‫تبليغات‬
‫انتخاباتي‬
‫تا‬ ‫علم‬ ‫از‬‫عمل‬
‫كنندگان‬ ‫تهيه‬:‫ك‬ ‫عبداللهيان،عباس‬ ‫جواد‬‫يائي‬
‫نژاد‬
‫جامعه‬‫شناسي‬،‫تبليغات‬‫ميرفخرا‬ ‫دكتر‬‫يي‬
‫خرداد‬94
‫زیباترین‬‫‌ها‬‫ن‬‫آرما‬‫آنگاه‬‫که‬‫بر‬‫مرک‬‫ب‬
‫تبلیغات‬‫سوار‬،‫شوند‬‫جوهر‬‫و‬‫ذات‬‫ش‬‫ان‬
‫دگرگون‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬.‫یک‬‫آرمان‬‫مثبت‬
‫آنگاه‬‫معنی‬‫پیدا‬‫‌کند‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫آدمی‬
‫خودش‬‫از‬‫رهگذر‬‫اعتقادی‬‫ژرف‬‫بدان‬
،‫برسد‬‫تصاحبش‬،‫کند‬‫با‬‫آن‬‫پیو‬‫ند‬
‫برقرار‬‫کند‬‫و‬‫باالخره‬‫خود‬‫‌ای‬‫ه‬‫پار‬‫از‬‫آ‬‫ن‬
‫حقیقت‬‫شود؛‬‫وگرنه‬‫او‬‫نیست‬‫مگر‬
‫آدمکی‬‫فراسوی‬‫منزلت‬‫و‬‫آزادی‬.»
‫ژاک‬‫الول‬
‫تبلیغات‬‫در‬‫مطالعات‬‫علمی‬‫دوجنبه‬‫را‬‫شامل‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬:‫تبلیغات‬‫تجاری‬‫و‬‫ت‬‫بلیغات‬
‫سیاسی‬‫که‬‫به‬«‫پروپاگاندا‬»‫معروف‬‫است‬.
‫قریب‬‫به‬‫اتفاق‬‫محققان‬‫و‬‫اندیشمندانی‬‫که‬‫پروپاگاندا‬‫را‬‫تعریف‬‫کرده‬‫ا‬،‫ند‬‫روی‬
‫مفاهیمی‬‫چون‬«‫قصد‬‫و‬‫غرض‬‫داشتن‬»‫و‬«‫سوگیری‬»‫آن‬‫تاکید‬‫داشته‬‫و‬‫دار‬‫ند‬.
‫فرهنگ‬‫لغت‬‫اکسفورد‬(۲۰۰۲)‫واژه‬‫پروپاگاندا‬‫را‬‫شامل‬«‫‌ها‬‫ه‬‫اید‬‫و‬‫بیاناتی‬»‫‌دان‬‫ی‬‫م‬‫د‬
‫که‬«‫امکان‬‫نادرستی‬‫و‬‫مبالغه‬‫در‬‫آنها‬‫وجود‬‫دارد‬‫و‬‫با‬‫هدف‬‫کسب‬‫حمایت‬‫برای‬‫یک‬
‫رهبر‬،‫سیاسی‬‫یک‬‫حزب‬‫و‬‫غیره‬‫استفاده‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬».‫دائرة‬‫المعارف‬‫اینترنت‬‫ی‬‫ویکیپدیا‬
‫نیز‬‫پروپاگاندا‬‫را‬‫اینگونه‬‫تعریف‬‫‌کند‬‫ی‬‫م‬:«‫انتشار‬‫اطالعات‬‫باهدف‬‫تأث‬‫یرگذاری‬‫بر‬
‫افکار‬‫یا‬‫رفتار‬‫مردم‬.
‫پروپاگاندا‬‫برخالف‬‫اصل‬«‫بی‬‫طرفی‬»‫در‬‫ارائه‬،‫اطالعات‬‫در‬‫‌ترین‬‫ی‬‫اصل‬‫جو‬‫هره‬
،‫خود‬‫اغلب‬‫اطالعات‬‫را‬‫ابتدائا‬‫برای‬‫تأثیرگذاری‬‫بر‬‫مخاطب‬‫خود‬‫ارائه‬‫‌کن‬‫ی‬‫م‬‫د‬.
‫پروپاگاندا‬‫غالبا‬‫حقایق‬‫را‬‫به‬‫صورت‬‫دستچین‬‫شده‬‫نمایش‬‫‌دهد‬‫ی‬‫م‬...‫تا‬‫ب‬‫ه‬‫یک‬
‫واکنش‬‫احساسی‬‫نسبت‬‫به‬‫اطالعات‬‫ارائه‬‫شده‬‫دست‬‫یابد‬‫تا‬‫واکنش‬‫منط‬‫قی‬.‫نتیجه‬
،‫دلخواه‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫نسبت‬‫به‬،‫موضوع‬‫در‬‫مخاطب‬‫مورد‬‫نظر‬‫است‬.»
‫دکتر‬‫کاظم‬،‫معتمدنژاد‬‫استاد‬‫علوم‬،‫ارتباطات‬‫در‬‫‌ای‬‫ه‬‫مقال‬‫که‬‌‫اخیرا‬
‫در‬‫هفتاد‬‫و‬‫پنجمین‬‫شماره‬‫فصلنامه‬،‫رسانه‬‫با‬‫عنوان‬«‫مبان‬‫ی‬‫و‬
‫اصول‬‫تبلیغات‬‫سیاسی‬»،‫نوشته‬‫به‬‫تفاوت‬‫میان‬«‫تبل‬‫یغات‬»‫و‬
«‫اطالعات‬»‫اشاره‬‫کرده‬‫است‬:
‫تبلیغات‬‫برعکس‬‫اطالعات‬‫که‬‫با‬‫‌غرضی‬‫ی‬‫ب‬‫همراه‬،‫است‬‫ی‬‫ک‬‫اقدام‬
‫عمدی‬‫و‬‫‌بینی‬‫ش‬‫پی‬‫شده‬‫است‬‫که‬‫برای‬‫جلب‬‫توجه‬‫و‬‫اطمین‬‫ان‬‫و‬
‫کسب‬‫اعتقاد‬‫افراد‬‫به‬‫سوی‬‫‌ها‬‫ف‬‫هد‬‫و‬‫مقاصد‬،‫معین‬‫انجام‬‫‌گ‬‫ی‬‫م‬‫یرد‬.
،‫درتبلیغات‬‫برای‬‫نیل‬‫به‬‫‌های‬‫ف‬‫هد‬،‫خاص‬‫اخبار‬‫و‬‫اطالعات‬‫تح‬‫ریف‬
‫و‬‫دگرگون‬‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬.
