Нүүрний яс жижиг учир хамар нь жижиг,
нарийхан, богинохон.
• Хамрын салст зөөлөн, судсаар баялаг.
• Хамар амархан битүүрэх хандлагатай
• Амьсгал жигд бус нас бага тусам олон
байдаг

66. Амьсгалын эрхтэн тогтолцооны онцлог
Амьсгалын тоо
• Нярай
40-60
• 1-2 насанд 30-35
• 5-6 насанд 25
• 10 насанд 20-18
• Насанд хүр 16-18

67. эмгэг шинж
• ханиалгах
- дууны өнгө өөрчлөгдөх-
- Сөөнгөтөх :

68. эмгэг шинж
•амьсгалын тоо олшрох/тахипноэ/:
•амьсгалын тоо цөөрөх/брадипноэ/:

69. эмгэг шинж
•Амьсгаадалт: амьсгал зовиуртай болох
-авахад зовиурт ай байх- амьсгалын дээд замд
саад байх: гадны биет, төвөнхийн
үрэвсэл,залгиурын арын буглаа
-г арг ахад зовиурт ай байх- амьсгалын гуурс
агшиснаас, цэр их хуримтлагдсанаас, багтраа,
бөглөрөл
-Авах г арг ах 2 -уулаа зовиурт ай байх- уушиг, цээж
гялтангийн үрэвсэл, зүрхний дутагдал, цусны бага
эргэлтийн зогшингошил, гэдэс дүүрэх, хэвлийн
хөндийд шингэн хурах / асцит/

70. эмгэг шинж
• цээж хонхолзох:
• нус гоожих:
•Хамар битүүрэх:
• арьс салст хөхрөх: тус бүрт тайлбар хийнэ

71. үзэж шинжлэх
• харах: цээжний хэлбэр
-торх : удаан үргэлжилсэн багтраа,
-хавчиг: уушгины архаг үрэвслийн үед
-овойж хөөнгө болох: гялтангийн шүүдэст үрэвсэл
• тэмтрэх: цээжний хэнхэрцэгийн уян чанар, дууны
доргио, цээж орчимд өвчтэй хэсэг байгаа эсэх
чагнах: эрүүл болон эмгэг амьсгал
-хэржигнүүр
-шаржигнуур,
-гялтангийн шүргэх чимээ
• тогших: уушгины чимээ: тод, бүдэг, хэнгэргэн

72. цээжний хэлбэр

73. үзэж шинжлэх
• рентген : уушгийг
гэрэлд харах, зураг
авах
• дуран:
мөгөөрсөн хоолой,
гуурсан хоолой
дурандах
/бронхоскопия/

74. Хүүхдийн цусны эмгэгийн онцлог,үед
эмгэг шинж тэмдэг

75. Шинжлэх арга
• Харах: арьс салстын өнгө, тууралтбайрлал, өнгө, хэмжээ, бамбалзах
шинж байгаа эсэх
• Тэмтрэх: тунгалагийн булчирхайн
хэмжээ, хэлбэр, хатуу , зөөлөн,
эмзэглэл
• Тогших: дэлүүний хэлбэр, хэмжээ

76. илрэх шинж тэмдэг
• улаан эсийн тоо ихсэх-полиглобули: зүрхний
төрөлхийн гажиг, улаан эсийн хорт хавдар, их
хэмжээгээр суулгаж бөөлжиж шингэн
алдаснаас
• Улаан эсийн тоо цөөрөх-анеми: 4 хэлбэрийн
• Лейкоцитын тоо ихсэх-лейкоцитоз: /10аас
дээш/ нянгаар үүсгэгдсэн халдварт өвчнүүд,
цусны хорт хавдар, халдвар харшлын өвчнүүд
• Лейкоцитын тоо багасах-лейкоцитопени: /5-аас
бага/ вирусээр үүсгэгдсэн халдварт өвчин,
балдад, хүнд үжил, зарим эмүүдийг удаан
хэрэглэсэн, туяа эмчилгээ хэтрүүлсэн зэрэг
• Улаан эсийн тунах урвал хурдсах: халдвар,
хордлого үжлийн өвчний үед

77. Дархлаажуулалт

79. Áººð øýýñ ялгаруулах
эрхтний А .Ф .О
Ì.Îþóí ÀÓ-íû äîêòîð,дэд /
проф

80. Áººð íü øýýñ ¿¿ñãýæ
ÿëãàðóóëàõ ºâºðìºö
¿¿ðýãòýé ýðõòýí.

