Social Judgement قضاوت اجتماعی

1. ‫قضاوت‬ ‫نظریه‬
‫اجتماعی‬
‫شریف‬ ‫مظفر‬
SOCIAL JUDGEMENT THEORY
MUZAFER SHARIF

2. ‫شریف‬ ‫مظفر‬
‫مظفر‬‫شریف‬‫باسوقلو‬‫در‬1906‫در‬‫نزدیکی‬‫ازمیر‬‫ترکیه‬‫به‬‫دنیا‬‫آمد‬.‫بعد‬‫از‬‫مهاجرت‬‫به‬‫آمریکا‬‫نام‬‫خانواد‬‫گی‬
‫خود‬‫را‬‫به‬‫شریف‬‫تغییر‬،‫داد‬‫بنابراین‬‫در‬‫روان‬‫شناسی‬‫به‬‫نام‬‫مظفر‬‫شریف‬‫شناخته‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬.
‫مظفر‬،‫شریف‬‫‌شناسی‬‫ن‬‫روا‬‫از‬‫ترکیه‬‫که‬‫توجه‬‫او‬‫به‬‫‌های‬‫ت‬‫تفاو‬‫فرهنگی‬‫‌ساز‬‫ه‬‫زمین‬‫‌ای‬‫ه‬‫نظری‬‫مهم‬‫در‬‫ر‬‫‌شناسی‬‫ن‬‫وا‬
‫اجتماعی‬‫شد‬.‫حوزه‬‫تخصصی‬‫‌شناسی‬‫ن‬‫روا‬‫اجتماعی‬‫است‬‫و‬‫‌ترین‬‫م‬‫مه‬‫اثرش‬‫نظریه‬‫قضاوت‬‫اجتماعی‬‫م‬‫‌باشد‬‫ی‬.
‫کارشناسی‬‫خود‬‫را‬‫در‬‫کالج‬‫‌ها‬‫ی‬‫آمریکای‬‫در‬‫ازمیر‬‫گذراند‬.‫سپس‬‫در‬‫استانبول‬‫کارشناسی‬‫ارشد‬‫خود‬‫را‬‫دریافت‬
‫کرد‬.‫بعد‬‫از‬‫آن‬‫برای‬‫ادامه‬‫تحصیل‬‫راهی‬‫آمریکا‬‫شد‬.‫ابتدا‬‫وارد‬‌‫ه‬‫دانشگا‬‫هاروارد‬‫شد‬‫و‬‫دومین‬‫کارشناس‬‫ی‬‫ارشد‬
‫خود‬‫را‬‫دریافت‬‫کرد‬.
‫شریف‬‫بعد‬‫از‬‫آن‬‫در‬‫دانشگاه‬‫کلمبیا‬‫و‬‫تحت‬‫نظر‬‫گاردنر‬‫مورفی‬‫از‬‫‌نامه‬‫ن‬‫پایا‬‫دکترای‬‫خود‬‫با‬‫عنوا‬‫ن‬«‫برخی‬
‫فاکتورهای‬‫اجتماعی‬‫در‬‫تلقین‬»‫دفاع‬‫کرد‬.

3. ‫مقدمه‬
‫تغییر‬‫نگرش‬‫یکی‬‫از‬‫موضوعات‬‫مهم‬‫و‬‫قابل‬‫توجه‬‫در‬‫‌شناسی‬‫ن‬‫روا‬‫اجتماعی‬‫است‬.
‫شریف‬‫در‬‫این‬‫زمینه‬‫مطالعات‬‫بسیاری‬‫انجام‬‫داده‬‫است‬‫و‬‫صاحب‬‫نظریه‬‫محس‬‫وب‬
‫‌شود‬‫ی‬‫م‬.‫نظریه‬‫او‬‫که‬‫به‬‫عنوان‬‫قضاوت‬‫اجتماعی‬‫شناخته‬‫شده‬‫و‬‫به‬‫این‬‫موض‬‫وع‬
‫‌پردازد‬‫ی‬‫م‬‫که‬‫ما‬‫در‬‫زمان‬‫رویارویی‬‫با‬‫‌های‬‫ش‬‫نگر‬‫جدید‬‫چطور‬‫عمل‬‫‌کنیم‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫د‬‫ر‬
‫چه‬‫‌هایی‬‫ت‬‫موقعی‬‫احتمال‬‫تغییر‬‫‌های‬‫ش‬‫نگر‬‫قبلی‬‫در‬‫ما‬‫بیشتر‬‫است‬.

