Downloaded 24 times
Heart rehab block9
- 1.
- 2. Зүрх судасныэмгэгтэй өвчтөнүүдийн биемахбодь, сэтгэл санаа, нийгмийн байдал, хөдөлмөрийн чадварыг хэвийн хэмжээнд хүртэл сэргээх, тогтворжуулах зорилгоор хийгдэж буй эмчилгээг хэлнэ.
- 3. Зорилго ◦ Зүрх-судасныажиллах чадварыг сайжруулах, боломжийн хэмжээнд тогтвортой байлгах, ингэснээр аль болох үр бүтээлтэй хэвийн амьдралд эргэн оруулах ◦ Хөдөлмөрийн чадвар сэргэх боломжгүй бол Аль болох амьдралыг идэвхитэй байлгах Амьдралын чанарыг сайжруулахад нөлөөлөх шинэ сонирхол бий болгох ◦ Өвчтөнд сургалт явуулж, эрсдэлт хүчин зүйлийг бууруулах арга барилд сургах
- 4. Өвчтөнд сургалтявуулж, эрсдэлт хүчин зүйлийг бууруулах арга барилд сургах ◦ Ишемид хүргэдэг урьдчилан сэргийлэх боломжтой шалтгаанд сургалт чиглэгдэх ◦ Биеийн жинг хянах зорилгоор хоол, дасгал эмчилгээ хийх ◦ Цусан дахь чихрийн хэмжээг нарийн хянах ◦ Тамхинаас татгалзуулах ◦ Эмийн эмчилгээ ◦ Цусны даралтыг нарийн хянах
- 5. Зүрхний титэм судасныөвчний эрсдэлт хүчин зүйлс Урьдчилан сэргийлэх боломжгүй Урьдчилан сэргийлэх боломжтой Нас Эрэгтэй Удамшил Урьд нь энэ өвчнөөр өвчилж байсан АД ихсэх Тамхи Гиперлипидеми Чихрийн шижин Таргалалт Хөдөлгөөний хомсдол
- 6. Тархалт ◦ АНУ-днийт нас баралтын 50% эзэлдэг бөгөөд өвчлөл, нас баралтын түвшингээр 1-рт ордог ◦ Жилд 1,5 сая хүн инфаркт миокардаар өвчилдөг бөгөөд 500 000 орчим нь нас бардаг ◦ Инфаркт миокардаар өвчлөгсдийн 50% нь 65-аас доош насны хүмүүс байдаг ◦ Нийт өвчлөгсдийн 11-20% нь л сэргээн засах эмчилгээнд хамрагддаг ◦ Сэргээн засах эмчилгээнд хамрагдсан өвчтөнүүдийн нас баралтын түвшин бага байдаг
- 7. Зүрхний эмгэгийн сэргээнзасах эмчилгээний үе шат I үе шат (эмнэлгийн нөхцөлд) ◦ Өвчний цочмог үед 1-14 хоног хүртэл хугацаагаар үргэлжилж, эмнэлгийн нөхцөлд эмчийн хатуу хяналтанд хийнэ II шат (амбулаторийн нөхцөлд) ◦ Эмнэлгээс гарсны дараагаас үргэлжилнэ. 3-6 сарын хугацаанд, эмчийн хяналтанд хийгдэнэ III, IV шат ◦ Амьдралын хэв маягийг өөрчлөх, дасгал эмчилгээ байнга тогтмол хийж биеийн байдлыг сэргээх, тогтворжуулах, урьдчилан сэргийлэх