81. Áººðíèé ýìãýãèéí ¿åèéí øèíæ.
•
•
•
•
•
Óóö íóðóóãààð ºâäºõ
Øýýñíèé ãàðö, õýìæýý ººð÷ëºãäºõ
Õàâàãíàõ
Àðòåðèéí äàðàëò èõäýõ
Áóñàä ýðõòíèé òàëààñ çîâèóð èëðýõ

82. Óóö íóðóó îð÷ìîîð ºâäºõ
Áººðíèé ýìãýãèéí ¿åä Ẻðíèé ýä ýñ
¿ðýâñýí öóñíû òîãòîíãøèë ¿¿ññýíýýñ
Ẻðíèé ãàäíà õàëüñ òýëýãäýí, Ẻð
óóö íóðóó îð÷ìîîð ºâäºõ øèíæ èëýðäýã

83. Øýýñíèé õýìæýý, ãàðàëò ººð÷ëºãäºõ
Ýð¿¿ë õ¿í õîíîãò 4-5 óäàà /1500-1800 ìë /øýýñíý.
• Èõ øýýõ- Ïîëèóðè, õîíîãò 2 ë-ýýñ èõ øýýõ.
• Øýýñíèé õýìæýý áàãàñàõ- Îëèãóðè /600-ìë áàãà /
•
•
•
•
•
Øýýñ îãò ãàðàõã¿é áîëîõ-Àíóðè /100 ìë-ñ áàãà /
Øºíº øýýõ- Íèêòóðè øºíèéí øýýñ èõäýíý.
Øýýõýä øýýñíèé ñ¿âýýð ºâäºõ – Ñòðàíãóðè
Øýýñ àëäàõ, øºíº îðîíäîî øýýõ – Ýíóðåç
Öóñòàé øýýõ – Ãåìàòóðè

84. Øèíæèëãýý
• Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
ºí㺠õýìæýý, ¿íýð, ðÍ, õóâèéí æèí, óóðàã,
ñàõàð, ýðèòðîöèò, ëåéêîöèò, áîðòãîí ýñ,
äàâñ, íèòðàò, ñàëñ

85. Àìáóðæèéí ñîðèë
3 öàãèéí õóãàöààíä äàâñãàíä
ÿëãàðñàí øýýñèéã õýìæèæ 1 ìèíóòàíä
ÿëãàðñàí øýýñíèé òóíäàñûã øèíæèëíý.
Õýâèéí ¿åä öàãààí ýñ 2000, óëààí ýñ
1000, áîðòãîíöîð 50 õ¿ðòýë ãàðíà.

86. Øýýñíèé õóâèéí æèí
Ýð¿¿ë õ¿íä 1015-1025 áàéäàã.
Øèíãýí óóñíû äàðàà, íàñòàé õ¿íä, äàâñ
óóðàã áàãàòàé õîîë èäýõ, õàâàí õººõ ýì
õýðýãëýñýí ¿åä õóâèéí æèí áóóð÷ õºëðºõ,
øèíãýí àëäñàí ¿åä èõýñäýã.

87. Øýýñíèé òóíàäàñûã øèíæëýõ àíàëèçûí ñîðèë
øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýýíä öººí òîîãîîð ãàðñàí
öóñíû ýëåìåíòèéí òîîã òîäîðõîéëæ äàëä ¿ðýâñëèéã
èëð¿¿ëýõ çîðèëãîîð õèéäýã.

88. Áººðíèé ¿éë àæèëëàãààã øèíæëýõ
Çèìíèöêèéí ñîðèë
ªâ÷òºíã åðäèéí äýãëýìä áàéëãàí á¿òýí õîíîãèéí òóðø 3
öàãèéí çàéòàé 8 øèëýíä øýýëãýæ øýýñíèé õýìæýý,
õóâèéí æèíã òîäîðõîéëíî.

89. Áàãàæèéí øèíæèëãýýíèé àðãà
Ýíý àðãà íü Ẻðºíä ãàðñàí á¿òöèéí ººð÷ëºëò, Ẻð øýýñ
ÿëãàðóóëàõ ¿éë àæèëëàãààã òîäðóóëàõ áîëîìæòîé.
• Ðåíòãåí øèíæèëãýý òîéì çóðàã,
• Ýêñêðåòîð óðîãðàì /òîäðóóëàã÷ áîäèñ/
• Ðåòðîãðàä óðîãðàì Äàâñàã äóðàíäàæ, çóðàã
àâäàã.
àÿãàíöàð òýâøèíöðèéí áàéäàë, ººð÷ëºëò¿¿ä,
÷óëóó, ãàäíààñ äàðàãäñàí ýñýõ, íàðèéñàë

90. Хүүхдийн зүрх судасны эрхтэн
тогтолцооны онцлог
шинжлэх арга, илрэх
шинж тэмдэг

91. Хүүхдийн зүрх судасны эрхтэн
тогтолцооны онцлог
Эрүүл хүүхдийн зүрхний цохиолт
• Нярай
120-140
• 1 нас хүртэл 120
• 1-3 нас
100-110
• 4-5 нас
90-100
• 6-8 нас
80-90
• 9-12 нас
70-80
• 12-с дээш 60-70

92. Үзэж шинжлэх
Харах
• Арьсны өнгө: хэсэг газрын болон бүх биеийн
• Өнгөц судаснуудын байдал: гүрээний судасны
өргөсөл, дэлсэлт
• Зүрхний төвгөр
Тэмтрэх
• Зүрхний оройн түлхэлт: 1-2 см,кв
• Хаван
Тогших
• Зүрхний хил хязгаар
• Зүрхний хэмжээ