‫انتخ‬ ‫تبليغات‬ ‫از‬ ‫هایي‬‫نمونه‬‫اباتي‬
‫تبلیغات‬،‫انتخاباتی‬‫یکی‬‫از‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬‫وجوه‬‫تبلیغات‬‫سیاسی‬‫است‬‫و‬‫عبارت‬‫است‬‫از‬:‫مجموعه‬
‫‌های‬‫ت‬‫فعالی‬‫‌ریزی‬‫ه‬‫برنام‬‫شده‬‫نامزد‬‫یا‬‫نامزدهای‬‫انتخابات‬‫در‬‫مدت‬‫زمان‬،‫مشخص‬‫برای‬‫جلب‬‫آ‬‫رای‬
‫افراد‬‫واجد‬‫شرایط‬‫رأی‬‫دادن‬.‫دکتر‬‫مهدی‬‫محسنیان‬،‫راد‬‫استاد‬‫علوم‬‫ارتباطات‬‫در‬‫‌ای‬‫ه‬‫مقال‬‫با‬‫ع‬‫نوان‬
«‫انتخابات‬‫و‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫در‬‫ایران‬»‫آورده‬‫است‬:
‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫را‬‫‌توان‬‫ی‬‫م‬‫به‬‫دو‬‫دسته‬‫اصلی‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫و‬‫‌ای‬‫ه‬‫غیررسان‬‫تقسیم‬‫ک‬‫رد‬.‫از‬‫سوی‬،‫دیگر‬
‫هر‬‫کدام‬‫از‬‫این‬‫دو‬‫دسته‬‫نیز‬‫به‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫و‬‫غیرمستقیم‬‫قابل‬‫تقسیم‬‫اند‬.‫‌ترین‬‫ح‬‫واض‬‫تبلیغات‬
‫مستقیم‬،‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫انتشار‬‫‌های‬‫ی‬‫آگه‬‫تبلیغاتی‬(advertising)‫از‬‫طریق‬‫تأمین‬‫هزینه‬‫آن‬‫از‬‫سوی‬
‫آگهی‬‫دهنده‬‫است‬.‫دکتر‬‫محسنیان‬،‫راد‬‫‌های‬‫ی‬‫آگه‬‫انتخاباتی‬‫نامزدها‬‫در‬،‫مطبوعات‬‫پوسترها‬‫و‬
‫تابلوهای‬‫خیابانی‬‫آنان‬‫را‬‫از‬‫‌های‬‫ه‬‫نمون‬‫بارز‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫‌داند‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫مقاالت‬،‫مطبوعاتی‬
‫‌های‬‫ی‬‫سخنران‬‫حامیان‬‫نامزدها‬‫در‬،‫مجامع‬‫‌های‬‫ه‬‫خطب‬‫نماز‬‫جمعه‬‫و‬‫از‬‫این‬‫قبیل‬‫را‬‫‌های‬‫ه‬‫نمون‬‫تبلی‬‫غات‬
‫غیرمستقیم‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫محسوب‬‫‌کند‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫ادامه‬‫‌دهد‬‫ی‬‫م‬:
‫‌های‬‫ه‬‫نمون‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫و‬‫غیرمستقیم‬‫‌ای‬‫ه‬‫غیررسان‬‫را‬‫‌توان‬‫ی‬‫م‬‫در‬‫ارتباطات‬‫چهره‬‫ب‬‫ه‬،‫چهره‬‫به‬
‫صورت‬‫گفتگوهای‬‫دوستانه‬‫در‬‫‌ها‬‫ی‬‫میهمان‬‫و‬‫یا‬‫‌های‬‫ل‬‫جد‬‫کامال‬‫‌گیرانه‬‫ت‬‫جه‬‫در‬‫محافل‬‫دید‬.
‫ر‬ ‫مستقيم‬ ‫تبليغات‬ ‫از‬ ‫هایي‬ ‫نمونه‬‫اي‬ ‫سانه‬
‫دوره‬‫اول‬:
‫انقالب‬‫اسالمی‬‫ایران‬‫پس‬‫از‬‫تصویب‬‫نوع‬‫حکومت‬‫جمهوری‬
،‫اسالمی‬‫تازه‬‫داشت‬‫پا‬‫می‬‫گرفت‬‫و‬‫از‬‫این‬،‫رو‬‫بیشترین‬‫ت‬‫عداد‬
‫نامزدهای‬‫ریاست‬‫جمهوری‬‫در‬‫اولین‬‫دوره‬‫وارد‬‫میدان‬‫رقابت‬‫شدن‬‫د‬.
‫پیروز‬‫این‬‫رقابت‬«‫ابوالحسن‬‫بنی‬‫صدر‬»‫بود‬‫که‬‫چندی‬‫ب‬‫عد‬‫با‬‫رای‬
‫عدم‬‫کفایت‬‫سیاسی‬‫نمایندگان‬‫مجلس‬‫شورای‬‫اسالمی‬‫و‬‫ت‬‫ایید‬
‫امام‬‫خمینی‬(‫ره‬)‫از‬‫مقام‬‫ریاست‬‫جمهوری‬‫عزل‬‫شد‬‫و‬‫به‬‫خارج‬‫از‬
‫کشور‬‫گریخت‬.‫شهید‬«‫سید‬‫احمد‬‫مدنی‬»‫یکی‬‫از‬‫رقبای‬‫او‬‫ب‬‫ود‬‫که‬
‫پوسترش‬‫را‬‫می‬‫توانید‬‫ببینید‬:
‫دوره‬‫دوم‬:
‫با‬‫عزل‬‫بنی‬،‫صدر‬‫انتخابات‬‫دوره‬‫دوم‬‫برگزار‬‫شد‬‫تا‬‫م‬‫ردم‬
«‫محمدعلی‬‫رجایی‬»‫را‬‫به‬‫عنوان‬‫رئیس‬‫جمهور‬‫انتخاب‬
‫کنند‬.‫یک‬‫ماه‬‫بعد‬‫اما‬‫رئیس‬‫جمهور‬‫منتخب‬‫مردم‬‫در‬‫ف‬‫اجعه‬
‫انفجار‬‫دفتر‬‫نخست‬‫وزیری‬‫به‬‫شهادت‬‫رسید‬‫تا‬‫دوره‬‫س‬‫وم‬
‫انتخابات‬‫ریاست‬‫جمهوری‬‫زودتر‬‫از‬‫موعد‬‫برگزار‬‫شود‬.
‫دوره‬‫سوم‬‫و‬‫چهارم‬:
‫در‬‫بحبوحه‬‫جنگ‬،‫تحمیلی‬‫انتخابات‬‫دوره‬‫سوم‬‫و‬‫چهارم‬‫ریاس‬‫ت‬
‫جمهوری‬‫در‬‫حالی‬‫برگزار‬‫شد‬‫که‬‫کاندیداهای‬‫ریاست‬،‫جمهوری‬
‫بیشتر‬‫شعارها‬‫و‬‫برنامه‬‫های‬‫خود‬‫را‬‫براساس‬‫شرایط‬‫جنگی‬‫و‬
‫معیشتی‬‫مردم‬‫بنا‬‫کرده‬‫بودند‬.‫حضرت‬‫آیت‬‫اهلل‬‫خامنه‬،‫ای‬‫پیروز‬
‫هر‬‫دو‬‫دوره‬‫این‬‫انتخابات‬‫بود‬.‫بیشترین‬‫درصد‬‫آرای‬‫مردم‬‫به‬
‫کاندیدای‬‫پیروز‬‫هم‬‫در‬‫این‬‫دوره‬‫ثبت‬‫شد‬‫تا‬‫رئیس‬‫جمهور‬‫م‬،‫نتخب‬
‫رای‬‫حدود‬۹۶‫درصد‬‫مردم‬‫را‬‫به‬‫خود‬‫اختصاص‬‫دهد‬.
‫دوره‬‫پنجم‬‫و‬‫ششم‬:
‫دوماه‬‫پس‬‫از‬‫رحلت‬‫امام‬‫خمینی‬(‫ره‬)‫در‬‫حالی‬‫که‬‫دوره‬‫چهارم‬
‫ریاست‬‫جمهوری‬‫هم‬‫به‬‫پایان‬‫رسیده‬،‫بود‬‫انتخابات‬‫دوره‬‫پن‬‫جم‬
‫برگزار‬‫شد‬.‫رقابت‬‫اصلی‬‫کاندیداها‬‫در‬‫این‬‫دو‬‫دوره‬‫بیشتر‬‫بر‬‫مبنای‬
‫سیاستهای‬‫اقتصادی‬‫می‬‫گشت‬‫و‬‫رقبای‬«‫آیت‬‫اهلل‬‫اکبر‬‫هاشمی‬
‫رفسنجانی‬»‫انتقاد‬‫از‬‫سیاست‬‫های‬‫اقتصادی‬‫دولت‬‫حاکم‬‫ر‬‫ا‬‫از‬
‫جمله‬‫شعارهای‬‫اصلی‬‫شان‬‫قرار‬‫داده‬‫بودند‬.«‫احمد‬‫توکلی‬»‫ج‬‫دی‬
‫ترین‬‫منتقد‬‫و‬‫رقیب‬‫هاشمی‬‫رفسنجانی‬‫در‬‫دوره‬‫ششم‬‫ریا‬‫ست‬
‫جمهوری‬‫بود‬.