4. ‫مفاهیم‬
‫شریف‬‫این‬‫اصول‬‫بنیادی‬‫فیزیک‬‫روانی‬‫را‬‫مورد‬‫استفاده‬‫قرار‬‫داد‬‫تا‬‫نظریه‬‫قضاوت‬‫ا‬‫جتماعی‬
‫خود‬‫درباره‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫را‬‫بر‬‫آنها‬‫بنا‬‫کند‬.‫پیامهای‬‫ترغیب‬‫کننده‬‫ای‬‫که‬‫شبیه‬‫به‬‫دیدگاه‬‫خود‬
‫ما‬‫باشد‬(‫لنگر‬‫یا‬‫معیار‬‫درونی‬‫ما‬)،‫شبیه‬‫تر‬‫از‬‫آنچه‬‫واقعا‬،‫هستند‬‫قضاوت‬‫می‬‫شوند‬.‫در‬‫حالی‬‫که‬
‫پیامهایی‬‫که‬‫با‬‫باورهای‬‫ما‬‫فاصله‬،‫دارند‬‫فاصله‬‫دار‬‫تر‬‫از‬‫دیده‬‫می‬‫شوند‬.‫شریف‬‫سه‬‫م‬‫فهوم‬
‫جدید‬‫را‬‫نیز‬‫معرفی‬‫کرد‬:
.1‫گستره‬‫پذیرش‬latitude of acceptance
.2‫گستره‬‫طرد‬latitude of rejection
.3‫گستره‬‫عدم‬‫التزام‬latitude of noncommitment

5. ‫گستره‬‫طرد‬ ‫و‬ ‫پذیرش‬
‫شریف‬‫این‬‫اصول‬‫بنیادی‬‫فیزیک‬‫روانی‬‫را‬‫مورد‬‫استفاده‬‫قرار‬‫داد‬‫تا‬‫نظریه‬‫قضاوت‬‫ا‬‫جتماعی‬
‫خود‬‫درباره‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫را‬‫بر‬‫آنها‬‫بنا‬‫کند‬.‫پیامهای‬‫ترغیب‬‫کننده‬‫ای‬‫که‬‫شبیه‬‫به‬‫دیدگاه‬‫خود‬
‫ما‬‫باشد‬(‫لنگر‬‫یا‬‫معیار‬‫درونی‬‫ما‬)،‫شبیه‬‫تر‬‫از‬‫آنچه‬‫واقعا‬،‫هستند‬‫قضاوت‬‫می‬‫شوند‬.‫در‬‫حالی‬‫که‬
‫پیامهایی‬‫که‬‫با‬‫باورهای‬‫ما‬‫فاصله‬،‫دارند‬‫فاصله‬‫دار‬‫تر‬‫از‬‫دیده‬‫می‬‫شوند‬.‫شریف‬‫سه‬‫م‬‫فهوم‬
‫جدید‬‫را‬‫نیز‬‫معرفی‬‫کرد‬:
.1‫گستره‬‫پذیرش‬latitude of acceptance
.2‫گستره‬‫طرد‬latitude of rejection
.3‫گستره‬‫عدم‬‫التزام‬latitude of noncommitment

6. ‫پذیرش‬ ‫یا‬ ‫طرد‬ ‫گسترش‬
‫وقتی‬‫که‬‫شخص‬‫با‬‫یک‬‫پیام‬‫ترغیب‬‫کننده‬‫رو‬‫به‬‫رو‬‫‌شود‬‫ی‬‫م‬،‫نخستین‬‫واکنش‬‫او‬‫آ‬‫ن‬‫است‬‫که‬
‫قضاوت‬‫کند‬‫،آن‬‫پیام‬‫در‬‫کجای‬‫ابعاد‬‫ذکر‬‫شده‬‫قرار‬‫‌گیرد‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫به‬‫ویژه‬‫اینکه‬‫آیا‬‫پی‬‫ام‬‫مزبور‬‫در‬
‫داخل‬‫گستره‬‫پذیرش‬‫وی‬‫جای‬‫‌گیرد‬‫ی‬‫م‬‫یا‬‫در‬‫خارج‬‫آن؟‬
‫وقتی‬‫این‬‫قضاوت‬‫صورت‬،‫گرفت‬‫بعد‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫ممکن‬‫است‬‫روی‬‫دهد‬‫یا‬‫روی‬‫ند‬‫هد‬.‫نظریه‬
‫قضاوت‬‫اجتماعی‬‫معتقد‬‫است‬‫که‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫بیش‬‫از‬‫همه‬،‫وقتی‬‫احتمال‬‫دارد‬‫که‬‫یک‬‫پیام‬‫در‬
‫داخل‬‫گستره‬‫پذیرش‬‫شخص‬‫قرار‬‫گیرد‬.‫همچنین‬‫تغییر‬‫نگرش‬‫می‬‫تواند‬‫در‬‫مواردی‬‫ک‬‫ه‬‫پیام‬‫در‬
‫داخل‬‫گستره‬‫عدم‬‫التزام‬،‫شخص‬‫نزدیک‬‫گستره‬،‫طرد‬‫اما‬‫نه‬‫در‬‫درون‬‫این‬‫گستره‬‫قرار‬‫گ‬،‫یرد‬
‫انجام‬‫پذیرد‬.