93. Үзэж шинжлэх
Чагнах
• Зүрхний шуугиан
Рентген шинжилгээ
• Зүрх цээжний индекс
Зүрхний цахилгаан бичлэг

94. Шинж тэмдэг
• хөхрөлт- зүрх судасны цочмог,архаг дутагдлын үед
• Амьсгаадалт– ЗС-ны цочмог ба архаг дутагдлын үед
• Зүрх дэлсэх- ургал мэдрэлийн зохицуулга тогтворгүй
хүүхэд, шилжилтийн өмнөх ба шилжилтийн насны охид,
сэтгэл их хөдөлсөн үед
• Зүрх өвдөх- кардит, перикардит, титэм судасны
цусны эргэлтийн хямрал, нурууны ясны өөрчлөлтүүд,
бүсэлдэг үлд,
• Хүзүүний венийн судас гүрийх-венийн судасны
цусны зогсонгошил
• Зүрх томрох- зүүн, баруун тийш
• шуугиан

95. Хүүхдийн хоол

96. Хүүхдийн хоол
Нярай болон хөхүүл хүүхдийн хоол
• Хөхөөр хооллох
• Тэжээвэр хүүхэд
• Холимог хооллолт
• Нэмэгдэл хоол

97. Хөхний сүү
Хүүхдийн өсөлт торнилтонд шаардагдах
бүхий л бодисыг агуулсан өөр юугаар ч
орлуулашгүй байгалаас заяасан хоол бол
ЭХИЙН СҮҮ юм
Эхийн сүү нь ариун, халуун хүйтэн нь
тохирсон, хөхөхөд хэзээд бэлэн байдаг
• Ангир уураг 3 хоног хүртэл
• Шилжилтийн сүү 3- 10 хоног
• Тогтмолжсон сүү 7-10 хоногийн дараа

98. Хөхүүлэхгүй байх
Эхийн талаас
• Сүрьеэгийн идвэхтэй хэлбэрүүд
• Бөөрний үрэвслийн хүнд үе
• Ээнэгшлээ алдсан зүрхний гажгууд
• Цус болон цус бүтээх эрхтний хүнд эмгэг
• Бамбайн хордлогын хүнд хэлбэр
• Хорт хавдар
• Сэтгэцийн хүнд өвчин
• Төрөхөөс өмнөх 6 сарын дотор тэмбүүгээр
өвчилсөн бол
• Халдварт менингит
• Боом, татран

99. Хөхүүлэхгүй байх
Хүүхдийн талаас
• Төрөх үед үүссэн гавлын доторхи цус
харвалттай
• Эхийн сүү тохирохгүй үед

100. Хөхөөр хооллоход хүндрэлтэй тохиолдол
Эхийн талаас
• Хөх сүү багатай байх
• Хөхний толгойн хэлбэр
зөв биш байх
• Хөхний толгой хагарах
• Хөхний үрэвсэл
• Томуу болон цочмог
халдварт өвчин
• Төрсний дараахи
сэтгэцийн хямрал

101. Хөхөөр хооллоход хүндрэлт эй
т охиолдол
Хүүхдийн талаас
• Уруул тагнай
сэтэрхий
• Ам гэмтэх
• Хүүхдийн хамар
битүүрэх
• Дутуу бойжилттой
нярай

102. Холимог хооллолт
1 хүртлэхи насны хүүхэд эхийн сүүний
зэрэгцээ сүүн холимогоор хооллохыг
ХОЛИМОГ хооллолт гэнэ
Хоолондоо цадахгүй байгаагийн шинж:
- Биеийн цул нэмэгдэх нь удааширах
- Хөхсөний дараа уйлагнах
- Шингэн баах юмуу баас нь цөөрөх
- шээс багасах

103. Зохиомол хоол-тэжээвэр
хүүхэд
• Яагаад:
- Эх хөхний сүүгүй болох
- Эхийн талаас хүүхэд хөхүүлэх
боломжгүй байх
- Өнчрөх

104. Зохиомол хоол-тэжээвэр
хүүхэд
Юугаар?
• Донор эхийн сүү
• Зохицуулагдсан сүүн
тэжээл
• Зохицуулалт
хийгээгүй сүүн
шингэн -үнээний сүү,
ямааны сүү

105. Хэдийд ?
• Тураалтай мариа
муутай хүүхдийг 4
сартайгаас
• Хэвийн өсөлт
хөгжилтэй хүүхдийг
5 сартайгаас
• Хөөнгө шүүдэст
эмзэгшилтэй
хүүхдийг 6
сартайгаас
Нэмэгдэл
хоол

106. Нэмэгдэл хоол
Юугаар?
• тараг
• Ногооны нухаш
• Будааны агшаамал
• Каша
• Бантан

107. Нэмэгдэл хоол
Юуг анхаарах вэ?
• шингэн, хагас шингэн, өтгөвтөр ,өтгөн
• Нэг төрлийн хоолыг бага багаар дасгаж
• Нэг хоолонд дассаны дараа нөгөө
хоолыг нэмж өгөх
• Аль болох халбагаар

108. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД
БАЯРЛАЛАА!