‫دوره‬‫هفتم‬‫و‬‫هشتم‬:
‫رقابت‬‫اصلی‬‫در‬‫دوره‬‫های‬‫هفتم‬‫و‬‫هشتم‬‫بر‬‫محور‬‫توسعه‬‫سی‬‫اسی‬
‫یا‬‫توسعه‬‫اقتصادی‬‫می‬‫چرخید‬.«‫سید‬‫محمد‬‫خاتمی‬»‫در‬‫دوره‬
،‫هفتم‬«‫علی‬‫اکبر‬‫ناطق‬‫نوری‬»‫را‬‫جدی‬‫تر‬‫از‬۲‫رقیب‬‫دیگر‬‫خود‬
‫می‬‫دید‬‫و‬‫دوره‬‫هشتم‬‫هم‬‫حضور‬۸‫کاندیدای‬‫ریاست‬،‫جمهوری‬
‫بحث‬‫توسعه‬‫سیاسی‬‫و‬‫اقتصادی‬‫را‬‫داغ‬‫نگه‬‫داشته‬‫بود‬.‫خ‬‫اتمی‬‫با‬
‫شعار‬‫توسعه‬‫سیاسی‬‫پیروز‬‫هر‬۲‫دوره‬‫این‬‫انتخابات‬‫شد‬.
‫دوره‬‫نهم‬‫و‬‫دهم‬:
‫بازگشت‬‫آیت‬‫اهلل‬‫هاشمی‬‫رفسنجانی‬‫به‬‫صحنه‬‫رقابت‬‫ان‬‫تخاباتی‬
‫ریاست‬،‫جمهوری‬‫پیروزی‬«‫محمود‬‫احمدی‬‫نژاد‬»‫در‬‫هر‬‫دو‬
‫دوره،شکسته‬‫شدن‬‫رکورد‬‫مشارکت‬‫مردم‬‫در‬‫دوره‬‫دهم‬‫انتخابات‬‫و‬
‫البته‬‫ماجراهای‬‫سال‬۸۸‫از‬‫جمله‬‫اتفاق‬‫های‬‫مهم‬‫انتخابات‬‫نهم‬‫و‬
‫دهم‬‫ریاست‬‫جمهوری‬‫بود‬.‫دوره‬‫نهم‬‫با‬۷‫کاندیدا‬‫و‬‫دوره‬‫دهم‬‫با‬۴
‫کاندیدا‬‫برگزار‬‫شد‬.
‫یازدهم‬ ‫دوره‬:
۸‫با‬ ‫تاخج‬ ‫هورا،ریخ‬ ‫ریاتاج‬ ‫انتخاباا‬ ‫از‬ ‫دوره‬ ‫این‬ ‫کاندیدای‬
‫انتخاباا‬ ‫های‬ ‫فعالیج‬ ‫برای‬ ‫ت،ه‬ ‫قابل‬ ‫و‬ ‫هدید‬ ‫های‬ ‫طرح‬ ‫دنبال‬‫تی‬
‫شاا‬‫ا‬‫ا‬‫ب‬ ‫برتاری‬ ‫تادبیر‬ ‫اادی‬‫ا‬‫اقتت‬ ‫فعقای‬ ‫شارایل‬ ‫در‬ ‫اا‬‫ا‬‫ت‬ ‫ب،دناد‬‫رای‬
‫بیندیشند‬ ‫هایشا‬ ‫برنام‬ ‫و‬ ‫خ،د‬ ‫معرفی‬.‫و‬ ‫با‬ ‫ک‬ ‫آ‬ ‫ویژه‬ ‫ب‬‫ها،د‬
‫صداوتایو‬ ‫در‬ ‫نظارا‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫دیدگاه‬ ‫بیا‬ ‫برای‬ ‫کافی‬ ‫های‬ ‫فرصج‬‫ا‬
‫ا‬‫ا‬‫ین‬ ‫ه‬ ‫اج‬‫ا‬‫نرداخ‬ ‫ااتیخ‬‫ا‬‫تبقید‬ ‫اای‬‫ا‬‫ه‬ ‫اایت‬‫ا‬‫هو‬ ‫اری‬ ‫ا‬‫ا‬‫برگ‬ ‫این‬‫ا‬‫هوچن‬ ‫و‬
‫با‬ ‫کاندیاداها‬ ‫شاد‬ ‫وامادار‬ ‫ها‬ ‫راهی‬ ‫چاپخ‬ ‫و‬ ‫کاغذ‬ ‫باالی‬ ‫های‬
‫گذارد‬ ‫نوی‬ ‫باقی‬ ‫شا‬ ‫مالی‬ ‫حامیا‬.
‫تب‬ ‫از‬ ‫کاندیداها‬ ‫نرهی‬ ‫درباره‬ ‫انقالب‬ ‫رهبر‬ ‫تخنا‬ ‫تردید‬ ‫بی‬‫قیداا‬
‫اااتی‬‫ا‬‫تبقید‬ ‫ااترای‬‫ا‬‫فرص‬ ‫اا‬‫ا‬‫ب‬ ‫ااداها‬‫ا‬‫کاندی‬ ‫اارد‬‫ا‬‫ک‬ ‫اانده‬‫ا‬‫به‬ ‫و‬ ‫اار‬‫ا‬‫نرخ‬
‫کاندیاد‬ ‫رویکارد‬ ‫تدییر‬ ‫در‬ ‫مروی‬ ‫نقت‬ ‫ت،اند‬ ‫می‬ ‫صداوتیوا‬‫در‬ ‫اها‬
‫باشد‬ ‫شا‬ ‫انتخاباتی‬ ‫تبقیدا‬.
‫تأثیر‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬‫جمعی‬‫بر‬،‫مخاطبان‬‫از‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬
‫مباحثی‬‫است‬‫که‬‫بیش‬‫از‬‫نیم‬،‫قرن‬‫موضوع‬‫تحقیق‬‫و‬‫نظ‬‫ریه‬
‫‌های‬‫ی‬‫پرداز‬‫محققان‬‫علوم‬‫ارتباطات‬‫بوده‬‫و‬‫همچنان‬‫هست‬.
‫‌ترین‬‫ه‬‫عمد‬‫‌هایی‬‫ن‬‫جریا‬‫که‬‫در‬‫این‬‫مسیر‬‫تاریخی‬‫شکل‬‫گر‬‫فته‬،‫اند‬
‫طیفی‬‫از‬‫تأثیرات‬‫را‬‫شامل‬‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫از‬‫تأثیرات‬‫مطلق‬
‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬‫جمعی‬‫بر‬‫مخاطبان‬‫تا‬‫درنظرگرفتن‬‫اثرات‬‫مولفه‬‫‌های‬
،‫فردی‬،‫اجتماعی‬،‫اقتصادی‬‫سیاسی‬‫و‬‫فرهنگی‬‫در‬‫تأثیرپ‬‫ذیری‬
‫مخاطبان‬‫را‬‫در‬‫‌گیرد‬‫ی‬‫برم‬.