7. ‫بنیادی‬ ‫فرض‬
‫فرض‬‫بنیادی‬‫نظریه‬‫قضاوت‬‫این‬‫است‬‫که‬‫قضاوت‬‫شامل‬‫تمیز‬‫و‬‫‌بندی‬‫ه‬‫مقول‬‫‌ه‬‫ک‬‫محر‬‫است‬،‫اعم‬
‫از‬‫اینکه‬‫‌ها‬‫ک‬‫محر‬‫خنثی‬‫یا‬‫دارای‬‫ماهیت‬‫نگرشی‬‫باشند‬.‫تمیز‬‫و‬‫‌بندی‬‫ه‬‫مقول‬،‫شامل‬‫مق‬‫ایسه‬‫میان‬
‫شقوق‬‫است‬.
‫یکی‬‫از‬‫این‬‫شقوق‬‫ممکن‬‫است‬(‫و‬ً‫ا‬‫غالب‬‫نیز‬‫چنین‬‫است‬)‫یک‬‫چهارچوب‬‫ارجاع‬‫درونی‬‫ی‬‫ا‬‫معیار‬
‫قضاوت‬‫باشد‬.‫‌گیری‬‫ل‬‫شک‬‫و‬‫کاربرد‬‫چنین‬‫معیارهایی‬‫بستگی‬‫به‬‫دامنه‬‫‌های‬‫ه‬‫تجرب‬‫ی‬‫دارد‬‫که‬
‫شخص‬‫درباره‬‫جهان‬‫‌ها‬‫ک‬‫محر‬،‫اثرات‬،‫معیار‬‫درجه‬‫درگیری‬‫شخص‬‫با‬،‫موضوع‬‫‌های‬‫ه‬‫مقول‬‫خود‬
‫شخص‬(‫گستره‬،‫پذیرش‬،‫طرد‬‫و‬‫عدم‬‫التزام‬)،‫و‬‫اثرات‬‫جذب‬‫و‬‫تضاد‬‫داشته‬‫است‬.
‫نظریه‬‫قضاوت‬‫اجتماعی‬‫شامل‬‫‌ای‬‫ه‬‫مجموع‬‫از‬‫‌ها‬‫ه‬‫فرضی‬‫یا‬‫قضایای‬‫مربوط‬‫به‬‫هم‬‫معطوف‬‫ب‬‫ه‬
‫اثرات‬‫این‬‫متغییرها‬‫بر‬‫قضاوت‬‫روی‬‫رویدادهای‬‫اجتماعی‬‫است‬.

8. ‫نگرش‬ ‫تغییر‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ‫قضاوت‬
‫پس‬‫نتیجه‬‫این‬‫است‬‫که‬‫وقتی‬‫یک‬‫فرد‬‫با‬‫موضوعی‬‫درگیر‬،‫است‬‫گستره‬‫پذیرش‬‫او‬‫یک‬‫نقطه‬
‫معیاری‬‫خواهد‬‫بود‬‫برای‬‫ارزشیابی‬‫‌هایی‬‫م‬‫پیا‬‫که‬‫متوجه‬‫آن‬‫‌اند‬‫ع‬‫موضو‬.‫وقتی‬‫پیام‬‫فاص‬‫له‬‫زیادی‬
‫از‬‫گستره‬‫پذیرش‬‫نداشته‬،‫باشد‬‫جذب‬‫شده‬‫و‬‫به‬‫صورت‬،‫عادالنه‬‫بدون‬،‫سوگیری‬‫و‬‫اح‬ً‫ال‬‫تما‬
‫درست‬‫مورد‬‫قضاوت‬‫قرار‬‫خواهد‬‫گرفت‬‫و‬‫موضع‬‫خود‬‫شخص‬‫در‬‫جهت‬‫پیام‬‫تغییر‬‫خواهد‬‫ک‬‫رد‬.
‫از‬‫سوی‬،‫دیگر‬‫اگر‬‫پیام‬‫مدافع‬‫موضعی‬‫باشد‬‫که‬‫از‬‫گستره‬‫پذیرش‬،‫شخص‬‫فاصله‬‫ز‬‫یادی‬‫دارد‬‫به‬
‫طوری‬‫که‬‫در‬‫گستره‬‫طرد‬‫شخص‬‫قرار‬،‫بگیرد‬‫اثرات‬‫تضاد‬‫روی‬‫‌دهد‬‫ی‬‫م‬‫و‬‫پیام‬‫به‬‫صور‬‫ت‬
،‫ناعادالنه‬،‫سوگیرانه‬‫و‬‫احتماال‬‫غلط‬‫مورد‬‫قضاوت‬‫قرار‬‫خواهد‬‫گرفت‬.‫در‬‫چنین‬‫مواردی‬‫نگ‬‫رش‬
ً‫ال‬‫احتما‬‫در‬‫جهت‬‫معکوس‬‫از‬‫موضع‬‫مورد‬‫دفاع‬‫پیام‬‫تغییر‬‫خواهد‬‫کرد‬(‫اثر‬‫معروف‬‫به‬‫اثر‬‫بوم‬
‫رنگ‬).