- 8. Эмнэлгийн болонамбулаторийн нөхцөлд дасгал эмчилгээнд орж болохгүй харьцангуй эсрэг заалт: ◦ Тогтворгүй стенокарди ◦ Тайван үеийн систолийн даралт >200, диастолийн даралт >110 mm Hg ◦ Хэвийн даралт 20 mmHg-р буурсан байх ◦ Дунд болон хүнд зэргийн аортын нарийсал ◦ Эрхтэн тогтолцооны цочмог эмгэг, халуунтай байх ◦ Тосгуур болон ховдлын хяналтгүй хэм алдагдал
- 9. Эмнэлгийн болонамбулаторийн нөхцөлд дасгал эмчилгээнд орж болохгүй харьцангуй эсрэг заалт: ◦ Хяналтгүй тахикарди (> 100 цох/мин) ◦ Зүрхний төрөлхийн дутагдал ◦ Зүрхний 3-р зэргийн хориг ◦ Цочмог перикардит, миокардит ◦ Шинэ эмболи ◦ Тромбофлебит ◦ Тайван үед ST хазайлт > 3 mm (ЭКГ) ◦ Хяналтгүй чихрийн шижин ◦ Ортопедик шалтгаан
- 10. Зүрхний сэргээнзасах эмчилгээнд орох үйлчлүүлэгч ◦ Инфаркт миокардтай ◦ Зүрхний мэс засал хийлгэсэн ◦ Титэм судасны эмгэгтэй хүмүүс ◦ Зүрхний дутагдал, хэм алдагдалтай ◦ Кардиомиопати ◦ Уушгины эмгэг хавсарсан ◦ Pacemaker болон автомат дефибрилятор суулгацтай ◦ Зүрхний хавхлага солиулсан эсвэл эмчлүүлсэн ◦ Аневризм, аневризм тайруулсан, эрхтэн шилжүүлэн суулгасан
- 11. Зүрхний эмгэгийнсэргээн засах эмчилгээний үнэлгээ ◦ Судасны цохилт ◦ Артерийн даралт ◦ Амьсгалын тоо ◦ ЭКГ ◦ Ачаалалтай дасгалын сорил /хөл болон гарны эргометр, гүйлтийн зам, ЭКГ гм/ - Амьсгаадалтыг үнэлэх үнэлгээ - Дасгалын ачааллыг үнэлэх Borg болон VAS үнэлгээ ◦ Бусад багажийн шинжилгээ
- 15. 6 7-маш хєнгєн 8 9-хєнгєн 10 11-хєнгєвтєр 12 13-Хїндэвтэр 14 15-Хїнд 16 17-маш хїнд 18 19-туйлын хїнд
- 16. Àýðîáåê äàñãàë Òîì áóë÷èíãóóäîðîëöñîí óóøãè, ç¿ðõíèé ¿éë àæèëëàãààã ººð÷ëºõ õàíãàëòòàé õýìæýýíèé à÷ààëàëòàé, ¿ðãýëæëýõ õóãàöààòàé, äàâòàìæòàé äèíàìèê äàñãàëûã õýëíý.
- 17. Àýðîáåê äàñãàë õèéõçàð÷èì Äàñãàëûí ºìíº äàñãàëûí à÷ààëàë òýñâýðëýõ ÷àäâàðûã òîäîðõîéëäîã /гүйлтийн зам, эргометр, ачаалалтай дасгал гм/. Ýíý íü äàñãàëûí ¿åä ÇÖ-ã ìàêñèìóì öîõèëòûí 85%- ä õ¿ðãýæ ¿çýõýä ºâ÷òºíèé áèå ìóóäàõ, àðèòìè èëðýõ ã.ì øèíæ¿¿ä èëýðâýë 60%, ò¿¿íýýñ äîîø áîëòîë äàñãàëûí à÷ààëëûã áóóëãààä õ¿í á¿ðò òîõèðóóëàí äàñãàëûã õèéëãýõ ¸ñòîé.
- 18. Àýðîáåê äàñãàë õèéõçàð÷èì Äàñãàëûí à÷ààëàë íü öî÷ðóóëûí áîñãûã äàâæ áàéõ ¸ñòîé. Äàñàí çîõèöîëò ÿâàãääàã òóë à÷ààëëûã íýìýãä¿¿ëæ áàéõ ¸ñòîé. Èõýâ÷ëýí эрүүл хүнд ìàx ÇÖ-í 70-85%-ã õàìãèéí òîõèðîìæòîé ãýæ ¿çäýã. Харин çүрхний эмгэгтэй хүнд 40-50%-иас эхэлж, цаашид нэмэгдүүлэх зарчмаар дасгал хийнэ.