‫ها‬‫رسانه‬ ‫تأثير‬ ‫و‬ ‫انتخابات‬
‫موضوع‬‫تأثیر‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬‫تبلیغاتی‬‫در‬‫انتخابات‬‫نیز‬‫به‬‫موازات‬‫توجه‬‫به‬‫تأث‬‫یرات‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬
،‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫مورد‬‫دقت‬‫محققان‬‫قرار‬‫داشته‬‫است‬.‫دکتر‬‫محسنیان‬‫راد‬‫بااشاره‬‫به‬‫ی‬‫‌های‬‫ه‬‫افت‬
‫برخی‬‫از‬،‫اندیشمندان‬‫مبنی‬‫بر‬‫اینکه‬‫در‬‫تبیین‬‫رویدادهای‬‫مربوط‬‫به‬‫تأثی‬‫ر‬،‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫باید‬
‫به‬‫جای‬‫تکیه‬‫بر‬‫‌های‬‫ی‬‫تئور‬،‫کالن‬‫به‬‫‌ها‬‫ه‬‫تک‬‫و‬‫قطعات‬‫کوچک‬‫تئوریک‬‫اتک‬‫ا‬،‫کرد‬‫بعضی‬
‫از‬‫دستاوردهای‬‫این‬‫نوع‬‫نگرش‬‫را‬‫چنین‬‫بیان‬‫‌کن‬‫ی‬‫م‬‫د‬:
‫مشخص‬‫شده‬‫است‬‫که‬‫به‬‫احتمال‬،‫زیاد‬‫عوامل‬‫شخصی‬‫در‬‫اثرگیری‬‫از‬‫مبارزات‬
‫انتخاباتی‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫مؤثراند؛‬‫عواملی‬‫چون‬:،‫سن‬،‫جنس‬،‫تحصیالت‬‫میزان‬‫وفادار‬‫ی‬،‫حزبی‬
‫انگیزه‬‫برای‬‫پیگیری‬‫‌های‬‫ت‬‫رقاب‬،‫انتخاباتی‬‫میزان‬‫پذیرش‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫به‬‫عنو‬‫ان‬‫واسطه‬‫قابل‬
،‫اعتماد‬‫مدتی‬‫که‬‫صرف‬،‫شنیدن‬‫دیدن‬‫و‬‫خواندن‬‫هر‬‫پیام‬‫یا‬‫برنامه‬‫انتخاباتی‬،‫‌شود‬‫ی‬‫م‬
‫اطالعات‬‫سیاسی‬،‫مخاطب‬‫اولویت‬‫بندی‬‫مخاطب‬‫نسبت‬‫به‬‫موضوعات‬‫گوناگون‬،‫تصور‬
‫مخاطبان‬‫از‬‫توانایی‬‫یا‬‫عدم‬‫توانایی‬‫سیاستمداران‬‫برای‬‫رهبری‬‫و‬‫هدایت‬‫جامعه‬‫و‬
‫‌های‬‫ش‬‫نگر‬‫مخاطبان‬‫نسبت‬‫به‬‫قوت‬‫و‬‫ضعف‬‫احزاب‬‫گوناگون‬.
‫این‬‫نکته‬‫بیانگر‬‫آن‬‫است‬‫که‬‫صرف‬‫ارائه‬‫پیام‬‫تبلیغاتی‬‫از‬‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬‫جمع‬،‫ی‬‫به‬‫معنی‬
‫اثرگذاری‬‫حتمی‬‫بر‬‫مخاطبان‬‫نیست‬.‫‌های‬‫ی‬‫ویژگ‬‫فردی‬،‫مخاطب‬‫‌های‬‫ی‬‫وابستگ‬‫اعتقادی‬
‫و‬‫سیاسی‬،‫او‬‫میزان‬‫تعامالت‬‫اجتماعی‬‫و‬‫وابستگی‬‫به‬‫‌ها‬‫ه‬‫شبک‬‫‌های‬‫ه‬‫وگرو‬‫اجت‬،‫ماعی‬‫و‬‫از‬
‫همه‬‫مهم‬،‫تر‬‫پیش‬‫‌های‬‫ه‬‫زمین‬‫ذهنی‬‫و‬‫‌های‬‫ی‬‫‌گیر‬‫ت‬‫جه‬‫قبلی‬،‫مخاطب‬‫در‬‫رویارویی‬‫ا‬‫و‬‫با‬
‫پیام‬،‫تبلیغاتی‬‫تحلیل‬‫پیام‬‫و‬‫درنهایت‬‫‌گیری‬‫م‬‫تصمی‬‫برای‬،‫انتخاب‬‫مؤث‬‫رند‬.‫دکتر‬‫محسنیان‬
‫راد‬‫آورده‬‫است‬:
‫افراد‬‫بیشتر‬‫خود‬‫را‬‫در‬‫معرض‬‫مطالبی‬‫قرار‬‫‌دهند‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫به‬‫آن‬‫عالقمند‬‫هستند‬‫و‬‫یا‬‫با‬‫آن‬
‫موافقت‬‫بیشتری‬‫دارند‬.‫به‬‫عنوان‬،‫مثال‬‫در‬‫طول‬‫‌های‬‫ت‬‫رقاب‬‫انتخاباتی‬‫در‬‫ایاال‬‫ت‬‫متحده‬
،‫آمریکا‬‫‌ها‬‫ت‬‫دموکرا‬‫و‬‫جمهوری‬،‫خواهان‬‫هر‬‫یک‬‫خود‬‫را‬‫بیشتر‬‫در‬‫معرض‬‫مطالبی‬‫قرار‬
‫‌دادند‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫مربوط‬‫به‬‫حزب‬‫خودشان‬‫بود‬‫تا‬‫مطالب‬‫مربوط‬‫به‬‫حزب‬‫مخالف؛‬‫پدید‬‫‌ای‬‫ه‬
‫که‬‫به‬‫آن‬«‫در‬‫معرض‬‫گذاری‬‫انتخابی‬»‫‌گویند‬‫ی‬‫م‬.
‫به‬‫گفته‬،‫او‬‫تأثیر‬‫پیام‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫ثابت‬‫نیست‬:
‫هنگامی‬‫که‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫پیوند‬‫و‬‫وابستگی‬‫با‬‫مخاطبان‬‫نداشته‬‫باشد‬‫و‬‫یا‬‫هنگامی‬
‫که‬‫حقایق‬‫اجتماعی‬-‫قبل‬‫از‬‫دریافت‬‫پیام‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬-‫از‬‫‌های‬‫ه‬‫را‬‫دیگر‬‫و‬‫به‬‫صور‬‫ت‬
‫کامال‬‫رسا‬‫و‬‫شفاف‬‫در‬‫اختیار‬‫مردم‬‫قرار‬‫گرفته‬،‫باشد‬‫دیگر‬‫پیام‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫تأث‬‫یر‬‫قابل‬
‫توجهی‬‫ندارند‬.
‫موضوع‬‫تأثیر‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫بر‬،‫مخاطبان‬‫از‬‫چالش‬‫انگیزترین‬‫موضوعات‬‫علوم‬‫ارتب‬‫اطات‬‫است‬.
