Downloaded 400 times
Uploaded bySoM
HỘI CHỨNG MÀNG NÃO
Tài liệu trình bày về hội chứng màng não, bao gồm các triệu chứng kích thích màng não, thay đổi dịch não tuỷ và hội chứng tổn thương não do nhiều nguyên nhân khác nhau. Cấu trúc và chức năng của màng não, dịch não tuỷ được mô tả chi tiết cùng các triệu chứng lâm sàng liên quan. Ngoài ra, tài liệu đề cập đến các chỉ số chẩn đoán và sự khác biệt giữa các hội chứng liên quan đến viêm màng não.
HỘI CHỨNG MÀNG NÃO
- 1. Hội chứng màngnão PGS.TS Cao Phi Phong. Bộ môn thần kinh ĐHYD TP.HCM
- 2. MỤC TIÊU HỌCTẬP 1.Trình bày được hội chứng kích thích màng não. 2.Nêu được sự thay đổi dịch não tuỷ theo nguyên nhân.
- 3. I. Đại cương Hộichứng màng não: 1. Các triệu chứng gồm ba nhóm: - triệu chứng kích thích màng não, - triệu chứng về dịch não tủy - triệu chứng tổn thương não 2. Do nhiều nguyên nhân gây ra
- 4. II. Giải phẫuhọc màng não và dịch não tủy
- 5. 1. Cấu tạomàng não Màng não (meninge) gồm có 3 lớp 1. Màng cứng (dura mater): màng xơ dày, dính chặt vào mặt trong xương sọ và gồm có hai lá. dính với nhau, chúng chỉ tách ra ở những chỗ tạo thành xoang tĩnh mạch.
- 6. 1. Cấu tạomàng não Màng não (meninge) gồm có 3 lớp 2. Màng nhện (arachnoidea): mỏng, nằm sát mặt trong của màng cứng. 3. Màng nuôi, màng mềm (pia mater): Dính sát tổ chức não, có nhiều mạch máu. Giữa màng nhện và màng nuôi có khoang dưới nhện chứa dịch não tủy.
- 7. xươngDa đầu Màng cứng Màngnhện Màng nuôi
- 9. Chức năng củamàng não: - Bao quanh và bảo vệ não bộ, tủy sống và phần đầu của các dây thần kinh sọ não. Màng não bị tổn thương: - do nhiều nguyên nhân khác nhau, lâm sàng sẽ biểu hiện của hội chứng màng não
- 10. 2. Dịch nãotủy 1.Chất lỏng, không màu, thành phần: - các chất muối vô cơ: tương tự trong huyết tương. - glucose: khoảng một nửa so với đường máu - protein: vết - một vài tế bào hiện diện, là những lymphocyte. (từ 0 – 3 bạch cầu/mm3 dịch não tủy) 2.Ở tư thế nằm nghiêng áp lực dịch não tủy 60 – 150 mmH2O(tăng khi đứng dậy, ho hay tĩnh mạch cảnh trong bị chèn ép ở vùng cổ). 3. Tổng số dịch não tủy khoảng 130ml.
- 11. 2. Dịch nãotủy - Tiết ra bởi đám rối màng mạch ở não thất bên. - Chảy vào não thất 3 qua lỗ Monro, qua cống Sylvius vào não thất 4, chảy vào khoang dưới nhện qua lỗ Magendie và Luschka. - Hấp thu chủ yếu bởi các hạt Pacchioni (là tổ chức đặc biệt của màng nhện), ngoài ra còn qua xoang tĩnh mạch, màng bạch huyết
- 12. Sư hình thànhvà hấp thu DNT
- 13. - Chất đệmgiữa hệ thần kinh trung ương với phần xương bao quanh, chống lại chấn thương cơ học. - Mối liên hệ giữa dịch não tủy - mô thần kinh - mạch máu (thể tích của não hay thể tích máu gia tăng, thể tích của dịch não tủy giảm xuống). - Nuôi dưỡng mô thần kinh. - Loại bỏ các sản phẩm chuyển hóa hệ thần kinh. Chức năng dịch não tủy
- 16.
- 17. 1. Hội chứngkích màng não Triệu chứng cơ năng Ðó là tam chứng màng não gồm ba dấu chứng sau: 1.Ðau đầu: Thường gặp, đau dữ dội, lan tỏa hoặc khu trú, liên tục, cơn, tăng lên tiếng động, ánh sáng hay khi cử động đột ngột. Dùng thuốc giảm đau ít đáp ứng, nhưng rút bớt dịch não tủy giảm đau nhanh.
- 18. 1. Hội chứngkích màng não Triệu chứng cơ năng Ðó là tam chứng màng não gồm ba dấu chứng sau: 2. Nôn vọt: Nôn thành vòi nhất là khi thay đổi tư thế, nôn xong đở đau đầu. 3. Sợ ánh sáng: ánh sáng chói, không thích nghi ánh sáng (Táo bón: không kèm chướng bụng, dùng thuốc nhuận tràng không đở).