- 19. Àýðîáåê äàñãàë õèéõçàð÷èì Äàñãàëûí ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 20-30 ìèí áàéõ íü òîõèðîìæòîé. Äàñãàëûã 7 õîíîãò 3 óäàà õèéõ, õýðýâ à÷ààëàë áîëîí ýð÷èì áàãàòàé áîë 5 óäàà õèéæ áîëíî. 3 ¿å øàòòàé õèéíý. 1. Áèå õàëààëòûí ¿å 2. Àýðîáåê äàñãàëûí ¿å 3. Òºãñãºëèéí ¿å
- 20. Аэробек чадавхи-дасгалын үед зарцуулах хүчилтөрөгчийн хэмжээгээр тодорхойлогддог. Энэ чадварыг хүчилтөрөгчийн махимум зарцуулалтаар (Vo2max) тодорхойлдог бөгөөд биеийн нэг кг жинд нэг минутанд зарцуулагдаж байгаа хүчилтөрөгчийн (мл) хэмжээ юм. Хэрвээ нийт О2-ын зарцуулалтыг ачаалалтай харьцуулж үзвэл ачаалал ихсэхэд Vo2 дагаж ихсэж байснаа тодорхой цэгт хүрээд зогсдог. Энэ цэг нь хүн бүрт харилцан адилгүй бөгөөд энэ нь тухайн хүний аэробек чадавхи юм.
- 21. Зүрхний минутынэзэлхүүн- ачаалал ихсэхэд ихэсдэг. Дасгалын эрт үед цохилтын эзэлхүүн ихсэхэд минутийн эзэлхүүн ихэсдэг. Үүнийг Vo2-той харьцуулж үзвэл түүнийг дагаж ихсэж байснаа бага зэрэг буурсан нь ажиллаж буй булчинд биеийн дулаан, хүчилшил, нүүрсхүчлийн хий ихсэж, оксигемоглобин задарсантай холбоотой. Махимум минутийн цохилт нь Vo2maxыг илэрхийлэх гол үзүүлэлт юм.
- 22. Зүрхний цохилт-нь Vo2 -ыг дагаж ихэсдэг Зүрхний цохилт насны хязгаартай байдаг. Хэдийгээр байнга дасгал хийдэг ч гэсэн нас ахих тусам зүрхний цохилтын махимум хэмжээ буурдаг. Үүнийг тооцохдоо 220-оос тухайн хүний насыг хасаж олдог.
- 23. Зүрхний булчингийн хүчилтөрөгчийнзарцуулалт (MVo2)- нь бүх биемахбодийн хүчилтөрөгчийн зарцуулалттай (Vo2) харьцуулахад түүнийг дагаж ихэсдэг бөгөөд стенокардийн босго (anginal threshold) хүрээд хязгаарлагддаг Стенокардийн босго гэдэг нь миокардын хүчилтөрөгчийн хэрэгцээг титэм судас хангаж чадах хамгийн дээд хэмжээ юм. Энэ хэмжээнд очиход өвчтөн цээжээр өвдөнө, зүрхний цахилгаан бичлэгт ишемийн шинж эсвэл хэм алдагдал гарна.
- 24. Гараар дасгалхийх үед хөлөөр дасгал хийснийг бодвол зүрхний булчингийн хүчилтөрөгчийн зарцуулалт илүү их байдаг .