‫باوجود‬‫اینهمه‬‫نظریه‬،‫علمی‬‫گاه‬‫‌هایی‬‫ه‬‫پدید‬‫اتفاق‬‫‌افتد‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫همه‬‫مرزهای‬‫نظر‬‫ی‬‫را‬
‫پشت‬‫سر‬‫‌گذارد‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫تحلیلی‬‫متفاوت‬‫را‬‫طلب‬‫‌کند؛‬‫ی‬‫م‬‫مثل‬‫هفتمین‬‫دوره‬‫ان‬‫تخابات‬
‫ریاست‬‫جمهوری‬‫در‬‫سال‬۱۳۷۶‫که‬‫انتخاب‬‫سیدمحمد‬‫خاتمی‬‫به‬‫عنوان‬،‫‌جمهور‬‫س‬‫رئی‬
‫نه‬‫فقط‬‫برهم‬‫زننده‬‫همه‬‫‌های‬‫ل‬‫تحلی‬‫سیاسی‬‫غالب‬،‫بود‬‫بلکه‬‫در‬‫موضوع‬‫شیو‬‫‌های‬‫ه‬
‫تبلیغات‬‫و‬‫تأثیرگذاری‬‫بر‬‫مخاطبان‬‫نیز‬‫مباحث‬‫جدیدی‬‫را‬‫باز‬‫کرد‬.
‫دکتر‬‫محسنیان‬‫راد‬‫در‬‫این‬‫باره‬‫نوشته‬‫است‬:
‫در‬‫این‬،‫انتخابات‬‫دو‬‫نامزد‬‫اصلی‬‫در‬‫رقابتی‬‫تنگاتنگ‬‫مقابل‬‫هم‬‫قرار‬‫گرفته‬‫و‬‫نامزدی‬‫که‬‫سهم‬‫تبلیغات‬
‫مستقیم‬‫مطبوعاتی‬،‫او‬‫از‬‫نظر‬‫سطح‬‫زیر‬‫چاپ‬۵/۵‫برابر‬‫و‬‫از‬‫نظر‬‫تعداد‬۳/۲‫برابر‬‫نامزد‬‫دیگر‬،‫بود‬
‫اکثریت‬‫را‬‫به‬‫دست‬‫نیاورد‬‫و‬‫در‬‫واقع‬‫در‬‫این‬،‫انتخابات‬‫به‬‫خالف‬‫انتخابات‬‫مجلس‬،‫پنجم‬‫اما‬‫م‬‫شابه‬۲۰
‫سال‬،‫پیش‬«‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫مطبوعاتی‬»‫رأی‬‫نیاورد‬.
‫او‬‫ادامه‬‫داده‬‫است‬:
‫پدیده‬‫شگفت‬‫انگیز‬‫دیگر‬‫آن‬‫بود‬‫که‬‫نامزدی‬‫پیروز‬‫شد‬‫که‬‫با‬۷۰‫درصد‬‫تبلیغات‬‫غیرمستقیم‬‫منفی‬
(‫حتی‬‫همراه‬‫با‬‫فحاشی‬)‫مطبوعات‬‫رو‬‫به‬‫رو‬‫بود‬.‫در‬‫انتخابات‬،‫هفتم‬‫سازمان‬‫صدا‬‫و‬‫سیما‬‫برای‬‫اولین‬
،‫بار‬‫مدت‬‫پخش‬‫‌های‬‫ه‬‫برنام‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫تلویزیونی‬‫نامزدها‬‫را‬‫از‬۵/۲‫ساعت‬‫معمول‬‫‌های‬‫ل‬‫سا‬‫قبل‬
‫به‬۱۵‫ساعت‬‫افزایش‬‫داد‬.‫این‬،‫محقق‬‫موضوع‬‫را‬‫چنین‬‫تحلیل‬‫کرده‬‫است‬:
‫به‬‫نظر‬‫‌رسدکه‬‫ی‬‫م‬۲۰‫میلیون‬‫رأی‬‫برنده‬‫انتخابات‬‫هفتم‬‫با‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬،‫مطبوعات‬‫هم‬‫بستگی‬‫یا‬‫به‬
‫عبارت‬،‫‌تر‬‫ح‬‫صحی‬‫تناسب‬‫نداشته‬‫اما‬‫با‬‫تبلیغات‬‫غیرمستقیم‬‫آنها‬‫متناسب‬‫بوده‬‫است‬.‫مجموع‬‫این‬
‫اطالعات‬‫حاکی‬‫از‬‫آن‬‫است‬‫که‬‫در‬۲۰‫سال‬،‫گذشته‬‫نقش‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫‌ها‬‫ه‬‫رسان‬‫در‬،‫ایران‬‫بویژه‬‫از‬
‫دو‬‫زاویه‬‫تبلیغات‬‫مستقیم‬‫و‬‫غیرمستقیم‬‫آن‬-‫با‬‫یکدیگر‬‫متفاوت‬‫و‬‫حتی‬‫در‬‫مواردی‬‫مت‬‫ضاد‬‫بوده‬‫است‬.
‫ها‬‫رسانه‬ ‫به‬ ‫دسترسي‬
‫دسترسی‬‫به‬‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬،‫جمعی‬‫از‬‫‌ترین‬‫ی‬‫ضرور‬‫‌های‬‫ه‬‫الزم‬‫هر‬‫نامزد‬‫انتخاباتی‬‫ب‬‫ه‬
‫حساب‬‫‌آید؛‬‫ی‬‫م‬‫به‬‫خصوص‬‫در‬‫آن‬‫دسته‬‫از‬‫‌های‬‫م‬‫نظا‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫که‬‫رادیو‬‫و‬‫تلویزی‬‫ون‬
‫خصوصی‬‫و‬‫حزبی‬‫وجود‬‫ندارد‬‫و‬‫‌های‬‫ه‬‫روزنام‬‫احزاب‬‫و‬‫‌ها‬‫ه‬‫گرو‬‫هم‬‫از‬‫تیراژ‬‫باالیی‬
‫برخوردار‬،‫نیست‬‫دسترسی‬‫به‬‫مجراهای‬‫ارتباطی‬‫برای‬‫برقراری‬‫ارتباط‬‫و‬‫رسا‬‫ندن‬
‫‌های‬‫م‬‫پیا‬‫تبلیغاتی‬‫به‬،‫مخاطبان‬‫دشوار‬‫به‬‫نظر‬‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬.
‫نامزدهای‬،‫انتخاباتی‬‫به‬‫خصوص‬‫در‬‫شرایطی‬‫که‬‫رقیب‬،‫آنها‬‫صاحب‬‫یک‬‫منص‬‫ب‬‫دولتی‬
‫یا‬‫اجرایی‬‫است‬‫و‬‫به‬‫همین‬،‫دلیل‬‫امتیاز‬‫حضور‬‫مداوم‬‫در‬‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬‫فراگیر‬‫را‬‫دا‬،‫رد‬
‫‌توانند‬‫ی‬‫نم‬‫نسبت‬‫به‬‫این‬‫تبعیض‬،‫ناخواسته‬‫‌تفاوت‬‫ی‬‫ب‬‫باشند‬.
‫در‬‫‌های‬‫م‬‫نظا‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫آزاد‬(‫غیردولتی‬)،‫این‬‫مشکل‬‫وجود‬‫ندارد‬‫زیرا‬‫احزاب‬‫و‬‫‌ه‬‫ه‬‫گرو‬‫ا‬
‫دارای‬‫‌های‬‫ه‬‫روزنام‬‫پرتیراژ‬‫و‬‫‌های‬‫ه‬‫شبک‬‫متعدد‬‫رادیویی‬‫و‬‫تلویزیونی‬(‫و‬‫در‬‫س‬‫‌های‬‫ل‬‫ا‬
،‫اخیر‬‫‌ها‬‫ه‬‫گرو‬‫و‬‫‌های‬‫ت‬‫سای‬‫اینترنتی‬)‫هستند‬‫و‬‫تبلیغات‬‫برای‬‫نامزد‬(‫های‬)‫مو‬‫رد‬‫نظر‬
،‫آنها‬‫با‬‫خالء‬‫‌ای‬‫ه‬‫رسان‬‫روبرو‬‫‌شود‬‫ی‬‫نم‬.