9. ‫مثال‬
‫در‬‫دنیای‬،‫سیاست‬‫بر‬‫اساس‬‫ین‬،‫نظریه‬‫کسانى‬‫که‬‫از‬،‫آذربایجان‬،‫مازندران‬،‫گیالن‬‫ل‬،‫رستان‬
‫کردستان‬‫و‬...‫براى‬‫نمایندگى‬‫مجلس‬‫شوراى‬‫اسالمى‬‫داوطلب‬،‫‌شوند‬‫ى‬‫م‬‫به‬‫هنگام‬‫سخ‬‫نرانى‬‫براى‬
‫کسب‬،‫آراء‬‫هم‬‫به‬‫زبان‬‫فارسى‬‫و‬‫هم‬‫به‬‫زبان‬‫محلى‬‫خود‬‫سخن‬‫‌گویند‬‫ى‬‫م‬.‫هدف‬‫‌ها‬‫ن‬‫آ‬‫این‬‫اس‬‫ت‬
‫که‬‫بگویند‬ِ‫ل‬‫اه‬‫آن‬‫‌اند‬‫ه‬‫منطق‬‫و‬‫مسائل‬‫مردم‬‫را‬‫بهتر‬‫‌فهمند‬‫ى‬‫م‬‫و‬‫در‬،‫ضمن‬‫رأى‬‫کسانى‬‫ر‬‫ا‬‫هم‬‫که‬
‫در‬‫همان‬‫مناطق‬‫زندگى‬‫‌کنند‬‫ى‬‫م‬‫اما‬‫از‬‫اقوام‬‫دیگر‬‫هستند‬‫‌دست‬‫ه‬‫ب‬‫آورند‬.
‫در‬‫دنیاى‬‫تجارت‬‫نیز‬‫‌طور‬‫ه‬‫ب‬‫فراوان‬‫با‬‫این‬‫پدیده‬‫‌رو‬‫ه‬‫روب‬‫‌شویم‬‫ى‬‫م‬.‫‌عنوان‬‫ه‬‫ب‬،‫مثال‬‫امرو‬‫زه‬‫مردم‬
‫نسبت‬‫به‬‫چربى‬‫خون‬‫خیلى‬‫حساس‬‫‌اند‬‫ه‬‫شد‬‫و‬‫‌هاى‬‫ى‬‫ناراحت‬‫قلبى‬‫خود‬‫را‬‫به‬‫آن‬‫نسبت‬‫‌دهند‬‫ى‬‫‌م‬.
‫بر‬‫همین‬،‫اساس‬‫روى‬‫ظروف‬،‫شیر‬‫ماست‬‫و‬‫سایر‬‫محصوالت‬‫غذائى‬‫عناوین‬'‫پرچربی‬'،
'‫‌چربی‬‫م‬‫ک‬'،'‫بدون‬‫کلسترول‬'‫و‬...‫‌بینیم‬‫ى‬‫م‬.‫از‬‫‌که‬‫ى‬‫زمان‬‫حفظ‬‫محیط‬‫زیست‬‫‌صور‬‫ه‬‫ب‬‫ت‬‫یک‬‫نگرش‬
‫رایج‬،‫درآمده‬‫برخى‬‫تولیدکنندگان‬،‫ظروف‬‫یا‬‫‌بندى‬‫ه‬‫بست‬‫محصوالت‬‫خود‬‫را‬‫تغییر‬‫د‬،‫‌اند‬‫ه‬‫اد‬‫با‬‫این‬
‫ادعا‬‫که‬‫‌ها‬‫ن‬‫آ‬‫به‬‫محیط‬‫زیست‬‫آسیب‬‫‌رسانند‬‫ى‬‫نم‬.