- 25. Эхний 7-14өдөр (цочмог) эмнэлгийн нөхцөлд хийгдэх сэргээн засах эмчилгээ ◦ Цоорол, уушгины үрэвсэл, тромбоэмболигоос сэргийлэхийн тулд хөдөлгөх ◦ Маш бага эрчимтэй хөдөлгөөн хийх (1-2MET) ◦ Идэвхигүй үений далайцын дасгал (1.7MET) ◦ Гарны далайцын дасгал (1.7MET) ◦ Хөлний далайцын дасгал (2 MET) Зайлсхийх хөдөлгөөн: изометрик дасгал (зүрхний цохилт олширно), амьсгал түгжих (хэм алдагдал), хөлийг зүрхний түвшнээс дээш өргөх (ачаалал нэмэгдэнэ) /1MET=1минутанд 1кг биеийн жинд 3.5мл хүчилтөрөгч зарцуулагдана гэсэн үг/
- 26. Эхний 7-14өдөр (цочмогдуу үе) эмнэлгийн нөхцөлд хийгдэх сэргээн засах эмчилгээ ◦ Дунд зэргийн эрчимтэй хөдөлгөөн хийх (3-4MET) Үений далайцын дасгал (хурд, үргэлжлэх хугацаа, эсэргүүцлийг нэмэгдүүлнэ) Эрт явуулах (эхлээд өрөөнд явна, тэгээд коридор, дараа нь гүйлтийн зам дээр – 1 mph ээс нэмэгдүүлэн 1,5 mph, 2 mph, 2.5mph гэх мэт) 1mph (удаан) = 1.5-2MET 2 mph (тогтмол удаан явах)= 2-3MET Тэргэнцэр түрэх = 2-3 MET /1mph=1цагт 1mile буюу ойролцоогоор 1600 метр зам явах/
- 27. Амбулаторийн нөхцөлдболон тогтворжуулах үед хийх сэргээн засах эмчилгээ ◦ Удаан алхах 2mph 2-3MET ◦ Тогтмол хурдтай алхах 3 mph 3-4МЕТ ◦ Хурдтай алхах 3-5 mph 4-5МЕТ ◦ Маш хурдтай алхах 4 mph 5-6МЕТ ◦ Шогших, алхаа 5 mph 9МЕТ ◦ Шал угаах 2-4МЕТ ◦ Бэлгийн харьцаанд 3-4МЕТ Ачаалалтай сорилд 5-6МЕТ-д ишеми, хэм алдагдалгүй байвал секс хийхэд аюулгүй гэдэг.
- 28. Алхах /шогших,суурин дугуй унах, усанд аеробик хийх Эрсдэл багатай хүнд бага зэргийн эсэргүүцэлтэй дасгалыг хүч, тэсвэр сайжруулах зорилгоор хийх нь үр дүнтэй Мэс засал хийлгэсэн, инфаркт миокарди /ИМ/ болсон хүн эсэргүүцэлтэй дасгалыг 3-6н 7 хоногийн дараа хийнэ. Аэробек дасгалын дүнд аэробек чадавхи ихэсч бүх төрлийн булчингийн ширхэгт нөлөөлж, булчингийн агших чадвар нэмэгддэг.
- 36. Зүрхний эмгэгийнсэргээн засах эмчилгээний үр дүн ◦ Ачаалал даах чадвар нэмэгдэнэ. ◦ Шинж тэмдэг багасна ◦ Цусан дахь өөх тосны хэмжээ буурна Дасгал, хоол, эмийн эмчилгээ ◦ Тамхи татах нь зогсоно Сургалт, зөвлөгөө, зан үйл ◦ Сэтгэл санааны хувьд өөдрөг болно ◦ Өвчлөлийн тоо буурна ◦ Хүндрэл багасна
- 37. Цочмог үебуюу зүрхний тасагт байх үе Эдгэрэх үе буюу эмчилгээг гэрт нь үргэлжлүүлэн хийх бөгөөд энэ үе нь зүрхний булчинд сорви үүсэх хүртэл үргэлжилнэ Дасгал хийлгэх үе - ажлын чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор аэробек дасгал хийлгэнэ Биеийн байдлыг тогтворжуулах үе.