‫انتخاب‬ ‫تبليغات‬ ‫سنتي‬ ‫هاي‬ ‫روش‬‫اتي‬
‫استفاده‬‫از‬‫روش‬‫های‬‫سنتی‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫مثل‬‫انتشار‬،‫پوستر‬‫ک‬‫ارت‬‫هایی‬‫در‬‫اندازه‬
‫ی‬‫کارت‬،‫ویزیت‬‫استفاده‬‫از‬‫بیلبوردهای‬‫نصب‬‫شده‬‫در‬‫فضاهای‬،‫شهری‬‫است‬‫قرار‬
‫ستادهای‬‫انتخاباتی‬‫و‬‫حضور‬‫افراد‬‫عالقه‬‫مند‬‫به‬‫تبلیغ‬‫در‬،‫ستادها‬‫پخش‬‫اعال‬‫میه‬‫های‬
،‫تبلیغی‬‫استفاده‬‫از‬‫امکانات‬‫رادیو‬‫و‬‫تلویزیون‬–‫که‬‫طبق‬‫قانون‬‫باید‬‫بط‬‫ور‬‫مساوی‬‫در‬
‫اختیار‬‫کاندیداها‬‫قرار‬‫گیرد‬-‫از‬‫روش‬‫های‬‫مرسوم‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫است‬‫ک‬‫ه‬‫می‬‫توان‬
‫آنها‬‫را‬«‫شیوه‬‫های‬‫سنتی‬»‫تبلیغات‬‫دانست‬.
«‫شیوه‬‫های‬‫جدید‬»،‫تبلیغات‬‫استفاده‬‫از‬‫وسایل‬‫جدید‬‫ارتباطی‬‫را‬‫شامل‬‫می‬‫ش‬‫ود؛‬‫از‬
‫جمله‬‫نلفن‬‫همراه‬‫و‬‫رایانه‬(‫اینترنت‬)‫که‬‫در‬‫مجموع‬‫اصطالحا‬«‫فعالیت‬‫های‬‫انت‬‫خاباتی‬
‫آنالین‬»(Online Election Campaign)‫نیز‬‫گفته‬‫می‬‫شود‬.
،‫بااینهمه‬‫نامزدهای‬‫انتخابات‬‫ترجیح‬‫می‬‫دهند‬‫در‬‫کنار‬‫این‬‫شیوه‬،‫ها‬‫با‬‫گروه‬‫ه‬‫ای‬
‫مختلف‬‫مردم‬‫ارتباط‬‫مستقیم‬‫و‬‫بی‬‫واسطه‬‫برقرار‬‫کنند‬‫تا‬‫ضمن‬‫استفاده‬‫ا‬‫ز‬‫مزایای‬‫رابطه‬
‫ی‬،‫رودررو‬‫فضای‬‫عمومی‬‫را‬‫نیز‬‫در‬‫طرفداری‬‫از‬‫خود‬‫هرچه‬‫بیشتر‬‫برانگیزند‬.
‫تبليغاتي‬ ‫هاي‬ ‫پيامک‬
‫تلفن‬‫همراه‬‫به‬‫موازات‬‫توسعه‬‫ی‬‫کمی‬‫و‬‫نسبتا‬‫کیفی‬‫در‬‫سال‬‫های‬،‫اخیر‬‫به‬‫سرعت‬
‫توانست‬‫به‬‫یک‬‫وسیله‬‫ی‬‫ارتباطی‬‫فراگیر‬‫تبدیل‬‫شود‬.‫با‬‫راه‬‫اندازی‬‫سی‬‫ستم‬‫ارسال‬‫و‬
‫دریافت‬‫پیامک‬‫از‬‫سال‬۱۳۸۰،‫نقش‬‫تلفن‬‫همراه‬‫به‬‫عنوان‬‫پخش‬‫کننده‬‫ی‬‫پیام‬‫های‬
‫مورد‬‫توجه‬‫در‬‫آن‬‫واحد‬‫به‬‫تعدادی‬‫از‬‫دیگر‬،‫مشترکان‬‫پررنگ‬‫تر‬‫شد‬.
‫در‬‫نظرسنجی‬‫که‬‫مرکز‬‫تحقیقات‬‫و‬‫مطالعات‬‫رسانه‬‫ای‬‫همشهری‬‫در‬‫سال‬‫گذش‬‫ته‬
‫انجام‬،‫داد‬‫اشاره‬‫شده‬‫است‬‫که‬‫ابتدا‬‫پیامک‬‫برای‬‫ارسال‬،‫اخبار‬‫جوک‬‫و‬‫مطالب‬‫خن‬‫ده‬‫دار‬
‫استفاده‬‫می‬،‫شد‬‫اما‬‫نخستین‬‫استفاده‬‫ی‬‫تبلیغاتی‬‫از‬‫پیام‬‫کوتاه‬‫را‬‫ساز‬‫مان‬‫های‬‫دولتی‬
‫انجام‬‫دادند‬‫که‬‫تشویق‬‫کننده‬‫ی‬‫مشترکان‬‫به‬‫پرداخت‬‫مالیات‬‫و‬‫بیمه‬‫کردن‬‫خودشان‬
‫بود‬‫اما‬‫کاربرد‬‫تبلیغاتی‬‫سیاسی‬‫پیام‬‫کوتاه‬‫در‬‫آستانه‬‫ی‬‫انتخابات‬‫نه‬‫م‬‫ریاست‬‫جمهوری‬
(‫سال‬۱۳۸۴)‫رنگ‬‫و‬‫بوی‬‫جدی‬‫تری‬‫به‬‫خود‬‫گرفت‬.
‫انتخاباتي‬ ‫تبليغات‬ ‫پيامک‬ ‫از‬ ‫اي‬ ‫نمونه‬
‫اینترنتي‬ ‫تبليغات‬
‫اینترنت‬‫امکانات‬‫متنوع‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫را‬‫در‬‫اختیار‬‫کاربران‬‫قرار‬‫می‬‫دهد‬.‫راه‬‫اندازی‬
‫سایت‬‫های‬‫رسمی‬‫از‬‫سوی‬‫نامزدهای‬،‫انتخاباتی‬‫شیوه‬‫ی‬‫مرسومی‬‫است‬‫که‬‫مش‬‫کل‬
«‫اعتبار‬‫منبع‬»‫در‬،‫آن‬‫نسبت‬‫به‬‫سایت‬‫ها‬‫و‬‫وبالگ‬‫های‬،‫غیررسمی‬‫به‬‫حداقل‬‫م‬‫ی‬
‫رسد‬.‫در‬‫تبلیغات‬‫انتخابات‬‫دهم‬‫ریاست‬،‫جمهوری‬‫هر‬۴‫نامزد‬‫دارای‬‫حداقل‬‫یک‬‫سایت‬
‫رسمی‬‫تبلیغاتی‬‫هستند‬.‫البته‬‫با‬‫توجه‬‫به‬‫توسعه‬‫نیافتن‬‫رسانه‬‫ی‬‫ای‬‫نترنت‬‫در‬‫تمامی‬‫نقاط‬
،‫ایران‬‫فراگیری‬‫نسبتا‬‫محدود‬‫و‬‫خاص‬‫خود‬‫را‬‫دارد‬‫و‬‫قابل‬‫مقایسه‬‫با‬‫فراگیری‬‫روش‬
‫های‬‫سنتی‬‫تبلیغات‬‫نیست‬.