- 19. 1. Hội chứngkích màng não Triệu chứng thực thể Co cứng cơ: Tư thế cò súng (đầu ngữa ra sau, chân co vào bụng quay vào chổ tối) Dấu cứng gáy: cằm không gập vào ngực
- 20. 1. Hội chứngkích màng não Triệu chứng thực thể Dấu Kernig: Người bệnh nằm ngửa, chân duỗi thẳng. Tay nâng từ từ hai chân theo hướng thẳng góc với mặt giường 20 độ, 30 độ, 40 độ, người bệnh đau và gập chân lại. Kernig (+) 20 độ, 30 độ, 40 độ.
- 21. 1. Hội chứngkích màng não Triệu chứng thực thể Dấu Brudzinski: Người bệnh nằm ngửa, chân duỗi thẳng. Tay trái để vào bụng người bệnh, tay nâng người bệnh sao cho thân người bệnh thẳng góc với giường. Nếu có hiện tượng co cứng, ta thấy cẳng chân gập vào đùi, đùi gập vào bụng, chân co lại
- 22. 1. Hội chứngkích màng não Các dấu hiệu khác - Tăng cảm giác đau toàn thân nên có khi sờ vào, bóp nhẹ đã kêu đau. - Sợ ánh sáng do tăng cảm giác đau khi nhìn ánh sáng. - Tăng phản xạ gân xương. - Rối loạn giao cảm: Mặt khi đỏ khi tái. Vạch màng não (+) (khi vạch ở da bụng vạch đỏ thẩm hơn, lan rộng nơi vạch và giữ lâu, thường trên 1 - 3 phút).
- 23. 2. Triệu chứngtổn thương não Có thể có một hay nhiều các dấu chứng sau: - Rối loạn tinh thần: Lơ mơ đến hôn mê, hoặc mê sảng. - Rối loạn cơ tròn: Bí hay tiểu không tự chủ. - Rối loạn vận động: Liệt hoặc tổn thương các dây sọ não(liệt dây VI). Ðộng kinh nhất là đối với viêm màng não ở trẻ em.
- 24. 3. Hội chứngvề dịch não tủy Hội chứng này rất quan trọng để chẩn đoán xác định và chẩn đoán nguyên nhân
- 25. a. Áp lựcDNT - Áp lực thường tăng từ 25cm H20 trở lên khi chọc dò thắt lưng ở tư thế nằm (bình thường 7 - 20 cm H20 ).
- 26. b. Màu sắc Cóthể gặp các màu sắc sau: - Màu đỏ (hồng): Ðều từ đầu đến cuối do xuất huyết màng não, chấn thương sọ não, tăng huyết áp, vỡ dị dạng mạch, bệnh máu, viêm màng não tối cấp. (loại trừ chọc nhầm mạch máu, lúc đầu đỏ sau đó nhạt dần, để lâu sẽ động). - Màu vàng: xuất huyết củ(sau 4 - 5 ngày) nhưng khi soi kính hiển vi vẫn còn thấy hồng cầu hay do lao màng não.
- 27. b. Màu sắc Cóthể gặp các màu sắc sau: - Màu đục: Do viêm màng não mủ (não mô cầu, phế cầu, tụ cầu...). - Màu trong: Có thể do lao, siêu vi.
- 28. c. Tế bàovi trùng: - Hồng cầu: do xuất huyết. - Bạch cầu: trên 10 con/mm3 ở người lớn là bệnh lý Bạch cầu trung tính > 50 % trong viêm màng não mủ. Lympho ( 50 % trong viêm màng não do lao, siêu vi, giang mai, nấm... - Tế bào lạ do ung thư di căn - Tế bào ưa axit do dị ứng hoặc do ký sinh trùng (ấu trùng sán lợn). - Soi hoặc nuôi cấy có thể phát hiện được vi khuẩn hoặc siêu vi.
- 29. d. Sinh hóa -Protein tăng ( trên 50 mg%) tăng nhiều nhất trong viêm màng não mủ. - Glucose và muối giảm trong viêm màng não mủ và lao, bình thường trong viêm màng não và do siêu vi. - BW dương tính trong giang mai não màng não Bình thường albumine 14 - 45mg%, glucose 50 - 75mg% (bằng 1/2 hoặc 1/3 glucose máu), NaCl 110mEq/ L.
- 30. IV. Chẩn đoánphân biệt Phản ứng màng não - Lâm sàng như hội chứng màng não. Tuy nhiên không có sự biến đổi của thành phần dịch não tủy - Gặp ở trẻ em trong bệnh lý nhiễm độc. - Chọc hút khoảng 10ml dịch não tủy, lâm sàng được cải thiện rõ. Giả màng não - Do đau cơ, - Viêm , chấn thương cột sống cổ, - Nhiễm virus
- 31. V. Chẩn đoánnguyên nhân 1. Viêm màng não: - Viêm màng não mủ - Viêm màng não lao - Viêm màng não nước trong (do virus) 2. Xuất huyết dưới nhện (chảy máu màng nào)
- 32.