- 38. Цочмог үе: Эртүед хөдөлгөөнд оруулдаг. 1. Үений хөдөлгөөний идэвхгүй дасгал, шагайн үений идэвхтэй дасгал, өөрөө хооллох, дасгалын зорилготой танилцах 2. Дээрхтэй адил дасгал, хөлөө унжуулаад сууна. 3. Хагас идэвхтэй дасгал, сандал дээр суух, дасгалын тухай илүү дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгөх, хөнгөн тоглоом 4. Бага зэргийн эсэргүүцэл үзүүлэх, суух цагийг уртасгах, гараар хөнгөн ажил хийх
- 39. 5. Дундзэргийн ачаалал өгөх, суух цагийг хязгаарлахгүй, суугаад хооллох, өдөр тутмын үйл ажиллагааг өөрөөр нь хийлгэх 6. Эсэргүүцлийг нэмэгдүүлэх, угаалгын өрөө рүү явах, зогсоод өдөр тутмын үйл ажиллагааг хийх, 1 цаг хүртэлх бүлгийн уулзалтанд оролцох 7. 30 метр хүртэл өөртөө тааламжтай хурдтай алхах, шүршүүрт орох, уулзалт руу алхаж очих, доош буух дасгал хийнэ.
- 40. 8. Зогсоодхийх дасгалыг нэмэгдүүлэх, явах хугацааг ихэсгэх, шатаар доош буух /дээш гарахдаа лифтээр гарах/ 9. Дасгалын ачааллыг нэмэгдүүлэх, энерги зарцуулалтыг тооцох, түүнд суралцуулах 10. Хөнгөн ачаалалтай дасгал хийх, явах замыг уртасгах, гар урлалаар илүү ажиллах, гэртээ гараад юу хийх тухай ярилцах 11. Дасгал болгоны хугацааг уртасгах 12. Эсэргүүцэлтэй дасгалыг нэмэгдүүлэх 13. Дээрхитэй адил дасгалыг үргэлжлүүлэх 14. 1 шат дээш тэгээд доош буух дасгал хийнэ.
- 41. Эдгэрэх үе: Цочмог үеийнтөгсгөлд хийж байсан дасгалын эрчмийг аажим нэмэгдүүлж тогтворжуулах зорилготой бөгөөд энэ зорилгоор алхах, дугуй унах дасгал хийдэг. Хүндрэл гараагүй тохиолдолд энэ үе ойролцоогоор 6н 7 хоногоос /инфаркт болсноос хойш/ эхэлдэг. Энэ хугацаанд инфаркт болсон газар сорвижиж ингэснээр ховдлын аневризм, эсвэл хана задрах эрсдэл багасдаг .
- 42. Дасгал хийх үе: Дасгалынүед хэм алдагдал эсвэл артерийн даралт ачаалал ихсэхэд буурах гм шинж илэрвэл дасгал хийлгэх эсрэг заалттай. Зүрхний цахилгаан бичлэгээр дасгалын үед ачааллыг хянадаг боловч байнга хийх боломж бага байдаг. Иймээс өвчтөний зүрхний цохилт, VAS эсвэл Borg-ын үнэлгээг ашигладаг. Зүрхний махимум цохилтын 85%-аас доош дасгалын ачааллыг тохируулна. Ихэвчлэн 40-60% байхад тохиромжтой байдаг. Энэ үе нь 6-8н 7 хоног үргэлжлэх бөгөөд дасгалыг долоо хоногт 3 удаа хийх бөгөөд аэробек дасгалаа багажийн тусламжтай тухайлбал гүйлтийн зам, эргометрийг ашиглан хийнэ.
- 43. Тогтворжих үе: Энэ үехамгийн чухал. Учир нь энэ үеийг хайхрахгүй бол дасгалын үр дүн хэдхэн долоо хоногт л алга болдог. Дасгалыг долоо хоногт доод тал нь 2-3 удаа, 30 минут хийснээр биемахбодид гарсан эерэг өөрчлөлт удаан хугацаанд тогтвортой хадгалагдаж байдаг.