‫کارایی‬‫فعالیت‬‫های‬‫انتخاباتی‬،‫آنالین‬‫به‬‫ضریب‬‫نفوذ‬‫اینترنت‬‫بست‬‫گی‬‫مستقیم‬‫دارد‬‫و‬
‫ایران‬‫از‬‫این‬،‫نظر‬‫قابل‬‫مقایسه‬‫با‬‫کشورهای‬‫پیشرفته‬‫نیست‬.‫به‬‫عنوان‬‫م‬،‫ثال‬‫نمی‬‫توان‬
‫ضریب‬‫نفوذ‬‫سایت‬‫های‬‫اینترنتی‬‫نامزدهای‬‫انتخابات‬‫در‬‫سراسر‬‫ایران‬‫را‬‫با‬‫ض‬‫ریب‬‫نفوذ‬
‫این‬‫وسیله‬‫در‬‫تبلیغات‬‫انتخابات‬‫ریاست‬‫جمهوری‬‫امریکا‬‫مقایسه‬‫کرد‬.
‫در‬‫انتخابات‬‫اخیر‬،‫آمریکا‬‫کاربران‬‫اینترنت‬‫خبرهای‬‫مربوط‬‫به‬‫نامزدهای‬‫ریاس‬‫ت‬
‫جمهوری‬‫را‬‫نه‬‫تنها‬‫از‬‫طریق‬‫رسانه‬‫های‬‫سنتی‬(‫شبکه‬‫های‬‫تلویزیونی‬‫و‬‫رادی‬‫ویی‬)،
‫بلکه‬‫با‬‫مراجعه‬‫به‬‫سایت‬‫های‬‫کاندیداها‬‫دنبال‬‫می‬‫کردند؛‬‫سایت‬‫هایی‬‫که‬‫ل‬‫حظه‬‫به‬
‫لحظه‬‫نو‬‫می‬‫شدند‬‫تا‬‫خبرهای‬‫مربوط‬‫به‬‫سخنرانی‬،‫ها‬‫سفرهای‬،‫تبلیغاتی‬‫ع‬‫کس‬‫ها‬‫و‬
‫گزارش‬‫های‬‫حاشیه‬‫ای‬‫را‬‫دراختیار‬‫کاربران‬‫قرار‬‫دهند‬.‫استفاده‬‫از‬‫پتانسیل‬‫س‬‫ایت‬‫و‬
‫وبالگ‬‫های‬‫شخصی‬‫و‬‫نیز‬‫راه‬‫اندازی‬‫گروه‬‫های‬‫حامی‬‫در‬‫شبکه‬‫های‬‫اجتماعی‬
،‫اینترنتی‬‫از‬‫دیگر‬‫شیوه‬‫های‬‫تبلیغاتی‬‫آنالین‬‫بود‬.
‫هواداران‬‫نامزدها‬‫ممکن‬‫است‬‫بااستفاده‬‫از‬‫امکانات‬‫رایگان‬‫فضای‬،‫وب‬‫وبالگ‬‫های‬‫ی‬‫را‬
‫در‬‫طرفداری‬‫از‬‫نامزد‬‫مورد‬‫حمایت‬‫خود‬‫درست‬‫کنند‬.‫استفاده‬‫از‬‫فضای‬‫سایت‬‫ها‬‫و‬
‫وبالگ‬‫هایی‬‫که‬‫تا‬‫پیش‬‫از‬‫تبلیغات‬،‫انتخاباتی‬‫حال‬‫و‬‫هوای‬‫شخصی‬‫و‬‫یا‬‫خ‬‫بری‬‫داشته‬
،‫اند‬‫از‬‫دیگر‬‫راه‬‫های‬‫جدید‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫است‬.‫حضور‬‫در‬‫اتاق‬‫های‬‫چت‬(‫ع‬‫مومی‬
‫و‬‫موضوعی‬)‫و‬‫بحث‬‫و‬‫تبادل‬‫نظر‬‫درمورد‬،‫نامزدها‬‫و‬‫نیز‬‫تشکیل‬‫گروه‬‫های‬‫حامی‬‫در‬
‫سایت‬‫هایی‬‫که‬«‫شبکه‬‫های‬‫اجتماعی‬»‫تلقی‬‫می‬‫شوند‬(‫مثل‬‫فیس‬‫بوک‬)‫ش‬‫یوه‬‫های‬
‫جدیدی‬‫است‬‫که‬‫در‬‫میان‬‫کاربران‬‫ایرانی‬‫رونق‬‫زیادی‬‫پیدا‬‫کرده‬‫است‬.
‫رنگي‬ ‫شيوه‬ ‫یک‬
‫در‬‫میان‬‫شیوه‬‫های‬‫تبلیغات‬،‫انتخاباتی‬‫شیوه‬‫ای‬‫هست‬‫که‬‫شاید‬‫بتوان‬‫از‬‫آن‬‫به‬‫عنوان‬
‫نوعی‬«‫نمادسازی‬»‫رنگی‬‫یاد‬‫کرد‬.‫در‬‫این‬،‫روش‬‫یک‬‫رنگ‬‫یا‬‫شیء‬،‫بخصوص‬‫ب‬‫ه‬
‫عنوان‬‫نماد‬‫حمایت‬‫از‬‫یک‬‫نامزد‬،‫انتخابات‬‫مورد‬‫استفاده‬‫قرار‬‫می‬‫گیرد‬‫و‬‫حامیان‬‫یک‬
‫فرد‬،‫خاص‬‫بی‬‫آنکه‬‫الزم‬‫باشد‬‫عکس‬‫یا‬‫پوستر‬‫او‬‫را‬‫همراه‬‫داشته‬،‫باشند‬‫تن‬‫ها‬‫با‬‫داشتن‬
‫آن‬‫نماد‬‫نشان‬‫می‬‫دهند‬‫که‬‫طرفدار‬‫کدام‬‫کاندیدا‬‫هستند‬.‫مسلما‬‫موضوع‬‫رنگ‬‫ه‬،‫ا‬
‫ارتباط‬‫مستقیمی‬‫با‬«‫حزب‬‫گرایی‬»‫دارد‬.‫هرچه‬‫احزاب‬‫فعال‬‫تر‬،‫باشند‬‫رنگ‬‫گ‬‫رایی‬‫به‬
‫عنوان‬‫نماد‬‫آنها‬‫بیشتر‬‫می‬‫شود‬.
‫رنگي‬ ‫شيوه‬ ‫یک‬
‫در‬‫میان‬‫شیوه‬‫های‬‫تبلیغات‬،‫انتخاباتی‬‫شیوه‬‫ای‬‫هست‬‫که‬‫شاید‬‫بتوان‬‫از‬‫آن‬‫به‬‫عنوان‬
‫نوعی‬«‫نمادسازی‬»‫رنگی‬‫یاد‬‫کرد‬.‫در‬‫این‬،‫روش‬‫یک‬‫رنگ‬‫یا‬‫شیء‬،‫بخصوص‬‫ب‬‫ه‬
‫عنوان‬‫نماد‬‫حمایت‬‫از‬‫یک‬‫نامزد‬،‫انتخابات‬‫مورد‬‫استفاده‬‫قرار‬‫می‬‫گیرد‬‫و‬‫حامیان‬‫یک‬
‫فرد‬،‫خاص‬‫بی‬‫آنکه‬‫الزم‬‫باشد‬‫عکس‬‫یا‬‫پوستر‬‫او‬‫را‬‫همراه‬‫داشته‬،‫باشند‬‫تن‬‫ها‬‫با‬‫داشتن‬
‫آن‬‫نماد‬‫نشان‬‫می‬‫دهند‬‫که‬‫طرفدار‬‫کدام‬‫کاندیدا‬‫هستند‬.‫مسلما‬‫موضوع‬‫رنگ‬‫ه‬،‫ا‬
‫ارتباط‬‫مستقیمی‬‫با‬«‫حزب‬‫گرایی‬»‫دارد‬.‫هرچه‬‫احزاب‬‫فعال‬‫تر‬،‫باشند‬‫رنگ‬‫گ‬‫رایی‬‫به‬
‫عنوان‬‫نماد‬‫آنها‬‫بیشتر‬‫می‬‫شود‬.
‫انتخاب‬‫رنگ‬‫برای‬،‫احزاب‬‫در‬‫تاریخ‬‫سیاسی‬‫کشورهای‬‫زیادی‬‫دیده‬‫می‬‫شود؛‬‫مث‬‫ل‬
‫رنگ‬‫نارنجی‬‫و‬‫آبی‬‫در‬‫حوادث‬‫اوکراین؛‬‫یا‬‫در‬‫ایاالت‬‫متحده‬‫امریکا‬‫که‬‫رنگ‬‫قرم‬‫ز‬
‫نشانه‬‫ی‬‫جمهوری‬‫خواهان‬‫و‬‫رنگ‬،‫آبی‬‫نماد‬‫دموکرات‬‫هاست‬.
‫انتخاباتي‬ ‫تبليغات‬ ‫در‬ ‫اخالق‬
‫یکی‬‫از‬‫‌های‬‫ل‬‫سرفص‬‫مهم‬‫و‬‫نسبتا‬‫فراموش‬‫شده‬‫هر‬‫انتخابات‬،‫موضوع‬«‫اخالق‬‫در‬
‫تبلیغات‬»‫است‬.‫اخالق‬‫عموما‬‫هم‬‫فضایل‬‫را‬‫شامل‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫وهم‬‫رذایل‬‫را؛‬‫یعنی‬‫ا‬‫خالق‬
‫خوب‬(‫صفات‬‫پسندیده‬)‫و‬‫اخالق‬‫بد‬(‫صفات‬‫ناپسند‬)‫هر‬،‫دو‬‫در‬‫حوزه‬‫اخالق‬‫جای‬
‫‌گیرند‬‫ی‬‫م‬.‫اخالق‬‫در‬‫موضوع‬‫تبلیغات‬،‫انتخاباتی‬‫بیشتر‬‫متوجه‬‫نحوه‬‫رفت‬‫ار‬‫با‬‫رقیب‬
‫‌شود‬‫ی‬‫م‬.‫به‬‫بیان‬،‫‌تر‬‫ی‬‫کل‬‫اخالق‬‫در‬‫تبلیغات‬‫انتخاباتی‬‫عبارت‬‫است‬‫از‬‫مجم‬‫وعه‬،‫رفتار‬
‫گفتار‬‫و‬‫کردار‬‫هر‬‫نامزد‬‫انتخاباتی‬(‫و‬‫هواداران‬‫او‬)‫در‬‫قبال‬‫حقوق‬‫دیگران؛‬«‫دیگ‬‫رانی‬»
‫که‬‫دامنه‬‫وسیعی‬‫را‬‫شامل‬‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬:‫از‬‫رقیبان‬‫گرفته‬‫تا‬‫هواداران‬،‫رقیب‬‫حامی‬‫ان‬‫خودی‬
‫و‬‫مجموعه‬‫‌دهندگان‬‫ی‬‫رأ‬.‫‌های‬‫ن‬‫تریبو‬‫انتشار‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬،‫جمعی‬‫مثل‬‫‌های‬‫ه‬‫رسان‬‫همگ‬‫انی‬
(‫اعم‬‫از‬،‫مطبوعات‬‫رادیو‬‫و‬‫تلویزیون‬)،‫و‬‫‌های‬‫ن‬‫تریبو‬‫سخنرانی‬‫و‬‫خطابه‬(‫مثل‬
‫نمازجمعه‬)‫نیز‬‫جنبه‬‫دیگری‬‫از‬‫اخالق‬‫انتخاباتی‬‫را‬‫متوجه‬‫خود‬‫‌کنند‬‫ی‬‫م‬.‌‫عموما‬‫چ‬‫نین‬
‫بیان‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫یک‬‫نامزد‬،‫انتخاباتی‬‫باید‬‫حرمت‬‫رقیب‬‫را‬‫حفظ‬‫کند‬.‫پرهی‬‫ز‬‫از‬‫هرگونه‬
،‫توهین‬،‫افترا‬‫تخریب‬‫و‬،‫تهدید‬‫کلیاتی‬‫است‬‫که‬‫هر‬‫نامزد‬‫انتخاباتی‬‫باید‬‫در‬‫رفتار‬‫و‬
‫گفتار‬‫خود‬‫نسبت‬‫به‬‫رقیب‬‫‌اش‬‫ی‬‫انتخابات‬‫لحاظ‬‫کند‬.
‫سياه‬ ‫تا‬ ‫سفيد‬ ‫پروپاگانداي‬ ‫از‬
‫به‬‫نظر‬‫‌رسد‬‫ی‬‫م‬‫وقتی‬‫‌های‬‫ی‬‫‌اخالق‬‫ی‬‫ب‬‫انتخاباتی‬‫روی‬،‫‌دهد‬‫ی‬‫م‬‫‌هایی‬‫ه‬‫جنب‬‫از‬‫پر‬‫وپاگاندا‬
‫شکل‬‫‌گیرد‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫به‬‫تعبیر‬‫محققان‬‫غربی‬،‫موضوع‬‫پروپاگاندای‬‫خاکست‬‫ری‬‫و‬‫سیاه‬‫نام‬
‫دارد‬.‫پروپاگاندا‬‫در‬‫سه‬‫دسته‬‫طبقه‬‫بندی‬‫شده‬‫است‬:
-‫پروپاگاندای‬‫سفید‬:‫در‬‫این‬‫نوع‬،‫پروپاگاندا‬‫هویت‬‫منبع‬‫به‬‫درستی‬‫شن‬‫اخته‬‫شده‬‫است‬‫و‬
‫اطالعات‬‫موجود‬‫در‬‫‌های‬‫م‬‫پیا‬،‫مبلغ‬‫به‬‫درستی‬‫و‬‫صحت‬‫تمایل‬‫دارد‬.‫هدف‬‫این‬‫نوع‬
،‫پروپاگاندا‬‫اعتباربخشی‬‫به‬‫منبع‬‫تبلیغات‬‫نزد‬‫مخاطب‬‫است‬.
-‫پروپاگاندای‬‫خاکستری‬:‫در‬‫این‬،‫نوع‬‫ممکن‬‫است‬‫هویت‬‫منبع‬‫شناخته‬‫شد‬‫ه‬‫باشد‬‫یا‬
‫نباشد‬‫و‬‫درستی‬‫محتوای‬‫‌ها‬‫م‬‫پیا‬‫نیز‬‫‌تواند‬‫ی‬‫م‬‫مورد‬‫اطمینان‬‫نباشد‬.‫از‬‫این‬‫ن‬‫وع‬‫پروپاگاندا‬
‫بیشتر‬‫برای‬‫پریشان‬‫کردن‬‫دشمن‬‫استفاده‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬.
-‫پروپاگاندای‬‫سیاه‬:‫منبع‬‫این‬،‫پروپاگاندا‬‫دروغین‬‫و‬‫محتوای‬،‫‌ها‬‫م‬‫پیا‬‫فری‬‫بکارانه‬‫و‬
‫ساختگی‬‫است‬.‫منابع‬‫پروپاگاندای‬،‫سیاه‬‫خود‬‫را‬‫دوست‬‫و‬‫خودی‬‫نشان‬‫می‬‫‌دهند؛‬
‫درحالیکه‬‫از‬‫طرف‬‫دشمن‬‫اداره‬‫‌شوند‬‫ی‬‫م‬.

Election advertising